Health Policy Research Organization-HPRO

16/04/2024

ئەگەر هێرش بۆ سەر پێگە ئەتۆمییەکانی ئێران و کاریگەرییە تەندروستیەکانی

د. گۆران عبداڵلە

لە دوای هێرشەکەی سەدام بۆ سەر ئیسرائیل بە موشەکی سکۆد، بۆ یەکەم جار، ئێران هێرشێکی فراوانی کردە سەر ئیسرائیل. ئەم هێرشەی ئێران مەحاڵە بە بێ وەڵامێکی توندی ئیسرائیل تێپەڕێت. ئیسرائیل دەیان بژاردەی لەبەردەمە بۆ وەڵامدانەوەی ئێران. یەکێک لە ئەگەرەکان، هێرشکردنە سەر پێگە ئەتۆمێکانی ئێرانە. هەڵبەتە هێرشێکی وەها نەک تەنها بۆ دانیشتوانی دەوروبەری ئەو پێگانە کاریگەری دەبێت بەڵکو بۆی هەیە کاریگەرییەکەی تێپەڕێت بۆ وڵاتانی دراوسێی ئێران بە تایبەتی هەرێمی کوردستان عێراق. بەدەر لە ئەگەرەکانی ڕوودان یا ڕوونەدانی هێرشێکی ئاوەها، پێویستە خەڵکی کوردستان و دەزگا تەندروستیەکانی ئامادەکاری بۆ ئەگەرێکی لەو جۆرە بکەن



ئەگەر مێژوو بخوێنینەوە و سوودی لێوەربگرین، ڕوونە کە هێرشەکەی ئێران بۆ سەر ئیسرائیل بەبێ وەڵام تێناپەڕێت. مەرج نیە ئیسرائیل یەکسەر دوای هێرشەکەی ئێران وەڵامبداتەوە. دوای هێرشەکەی سەدام بۆ سەر تەل ئەڤیڤ لە ساڵی ١٩٩١، چەندین ساڵی پێچوو تاوەکو ئیسرائیل و ئەمریکا و هاوپایەمانانیان رژێمی سەدامیان ڕووخاند. هێرشکردنە سەر ئیسرائیل یەکێک بوو لە هەرە هۆکارە گرنگەکانی ڕووخاندنی ئەو رژێمە. بۆی هەیە هەمان سینارێو لەگەڵ ئێران دووبارە ببێتەوە. بەڵام نەتەنیاهۆ ئیسحاق شامیر نیە و ئێرانیش عیراق نیە. بۆیە هەموو ئەگەرەکان کراوەن لە بەردەم ئیسرائیل بۆ وەڵامدانەوەیەکی توندی ئێران.



ئەگەرەکانی بەردەم ئیسرائیل بریتین لە وەڵامنەدانەوەی چەکداری و زیاتر دروستکردنی هاوپەیمانێتیەکی نێودەوڵەتی لەڕووی دیبلوماسیەوە بۆ بەرپرچدانەوەی ئێران. هاوکات. ئیسرائیل دەتوانێت وەکو پێشتریش کردوویەتی، لە وڵاتانی دەروبەر لە کەسایەتی و بەرژەوەندییەکانی ئێران بدات وەکو لە کوشتنی بەرپرسانی سوپای قودس لە دیمەشق کردی. هاوکات ئیسرائیل ئەتوانێ هێرشی سایبەری (ئیلکترۆنی) بکاتە سەر ئێران یا ئابڵوقەکانی سەر ئێران توندتر بکات بەهاوکاری هاوپەیمانەکانی بەتایبەتی ئەمریکا. بۆی هەیە ئیسرائیل پەنا بەرێتە ئەم جۆرە بەپرچدانەوە نەک لێدانی ڕاستەوخۆی سەربازی چونکە لە حاڵی حازردا دەیەوێت زیاتر تەرکیز لەسەر شەڕی لەگەڵ حەماس بکات نەک کردنەوەی بەرەی دیکەی شەڕ هەرچەندە ئیسرائیل بایی ئەوەندە توانای سەربازی و تەکنەلۆژی هەیە کە بتوانێن لە چەندین بەرەوە شەڕی نەیارەکانی بکات. .



بەڵام لە هەموو ئەمانە مەترسیدارتر، ئەوەیە کە ئیسرائیل ئەتوانێت هێرش بکاتە سەر پێگە ئەتۆمییەکانی ئێران. لە ڕاستیدا هێرشەکەی ئێران بۆ سەر ئیسرائیل بەلای هەندێک چاودێرەوە وەکو جۆن بۆلتۆنی سەفیری پێشووی ئەمریکا بۆ نەتەوە یەکگرتووەکان بە فرسەتێکی زیڕین دادەنرێن بۆ لێدانی ئەو پێگانە. بیانوی ئەم جۆرە ئامۆژگارییە ئەوەیە کە ئێران لە هەموو کات زیاتر نزیکە لە دروستکردنی بۆمبی ئەتۆمی و ئەگەر ئیسرائیل ئێستا بەرنامەی ئەتۆمی وڵاتەکە وێران نەکات ئەوا کار لە کار ئەترازێ و کە ئێران بووە وڵاتێکی ئەتۆمی ئیتر ئەتوانێ بە ئەتۆم هەڕەشە لە ئیسرائیل بکات. لە ڕاستیدا. بەگوێرەی ئەو هەڵسەنگاندانە، بۆی هەبوو کە ئێران کەرەستەی ئەتۆمی لە موشەکە بالیستیەکانی بەکاربهێنێت لە هێرشەکەی ئەم دواییەی.



بەدەر لەوەی کە ئیسرائیل ئەم جارە پێگە ئەتۆمییەکانی ئێران بوردومان ئەکات یا نا، ئامادەکاری بۆ ئەگەرێکی ئاوەها لەڕووی ئەمنی و تەندروستیەوە زۆر پێویستە. لەڕاستیدا زۆرێک لە چاودێران لێدانی پێگەکانی ئێران لە لایەن ئیسرائیلەوە بەکارێکی زەحمەت دەزانن چونکە زۆربەی ئەوە پێگانە لە بن ئەرزن و ئاسان نیە موشەکیان پێبکات. بەڵام ئاوەها لێدانێک لە لایەن ئیسرائیلەوە مەحاڵ نیە و ئە ووڵاتە لە ڕووی تەکنەلۆژیا و توانای سەربازییەوە ئەوەندە پێشکەوتووە کە بتوانێن ڕێگایەک بۆ لێدانی ئەو پێگانە بدۆزێتەوە.



ئێران لە حاڵی حازردا دەییان پێگەی ئەتۆمی هەیە کە زۆربەیان لە ناوەڕاستی ئەو وڵاتەن. هەڵبەتە بەشێک لە پێگە ئەتۆمییەکانی ئێران ئاشکرا نین و بە نهێنی ماونەتەوە. یەکێک لەو پێگانە کە بۆی هەیە لە ئەگەری لێدانی مەترسی بۆ سەر رۆژهەڵات و باشوری کوردستان دروستبکات، پێگەی بۆنابە. ئەم پێگەیە بەگوێرەی زانیارییە ئاشکراکان بۆ مەبەستی توێژینەوەی کشتوکاڵ بەکاردەهێنرێت،. بەڵام دەبێت گریمانەی ئەوە بکەین کە هاوکات دروستکردنی بۆمبی ئەتۆمی یەکێک بێت لە ئامانجەکانی. لە حاڵەتی لێدانی ئەم پێگەیە، بۆی هەیە مەواددی ئەتۆمی بە دەیان کیلۆمەتری دەوروبەری ئەو پێگانە بڵاوببێتەوە و کاریگەری تەندروستی کوشندە و درێژخایەن دروستبکات.



تەقینەوەی بۆمبی ئەتۆمی یا بڵاوبوونەوەی مەوادی نەوەویی کاریگەری کوشندەی هەیە کە پەیوەستە بە نزیکیی مرۆڤ لە ناوەندی تەقینەوەکە و خێرایی و ئیتجاهی با. بۆ نموونە لە ئەگەری هێرشی ئیسرائیل بۆ سەر پێگەی بۆناب، خێرایی با لەو رۆژەدا و ئیتجاهەکەی کاریگەری گەورەیان ئەبێت لەسەر بڵاوبوونەوەی مەوادی ئەتۆمی بە ناوچەکانی دەوروبەردا. بەدڵنیایەوە شارەکانی مەهاباد و بانە و نەغەدە کاریگەرییان لەسەر دەبێت و بەپێی خێرای با بۆی هەیە ئەو مەوادانە بگەنە سۆران و ڕانیە و قەڵادزێ و سلێمانیش.



کاریگەرییە تەندروستیەکانی تەقینەوەی ئەتۆمی بۆی هەیە ببێتە هۆی مردن ئەگەر کەسەکە زۆر لە ناوەندی تەقینەوەکە نزیک بێت. ئەوانەی کە بە کیلۆمەترێک یا زیاتر لێیەوە دوورن بۆی هەیە توشی سووتانی پێست بن. ئەوانەی کە دوورترن دەشێ کاریگەریی مەوادە ئەتۆمێکان ماوەیەکی زیاتری بەوێت بۆ ئەوەی دەرکەوێت و بۆی هەیە ببێتە هۆکاری شێرپەنجە ، نەزۆکی و دەیان حاڵەتی نەخوازرای دیکە.



لەم دۆخەدا، دوورکەوتنەوە لەسەر سەنتەری تەقینەوە ئەتۆمییەکان باشترین و کاریگەرترین ڕێگایە بۆ خۆپارێزی لە کاریگەرییە تەندروستیەکانی ئەم چەکە کوشندەیە. هاوکات، پێویستە بۆ ماوەی بەلای کەمەوە ٢٤ کاتژمێر ئەو کەسانەی کە نزیکن لە سەنتەری ڕوودانی تەقینەوەکە، نەچنە دەرەوە و خۆیان لە تۆز و خۆڵی پیسبوو بە مەوادی ئەتۆمی بپارێزن.



هیوادارین هەرگیز تەقینەوەی چەکی ئەتۆمی لە ناوچەکە و هیچ شوێنێکی جیهان ڕوونەدات. بەڵام ئەم جیهانەی ئێستا تێیدا دەژین رۆژ لە دوای رۆژ نائارامتر و ناسەقامگیرتر دەبێت و ئەگەری ڕوودانی تەقینەوەی ئەتۆمی لە هەموو کات زیاترە. بۆیە دەبێت هەموومان ئامادەکاری بۆ ئەگەرێکی ئەوتۆ بکەین و خۆمان لە کاریگەرییە تەندروستیەکان ئەو جۆرە چەکە کوشندەیە ئامادەبکەین.

31/03/2024

هەر جارەو سیستمێکی تەندروستی

هیوادارم ئەم زانیاریانەی لەسەر سیستمە تەندروستیەکانی جیهان بڵاوئەکەینەوە سوودی هەبێت بۆ لای خۆمان!

07/10/2015

a good opportunity for colleagues to apply, we are happy to support anyone who is interested:
https://www.surveymonkey.com/r/LJ99YXY

15/06/2015

FULL SCHOLARSHIPS FOR MASTER’S DEGREES IN PUBLIC HEALTH FOCUSING ON IMPLEMENTATION RESEARCH ON THE INFECTIOUS DISEASES OF POVERTY
Application deadline: July 15, 2015.
Link to online graduate application: https://graduateadmissions.aub.edu.lb/

The Faculty of Health Sciences (FHS) at the American University of Beirut (AUB), Lebanon is offering 11 scholarships for graduate education in public health for the academic year 2015-2016. Funding for these scholarships is from the Special Programme for Research and Training on Tropical Diseases (TDR) hosted at the World Health Organization in Geneva. Successful applicants will be part of a global network of fellows supported by TDR that includes students enrolled in 7 institutions worldwide.

SCHOLARSHIP OBJECTIVE
The objective of the scholarship program is to strengthen capacity in implementation research on the neglected tropical diseases (http://www.who.int/neglected_diseases/diseases/en/) as well as malaria and tuberculosis. Implementation research is a growing field that supports the identification of health system bottlenecks and approaches to address them, and is particularly useful in low- and middle-income countries where many evidence-based health interventions do not reach those who need them the most. For further information on this international scholarship scheme see http://www.who.int/tdr/news/2015/7_universities_selected/en/ .

DEGREE PROGRAMS OFFERED
In the Eastern Mediterranean region, the scholarships will be open for the following degrees offered by the Faculty of Health Sciences (FHS) at AUB:
1. Master of Public Health (MPH) with a choice of 3 areas of concentration:
o Epidemiology and Biostatistics (EPBS)
o Health Promotion and Community Health (HPCH)
o Health Management and Policy (HMP)
2. Master of Science in Epidemiology (MS EPID)

DEGREE PROGRAM DURATION
Both the MPH and MS degree take two years to complete and only full-time applicants are eligible for this scholarship.

ELIGIBLITY AND ADMISSION CRITERIA
The scholarship supported by TDR is available to individuals who are nationals of and resident in a low or middle-income country (http://data.worldbank.org/about/country-and-lending-groups ) of the Eastern Mediterranean region – EMRO (http://www.who.int/about/regions/emro/en/).

To be eligible for admission for FHS/AUB, students must meet the following minimum requirements:
• Good academic record in undergraduate education (and graduate education where relevant) in any discipline (health sciences, social sciences, nutrition, medicine, nursing, pharmacy, dentistry, sciences or related discipline) and:
(a) hold a bachelor’s degree from AUB, or an equivalent degree from another recognized institution, with a cumulative average of at least 75 and an average of at least 80 or its equivalent in the major field of study; or
(b) hold a graduate degree from AUB or another recognized institution with a cumulative average of 80 or its equivalent.
• Proficiency in English demonstrated by passing the University English Entrance Examination (EEE), or by achieving the minimum required score for TOEFL examination or IELTS.
o Information on the required scores for the different English proficiency tests may be found on page 37 of the online Graduate Catalogue (link below).http://www.aub.edu.lb/registrar/Documents/catalogue/graduate14-15/admissions.pdf
o Applicants who do not meet the English Language Proficiency Requirements will be required to enroll in English language courses before or upon starting their graduate degree programs (depending on the English course level).

HOW TO APPLY
Complete an online application (https://graduateadmissions.aub.edu.lb) and upload supporting documents (as per the requirements on the online application).

Note that only complete applications with all required documentation (including English proficiency test results) submitted online by July 15, 2015 will be considered for admission.

CRITERIA FOR SELECTING SCHOLARSHIP STUDENTS
• Commitment to work in public health in a low and middle income of the of the EMRO region where tropical diseases/tuberculosis or malaria are endemic
• Relevance of applicant’s experience to public health or related fields
• Local need for public health graduates in the country of the applicant
• Previous employment, voluntary work or research experience concerning neglected tropical diseases, tuberculosis and malaria and/or interest/experience in conducting implementation research is desirable

WHAT THE SCHOLARSHIP SUPPORTED BY TDR COVERS
• Round trip air travel from country of residence/nationality
• Full-time tuition for two - two and a half years, including enrolment in an English language course over a full semester for a limited number of students who do not meet the required English score on TOEFL or IELTS
• Stipend for food and accommodation
• Medical and accident insurance



WHY STUDY AT THE FACULTY OF HEALTH SCIENCES AT THE AMERICAN UNIVERSITY OF BEIRUT?
• Oldest independent faculty of public health in the Arab region
• Program accredited by the Council on Education for Public Health (CEPH) and remains the only such accredited program in Africa, Asia, and the Arab world
• Diverse faculty from Lebanon, Iraq, Syria and Canada
• Faculty expertise in conducting implementation research in public health
• Strong collaboration with AUB’s Medical Center and Faculty of Medicine and their Division of Infectious Diseases
• Opportunity to engage with three exciting centers on Research, Public Health Practice and
Knowledge Translation based at the Faculty of Health Sciences
• A rich and stimulating university environment with many opportunities for civic engagement and student activity

SCHEDULE
Deadline for application for scholarships supported by TDR: July 15, 2015
Notification of acceptance sent to accepted candidates: August 7, 2015
Deadline for confirmation of acceptance by candidate: August 12, 2015
Students enroll at FHS/AUB: August 24, 2015

NOTE: Enrolment at FHS/AUB in response to this special TDR call for the 2015-2016 academic year is only possible for those who are awarded a scholarship supported by TDR.

FOR MORE INFORMATION
Contact: GPHP@aub.edu.lb

Information about the graduate degrees, the competencies, the course requirements, and policies and procedures can be found at: http://www.aub.edu.lb/fhs/fhs_home/degrees_programs/Pages/graduate_program.aspx

Press releases about this scholarship scheme being offered at the American University of Beirut is available at the links below:
Press release (English)http://www.aub.edu.lb/communications/media/Documents/june-2015/tdr-scholarship-health-EN.pdf
Press release (Arabic)http://www.aub.edu.lb/communications/media/Documents/june-2015/tdr-scholarship-health-AR.pdf
AUB website story: http://www.aub.edu.lb/news/2015/Pages/tdr-scholarship-health.aspx

Online admission applications to the American University of Beirut (AUB) for Masters and PhD programs.

06/07/2014

registered at last!

05/06/2014

MERS-CoV in Kurdistan: Is banning Umrah and Pilgrimage Justified?
Goran Abdulla Zangana MBChB, MPH, PhD (Candidate)
In an unprecedented decision, the Ministry of Health (MoH) of the Iraq Kurdistan Region (IKR) decided to ban travels by pilgrims to Mecca to undertake the Umrah as a precautionary measure to avoid an outbreak of the Middle East Respiratory Syndrome-Coronavirus (MERS-CoV) . The MoH is also considering banning the Hajj trip for this season due to the same reason. This controversial decision by the MoH was the topic of heated debate. This article examines both sides of the argument for and against banning and restricting travel and concludes that such a ban is unnecessary, illegal and politically charged and argues that the MoH should reverse the decision immediately.
Those who argue for a ban on travelling to Saudi Arabia are spearheaded by the Minister of Health Mr. Rekawat Hama Rashid. His main argument is that the decision will help to avoid and prevent an outbreak in the IKR. He also suggests that MERS-CoV is a deadly virus that deserves such a ban and should not be taken lightly. Others hailed the decision citing the weak health system and the inability of health services to cope with such an outbreak should it happen. They cite the role that Hajj and Umrah play as a source of other outbreaks, such as cholera, which plagued Iraq and the region in the past.
On the other hand, those who oppose the decision argue that there no justifications for it and that it is illegal, unscientific and that it is made for political reasons rather than protecting the health and wellbeing of the residents of the IKR. I am part of this group and shall attempt to outline why the MoH should reverse this decision.
First, the IKR is part of a federal region. The IKR is granted powers pertaining to health, education and other social services by the 2005 Iraq constitution . However, matters related to international affairs and banning or restrictions on travel are not part of the authorities of the region and they are constitutionally part of the powers of the central Iraqi government. In fact, the Iraqi constitution of 2005 allows the central Iraqi government to interfere in health policy matters of the regions should there be a security justification for that (article 30 of the constitution).
Second, the decision by the MoH is, as far as we are aware of, one of its kind in the world. All of the respected public health organizations and international bodies advised against bans and restrictions on international travels. The World Health Organization clearly states that in its periodic statements about MERS-CoV . The Centers for Disease Control and Prevention (CDC) issued banners advising people who travel to the Middle East to take precaution rather than advising them not to travel all together . In addition to being guided by standard public health and epidemiological guidelines, the International Health Regulations (IHR) provides the legal bases to such policies by those international organization and bodies that the MoH appears to either ignore or is not aware of .
Third, the decision appears to have more to do with the political context and the situation with the health system in the IKR rather than the eagerness of the decision makers in the MoH to protect the health of the residents of the region. About 260 days ago parliamentary elections in the IKR was undertaken, but the political parties in the region failed so far to form a government. The current caretaker Minister of Health is eager to retain his office and he has made a series of highly visible decisions and moves to convince his party, the other political parties and the public in general that he deserve to continue in office for a 4 years term (he was appointed in 2012, following a reshuffle in the cabinet). In this regards, the Minister hope to achieve two goals; first he want to appear as someone who takes the health of the residents of the region seriously and second he does not want to be embarrassed yet by another outbreak (similar to the cholera outbreak of 2012), especially at these politically charged times. However, the decision is backfiring and it resulted in protests not only by the pilgrims themselves (who paid huge sums of money to secure their trip) but also by the pilgrimage travel companies who are asking for compensation from the government in return for banning travel in such a short notice.
In sum, the MoH should reserve the decision to ban the travel by the pilgrims. This decision is unjustified from all legal, scientific and political aspects. Instead of restricting travels, the MoH should strengthen the public health system. It needs to screen the pilgrims for any underlying medical conditions and advice against travel by those who are at additional risk. It should cooperate with the Ministry of Religious Affairs and other stakeholders (including the travel companies) to offer health awareness campaigns and information prior and during the Umrah and pilgrimage and after the return of the pilgrims. It has to introduce and strengthen the tools and technologies it needs to identify the MERS-CoV and train its health staff to test for it, manage it and prevent and control its spread. Travel bans could only worsen the situation rather than help it.

20/05/2014

our logo!