Μαρία Πρένγκα, Ψυχολόγος MSc, Συστημική Ψυχοθεραπεύτρια

23/11/2025

Ψυχική υγεία και λογοτεχνία

Ο Τσέχωφ εκτός από κορυφαίος συγγραφέας ήταν και εξαιρετικός ψυχογράφος. Στη νουβέλα του ‘’Θάλαμος 6’’ (1892) μας γνωρίζει τον γιατρό Ραγίν, που αναζητώντας μάταια το νόημα στη ζωή του και τις ανούσιες σχέσεις του, συνδέεται τελικά με τον Γκρομόφ, έναν άνθρωπο που νοσηλεύεται στο ψυχιατρικό τμήμα του νοσοκομείου όπου εργάζεται και τον οποίο γρήγορα εκτιμά. Το σύστημα, όμως, εγκλείει τελικά και τον ίδιο στο Θάλαμο 6, όπου πεθαίνει εγκαταλελειμμένος και ανυπεράσπιστος.

Εδώ, ο Τσέχωφ, γιατρός και ο ίδιος, ασκεί κριτική στο ρόλο του παθητικού και αποστασιοποιημένου γιατρού και προβάλλει μια ανθρώπινη σχέση ανάμεσα στον επαγγελματία που φροντίζει και το άτομο που φροντίζεται. Γρήγορα όμως, μια τέτοια σχέση τιμωρείται, γιατί φαίνεται πως αποκλίνει από τη νόρμα της εποχής, η ευαισθησία τρομάζει και είναι επικίνδυνη για αυτό που η κοινωνία του τότε ορίζει ως κανονικό. Όλα τα πρόσωπα του έργου φανερώνουν, παίρνοντας διαφορετικές ετικέτες ανά διαστήματα, πόσο μεταβαλλόμενη συνθήκη είναι η ψυχική υγεία. Η ψυχοπαθολογία δεν παύει να κατασκευάζεται μεταξύ άλλων και από το ευρύτερο κοινωνικοπολιτικό σύστημα, το οποίο περιθωριοποιεί ό,τι δεν ταιριάζει και δημιουργεί ιδρύματα που συχνά καταπατούν τα ανθρώπινα δικαιώματα. Αυτό το έργο είναι σχεδόν προφητικό για όσα περιέγραψε και πάλεψε να αποδομήσει ο Franco Basaglia δεκαετίες αργότερα, καθώς και όσα οργάνωσε και ανέπτυξε η συστημική θεωρία γύρω από τη δύναμη του πλαισίου, όπου συναντάμε την υγεία και την ασθένεια.

21/10/2025

Η Jane Goodall (1934-2025) θεωρείται πρωτοπόρος στην ηθολογία, την ανθρωπολογία και τη μελέτη του περιβάλλοντος. Η έρευνά της συνέβαλε σημαντικά στην καλύτερη κατανόηση της σχέσης ανθρώπου-ζώου, ενώ όλο της το έργο ήταν προσανατολισμένο στον σεβασμό και την προστασία της φύσης. Σε συνέντευξη που έδωσε πριν το τέλος της ζωής της (Famous Last Words, Netflix) αναφέρει πόσο καθοριστική ήταν η στάση της μητέρας της στην επίτευξη των στόχων που είχε από παιδί. Ανακαλώντας μνήμες από την παιδική της ηλικία, όπου η κλίση της γινόταν φανερή, επισημαίνει πως η μητέρα της αντί να καταπνίξει το ενδιαφέρον της, την άκουγε, αποδεχόταν τα ενδιαφέροντά της, τα προωθούσε και στήριζε τα όνειρά της. Όταν εκείνη ήταν ενθουσιασμένη, περνώντας χρόνο με τα ζώα, παρατηρούσε και έθετε ερωτήσεις, λάμβανε αποδοχή και στήριξη. ‘’Στάθηκα τυχερή’’ τονίζει.

Πράγματι, η ενθάρρυνση της περιέργειας και η καλλιέργεια των ενδιαφερόντων ενός παιδιού από τους γονείς και τους υπόλοιπους ενήλικες που το περιβάλλουν, μπορούν να επηρεάσουν πολύ θετικά την ανάπτυξή του. Έτσι, προωθείται η βαθύτερη κατανόηση και η ουσιαστική μάθηση. Ακόμα, με αυτόν τρόπο μπορεί να καλλιεργηθεί η αυτοπεποίθηση, η αυτονομία και η ικανότητα για κριτική σκέψη. Ένα παιδί που βρίσκεται σε σχέσεις, όπου υπάρχει ενδιαφέρον για τις απορίες και τα λάθη του, αισθάνεται ασφάλεια και αποδοχή. Από πολλές οπτικές μια τέτοια στάση αποτελεί ένα από τα ωραιότερα δώρα, που μπορεί να λάβει ένα παιδί από έναν σημαντικό ενήλικα.

10/10/2025

Ψυχική υγεία και Συναισθήματα

Σήμερα, ενώ βρισκόμουν στο σούπερ μάρκετ, άκουσα δύο νεαρά άτομα να κουβεντιάζουν δίπλα μου. Είχαν καιρό να συναντηθούν κι έλεγαν τα νέα τους. Το ένα από αυτά είχε χάσει τη δουλειά του πρόσφατα υπό δυσάρεστες συνθήκες. Το δεύτερο άκουγε και κάποια στιγμή ρώτησε: ‘’ πώς νιώθεις; ‘’.

Μια καλή ερώτηση μπορεί να ανοίξει κόσμους και να στήσει γέφυρες ουσιαστικής επικοινωνίας. Ο δέκτης έχει τη δυνατότητα να στραφεί προς τα μέσα και να δει τι γίνεται εκεί, να αναγνωρίσει, να καταλάβει. Δεν είναι λίγες οι φορές που οι άνθρωποι δεν έχουν αυτή τη δυνατότητα του συναισθηματικού χώρου για πληθώρα λόγων και δεν καταλαβαίνουν πώς νιώθουν μέχρι κάποιος να τους ρωτήσει με ειλικρίνεια. Ένα ‘’πώς νιώθεις’’ μπορεί να μειώσει τη σύγχυση, να βοηθήσει το άτομο να καταλάβει ποιες ανάγκες βρίσκονται κάτω από τα συναισθήματά του και να δημιουργήσει ασφάλεια και εμπιστοσύνη σε μια σχέση. Δίνει το δικαίωμα στην παραδοχή ότι είναι βαθιά ανθρώπινο κάποιος να μην είναι καλά και στην ελευθερία να το βάλει σε λόγια.

Τα νεαρότερα σε ηλικία άτομα φαίνεται πως είναι πιο εξοικειωμένα με τη γλώσσα των συναισθημάτων. Άλλα άτομα μπορεί να παραξενεύονται με τέτοιες ερωτήσεις, επειδή έχουν μάθει να δείχνουν το ενδιαφέρον τους με άλλους τρόπους, όπως για παράδειγμα ένα χάδι ή το σφίξιμο του χεριού. Ακόμα, σε τόπους και κόσμους που άνθρωποι στερούνται βασικές ανάγκες, τέτοιες ερωτήσεις μπορεί να μην έχουν τόσο χώρο. Κι εκεί ακόμα οι άνθρωποι είναι εντυπωσιακά ευέλικτοι και δείχνουν αλλιώτικα το νοιάξιμο για τον άλλο, όπως για παράδειγμα κερνώντας ένα τσάι. Υπάρχουν πολλοί τρόποι για να φτιαχτούν ασφαλείς συνδέσεις και να χτιστούν γέφυρες αληθινής επικοινωνίας και φυσικά εξαρτώνται από τις αφετηρίες και τις δυνατότητες των ανθρώπων που τις διασχίζουν.

Είναι, όμως, σίγουρο πως ο Λόγος είναι πανίσχυρο εργαλείο: ένα ‘’πώς νιώθεις;’’ αποτελεί μια πράξη ουσιαστικής φροντίδας κι ο κόσμος μας χρειάζεται περισσότερους τόπους και σχέσεις, πέρα από τα γραφεία των θεραπευτριών και των θεραπευτών, των φορέων ψυχικής υγείας και των οργανισμών, χρειάζεται μικρές ανθρώπινες συναναστροφές στο σούπερ μάρκετ, όπου θα δίνει και θα δέχεται το ενδιαφέρον και θα νιώθει άνετα να πει πως είναι λυπημένος, πενθεί ή φοβάται κι αυτό είναι απόλυτα φυσιολογικό.

Οι ερωτήσεις θέτονται από τον εαυτό προς τον εαυτό και από τον εαυτό προς τους άλλους. Και η δυνατότητα να θέτουμε ερωτήσεις είναι, αν μη τι άλλο, στο χέρι μας.

10 Οκτωβρίου, Παγκόσμια Ημέρα Ψυχικής Υγείας

01/09/2025

Η φράση του ποιητή W. Whitman αποτυπώνει την κεντρική ιδέα της συστημικής σκέψης. Υπάρχουμε σε σχέση με κάτι άλλο, ως μέρη ενός ευρύτερου όλου, όπως η οικογένεια, οι δικοί, ο ίδιος μας ο εαυτός, η φύση.

Η γνώση και η σημασία δεν βρίσκονται στη μονάδα, αλλά στη σχέση και τις διαφορές που κάνουν τη διαφορά. Η συμπεριφορά ενός μέλους της οικογένειας δεν μπορεί να κατανοηθεί ανεξάρτητα, αλλά αποκτά νόημα μόνο μέσα στο πλαίσιο των σχέσεών του με τα άλλα μέλη. Αντίστοιχα, μια λέξη δεν έχει νόημα από μόνη της, αλλά μέσα σε μια πρόταση. Ένα δέντρο δεν υπάρχει απομονωμένα, αλλά αποκτά νόημα μέσω των αλληλεπιδράσεων με το έδαφος, τα έντομα και τα άλλα φυτά.

Εμείς, ως μέρη αυτού του ευρύτερου όλου, καθρεφτιζόμαστε μέσα σε όλες αυτές τις σχέσεις. Από αυτά τα «καθρεφτίσματα» αποκτούμε την εικόνα του εαυτού μας. Η ταυτότητά μας («I-dentity») είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την ομαδική μας ταυτότητα («we-dentity»). Η αλληλεξάρτηση είναι η ίδια η ουσία της ύπαρξής μας, το πεδίο μέσα στο οποίο δημιουργούμαστε και εξελισσόμαστε. Δεν επικοινωνούμε απλώς, είμαστε η επικοινωνία.

Αυτή η θάλασσα πολυπλοκότητας και συνεχών αλλαγών εμπεριέχει τόσο τον φόβο όσο και τη δύναμη. Ο φόβος πηγάζει από την αναγνώριση της ευαλωτότητάς μας μέσα στο δίκτυο των σχέσεων. Η δύναμη, ωστόσο, βρίσκεται ακριβώς στην αποδοχή αυτής της ευαλωτότητας και στην ικανότητά μας να συνδεόμαστε. Η πραγματική δύναμη δεν είναι ατομική, αλλά συλλογική, και αναδύεται μέσα από την αλληλεξάρτηση.

28/07/2025

Μέσα από την τέχνη του κινηματογράφου είναι εφικτό να αυξηθεί η ενημερότητα και η ευαισθητοποίηση γύρω από ζητήματα ψυχικής υγείας, να δημιουργηθούν γέφυρες και να φτιαχτεί ένας χώρος ορατότητας για ανθρώπους που λαμβάνουν σχετικές υπηρεσίες. Για να γίνει αυτό χρειαζόμαστε περισσότερες ταινίες που προσεγγίζουν τις ψυχικές δυσκολίες και τα άτομα που τις αντιμετωπίζουν με ανθρωπιά και ρεαλισμό χωρίς να αναπαράγουν εσφαλμένες και αναχρονιστικές αντιλήψεις. Η ταινία '' Οδηγός Καλοκαιρινής Επιβίωσης '' της Μ.Καβταράτζε αποτελεί μια τέτοια ταινία και παραθέτω εδώ μερικές σκέψεις που έχω κάνει πάνω σε αυτή.

'' Ίσως ανάμεσα σε αυτά που θέλει να μας αφήσει η ταινία είναι η υπενθύμιση πως οι άνθρωποι ακόμα κι όταν αντιμετωπίζουν ψυχικές δυσκολίες είναι πολύ περισσότερα πέρα από αυτές, και ίσως χρειάζονται να φλερτάρουν, να απολαύσουν τη θάλασσα και να φοβηθούν. Να φοβηθούν για το αν τελικά θα βρουν την ασφάλεια στο νου τους από το θόρυβο του κόσμου, να φοβηθούν για τις επιπτώσεις της φαρμακευτικής αγωγής, να φοβηθούν για τις ετικέτες που τους αποδίδει η κοινωνία. ''

Με αφορμή την ταινία «Οδηγός Καλοκαιρινής Επιβίωσης», η ψυχολόγος Μαρία Πρένγκα μάς γράφει τις σκέψεις της σχετικά με τους ήρωες -νοσηλευτές και νοσηλευόμενους, το...

20/04/2025

Πάσχα σημαίνει πέρασμα.

Περνώ, δηλαδή μεταβαίνω, μετακινούμαι, αλλάζω.
Ο άνθρωπος βρίσκεται διαρκώς σε μία πορεία, μία διαδικασία μετάβασης από κάτι σε κάτι άλλο. Μετά-κινείται. Ακόμα και περίοδοι με σχετική σταθερότητα ή λιγότερη κίνηση ενέχουν την αλλαγή.

Οι γιορτινές ημέρες δεν είναι ίδιες για όλες, όλους, όλα. Για κάποια άτομα αποτελούν ευκαιρία για ξεκούραση, χαρά και σύνδεση με αγαπημένα πρόσωπα. Κι αυτός ο χρόνος ίσως λειτουργήσει ως εφόδιο, όταν οι μέρες αυτές περάσουν. Άλλοι άνθρωποι μπορεί να δυσκολεύονται, επειδή δεν βρίσκονται εκεί που θα ήθελαν να είναι ή τους είναι δυσάρεστα όσα αισθάνονται. Εκείνοι μάλλον χρειάζεται να αντέξουν και να θυμηθούν πως αυτές οι μέρες πράγματι περνούν, όπως συχνά και η ένταση των δυσάρεστων συναισθημάτων.

Το Πάσχα θυμίζει τη σημασία του χρόνου. Χρειάζεται χρόνος για να βιωθεί ο πόνος, η απώλεια, η μοναξιά. Κι αυτό το χρόνο είναι πολύτιμο να τον επιτρέπει ο καθένας στον εαυτό του, αλλά και να τον παραχωρεί στους αγαπημένους του. Χρόνος, όμως, απαιτείται και για την αναγέννηση, την αναδημιουργία, την αλλαγή.

Για να πάρουν τα πράγματα νέα μορφή, πιο ταιριαστή στις αληθινές ανάγκες του καθενός και της καθεμιάς, σίγουρα χρειάζεται χρόνος. Κάθε πέρασμα χρειάζεται χρόνο.

Χρόνια Πολλά!

15/04/2025

Για τον αυτισμό από την τρυφερή ματιά της Κωνσταντίνας Μπαλατσούκα ΣΥΝΥΠΑΡΞΙΣ Χώρος Συμβουλευτικής και Ψυχοθεραπείας, για '' τον δρόμο αποδοχής και εκείνα τα μονοπάτια τα οποία θα δώσουν ισότιμες ευκαιρίες σε όλους τους τομείς της καθημερινής διαβίωσης των αυτιστικών ατόμων, έτσι ώστε να μπορεί κάθε αυτιστικό άτομο να αναπτύξει το αίσθημα του ανήκειν, της ασφάλειας και της θετικής αυταξίας. ''

Διαβάστε το ενδιαφέρον άρθρο της.

Δείτε εδώ: https://siniparxis.gr/autismos

11/01/2025

Στο βιβλίο του ‘’ Φτιάξε τη δυστυχία σου μόνος σου ‘’ ο Paul Watzlawick, οικογενειακός θεραπευτής, ψυχολόγος και φιλόσοφος, αναδεικνύει την προσωπική επιλογή ως κλειδί στην ευτυχία ή τη δυστυχία των ατόμων. Με οξυδέρκεια, χιούμορ και καυστικότητα αναγνωρίζει ως θεμελιώδεις στην επιχειρηματολογία του τις επιδράσεις του κοινωνικοοικονομικού συστήματος, αλλά και των ατυχιών της ζωής στο αίσθημα δυστυχίας των ανθρώπων.

Κάνει, όμως, ένα βήμα παραπέρα και, όπως και πολλοί άλλοι στην πορεία της ιστορίας, τοποθετεί στο προσκήνιο τις δυνατότητες και τις ευθύνες του ατόμου. Ειδική μνεία κάνει στο πώς σχετίζονται οι άνθρωποι με το παρελθόν, ειδικά όταν κοιτούν μέσα από ένα φίλτρο που επικεντρώνεται μόνο σε συγκεκριμένες πλευρές του. Είναι αλήθεια πως πολλές φορές οι άνθρωποι για να προχωρήσουν χρειάζεται όντως να στραφούν προς τα πίσω, να αναβιώσουν, να συγχωρήσουν, να θρηνήσουν. Κι αυτό είναι καλό να γίνεται δίνοντας χρόνο, προσοχή και στοργή. Ο συγγραφέας, όμως, τονίζει εκείνον τον τρόπο θέασης που δεν αφήνει κανένα περιθώριο για τη ζωή στο παρόν και ως εκ τούτου την αναγνώριση δυνατοτήτων που υπάρχουν στο τώρα.

Με μια μεταφορά από την Παλαιά Διαθήκη αναφέρεται στην κυρία Λωτ, η οποία κατά την αναγκαστική αποχώρηση της οικογένειάς της από τα Σόδομα, δεν ακολουθεί τη δοθείσα οδηγία να προχωρήσει και να μην κοιτάξει πίσω και τελικά μένει στήλη άλατος. Ο Watzlawick δεν μοιάζει να υπογραμμίζει την αντίδραση στη θεϊκή εντολή, αλλά συμβολικά την πιθανότητα οι άνθρωποι πράγματι να παγώνουν, όταν κοιτούν μόνο πίσω και καθόλου εδώ ή μπροστά.

* Ακόμα και η ίδια η συνειδητοποίηση της έννοιας της προσωπικής επιλογής αποτελεί ένα καλό βήμα προς την αυτεπίγνωση.

10/01/2025

Ομάδα γυναικείας ενδυνάμωσης στη Θεσσαλονίκη από μια γυναίκα που ξέρει πολύ καλά να συνοδεύει και να στηρίζει με ζεστασιά γυναίκες.

Αντιγόνη Αλεξίου•Κοινωνική Λειτουργός•Ψυχοκοινωνική Στήριξη& Συμβουλευτική

01/12/2024

«Το Όλον είναι μεγαλύτερο από το άθροισμα των μερών του»

Όταν αναλύαμε τον Αριστοτέλη στο Λύκειο αδυνατούσα να αντιληφθώ το νόημα αυτής της φράσης. Μπορούσα να κατανοήσω το νόημά της, αλλά όχι να την συλλάβω ουσιαστικά και απορούσα: γιατί το όλον να μην είναι ίσο με το άθροισμα των μερών του;

Αυτά τα τέσσερα χρόνια εκπαίδευσης στην Συστημική Θεραπεία ήταν ο καλύτερος τρόπος για να γνωρίσω και να κατακτήσω αυτή την ιδέα. Όχι μόνο για τις θεωρίες και τις πληροφορίες που καθόρισαν τη θεραπευτική μου ματιά, αλλά κυρίως για την ίδια την εμπειρία της ομάδας. Μιας ομάδας που αποτέλεσε ψυχικό τόπο για να γεννηθούν και να ανοίξουν νέοι κύκλοι νοημάτων. Το ταξίδι αυτό έκλεισε με αμέριστη ευγνωμοσύνη για κάθε μέλος, συνεκπαιδευόμενη/ο και εκπαιδεύτρια/τή.

Φεύγω με ένα χάρτη, βασικά σημεία του οποίου αποτελούν: η πίστη στην ιδέα της αλλαγής, η θύμηση της σχέσης των ευρύτερων συστημάτων με το άτομο και την ψυχική του υγεία, ο σεβασμός και το ενδιαφέρον για όσα το κρατούν, το αναπτύσσουν και το κάνουν να πετά για τόπους που του είναι ταιριαστοί και το εκφράζουν.

17/11/2024

https://actions.hearingvoices.gr/webinar-prosegiseis-pou-aposkopoun-stin-apokatastasi-kai-tin-iasi/?fbclid=IwY2xjawGlQAJleHRuA2FlbQIxMAABHeyIRJg6DMSzHSHXN-eSmXQvWdM0XZ7j3AlEvo6c-Pkqh2r3YTCx9GdaJw_aem_aqUBYQwSOd20z9NJEzjKgQ

'' Διαδικτυακό Σεμινάριο/Webinar
Προσεγγίσεις που αποσκοπούν στην αποκατάσταση και την ίαση:
Πιθανό αντίδοτο στις κακοποιητικές πρακτικές των υπηρεσιών ψυχικής υγείας; /
"Truth and Reconciliation"
approaches in mental health: A potential antidote to mental health service harm?

Το Κίνημα Ακούγοντας Φωνές σας προσκαλεί σε ένα διαδικτυακό σεμινάριο
με εισηγήτρια την/το Hel Splender, πάνω στο αίτημα που έχει τεθεί από μερίδα ανθρώπων με ψυχιατρική εμπειρία για μια προσέγγιση "Αλήθειας και Συμφιλίωσης" στις κακοποιητικες πρακτικές των υπηρεσιών ψυχικής υγείας. ''

Πιθανό αντίδοτο στις κακοποιητικές πρακτικές των υπηρεσιών ψυχικής υγείας;

08/11/2024

Tο παιχνίδι αποτελεί μία καλή γέφυρα προς τη φαντασία, ιδίως κατά την ενήλικη ζωή, οι υποχρεώσεις και οι κοινωνικές επιταγές της οποίας συχνά οδηγούν σε παραμέληση της πρώτης. Πρόσφατα παίζοντας με ένα παιδί με τις παραδοσιακές ρωσικές κούκλες ‘’Ματριόσκα’’, παρατήρησα πόσο θυμίζουν τη διαδικασία της ψυχοθεραπείας. Πράγματι, όσο η θεραπευτική σχέση προχωρά και οι ρίζες της δυναμώνουν, το άτομο έχει τη δυνατότητα να γνωρίσει καινούριες πλευρές, να εξερευνήσει τα χρώματά τους ή και να φέρει στην επιφάνεια άλλες που υποψιαζόταν πως υπήρχαν, όμως ήταν αρκετά καλά κρυμμένες ή πολύ μικρές για να φανούν, ακριβώς όπως οι μικρότερες κούκλες Ματριόσκα. Η επίγνωση αυτών των πλευρών, αυτών των πολλών εαυτών, που κάποιες φορές θυμίζουν σημαντικές σχέσεις και άλλες ένα αυθεντικό και πυρηνικό ‘’εγώ’’ μπορούν να οδηγήσουν στην απαρτίωση ενός συνόλου που φέρει ασφάλεια και γαλήνη.