31/03/2026
ព័ត៌មានលម្អិតស្តីពីរបាយការណ៍របស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក (WHO) អំពីហានិភ័យនៃសាច់កែច្នៃ និងមហារីកពោះវៀនធំ៖
🟣 ព័ត៌មានចុងក្រោយបង្អស់ពីអង្គការសុខភាពពិភពលោក (WHO)
អង្គការសុខភាពពិភពលោក នៅតែបន្តចាត់ទុករបបអាហារដែលមាន សាច់កែច្នៃ (Processed meat) និង សាច់ក្រហម (Red meat) ខ្ពស់ ជាកត្តាបង្កើនហានិភ័យនៃជំងឺមហារីកពោះវៀនធំ (Colorectal cancer)។ នៅក្នុងខិត្តប័ណ្ណព័ត៌មានចុងក្រោយដែលបានធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពនៅថ្ងៃទី ១៣ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ២០២៦ សាច់កែច្នៃ និងសាច់ក្រហម នៅតែស្ថិតក្នុងបញ្ជីកត្តាហានិភ័យនៃរបៀបរស់នៅដ៏សំខាន់បំផុត។
🟣 តើអ្វីទៅដែលហៅថា "សាច់កែច្នៃ"?
• សាច់កែច្នៃ សំដៅលើសាច់ដែលត្រូវបានគេដាក់អំបិល, ផ្អាប់, បំពុះផ្សែង, ធ្វើឱ្យជូរ (ផ្អក/ណែម) ឬឆ្លងកាត់ដំណើរការផ្សេងៗដើម្បីបង្កើនរសជាតិ ឬរក្សាទុកឱ្យបានយូរ។
• ឧទាហរណ៍រួមមាន៖ សាច់ជ្រូកបីជាន់ឆ្អើរ (Bacon), សាច់ក្រក, ហតដត (Hot dogs), ហ្សំបុង (Ham), សាឡាមី (Salami), ផិបភឺរ៉ូនី (Pepperoni), សាច់គោប្រៃ និងសាច់ប៉ាតេវេចខ្ចប់ជាច្រើនទៀត។
• និយមន័យនេះគឺយោងតាមភ្នាក់ងារស្រាវជ្រាវមហារីកអន្តរជាតិ (IARC) ដែលជាស្ថាប័នចំណុះឱ្យ WHO។
🟣 ការចាត់ថ្នាក់មហារីកសំខាន់ៗរបស់ WHO / IARC
• ភ្នាក់ងារ IARC បានចាត់ថ្នាក់សាច់កែច្នៃចូលក្នុង "ក្រុមទី ១" (Group 1) ដែលមានន័យថា "ជាសារធាតុបង្កមហារីកដល់មនុស្ស"។
• និយាយបែបងាយយល់គឺ៖ មានភស្តុតាងរឹងមាំគ្រប់គ្រាន់ដែលបង្ហាញថា សាច់កែច្នៃអាចបង្កឱ្យមានជំងឺមហារីកចំពោះមនុស្ស ជាពិសេសគឺមហារីកពោះវៀនធំ។
• បញ្ជាក់៖ ការចាត់ថ្នាក់នេះផ្អែកលើ "កម្រិតនៃភស្តុតាង" មិនមែនមានន័យថាការញ៉ាំសាច់កែច្នៃមានគ្រោះថ្នាក់ខ្លាំងស្មើនឹងការជក់បារី (ដែលនៅក្នុងក្រុមទី ១ ដូចគ្នា) នោះទេ។
🟣 តើលេខកម្រិតហានិភ័យដែលគេតែងតែឮគឺអ្វី?
• តួលេខដែលគេដកស្រង់ញឹកញាប់បំផុតគឺ៖ ការបរិភោគសាច់កែច្នៃ ៥០ ក្រាមជារៀងរាល់ថ្ងៃ ផ្សារភ្ជាប់ទៅនឹងការកើនឡើងហានិភ័យនៃជំងឺមហារីកពោះវៀនធំប្រហែល ១៨%។
• ៥០ ក្រាម គឺប្រហាក់ប្រហែលនឹង ហតដត ១ ដើម ឬ សាច់ជ្រូកបីជាន់ឆ្អើរ ២-៣ បន្ទះ។
• ចំណុចសំខាន់៖ នេះគឺជា "ការកើនឡើងហានិភ័យធៀប" (Relative risk) មិនមែនមានន័យថាមនុស្ស ១៨ នាក់ក្នុងចំណោម ១០០ នាក់នឹងកើតមហារីកនោះទេ។
🟣 ហេតុអ្វីបានជាសាច់កែច្នៃអាចបង្កហានិភ័យមហារីក?
អ្នកស្រាវជ្រាវយល់ថា ហានិភ័យនេះអាចទាក់ទងនឹងសមាសធាតុដែលកកើតឡើងក្នុងកំឡុងពេលកែច្នៃ និងការរំលាយអាហារ រួមមាន៖
• សារធាតុនីទ្រីត/នីត្រាត (Nitrites/Nitrates) និងសមាសធាតុ N-nitroso។
• ជាតិដែក Heme នៅក្នុងសាច់។
• សារធាតុគីមីមួយចំនួនដែលកើតឡើងក្នុងពេលរក្សាទុកសាច់ ឬការចម្អិនក្នុងកម្ដៅខ្លាំង។
🟣 តើមានន័យថាអ្នកត្រូវតែឈប់ញ៉ាំសាច់កែច្នៃមែនទេ?
• ទេ! WHO មិនបានប្រាប់ឱ្យមនុស្សឈប់បរិភោគសាច់កែច្នៃទាំងស្រុងនោះទេ។
• ប៉ុន្តែ WHO/IARC បានបញ្ជាក់ថា "ការកាត់បន្ថយការបរិភោគ អាចជួយកាត់បន្ថយហានិភ័យមហារីកពោះវៀនធំ"។
• ដូច្នេះ សារសំខាន់សម្រាប់អនុវត្តគឺ៖ ញ៉ាំកាន់តែតិច កាន់តែល្អ ជាពិសេសប្រសិនបើអ្នកជាមនុស្សដែលញ៉ាំសាច់ទាំងនេះជាប្រចាំ។
🟣 តើគួរយល់ដឹង និងអនុវត្តដូចម្តេច?
1. កម្រិតការញ៉ាំ៖ ការញ៉ាំម្តងម្កាលគឺខុសពីការញ៉ាំរាល់ថ្ងៃ។ ហានិភ័យនឹងកើនឡើងតាមបរិមាណដែលអ្នកញ៉ាំជាប្រចាំ។
2. តុល្យភាពរបបអាហារ៖ គួរងាកមកញ៉ាំអាហារដែលមានជាតិសរសៃ (Fiber) ខ្ពស់ ដូចជា ផ្លែឈើ បន្លែ សណ្តែក និងគ្រាប់ធញ្ញជាតិ ដែលជួយដល់សុខភាពពោះវៀន។
3. មើលរូបភាពរួម៖ ហានិភ័យមហារីកពោះវៀនធំ ក៏អាស្រ័យលើកត្តាផ្សេងទៀតដែរដូចជា៖ អាយុ, ប្រវត្តិគ្រួសារ, ភាពធាត់, ការមិនសូវធ្វើចលនា, គ្រឿងស្រវឹង និងការជក់បារី។
📝 សេចក្តីសន្និដ្ឋាន
ព័ត៌មានចុងក្រោយពី WHO នៅតែអះអាងពីទំនាក់ទំនងច្បាស់លាស់រវាងសាច់កែច្នៃ និងមហារីកពោះវៀនធំ។ ដំបូន្មានគឺសាមញ្ញ៖ កុំស្លន់ស្លោ ប៉ុន្តែកុំព្រងើយកន្តើយ។ ព្យាយាមកាត់បន្ថយការញ៉ាំសាច់កែច្នៃឱ្យនៅកម្រិតទាបបំផុត ដើម្បីសុខភាពយូរអង្វែង។
