10/04/2026
کۆلیسترۆڵ ( Cholestrol) چییە ؟
ئەو مادە گرنگەیە کەبەڕێژەی نزیکی ٩٠٪ لەجەستەدا لەجگەرو ڕیخۆڵەدا دروستدەکرێت، ڕێژەی نزیکی١٠٪ لەگەڵ خۆراکدا بەجەستە دەگات.
کۆلیسترۆڵ جۆرە مادەیەکی نزیکە لەچەوری و لەپێکھاتە سەرەکییەکانی خانەکانی لەشە، ھەروەھا پێویستە بۆ دروستکردنی ڕژێنەرەکانی وەک ترشەڵۆکی زراو، ڤیتامین D و ھەندێک جۆر لەھۆرمۆنەکانی وەک Cortisol, Testosteron, Oestrogen
بەگشتی باس لە دوو جۆری سەرەکی
(LDL (Low Density Lipoprotein
(HDL (High Density Lipoprotein دەکرێت.
لەکاتێکدا جۆری LDL کۆلیسترۆڵی لەناو جگەردا دروستبو بەخانەکانی جەستە دەگەیەنێت، جۆری HDL کۆڵیسترۆڵی زیاد لەپێویستی ناو خوێن و خانەکانی جەستە دەگێڕێتەوە بۆ ناو جگەرو لەجگەردا لەڕێی ترشەڵۆکی زراوەوە دەگەیەنرێتە ناو ڕیخۆڵەو پاشان لەگەڵ پاشەڕۆدا فڕێدەدرێت.
ھەربۆیە بەرزی ڕێژەی جۆری LDL زیان بەجەستە دەگەیەنێت و لەجۆری HDL جەستە سودمەند دەبێت، ھەروەھا بەرزی ئاستی ئەم جۆرەیان ھۆکارێکە بۆ دابەزاندنی ئاستی جۆری ناتەندروستی LDL لەجەستەدا.
بەگشتی دەوترێت باشتر وایە ڕێژەی کۆلیسترۆڵ لەخوێنی کەسێکی تەمەن پێگەیشتودا بەھەردوو جۆری HDL و LDL لەبڕی ٢٠٠ Mg/dl لانەدات، لەو بڕەش تاڕێژەی LDL کەمتربێتو HDL زیاتربێت باشترە، بەوپێیەی جۆری HDL لەتوانایدا ھەیە جەستە بەگشتی، تەنانەت بۆرییەکانی خوێنیش لەجۆری ناتەندروستی LDL ڕزگاربکاتو بەمەبەستی لەگەڵ پاشەڕۆدا فڕێدان بەرەو جگەر بیگوازێتەوە.
ھەربۆیە پێویستە ھەوڵبدەین بۆ بەرزکردنەوەی ئاستی HDL و
لەھەمان کاتدا نزمکردنەوەی ئاستی LDL بۆ خوار١٣٠ Mg/dl.
ھۆکارەکانی نزمبونەوەی ئاستی HDL:
جگەرەکێشان، کێش زۆری، نەخۆشی شەکرە، کەمی جوڵە، بەرزی ئاستی چەوری جۆری Triglyceride..ھتد.
چەند ڕێگەچارەیەک بۆ دابەزاندنی LDL:
١. کەمکردنەوەی بڕی خۆراکی وەک زەردێنەی ھێلکە، چەوری ئاژەڵ، کەرەو پەنیری چەور، جگەر.
٢. دورکەوتنەوە لە ئەلکحول و جگەرەکێشان.
٣. جوڵەو وەرزشی ڕۆژانە.
٤. ڕۆژانە خواردنی میوەو سەوزەی فرێش.
٥. بەکارنەھێنانی ڕۆنی ئاژەڵی.
بە هیوای سود بۆ گشت لایە ک
