Κατερίνα Γκαζγκάζη

02/03/2026

Φάρμακα ή ψυχοθεραπεία;

28/02/2026

27/02/2026

Η νευροπλαστικότητα δεν συμβαίνει μονομιάς, αλλά σε τέσσερα στάδια. Δυστυχώς οι περισσότεροι τα παρατούν, πριν καν ολοκληρωθεί το πρώτο.

Ας πούμε ότι κάποιος θέλει να αρχίσει να βάζει όρια και να λέει «όχι» χωρίς ενοχή.

Στο πρώτο στάδιο, τη συναπτική ενεργοποίηση, που διαρκεί από λίγα λεπτά έως λίγες ώρες, ο εγκέφαλος γίνεται ιδιαίτερα ενεργός, χωρίς όμως να έχει ακόμη αλλάξει μόνιμα. Διαβάζεις για τα όρια, βλέπεις ένα βίντεο, ενθουσιάζεσαι. Λες για πρώτη φορά «όχι» σε κάτι μικρό. Η καρδιά χτυπά, υπάρχει αδρεναλίνη, νιώθεις δύναμη.Ο εγκέφαλος ενεργοποιεί νέα κυκλώματα – «μπορώ να προστατεύσω τον εαυτό μου».Αλλά αν δεν το ξανακάνεις, σε λίγες μέρες επιστρέφεις στο παλιό μοτίβο της υπερπροσαρμογής.

Στο δεύτερο στάδιο, τη συναπτική σταθεροποίηση, που εκτυλίσσεται μέσα σε ώρες έως ημέρες, η επαναλαμβανόμενη ενεργοποίηση αρχίζει να ενισχύει συγκεκριμένες νευρωνικές συνδέσεις. Αρχίζεις να λες «όχι» πιο συστηματικά. Μικρά, διαχειρίσιμα «όχι».Η δυσφορία υπάρχει, αλλά μειώνεται λίγο.Οι νευρωνικές συνδέσεις που σχετίζονται με τη διεκδικητικότητα ενισχύονται.Αν όμως σταματήσεις για δύο εβδομάδες, το μοτίβο εξασθενεί. Πρόκειται για την πρώτη ουσιαστική ενίσχυση μιας νευρωνικής οδού· παραμένει όμως εύθραυστη και αποδυναμώνεται αν χαθεί η συνέπεια.

Στο τρίτο στάδιο, τη δομική αναδιαμόρφωση, που αναπτύσσεται σε διάστημα ημερών έως εβδομάδων, ο εγκέφαλος αρχίζει να αλλάζει τη φυσική του δομή. Πλέον δεν σκέφτεσαι τόσο πριν πεις «όχι».Οι ενοχές είναι πιο ήπιες και περνούν γρηγορότερα.Ο εγκέφαλος έχει αρχίσει να «χτίζει» νέες συνδέσεις γύρω από την αυτοπροστασία και να αποδυναμώνει τα παλιά μοτίβα αυτοθυσίας.Η αλλαγή δεν είναι πια απλώς ενθουσιασμός. Είναι δομική μετατόπιση. Δεν πρόκειται για μια προσωρινή χημική μεταβολή· είναι μια πραγματική, δομική αναδιαμόρφωση που καθοδηγείται αποκλειστικά από τη διατηρούμενη επανάληψη.

Στο τέταρτο στάδιο, την αναδιοργάνωση των δικτύων, που εμφανίζεται μέσα σε εβδομάδες έως μήνες, ολόκληρα εγκεφαλικά δίκτυα αναδιατάσσονται γύρω από τη νέα, επαναλαμβανόμενη συμπεριφορά. Το «όχι» βγαίνει φυσικά.Δεν χρειάζεται εσωτερική μάχη.Οι σχέσεις σου αρχίζουν να οργανώνονται γύρω από τη νέα σου στάση.Η συμπεριφορά έχει ενσωματωθεί στην «βασική καλωδίωση» σου.

Και εδώ είναι το κρίσιμο σημείο: Οι περισσότεροι σταματούν στο Στάδιο 1.Νομίζουν ότι επειδή ένιωσαν δυσφορία ή επειδή “δεν τους βγήκε φυσικά”, σημαίνει ότι δεν είναι για αυτούς.Στην πραγματικότητα, ο εγκέφαλος απλώς δεν έχει προλάβει να περάσει από την αλλαγή χημείας στην αλλαγή δομής.

Via

27/02/2026

16/02/2026

16/02/2026

Η διεθνώς καταξιωμένη βυζαντινολόγος, ιστορικός και πανεπιστημιακός Ελένη Γλύκατζη - Αρβελέρ έφυγε σήμερα απ' τη ζωή.

Υπήρξε η πρώτη γυναίκα πρύτανης στην ιστορία της Σορβόννης και μια από τις σημαντικότερες μορφές της ελληνικής διανόησης.

Η διαδρομή της αποτυπώνει μια πορεία αφοσίωσης στη γνώση, την έρευνα και τη διαρκή υπεράσπιση του πολιτιστικού αποτυπώματος του ελληνισμού.

15/02/2026

Όχι τυχαία ανεβαίνει την επόμενη μέρα...κάπως θα σκονιζόταν κάτι τόσο όμορφο και αληθινό από τα χθεσινά σοκολατάκια και αρκουδάκια...

14/02/2026

Σε εποχή που πολλοί φαντασιώνονται ότι σπάνε τα στερεότυπα επειδή γράφουν ένα quote στα σόσιαλ μίντια, ας μιλήσουμε για ένα στερεότυπο που δεν έχει καν ραγίσει. Το στερεότυπο του ότι προοριζόμαστε για να ζούμε με ένα ταίρι. Κανείς δε μας μαθαίνει από μικρή ηλικία ότι η χαρά είναι κάτι εντελώς ξεχωριστό απ' το ζευγάρωμα, κι ότι τη βρίσκουμε μέσα μας κάθε ξεχωριστή μέρα και μετά αν θέλουμε μπορούμε να την ενώσουμε με τη χαρά κάποιου άλλου.  Μεγαλώνουμε με στόχο να μην είμαστε μόνοι και όχι να είμαστε ψυχικά υγιείς. Μαθαίνουμε ότι η ευτυχία έρχεται αν κάνουμε τις 'σωστές' επιλογές κι αυτό έχει καθορίσει τον τρόπο που βλέπουμε τον κόσμο. Ρωτάμε κάποιον γιατί δεν έχει σχέση, ενώ δε ρωτάμε ποτέ γιατί παντρεύτηκε. Αναρωτιόμαστε γιατί κάποιος τρώει μόνος του σ' ένα εστιατόριο, κι όχι γιατί τρώνε παρέα άνθρωποι που δεν έχουν τι να πουν ή είναι θυμωμένοι μεταξύ τους. Ο φόβος μη μείνουμε 'μόνοι' μας οδηγεί να κάνουμε επιλογές με κόστος την ψυχική μας υγεία, γιατί μοιάζει πολύ πιο εύκολο και βολικό από το να ψάξουμε τι φοβόμαστε. 

14/02/2026

13/02/2026

Στα νηπιαγωγεία σε όλη την Αμερική κατά τη δεκαετία του 1950, κάτι όμορφο συνέβαινε κάθε απόγευμα.Μετά τα τραγούδια του αλφαβήτου. Αφού μπήκαν τα κραγιόνια στην τσάντα. Μετά τα μπισκότια γκρέιαμ και τα μικρά κουτιά γάλακτος.

Τα φώτα θα μειώνονταν.
Ένας δίσκος θα άρχιζε να περιστρέφεται.
Απαλή μουσική θα γέμιζε την αίθουσα.
Και είκοσι μικρά παιδιά θα καθορίζονταν σε ράβδωτα χαλαζάκια, θα τραβούσαν τα οικεία τους παπλώματα και θα μάθαιναν κάτι αξιοσημείωτο:
Πώς να ήρεμούν.

Ο χρόνος υπνάρου δεν θεωρούταν σπατάλη χρόνου. Οι δασκάλες καταλάβαιναν ότι τα νεαρά μυαλά χρειάζονταν ανάπαυση — όχι ως ανταμοιβή, αλλά ως μέρος της ίδιας της μάθησης. Η επιστήμη έχει πλέον επιβεβαιώσει αυτό που εκείνες οι εκπαιδευτικές αισθάνονταν ήδη: ο υπνάκος κατά τη διάρκεια της ημέρας είναι καθοριστικής σημασίας για την ανάπτυξη της μνήμης στα μικρά παιδιά. Οι αναπτυσσόμενοι εγκέφαλοί τους χρειάζονται πραγματικά αυτές τις παύσεις για να επεξεργαστούν και να αποθηκεύσουν όλα όσα απορροφούν.

Κάποια παιδιά κοιμόταν βαθιά. Άλλα απλώς ξαπλώναν ακίνητα, παρακολουθώντας σκόνη να αιωρείται μέσα στο απογευματινό ηλιακό φως, ονειροπολώντας με εκείνο τον ανέμελο τρόπο που μόνο τα πεντάχρονα μπορούν.

Ακόμα και τα παιδιά που ποτέ δεν κοιμόντουσαν έμαθαν κάτι βαθύ: ότι η ηρεμία έχει αξία. Ότι δεν χρειάζεται πάντα να κάνεις κάτι για να είσαι άξιος.

Έπειτα, αρχίζοντας στη δεκαετία του 1970 και επιταχυνόμενο στη δεκαετία του 1990, κάτι άλλαξε.

Το νηπιαγωγείο μεταμορφώθηκε από ένα μέρος κοινωνικοποίησης και απαλής περιέργειας σε κάτι πιο επείγον. Τα πρότυπα αυξήθηκαν. Οι δοκιμασίες διακρίθηκαν νωρίτερα. Η ακαδημαϊκή πίεση εντατικοποιήθηκε.

Τα χαλαζάκια τυλίχτηκαν και αποθηκεύτηκαν. Οι παιχνόφωνοι εξαφανίστηκαν.

Μέχρι τη δεκαετία του 1990, ο χρόνος υπνάρου είχε σχεδόν εξαφανιστεί από τις αμερικανικές τάξεις του νηπιαγωγείου.

Σήμερα, τα παιδιά του νηπιαγωγείου περνούν από ομάδες ανάγνωσης σε κέντρα μαθηματικών σε οθόνες, συχνά χωρίς μια στιγμή να σταματήσουν απλά. Έρευνες δείχνουν ότι ο χρόνος που διατίθεται στην εκπαίδευση ανάγνωσης και μαθηματικών έχει αυξηθεί δραματικά, ενώ η μουσική, η τέχνη και οι δραστηριότητες που επιλέγουν τα ίδια τα παιδιά έχουν μειωθεί σημαντικά.

Εν τω μεταξύ, το άγχος στην παιδική ηλικία έχει αυξηθεί απότομα. Μελέτες δείχνουν ότι το άγχος στα παιδιά αυξήθηκε κατά 27 τοις εκατό μόνο μεταξύ του 2016 και του 2019.

Αφαιρέσαμε τη παύση και μετά αναρωτηθήκαμε γιατί τα παιδιά δυσκολεύονταν να αναπνεύσουν.

Εκείνοι που έζησαν την εποχή του υπνάρου ακόμα θυμούνται: την αίσθηση του γνωστού παπλώματος, την καλοσύνη που τους έλεγαν ότι ήταν εντάξει — αναμενόμενο, ακόμα και — να ξεκουραστούν.

Δεν συνειδητοποιήσαμε ότι μαθαίναμε ένα μάθημα που θα έπαιρνε μια ζωή για να κατανοηθεί: Η ανάπαυση δεν είναι το αντίθετο της παραγωγικότητας. Είναι αυτό που κάνει τη παραγωγικότητα δυνατή.

Η πλήρης ιστορία βρίσκεται στην ενότητα των σχολίων 👇

12/02/2026