17/03/2025
#យល់ដឹងអំពីកោសិកាឈាមក្រហម
➡️ កោសិកាឈាមក្រហម (RBCs) ឬហៅថា Erythrocytes ជាកោសិកាដែលសំខាន់នៅក្នុងរាងកាយដោយជាផ្នែកមួយនៃឈាម បូករួមនិងកោសិកាផ្សេងៗទៀតដូចជា៖
- កោសិកាឈាមស (White blood cells)
- កោសិកាប្លាកែត (Platelets)
- កោសិកា Plasma
កោសិកាឈាមក្រហមមានជាងពាក់កណ្តាលនៃឈាមក្នុងរាងកាយមនុស្ស ហើយមានរូបរាងជា disc.
✔️ កោសិកាឈាមក្រហមមានផ្ទុកនូវសារធាតុប្រូតេអ៊ីនមួយចំនួនដែលគេហៅថាជា Hemoglobin (អេម៉ូក្លូប៊ីន). Hemoglobin មាននាទីដូចជា៖
• ដឹកនាំអុកស៊ីសែនពីក្នុងឈាមទៅកាន់ជាលិកានានាក្នុងសារពាង្គកាយ
• ចូលរួមបង្កើតជាតិដែក ដែលជាតិដែកជាអ្នកបង្កើតនូវឈាមក្រហម
💡 តួនាទីរបស់កោសិកាឈាមក្រហម៖
• ដើរតួយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការដឹកជញ្ជូនអុកស៊ីសែនពីកោសិកាសួតទៅកាន់ផ្នែកផ្សេងៗនៃរាងកាយ
• ជួយកម្ចាត់ចេញនូវកាកសំណល់ពីរាងកាយដូចជាពួក កាបូនឌីអុកស៊ីត (CO2)
• ជាអ្នកបង្កើតខួរឆ្អឹងដែលមាននាទីសំខាន់នៅក្នុងឆ្អឹង
📊 កម្រិតបរិមាណរបស់កោសិកាឈាមក្រហម
=> Normal Range របស់កោសិកាឈាមក្រហម
👩🦰 (ស្ត្រី): 4.2 - 5.4million/mcL
🧑🦰 (បុរស): 4.7 - 6.1million/mcL
👧🧑 (ក្មេង): 4.1 - 5.5million/mcL
⬇️ កង្វះកោសិកាឈាមក្រហម
=> Anemia ជាជំងឺមួយដែលឈាមមានកោសិកាឈាមក្រហមមិនគ្រប់គ្រាន់ ឬកង្វះនូវអេម៉ូក្លូប៊ីន គឺស្ថិតនៅក្រោម Range normal.
● រោគសញ្ញានៃ Anemia រួមមាន៖
- អស់កម្លាំងខ្លាំង
- ស្បែកស្លេកស្លាំង
- ដង្ហើមខ្លី
- ឈឺក្បាលវិលមុខ
- ចុះខ្សោយ
● កត្តាបង្កនៃ Anemia អាចមានដូចជា៖
▪︎ កង្វះជាតិដែក ឬ សារធាតុវីតាមីនក្នុងរាងកាយ
▪︎ ផលប៉ះពាល់នៃថ្នាំ និងជំងឺតំណពូជផ្សេងៗ
▪︎ ជំងឺរ៉ាំរ៉ៃ, ជំងឺទាក់ទងនិងខួរឆ្អឹង
▪︎ ការព្យាបាលជំងឺមហារីកដោយគីមី
▪︎ ការហូរឈាមច្រើន ដោយសារករណីមួយចំនួន (គ្រោះថ្នាក់, វដ្តរដូវ និងឆ្លងទន្លេជាដើម)
⬆️ កំណើនកោសិកាឈាមក្រហមបង្កទៅជា៖
+ Polycythaemia ឬ Erythrocytosis គឺជាក្រុមជំងឺមហារីកឈាម ដែលចំនួនអេម៉ូក្លូប៊ីនក្នុងឈាមក្រហមមានការកើនឡើងខ្ពស់ ហើយជាករណីមិនសូវមានការជួបប្រទះ (ករណីកម្រ)។
កត្តាបង្កអាចរួមមាន៖
■ លើសទំងន់ខ្លាំងពេក
■ ជក់បារី
■ ទទួលទានគ្រឿងស្រវឹងច្រើនជ្រុល
■ ប្រើប្រាស់ឱសថបញ្ចុះទឹកនោមជាដើម
+ បង្កជាជំងឺ COPD (Chronic obstructive pulmonary disease) ដោយសារកង្វះអុកស៊ីសែន
+ Congenital heart disease
+ មហារីកតម្រងនោម
☢️ ជំងឺដែលទាក់ទងនិងរូបរាងកោសិកាឈាមក្រហមជំងឺមួយចំនួនអាចទាក់ទងនិងទំហំរូបរាងរបស់កោសិកាឈាមក្រហមបណ្តាលឲ្យរូបរាងមានសភាពខុប្រក្រតីនិហដំណើរខុសលក្ខណៈ
1. ជំងឺ Thalassemia: ជំងឺដែលមានការផលិតអេម៉ូក្លូប៊ីនដែលត្រឹមត្រូវមិនគ្រប់គ្រាន់ បង្កឲ្យគ្រាប់កោសិកាឈាមក្រហមមានសភាព តូច ហើយស្លេក នាំឲ្យការដឹកជញ្ជូនធាតុអុកស៊ីសែនទៅកាន់រាងកាយមិនអាចប្រព្រឹត្តិទៅបានល្អ
2. ជំងឺ Sickle Cell ជាប្រភេទជំងឺតំណពូជដែលបណ្តាលមកពីរូបរាងកោសិកាឈាមក្រហមប្តូររូបរាងទៅជា Crescent shapes (រាងដូចព្រះចន្ទមួយចំហៀង) ដែលភាគច្រើនអ្នកជំងឺអស់កម្លាំងល្ហិតល្ហៃ និងស្បែកមានសភាពស្លេកស្លាំងខ្លាំង។
📶 អាយុកាលរបស់កោសិកាឈាមក្រហម
Red blood cells មានអាយុកាលចន្លោះពី 100 ទៅ 120ថ្ងៃ ដោយវានិងទៅផលិតឡើងវិញនៅក្នុងខួរឆ្អឹង
❌️❌️ ហាមថតចម្លង ឬ កុបពីយកទៅផុសដោយគ្មានការអនុញ្ញាតិពីម្ចាស់អត្ថបទជាដាច់ខាត
By: Drug and Disease-DD