Νιόβη Βέλλιου: Ψυχολόγος MSc - Ψυχοθεραπεύτρια

23/07/2025

💁 Είναι μύθος το οξειδωτικό στρες? Τι είναι οι ελεύθερες ρίζες και γιατί χρειαζόμαστε αντιοξειδωτικά; Ποιος είναι ο ρόλος του εγκεφάλου σε αυτό;
🌊 Μια βουτιά στην νευροφυσιολογία

Το οξειδωτικό στρες είναι μια σιωπηλή βιολογική διεργασία που όμως έχει ιδιαίτερη επίδραση σε ψυχικές και σωματικές λειτουργίες.
Σήμερα γνωρίζουμε ότι αποτελεί κεντρικό παθοφυσιολογικό παράγοντα στις ψυχικές διαταραχές.

Ο οργανισμός παράγει ελεύθερες ρίζες Ο₂ και Ν₂.
Αυτό είναι μια φυσιολογική διαδικασία που συμβαίνει σε όλους τους οργανισμούς, αφού πρέπει να χρησιμοποιήσουν οξυγόνο για να παράξουν ενέργεια.
Οι ελεύθερες ρίζες είναι σαν τα καυσαέρια του αυτοκινήτου: είναι το τίμημα για την παροχή ενέργειας στο κύτταρο και στον οργανισμό μας.

Σε έκτακτες συνθήκες, όπως π.χ. όταν εισέλθει ένα μικρόβιο στον οργανισμό, τα κύτταρα χρειάζονται πολύ οξυγόνο (και ενέργεια) για να το καταστρέψουν. Δουλεύουν εντατικά και το τίμημα είναι η αυξημένη παραγωγή ελευθέρων ριζών – οι οποίες, ωστόσο, συνεισφέρουν και βοηθούν σημαντικά στην καταστροφή των μικροβίων.
Αυτή η παραγωγή εξισορροπείται από μια αντιοξειδωτική απόκριση που διαθέτει κάθε οργανισμός.
Η ισορροπία αυτή – μεταξύ οξειδωτικών και αντιοξειδωτικών – είναι κρίσιμη.

Όταν η φυσική ισορροπία μεταξύ των οξειδωτικών μορίων (ελεύθερες ρίζες) και των αντιοξειδωτικών μηχανισμών διαταράσσεται, ο εγκέφαλος και το σώμα εισέρχονται σε κατάσταση χρόνιας φλεγμονής και κυτταρικής φθοράς, που ονομάζεται οξειδωτικό στρες.
Η περίσσεια ελευθέρων ριζών προκαλεί βλάβη στα συστατικά του κυττάρου (λιπίδια, πρωτεΐνες, μιτοχόνδρια, DNA).
Αυτό συμβαίνει επειδή οι ελεύθερες ρίζες είναι μόρια στα οποία λείπει ένα ηλεκτρόνιο, γεγονός που τους δίνει αρνητικό φορτίο.
Για να επανέλθουν σε ισορροπία, αφαιρούν ηλεκτρόνια από υγιή κύτταρα, προκαλώντας τη σταδιακή αποσύνθεση και τη γήρανσή τους.
Αυτό ακριβώς το φαινόμενο περιγράφουμε ως οξειδωτικό στρες.

👉Ο ρόλος των αντιοξειδωτικών 👈
Τα αντιοξειδωτικά είναι ενώσεις και μόρια που έχουν πλεονάζοντα ηλεκτρόνια.
Όταν συναντούν μια ελεύθερη ρίζα, της "δωρίζουν" ηλεκτρόνια και έτσι την εξουδετερώνουν, αποτρέποντας τη βλάβη σε φυσιολογικά κύτταρα.

Τι συμβαίνει στον εγκέφαλο; 🧠
Ο ανθρώπινος εγκέφαλος καταναλώνει το 20% του οξυγόνου που χρησιμοποιεί το σώμα, παρότι αποτελεί μόλις το 2% του σωματικού βάρους.
Αυτό τον καθιστά ιδιαίτερα ευάλωτο στο οξειδωτικό στρες, καθώς:
• Καταναλώνει πολύ οξυγόνο,
• Έχει υψηλή περιεκτικότητα σε λιπίδια,
• Διαθέτει περιορισμένη αντιοξειδωτική ικανότητα.

Οι νευρώνες, τα αστροκύτταρα και η μικρογλοία είναι πλούσια σε μιτοχόνδρια – άρα και σε παραγωγή ελευθέρων ριζών.
Γι’ αυτό, ο εγκέφαλος θεωρείται "εργοστάσιο" ελευθέρων ριζών (Singh et al., 2019).

Η οξειδοαναγωγική ισορροπία είναι θεμελιώδης για την επιβίωση των νευρώνων (Bitanihirwe & Woo, 2011), ενώ η συσσώρευση ελευθέρων ριζών αποτελεί απειλή για τα νευρικά κύτταρα (Salim, 2017).

Επίδραση στη Νευροπλαστικότητα 🌟
Η νευροπλαστικότητα (ικανότητα του εγκεφάλου να αναδιοργανώνεται και να προσαρμόζεται) εξαρτάται από:
• Νευρογένεση
• Συνάψεις
• Πλαστικότητα υποδοχέων
• Σύνθεση νευροτροφινών (όπως BDNF)

Το οξειδωτικό στρες:
1. Μειώνει την έκφραση του BDNF → Επηρεάζει αρνητικά την επιβίωση, διαφοροποίηση και συνδεσιμότητα των νευρώνων.
2. Διαταράσσει τη συναπτική πλαστικότητα → Επηρεάζει LTP (Long-Term Potentiation), κρίσιμο για μάθηση και μνήμη.
3. Αναστέλλει τη νευρογένεση στον ιππόκαμπο → Ιδιαίτερα σε περιβάλλον χρόνιου στρες ή κατάθλιψης.
4. Ενισχύει φλεγμονώδεις διεργασίες μέσω ενεργοποίησης μικρογλοίας και παραγωγής κυτταροκινών.

Κύκλος Οξειδωτικού Στρες – Δυσλειτουργίας
Υπάρχει κυκλική ενίσχυση:
➡️ Οξειδωτικό στρες
→ Δυσλειτουργία νευροδιαβιβαστών
→ Μειωμένη νευροπλαστικότητα
→ Αυξημένη ευαλωτότητα σε ψυχικές διαταραχές
→ Περισσότερο στρες
→ Περισσότερες ελεύθερες ρίζες

Επίδραση στους Νευροδιαβιβαστές 💫
1. Ντοπαμινεργικό σύστημα
Η ντοπαμίνη είναι εξαιρετικά ευάλωτη σε οξείδωση, που παράγει τοξικά παράγωγα (dopamine quinones).
2. Σεροτονινεργικό σύστημα
Το οξειδωτικό στρες μειώνει τη σύνθεση και απελευθέρωση σεροτονίνης και αλλοιώνει τους υποδοχείς → σχετίζεται με κατάθλιψη και άγχος.
3. Γλουταματεργικό σύστημα
Υπερδιέγερση των NMDA υποδοχέων → τοξικότητα από γλουταμικό (excitotoxicity) → νευρωνική βλάβη.
Ιδιαίτερη σημασία στη σχιζοφρένεια και το τραύμα.
4. GABA-εργικό σύστημα
Το οξειδωτικό στρες διαταράσσει την ισορροπία GABA/γλουταμικού → συναισθηματική απορρύθμιση & αυξημένη ευαλωτότητα στο στρες.

Επιγενετική και πρώιμα τραύματα ⚡️
Το οξειδωτικό στρες μεταβάλλει την έκφραση των γονιδίων μέσω αλλαγών στη μεθυλίωση του DNA.
Ιδιαίτερα στην παιδική ηλικία, τραυματικές ή στρεσογόνες περιβαλλοντικές συνθήκες μπορούν να διαμορφώσουν την επιγενετική υπογραφή, επηρεάζοντας τον τρόπο που εκφράζονται τα γονίδια.

Αυτό προσφέρει μια νέα, ελπιδοφόρα ερμηνεία για το πώς το πρώιμο στρες σχετίζεται με την αυξημένη ευαλωτότητα σε σωματικές και ψυχικές διαταραχές στην ενήλικη ζωή (ACEs) και άρα και για το πώς μπορούμε να το προλάβουμε όταν η παρέμβασή μας είναι έγκαιρη.

Via Βέτα Παυλίδου

13/08/2024

Το “Slow Living”, δηλαδή η “Αργή Διαβίωση” είναι ένα ρεύμα υπενθύμισης της ανάγκης του φυσικού ρυθμού ζωής και των ενσυνείδητων επιλογών.

Δυο παράμετροι καθορίζουν το slow living και αυτοί είναι η επαφή με τον εσωτερικό ρυθμό ύπαρξης και η βαθιά ανθρώπινη ανάγκη για σύνδεση με κάθετι που κάνουμε. Ο χρόνος μοιάζει στην σύγχρονη καθημερινότητα να μην είναι ποτέ αρκετός και οι απαιτήσεις επιτάσσουν να ζούμε όλο και γρηγορότερα και αποδοτικότερα, με αποτέλεσμα πέρα από την σωματική και ψυχική εξάντληση να χάνουμε την επίγνωση του τι κάνουμε και να λειτουργούμε αυτοματοποιημένα.

Αυτόν τον Αύγουστο, η πρόσκλησή ας είναι να περπατήσουμε πιο αργά, να φάμε πιο αργά, να οδηγήσουμε χωρίς βιασύνη και άγχος, ακόμη και να κουβεντιάσουμε πιο αργά. Ας κάνουμε μερικές παύσεις ανάμεσα σε καθετί που κάνουμε. Ας αναπνεύσουμε και ας παρατηρήσουμε, εάν αυτή η αλλαγή ρυθμού φέρνει οποιαδήποτε άλλη αλλαγή, εάν για παράδειγμα μας φέρνει μεγαλύτερη ικανοποίηση.

Συναντιόμαστε ξανά 9 Σεπτέμβρη για να κουβεντιάσουμε για όλα αυτά!

Καλό Καλοκαίρι!

06/08/2024

Follow my new portal on IG healed_and_radiant and get access to integrative mind/body techniques that regulate your nervous system👇
Neuroception and Biohacking

11/07/2024

02/04/2024

25/03/2024

🩻Πνευμονογαστρικό νεύρο ή vagus nerve:
Γιατί είναι τόσο σημαντικό και πώς το ενεργοποιούμε?

Πνευμονογαστρικό νεύρο ή vagus nerve Η λέξη vagus προέρχεται από τη λατινική λέξη για την περιπλάνηση. Το vagus nerve ονομάζεται έτσι επειδή είναι το μακρύτερο και πιο περίπλοκ....

21/12/2023

Ας υποδεχτούμε το 2024 με τα 8 C!
Τα 8c είναι μέρος της θεωρίας του Internal Family Systems και του Richard Schwartz ( https://ifs-institute.com ) και περιλαμβάνουν την:

Συμπόνια - 1. παρουσία και εκτίμηση των άλλων και του εαυτού χωρίς την ανάγκη να διορθώσω, να αλλάξω, να αποστασιοποιηθώ ή να κρίνω 2. μια διαισθητική κατανόηση ότι οι δυσκολίες που περνούν οι άλλοι με επηρεάζουν λόγω της σύνδεσής μου μαζί τους

Περιέργεια - 1. έντονη επιθυμία να γνωρίσω ή να μάθω κάτι νέο για ένα θέμα, μια κατάσταση ή έναν άνθρωπο με τρόπο μη επικριτικό 2. αίσθηση περιέργειας για τον κόσμο και για το πώς λειτουργούν τα πράγματα

Διαύγεια - 1. ικανότητα να αντιλαμβάνομαι καταστάσεις με ακρίβεια χωρίς παραμόρφωση από ακραίες πεποιθήσεις και συναισθήματα 2. ικανότητα διατήρησης αντικειμενικότητας ακόμη και με μια κατάσταση στην οποία έχω συμφέροντα 3. ικανότητα αναγνώρισης των προκαταλήψεων μου και στην συνέχεια αναζήτησης βαθύτερης κατανόησης

Δημιουργικότητα - 1. χρήση της φαντασίας για την παραγωγή πρωτότυπων ιδεών 2. ικανότητα να εισέλθω σε μια «κατάσταση ροής» στην οποία η έκφραση ρέει αυθόρμητα από μέσα μου και βυθίζομαι στην ευχαρίστηση της δραστηριότητας 3. ικανότητα να παράγω μάθηση και να λύνω τα προβλήματα μόνος ή με άλλους

Ηρεμία - 1. ηρεμία ανεξάρτητα από τις περιστάσεις 2. ικανότητα να αντιδρώ στα ερεθίσματα με λιγότερο αυτοματοποιημένο ή και ακραίο τρόπο

Αυτοπεποίθηση - 1. ικανότητα να παραμένω πλήρως παρών σε μια κατάσταση και να χειρίζομαι αποτελεσματικά οτιδήποτε συμβαίνει 2. να έχω εσωτερικεύσει την ανάπτυξη που προέρχεται από τη θεραπεία προηγούμενων τραυμάτων και αποτυχιών 3. να κατανοώ ότι η ζωή περιλαμβάνει το να κάνω λάθη

Θάρρος - 1. δύναμη απέναντι σε απειλή, πρόκληση ή κίνδυνο 2. ανάληψης δράσης προς έναν στόχο που οι άλλοι θα έβρισκαν συντριπτικό 3. ανάληψη πλήρους ευθύνης για τις πράξεις μου και επανόρθωση 4. προθυμία να αναλογιστώ και να εξερευνήσω τον εσωτερικό μου κόσμο

Σύνδεση - 1. να νιώθω μέρος μιας ευρύτερης οντότητας όπως μιας ομάδας, μιας κοινότητας 2. να μπορώ να χαλαρώσω τις άμυνές μου με άλλους καθώς ξέρω ότι δεν θα κριθώ ή δεν ελέγχομαι 3. να έχω συντροφικότητα ή/και πνευματικότητα που με βοηθά να αντιμετωπίσω την πραγματικότητα με τρόπο που υπερβαίνει τις περιστάσεις

26/11/2023

Πώς είναι να αγαπάς?

Τα λόγια μιας μητέρας. Θα μπορούσαν όμως να είναι τα λόγια ενός πατέρα, ενός συντρόφου, ενός δασκάλου, της μητέρας Φύσης σε εμάς.

Πρόκειται για την Nora Bateson
https://batesoninstitute.org/nora-bateson/

“Τα μάτια σου θα δουν σενάρια να εκτροχιάζονται
Τα χέρια σου θα κρατήσουν τα απομεινάρια ενός παλιού καλουπιού
Δεν έχω κάποια εξουσία στην οποία να μπορώ να στηριχτώ
Οι τσέπες μου είναι άδειες από συμβουλές που έδιναν οι γονείς στα παιδιά
Δεν έχω χάρτες, μύθους ή μητρική σοφία για σένα
Μπορώ να σου φτιάξω το πρωινό, αλλά όχι τις αξίες
Όταν ρωτάς πώς να είσαι καλός άνθρωπος, δεν μπορώ να σου πω ψέματα
Ό,τι αγγίζεις μες την μέρα σου είναι με έναν τρόπο ματωμένο
Γεννήθηκες σε μια ατελείωτη βία
Αλλά δεν θα σε κρίνω ούτε θα σε αξιολογήσω με βάση ένα μέτρο ξεπερασμένο
Είμαι κι εγώ εδώ, έτοιμη να μάθω μαζί σου, αβέβαιη για το πώς να είμαι ή ποια να είμαι
Μπορώ να δω μόνο κομμάτια της ανησυχίας σου
Και αφού το μέλλον είναι ένας ορίζοντας σύγχυσης, δεν μπορώ να σε προστατέψω
Κι όμως είναι η μόνη μου δουλειά
Πονώντας καθώς βλέπω από αυτή την πλευρά της κλεψύδρας
γενιές νέων μοντέλων γονιών, σχολείου, καριέρας, οικογένειας και συντάξεων
Αλλά η ζωή σου θα πάρει μια άλλη μορφή που θα γεννηθεί εξ ολοκλήρου από ρωγμές
Όταν λες ότι χρειάζεσαι έναν στόχο, σου προσφέρω ένα ληγμένο εισιτήριο
Χαζά memes που περνούν από τη γλώσσα φιλτράρονται από την ικανότητά σου να εντοπίζεις τις βλακείες
Η επιτυχία στο υπάρχον σύστημα δεν θα σου κάνει καλό
Ακεραιότητά σου είναι η οργή σου, και εγώ θα την θρέψω
Αξιοπρέπειά σου είναι η περιέργειά σου και εγώ είμαι μικροσκοπική δίπλα της
Κουράγιο σου είναι ο πόνος και εγώ θα του τραγουδήσω μαζί σου
Μαζί θα ξεσηκωθούμε
Θα παρατηρήσουμε την απόχρωση που έχουν οι μικρές χαρές μέσα στην ημέρα
Θα πλύνουμε τη λαβή της απώλειας ο ένας για τον άλλον
Είμαι η μαμά σου και το μέλλον σου είναι η ιστορία μιας καταιγίδας
Είμαι η καλύβα σου, οι μπότες σου και το σακίδιο στην πλάτη σου.”

24/11/2023

Πνευματικότητα και εγκέφαλος: Ποια είναι η μεταξύ τους σύνδεση;

Σύντομη πρακτική οραματισμού του Δρ Gary Weaver. Η πρακτική διαρκεί μόνο 2 λεπτά και μπορεί να σε φέρει σε επαφή με τον πνευματικό σου εαυτό.

https://niovivelliou.gr/visualization/

Η επιστημονική έρευνα στην νευροβιολογία ολοένα και φτάνει πιο κοντά στην χαρτογράφηση του εγκεφαλικού κυκλώματος, που είναι υπεύθυνο για την πνευματικότητα.

Η Δρ Lisa Miller, κλινική ψυχολόγος, βραβευμένη ερευνήτρια και συγγραφέας του έργου «The Awakened Brain» επιχειρείρησε να βρει τον συσχετισμό πνευματικότητας και ψυχικής υγείας στην κλινική της έρευνα με ανθρώπους που βίωναν έντονα συμπτώματα θλίψης. Τα άτομα υποβλήθηκαν σε μαγνητική τομογραφία, προκειμένου να εκτιμηθεί εάν όσοι από αυτούς είχαν επαφή με την πνευματικότητα, είχαν και καλύτερη πρόγνωση για την ψυχική τους ευημερία. Και πράγματι, τα αποτελέσματα ήταν εκπληκτικά. Σύμφωνα με την Δρ Miller, «ο εγκέφαλος των ανθρώπων, που αντιμετωπίζουν τις δυσκολίες στη ζωή τους υπό το πρίσμα της πνευματικότητας, ήταν εντελώς διαφορετικός», καθώς «δείχνει σημάδια πάχυνσης του εγκεφαλικού φλοιού στις περιοχές της αντίληψης και του στοχασμού, αλλά και στον βρεγματικό λοβό, τον ινιακό λοβό και το προσφηνοειδές λοβίο».

Με άλλα λόγια, η αίσθηση της πνευματικότητας μπορεί να έχει τεράστιο αντίκτυπο στην υγεία του εγκεφάλου και, συνολικά, στην διάθεση του ατόμου. Επομένως, το ερώτημα που τίθεται είναι, πώς ενσωματώνει κανείς την πνευματικότητα στην καθημερινή του ζωή. Σύμφωνα με την Δρ Miller, η έννοια της πνευματικότητας δεν πρέπει συνδέεται με την θρησκεία. Αντιθέτως, η ικανότητα της πνευματικής διασύνδεσης είναι έμφυτη μέσα μας. Αναφέρει χαρακτηριστικά πως «όλοι γεννιόμαστε με την ικανότητα να αντιληφθούμε την βαθύτερη φύση της ζωής. Ωστόσο, ο πνευματικός μυς έχει ατροφήσει για τη μεγάλη πλειοψηφία των ανθρώπων».

Με ποιον τρόπο, λοιπόν, μπορούμε αναιρέσουμε την ατροφία των πνευματικών μας μυών; Μια απάντηση είναι μέσω του διαλογισμού. Η σύνδεση με την αίσθηση ότι είμαστε μέρος του Όλου, η βίωση αυτή της κοινής εμπειρίας μπορεί να αυξήσει τα επίπεδα συμπόνοιας και αυτοσυμπόνοιας (“self-compassion”), να μειώσει τις ορμόνες άγχους και να περιορίσει τα αισθήματα θλίψης. Η αναγνώριση της ενότητάς μας με την ανθρωπότητα και την Φύση αποτελεί σημαντικό μέρος αυτού, και η ενσωμάτωση αυτού του στοιχείου στην καθημερινή μας ζωή μπορεί να έχει αξιοσημείωτα αποτελέσματα.