06/02/2022
ដំណោះស្រាយសម្រាប់ជួយទារក និងកុមារ ដែលមានបញ្ហាទល់លាមកដែលអាចអនុវត្តន៏នៅផ្ទះ (Home treatment for constipation in infant and children)
☆ការទល់លាមកគឺជាបញ្ហាដែលកើតមានញឹកញាប់ ចំពោះកុមារគ្រប់វ័យ។ កុមារដែលមានការទល់លាមកអាចមានការបន្ទោរបង់លាមកតិចជាងធម្មតា ឬសភាពលាមករបស់ពួកគេអាចរឹង មានទំហំធំៗ ឬពិបាកជុះ និងឈឺចាប់។
☆កុមារភាគច្រើនដែលមានការទល់លាមកមិនមានមូលហេតុច្បាស់លាស់ដែលអាចកំណត់អត្តសញ្ញាណដែលបណ្តាលឱ្យមានរោគសញ្ញាទល់លាមករបស់ពួកគេទេ។ ការទល់លាមកជាទូទៅ យើងអាចដោះស្រាយបាន ជាមួយនឹងការផ្លាស់ប្តូររបបអាហារ ឬអាកប្បកិរិយា ឬជួនកាលទាមទារការប្រើប្រាស់ថ្នាំមួយចំនួន។ អ្នកអាចសាកល្បងវិធីព្យាបាលទាំងនេះនៅផ្ទះបាន។ ប្រសិនបើការព្យាបាលតាមផ្ទះមិនមានប្រសិទ្ធភាព សូមពិគ្រោះជាមួយអ្នកផ្តល់សេវាថែទាំសុខភាពរបស់កូនអ្នក។
អ្នកអាចសាកល្បងប្រើវិធីនូវខាងក្រោមនេះនៅផ្ទះជាមុន ដើម្បីបំបាត់ការទល់លាមករបស់កូនអ្នក។ វិធីសាស្រ្តទាំងនេះគួរតែចាប់ផ្តើមធ្វើក្នុងរយៈពេល 24 ម៉ោង; ប្រសិនបើកូនរបស់អ្នកមិនមានការបន្ទោរបង់លាមកក្នុងរយៈពេល 24 ម៉ោង ឬប្រសិនបើអ្នកមានការព្រួយបារម្ភ សូមទូរស័ព្ទទៅវេជ្ជបណ្ឌិតកូនអ្នក ដើម្បីទទួលបានការណែនាំ។
1).ទារក(Infant):
☆ប្រសិនបើកូនរបស់អ្នកមានអាយុតិចជាងបួនខែ សូមពិគ្រោះជាមួយវេជ្ជបណ្ឌិត អំពីការព្យាបាលការទល់លាមក។ ចំពោះទារកគ្រប់វ័យ សូមទាក់ទងវេជ្ជបណ្ឌិតរបស់កុមារ ប្រសិនបើមានសញ្ញា ឬរោគសញ្ញា (ដូចជាការឈឺចាប់ធ្ងន់ធ្ងរ ឬហូរឈាមតាមរន្ធគូថ) រួមជាមួយនឹងការទល់លាមក។
☆ដំណោះស្រាយខាងក្រោម គឺសម្រាប់ទារកដែលមានការទល់លាមកដែលមានអាយុលើសពី 4 ខែ៖
●ទឹកផ្លែឈើ – ប្រសិនបើទារករបស់អ្នកមានអាយុយ៉ាងតិច 4 ខែ អ្នកអាចផ្តល់ទឹកផ្លែឈើមួយចំនួនដើម្បីព្យាបាលការទល់លាមក។ ផ្លែឈើ ទាំងនេះរួមមាន ផ្លែពូន(prune),ផ្លែប៉ោម(apple) ឬទឹកផ្លែប៉ោម (ទឹកផ្លែឈើផ្សេងទៀតមិនមានប្រយោជន៍ទេ)។ អ្នកអាចផ្តល់ឱ្យ 60 ទៅ 120 មីលីលីត្រ នៃទឹកផ្លែឈើ 100 ភាគរយក្នុងមួយថ្ងៃ សម្រាប់កុមារអាយុពី 4 ទៅ 8 ខែ។ អ្នកអាចផ្តល់ទឹកផ្លែឈើរហូតដល់ 180 មីលីលីត្រ ក្នុងមួយថ្ងៃដល់ទារកអាយុ 8 និង 12 ខែ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ កុំឱ្យទឹកផ្លែឈើជារៀងរាល់ថ្ងៃលើសពីមួយសប្តាហ៍ ឬពីរសប្តាហ៍។ ទឹកច្រើនពេកអាចមិនល្អសម្រាប់របបអាហារទូទៅ និងការលូតលាស់របស់កុមារ។
● សុីរ៉ូពោតខ្មៅ - សុីរ៉ូពោតខ្មៅគឺជាឱសថបុរាណសម្រាប់ការទល់លាមករាប់រយឆ្នាំមកហើយ។ សុីរ៉ូពោតខ្មៅ មានផ្ទុកនូវប្រូតេអ៊ីនជាតិស្ករ complex ដែលជួយរក្សាទឹកក្នុងចលនាពោះវៀន។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ប្រភេទសុីរ៉ូពោតខ្មៅ នាពេលបច្ចុប្បន្នអាចមិនមានផ្ទុកប្រូតេអ៊ីនស្ករទាំងនេះទេ ដូច្នេះសុីរ៉ូប្រហែលជាមិនមានប្រយោជន៍ទេ។ វាមិនច្បាស់ទេថាតើសុីរ៉ូពោតស្រាលមានប្រយោជន៍ឬអត់។
●អាហារដែលមានជាតិសរសៃខ្ពស់ – ប្រសិនបើទារករបស់អ្នកបានចាប់ផ្តើមញ៉ាំអាហាររឹង អ្នកអាចជំនួសធញ្ញជាតិ barley សម្រាប់ធញ្ញជាតិអង្ករ។ អ្នកក៏អាចផ្តល់ផ្លែឈើ និងបន្លែដែលមានជាតិសរសៃខ្ពស់ផ្សេងទៀត (ឬទឹកសុទ្ធ) រួមទាំងផ្លែ apricots ដំឡូងផ្អែម ផ្លែ pears ផ្លែ prunes ,peaches plums សណ្តែក peas broccoli ឬ spinach ។ អ្នកអាចលាយទឹកផ្លែឈើ (ផ្លែប៉ោម, ព្រូន, pear) ជាមួយធញ្ញជាតិ ឬផ្លែឈើ/បន្លែសុទ្ធ។
●រូបមន្តដែលមានជាតិដែក – ជាតិដែកនៅក្នុងទឹកដោះគោទារកមិនបណ្តាលឱ្យទល់លាមក ឬកាន់តែអាក្រក់ទៅៗនោះទេ ពីព្រោះកម្រិតជាតិដែកមានតិចតួចណាស់។ ដូច្នេះហើយ ការផ្លាស់ប្តូរទៅជារូបមន្តដែលមានជាតិដែកទាប មិនត្រូវបានណែនាំទេ ព្រោះវានឹងមិនជួយដល់ការទល់លាមកនោះទេ។ វេជ្ជបណ្ឌិត ឬគិលានុបដ្ឋាយិការបស់អ្នក អាចណែនាំប្រភេទផ្សេងនៃរូបមន្ត; ពិគ្រោះជាមួយគ្រូពេទ្យរបស់អ្នក មុនពេលធ្វើការផ្លាស់ប្តូររូបមន្តណាមួយ។
ដំណក់ជាតិដែកមានបរិមាណជាតិដែកខ្ពស់ ហើយជួនកាលអាចបណ្តាលឱ្យទល់លាមក។ ដូច្នេះហើយ ទារកដែលត្រូវការដំណក់ជាតិដែក ជួនកាលក៏ត្រូវការការផ្លាស់ប្តូររបបអាហារបន្ថែម ឬការព្យាបាលផងដែរ ដើម្បីប្រាកដថាពួកគេមិនទល់លាមក។
2).កុមារ(Children):
☆ប្រសិនបើកូនរបស់អ្នកទល់លាមកក្នុងរយៈពេលខ្លី ការផ្លាស់ប្តូរអ្វីដែលគាត់ញ៉ាំអាចជាការព្យាបាលតែមួយគត់ដែលត្រូវការ។ អ្នកអាចធ្វើការផ្លាស់ប្តូរទាំងនេះ ឱ្យបានញឹកញាប់តាមតម្រូវការ ដើម្បីឱ្យកុមារមានចលនាពោះវៀនល្អ លាមកទន់ និងគ្មានការឈឺចាប់ ពេលបន្ទោរបង់លាមក។
ប្រសិនបើកូនរបស់អ្នកមិនមានចលនាពោះវៀនក្នុងរយៈពេល 24 ម៉ោង បន្ទាប់ពីការសាកល្បងការណែនាំខាងក្រោម សូមទូរស័ព្ទទៅវេជ្ជបណ្ឌិត ឬគិលានុបដ្ឋាយិការបស់កូនអ្នក។ ប្រសិនបើកូនរបស់អ្នកមានរោគសញ្ញាគួរឱ្យព្រួយបារម្ភ (ការឈឺចាប់ធ្ងន់ធ្ងរ ហូរឈាមតាមរន្ធគូថ) ដោយមានការទល់លាមក ឬអ្នកមានសំណួរ សូមទូរស័ព្ទទៅវេជ្ជបណ្ឌិត ឬគិលានុបដ្ឋាយិការបស់កូនអ្នក មុនពេលប្រើវិធីព្យាបាលណាមួយខាងក្រោម។
1.ការណែនាំអំពីរបបអាហារ (Dietary recommendations):
●ទឹកផ្លែឈើ – ទឹកផ្លែឈើមួយចំនួនអាចជួយសម្រួលចលនាពោះវៀន។ ផ្លែឈើទាំងនេះរួមមានផ្លែព្រូន ផ្លែប៉ោម ឬផ្លែពែរ (ទឹកផ្លែឈើផ្សេងទៀតមិនមានប្រយោជន៍ទេ)។ កុំផ្តល់ទឹកផ្លែឈើលើសពី 4 ទៅ 6 អោន (120 ទៅ 180 មីលីលីត្រ) នៃទឹកផ្លែឈើ 100 ភាគរយក្នុងមួយថ្ងៃដល់កុមារអាយុពី 1 ឆ្នាំដល់ 6 ឆ្នាំ; ក្មេងដែលមានអាយុលើសពីប្រាំពីរឆ្នាំអាចផឹករហូតដល់ 2 ដង 4 អោន (120 មីលីលីត្រ) ក្នុងមួយថ្ងៃ។
● សារធាតុរាវ – វាមិនចាំបាច់ក្នុងការផឹកសារធាតុរាវច្រើនដើម្បីព្យាបាលការទល់លាមកនោះទេ ទោះបីជាវាសមហេតុផលដើម្បីប្រាកដថាកុមារផឹកទឹកគ្រប់គ្រាន់ក៏ដោយ។ សម្រាប់កុមារដែលមានអាយុលើសពីមួយឆ្នាំ សារធាតុរាវគ្រប់គ្រាន់ត្រូវបានកំណត់ថាជា 32 អោនស៍ (960 មីលីលីត្រ) ឬច្រើនជាងនេះនៃទឹក ឬសារធាតុរាវដែលមិនមែនជាទឹកដោះគោផ្សេងទៀតក្នុងមួយថ្ងៃ។ វាមិនចាំបាច់ ឬមានប្រយោជន៍សម្រាប់ក្មេងឱ្យផឹកលើសពីនេះទេ ប្រសិនបើគាត់មិនស្រេក។
●ការណែនាំអំពីអាហារ – ផ្តល់ជូនកូនរបស់អ្នកនូវរបបអាហារដែលមានតុល្យភាពល្អ រួមទាំងអាហារគ្រាប់ធញ្ញជាតិ ផ្លែឈើ និងបន្លែ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ កុំបង្ខំអាហារទាំងនេះ ហើយកុំប្រើរបបអាហារដែលមានជាតិសរសៃខ្ពស់ជំនួសឱ្យការព្យាបាលផ្សេងទៀត។
សរសើរកូនរបស់អ្នកដែលបានសាកល្បងអាហារទាំងនេះ ហើយលើកទឹកចិត្តគាត់ឱ្យញ៉ាំវាញឹកញាប់ ប៉ុន្តែកុំបង្ខំឱ្យញ៉ាំអាហារទាំងនេះ ប្រសិនបើកូនរបស់អ្នកមិនចង់ញ៉ាំវា។ អ្នកគួរតែផ្តល់អាហារថ្មី 8 ទៅ 10 ដងមុនពេលបោះបង់។ អ្នកប្រហែលជាចង់ជៀសវាងការផ្តល់ (ឬផ្តល់បរិមាណតិចនៃអាហារ) ខណៈពេលដែលកូនរបស់អ្នកទល់លាមក រួមមានទឹកដោះគោទឹកដោះគោជូរ ឈីស និងការ៉េម។
អាហារបំប៉នជាតិសរសៃអាចត្រូវបានណែនាំសម្រាប់កុមារមួយចំនួន។ អាហារបំប៉នដែលមានជាតិសរសៃមានក្នុងទម្រង់ជាច្រើន រួមមានម្សៅ wafers គ្រាប់ដែលអាចទំពារបាន ឬជាតិសរសៃម្សៅដែលអាចលាយបញ្ចូលគ្នាក្នុងទឹកផ្លែឈើ (ឬកកចូលទៅក្នុង popsicles)។
●ទឹកដោះគោ – កុមារខ្លះមានការទល់លាមក ដោយសារតែពួកគេមិនអាចទ្រាំទ្រនឹងប្រូតេអ៊ីននៅក្នុងទឹកដោះគោ។ ប្រសិនបើការព្យាបាលផ្សេងទៀតសម្រាប់ការទល់លាមកមិនមានប្រយោជន៍ សូមព្យាយាមឱ្យកុមារជៀសវាងទឹកដោះគោ (និងផលិតផលទឹកដោះគោ) យ៉ាងហោចណាស់ពីរសប្តាហ៍។ ប្រសិនបើការទល់លាមករបស់កូនអ្នកមិនប្រសើរឡើងក្នុងអំឡុងពេលនេះ អ្នកអាចចាប់ផ្តើមផ្តល់ទឹកដោះគោម្តងទៀត។ ប្រសិនបើអ្នកឃើញឈាមនៅក្នុងចលនាពោះវៀនរបស់កូនអ្នក សូមពិនិត្យជាមួយគ្រូពេទ្យ ឬគិលានុបដ្ឋាយិការបស់អ្នក។
ប្រសិនបើកុមារមិនផឹកទឹកដោះគោយូរ សូមសួរគ្រូពេទ្យ ឬគិលានុបដ្ឋាយិការបស់កូនអ្នក ដើម្បីផ្តល់យោបល់អំពីវិធីដើម្បីប្រាកដថាគាត់ទទួលបានកាល់ស្យូម និងវីតាមីន D គ្រប់គ្រាន់។
2.ការហ្វឹកហាត់ ឱ្យកុមាររៀនបន្ទោរបង់ដោយបង្គន់ (Approach to toilet training):
— ប្រសិនបើកូនរបស់អ្នកមានការទល់លាមកពេលកំពុងរៀនប្រើបង្គន់ សូមបញ្ឈប់ការហ្វឹកហាត់បង្គន់ជាបណ្តោះអាសន្ន។ វាសមហេតុផលក្នុងការរង់ចាំពីរទៅបីខែ មុនពេលចាប់ផ្តើមការបង្រៀន ឱ្យប្រើបង្គន់ឡើងវិញ។ នៅពេលអ្នកបន្ត លើកទឹកចិត្តកូនរបស់អ្នកឱ្យអង្គុយលើបង្គន់ភ្លាមៗ នៅពេលដែលគាត់មានអារម្មណ៍ថាចង់ធ្វើបន្ទោរបង់លាមក ហើយផ្តល់ការពង្រឹងវិជ្ជមាន (ឱប ថើប ឬពាក្យលើកទឹកចិត្ត) សម្រាប់ការព្យាយាម ទោះជាឬអត់ក៏ដោយ។ កុមារនឹងទទួលបានជោគជ័យ។ ជៀសវាងការដាក់ទណ្ឌកម្ម ឬដាក់សម្ពាធលើកូនរបស់អ្នក។
3.ការលើកទឹកចិត្តដល់ទម្លាប់ការប្រើបង្គន់ ដើម្បីឱ្យមានទំលាប់បន្ទោរបង់លាមកវានល្អ (Encouraging healthy toilet habits):
— ប្រសិនបើកូនរបស់អ្នកត្រូវបានហ្វឹកហាត់បង្រៀនប្រើបង្គន់ សូមលើកទឹកចិត្តគាត់ឱ្យអង្គុយនៅលើបង្គន់ប្រហែល 10 នាទីម្តង ឬពីរដងក្នុងមួយថ្ងៃបន្ទាប់ពីញ៉ាំ។ កុមារទំនងជាមានចលនាពោះវៀន(បន្ទោរបង់លាមក)បន្ទាប់ពីអាហារ ជាពិសេសអាហារពេលព្រឹក។ សូមផ្តល់រង្វាន់ដល់កុមារដោយការសរសើរ ឬការយកចិត្តទុកដាក់ចំពោះការអង្គុយ ទោះបីជាគាត់មិនមានចលនាពោះវៀន(បន្ទោរបង់លាមក)ក៏ដោយ។
លើសពីនេះ ត្រូវប្រាកដថាកុមារមានជើងទ្រ(កល់ជើងកុមារ) ជាពិសេសនៅពេលប្រើបង្គន់សម្រាប់មនុស្សពេញវ័យ។ ប្រសិនបើអាចធ្វើបាន ជើងទ្រគួរតែខ្ពស់ល្មមដែលជង្គង់របស់កុមារនៅពីលើត្រគាករបស់គាត់បន្តិច។ ទីតាំងនេះជួយបន្ធូរសាច់ដុំនៅឆ្អឹងអាងត្រគាក និងរន្ធគូថ។ ជំនួយជើងក៏ផ្តល់កន្លែងសម្រាប់ក្មេងរុញច្រាននៅពេលគាត់ ឬទ្រាំទ្រ និងជួយឱ្យកុមារមានស្ថេរភាពល្អ ជាងមុននៅពេលអង្គុយនៅលើបង្គន់។
📚ឯកសារយោង÷https://www.uptodate.com/contents/constipation-in-infants-and-children-beyond-the-basics/print.
វេជ្ជបណ្ឌិត ធី សាមុឺឌី, ឯកទេសរោគកុមារ
🏥🏥នីសាឃីដស៍គ្លីនិក/Nisa Kids Clinic
🏥🏥អសយដ្ឋានៈផ្សារព្រៃទា,ផ្លូវ 86K, ផ្ទះ 2A, សង្កាត់ កាកាប2 ខ័ណ្ឌពោធិ៍សែនជ័យ រាជធានីភ្នំពេញ.
Tel. 096 399990
