05/03/2026
එයාට වයස තවම 35යි. සිහින් සිරුරක් තිබුණේ. කොලෙස්ටරෝල්, ප්රෙෂර්, ෂුගර් මුකුත් තිබුණේ නෑ. ඒත් ඊයේ රෑ එකපාරටම හාට් ඇටෑක් එකක් ඇවිත් නැතිවෙලා..."
මේ වගේ කතා අපිට දැන් නිතරම අහන්න ලැබෙනවා නේද? කිසිම රෝග ලක්ෂණයක් නැති, ව්යායාම කරන, තෙල් කෑම කන්නේ නැති තරුණ අයට එකපාරටම හෘදයාබාධ හැදෙන්නේ කොහොමද?
ඔබ අවුරුද්දකට සැරයක් කරන සාමාන්ය කොලෙස්ටරෝල් පරීක්ෂණයෙන් (Lipid Profile) පෙන්නන්නේ නැති, ඒ වගේම ඔබේ ආහාර පාලනයෙන්වත් අඩු කරන්න බැරි ඉතාමත් භයානක කොලෙස්ටරෝල් අංශුවක් ඔබේ රුධිරයේ තියෙන්න පුළුවන්.
වෛද්ය විද්යාවේදී මේකට කියන්නේ Lipoprotein(a) එහෙමත් නැත්නම් Lp(a) කියලයි. අද අපි ලංකාවේ බොහෝ දෙනෙක් නොදන්නා මේ රහසිගත මාරයා ගැන හරියටම දැනගනිමු.
🔬 මොකක්ද මේ Lipoprotein(a) හෙවත් Lp(a) කියන්නේ?
අපි කවුරුත් දන්නවා නරක කොලෙස්ටරෝල් (LDL) සහ හොඳ කොලෙස්ටරෝල් (HDL) ගැන. සාමාන්ය නරක කොලෙස්ටරෝල් (LDL) අංශුවක් කියන්නේ රුධිර නාල වල තෙල් තැන්පත් කරන (Plaque) සාමාන්ය සතුරෙක්.
නමුත් මේ කියන Lp(a) කියන්නේ, සාමාන්ය LDL අංශුවකට අමතරව 'Apolipoprotein(a)' කියන විශේෂ ප්රෝටීන් කෑල්ලක් (වලිගයක් වගේ) සම්බන්ධ වෙලා හැදිලා තියෙන ඉතාමත් දරුණු අංශුවක්.
මේ වලිගය නිසා මේ කොලෙස්ටරෝල් අංශුවට භයානක හැකියාවන් දෙකක් ලැබෙනවා:
අධික ලෙස ඇලෙනසුලු බව (Extra Sticky): මේවා සාමාන්ය කොලෙස්ටරෝල් වලට වඩා ඉතා වේගයෙන් ඔබේ හෘදයේ ලේ නහර (Arteries) ඇතුළේ ඇලෙනවා. නහර අවහිර කරනවා.
ලේ කැටි ගැසීම (Blood Clotting): මේවා නහර වල තෙල් තැන්පත් කරනවා විතරක් නෙවෙයි, රුධිරය කැටි ගැසීමේ ක්රියාවලියටත් බලපෑම් කරලා හෘදයාබාධයක් (Heart Attack) හෝ ආඝාතයක් (Stroke) ඇතිවීමේ අවදානම කිහිප ගුණයකින් වැඩි කරනවා.
⚠️ සාමාන්ය Lipid Profile රිපෝට් එකේ මේක පෙන්නන්නේ නැත්තේ ඇයි?
මෙන්න මේකයි ලොකුම උගුල! ඔබ රුපියල් දාහක් දෙදාහක් දීලා කරන සාමාන්ය Fasting Lipid Profile පරීක්ෂණයේදී මනින්නේ Total Cholesterol, LDL, HDL සහ Triglycerides පමණයි.
ඔබේ LDL (නරක කොලෙස්ටරෝල්) මට්ටම ඉතාමත් හොඳ තත්ත්වයක තිබුණත්, ඔබේ රුධිරයේ මේ කියන Lp(a) අංශු මිලියන ගණනක් හැංගිලා තියෙන්න පුළුවන්. සාමාන්ය පරීක්ෂණයට මේ විශේෂ අංශුව වෙන් කරලා හඳුනාගන්න බැහැ. ඒක හරියට බැටළුවන්ගේ සමූහයක් අස්සේ හැංගිලා ඉන්න වෘකයෙක්ව සාමාන්ය කැමරාවකට අහුවෙන්නේ නෑ වගේ වැඩක්.
🧬 කෑම පාලනය කළාට මේක අඩු වෙන්නේ නැත්තේ ඇයි?
Lp(a) මට්ටම 90%ක්ම තීරණය වෙන්නේ ඔබේ ජාන (Genetics) මගින්! ඔබ කොච්චර කොළ කැඳ බිව්වත්, මස් මාළු නොකා හිටියත්, දවසට පැය ගාණක් ජිම් එකේ ව්යායාම කළත් ඔබේ ඇඟේ තියෙන Lp(a) ප්රමාණය අඩුවෙන්නේ නෑ. එය උපතින්ම ඔබගේ DNA මගින් තීරණය කර අවසන්.
🛑 කවුද මේ පරීක්ෂණය අනිවාර්යයෙන්ම කරගත යුත්තේ?
යුරෝපීය සහ ඇමරිකානු හෘද රෝග සංගම් වලට අනුව, ජීවිතේට එක පාරක් හරි සෑම වැඩිහිටියෙක්ම තමන්ගේ Lp(a) මට්ටම කොහොමද කියලා පරීක්ෂා කරගත යුතුයි. නමුත් පහත අය මෙය අනිවාර්යයෙන්ම කළ යුතුයි:
පවුලේ ඉතිහාසය: ඔබේ පවුලේ සාමාජිකයෙකුට (තාත්තා, අම්මා, සහෝදරයෙක්) වයස අවුරුදු 55ට (පිරිමි) හෝ 65ට (කාන්තා) පෙර හෘදයාබාධයක් හෝ ස්ට්රෝක් එකක් ඇවිත් තිබෙනවා නම්.
නොවිසඳුණු ගැටලු: ඔබේ සාමාන්ය කොලෙස්ටරෝල් මට්ටම ඉතා හොඳින් තිබියදීත්, ඔබට හෘද රෝග හෝ ලේ නහර අවහිර වීම් (Blockages) ඇවිත් තිබෙනවා නම්.
බෙහෙත් වලට අඩු නොවීම: සාමාන්ය කොලෙස්ටරෝල් බෙහෙත් කොතරම් බිව්වත් ඔබේ LDL මට්ටම පාලනය වෙන්නේ නැත්නම්.
💡 මගේ Lp(a) වැඩි නම් මම මොකද කරන්නේ? මැරෙන්නම වෙනවාද?
කිසිසේත්ම නැහැ! මෙය කලින් හඳුනාගැනීම තමයි ඔබ ලබන ලොකුම ජයග්රහණය.
ඔබේ Lp(a) වැඩි නම් වෛද්යවරුන් කරන්නේ ඔබේ අනෙකුත් සියලුම අවදානම් සාධක "බිංදුවටම" පාලනය කරන එකයි. ඒ කියන්නේ:
ඔබේ සාමාන්ය LDL මට්ටම ඉතාමත් පහළ මට්ටමකට ගෙන ඒම.
රුධිර පීඩනය සහ සීනි මට්ටම (දියවැඩියාව) 100% ක් පාලනය කිරීම.
දුම්පානය සම්පූර්ණයෙන්ම නැවැත්වීම.
මෙමගින් Lp(a) තිබුණත් හෘදයාබාධයක් එන්න තියෙන ඉඩකඩ සම්පූර්ණයෙන්ම වළක්වා ගන්න පුළුවන්. ඒ වගේම, Lp(a) මට්ටම අඩු කිරීම සඳහාම විශේෂිත වූ නවීන ඖෂධ මේ දිනවල ලෝකයේ සාර්ථකව අත්හදා බලමින් පවතිනවා.
ඔබේ ජීවිතේ විතරක් නෙවෙයි, ඔබේ දරුවන්ගේ ජීවිත ගැනත් තීරණය කරන මේ ජානමය පරීක්ෂණය ගැන ඔබේ වෛද්යවරයාගෙන් මීළඟ වතාවේ අනිවාර්යයෙන්ම අහන්න!
කිසිම ලෙඩක් නැතිව හිටපු, ඒත් එකපාරටම හෘදයාබාධ වලින් මියයන අපේම ආදරණීයයන් බේරාගන්න මේ පණිවිඩය හැමෝටම පේන්න අනිවාර්යයෙන්ම Share කරන්න. ❤️🙏