30/05/2025
ඔයාගේ පරම්පරා පාත්තරය ඔයාම පරීක්ෂා කරගන්න දන්නවද? (Testicular Self-Exam) අපි මේ ගැන කතා කරමු!
📢 අද අපි කතා කරන්න යන්නේ ගොඩක් පිරිමි ළමයි, තරුණයෝ වැඩිය කතා නොකරන, ඒත් ගොඩක් වැදගත් මාතෘකාවක් ගැන. ඒ තමයි තමන්ගේ වෘෂණ කෝෂ (පරම්පරා පාත්තරය) තමන් විසින්ම පරීක්ෂා කරගන්නා එක ගැන. මුලදී මේ වගේ දෙයක් තනියම කරන එක ටිකක් අමුතුයි වගේ, ලැජ්ජයි වගේ හිතෙන්න පුළුවන්. ඒත්, හිතන්නකෝ, මේක ඔයාගේම ඇඟ ගැන දැනගන්න, ඔයාගේම සෞඛ්යය ආරක්ෂා කරගන්න කරන දෙයක් කියලා. ටික දවසක් යනකොට මේක ඔයාට සාමාන්ය දෙයක් බවට පත් වෙයි. තමන්ගේ ශරීර සෞඛ්ය ගැන සැලකිලිමත් වෙන එකේ වැදගත්කම හිතලා මේ ගැන දැනුවත් වෙන එක ගොඩක් වටිනවා.
🤔 මොකක්ද මේ වෘෂණ කෝෂ ස්වයං පරීක්ෂාවේ (Testicular Self-Exam) වැදගත්කම?
සරලවම කිව්වොත්, මේ ස්වයං පරීක්ෂාව, ඒ කියන්නේ (Testicular Self-Exam) එක, කෙටියෙන් අපි (TSE) කියලත් කියනවා, ඔයාට උදව් වෙනවා වෘෂණ කෝෂ ආශ්රිතව යම් ගැටලුවක්, විශේෂයෙන්ම පිළිකා තත්ත්වයක් තියෙනවද කියලා කලින්ම අඳුනගන්න. දැන් ඔයා හිතයි, 'අනේ මට මොන පිළිකාද?' කියලා. ඇත්ත, තරුණ වයසේ අයට, විශේෂයෙන්ම අවුරුදු 15ට අඩු පිරිමි ළමයින්ට වෘෂණ කෝෂ පිළිකා (Testicular Cancer) ඇතිවෙන එක හරිම අඩුයි. ඒත්, අවුරුදු 15ත් 35ත් අතර පිරිමි අයට (විශේෂයෙන්ම තරුණ අයට) බහුලවම හැදෙන පිළිකා වර්ගය තමයි මේක. ඒක නිසා තමයි මේ ගැන දැනුවත් වෙලා ඉන්න එක වැදගත්. මොකද, ඕනම ලෙඩකදී වගේ, මේකත් මුල් අවස්ථාවේදීම අඳුන ගත්තොත් සම්පූර්ණයෙන්ම සුව කරන්න පුළුවන්කම වැඩියි. හරියටම කිව්වොත්, ඉක්මනට අඳුනගන්න තරමට, ප්රතිකාර සාර්ථක වෙන්න තියෙන ඉඩකඩ හුඟක් වැඩියි.
🤝 ඔයාගේ ඇඟ ගැන ඔයාම දැනගන්න එකේ වටිනාකම
හිතන්නකෝ, ඔයා හැමදාම දකින ඔයාගේ යාළුවෙක් ඉන්නවා කියලා. එයාගේ හැසිරීමේ හරි පෙනුමේ හරි පොඩි වෙනසක් උනත් ඔයාට ඉක්මනට අඳුනගන්න පුළුවන් නේද? අන්න ඒ වගේ තමයි මේකත්. ඔයා හැම මාසෙම වගේ මේ (TSE) එක කරනකොට, ඔයාගේ වෘෂණ කෝෂ දෙකේ සාමාන්ය ස්වභාවය – ඒ කියන්නේ ඒවායේ ප්රමාණය, හැඩය, අතට දැනෙන විදිහ – ඔයාට හොඳට හුරු වෙනවා. එතකොට, අනාගතයේදී යම් කිසි අසාමාන්ය දෙයක්, පොඩි වෙනසක් හරි උනොත්, ඔයාට ඒක ලේසියෙන්ම අඳුනගන්න පුළුවන් වෙනවා. 'ආ, මේක නම් හැමදාම තියෙන විදිහ නෙවෙයි, පොඩි වෙනසක් තියෙනවා' කියලා ඔයාටම තේරෙයි. මේකට කියන්නේ "තමන්ගේ ශරීරයේ මූලික තත්ත්වය දැනගැනීම ( "Knowing your body's baseline ) " කියලයි. ඒක ගොඩක් ලෙඩ රෝග කලින් අඳුනගන්න උදව්වක්.
⏰ මේ පරීක්ෂාව කරන්න හොඳම වෙලාව මොකක්ද?
මේ (TSE) එක කරන්න හොඳම වෙලාව තමයි ඔයා උණු වතුරෙන් නාන වෙලාවෙදි හරි, නාලා ඉවර වෙලාම හරි. ඇයි දන්නවද? මොකද උණු වතුර නිසා ඔයාගේ වෘෂණ කෝෂ වටේ තියෙන සම, ඒ කියන්නේ වෘෂණ කෝෂ පසුම්බිය/පරම්පරා පාත්තරය(Sc***um) එක, හොඳට ලිහිල් වෙලා තියෙන්නේ. එතකොට ඔයාට වෘෂණ කෝෂ දෙක ඇතුළේ තියෙන දේවල් පැහැදිලිව අතපත ගාලා බලන්න ලේසියි. සීතල වෙලාවකදී වගේ වෘෂණ කෝෂ ඇඟට කිට්ටු වෙලා, හැකිළිලා තියෙනකොට මේ පරීක්ෂාව හරියට කරගන්න ටිකක් අමාරුයි. ඒ නිසා, නාන කාමරයේදී, උණුසුම් වතුර පාවිච්චි කරන අතරතුර හෝ ඉන් පසුව මේ සඳහා විනාඩි කිහිපයක් වෙන් කරගන්න.
📝 කොහොමද මේ ස්වයං පරීක්ෂාව (TSE) හරියටම කරගන්නේ?
හරි, එහෙමනම් අපි බලමු මේක හරියටම කරගන්නේ කොහොමද කියලා. කලබල වෙන්න එපා, මේක හරිම සරල දෙයක්. මේ පියවර ටික අනුගමනය කරන්න:
👉 1. කණ්ණාඩියක් ඉස්සරහට යන්න (පුළුවන් නම්): නාන කාමරයේ හෝ වෙනත් පෞද්ගලික ස්ථානයක කණ්ණාඩියක් ඉදිරිපිට හිටගන්න. ඔයාගේ පරම්පරා පාත්තරයේ (Sc***um) සමේ පිටතින් මොනවාහරි ඉදිමීමක්, වර්ණයේ වෙනසක්, නැත්නම් අසාමාන්ය දෙයක් තියෙනවද කියලා දෘශ්යව බලන්න.
👉 2. එක වෘෂණ කෝෂයක් වරකට පරීක්ෂා කරන්න: ඔයාගේ අත් දෙකම පාවිච්චි කරන්න. එක වෘෂණ කෝෂයක් අරගෙන, මහපට ඇඟිල්ලයි, අනිත් ඇඟිලි ටිකයි (විශේෂයෙන්ම දබර ඇඟිල්ලයි මැද ඇඟිල්ලයි) අතර හෙමිහිට රෝල් කරන්න. හරියට පොඩි බෝලයක් අතේ කරකවනවා වගේ. වෘෂණ කෝෂයේ සම්පූර්ණ මතුපිටම දැනෙන විදිහට මේක කරන්න. හොඳට මතක තියාගන්න, හෙමින්, පීඩනයක් දෙන්නේ නැතුව, මෘදුවට කරන්න ඕන. රිද්දගන්න එපා.
👉 3. මොනවද දැනෙන්න ඕන? මොනවද හොයන්න ඕන? සාමාන්යයෙන් නිරෝගී වෘෂණ කෝෂයක් අතට දැනෙන්නේ සිනිඳු, ඕවලාකාර හැඩේට, ටිකක් තද ගතියට (හරියට තදින් තම්බපු බිත්තරයක සුදු මදය වගේ, හැබැයි ඊට වඩා ටිකක් මෘදුවට). ඔයා හොයන්න ඕන ගැටිති, හරිම තද තැන්, ගුලි වගේ දේවල්, එහෙම නැත්නම් යම් තැනක වේදනාවක් තියෙනවද කියලයි.
👉 4. දෙවැනි වෘෂණ කෝෂයත් ඒ විදිහටම පරීක්ෂා කරන්න: පළවෙනි එක පරීක්ෂා කරපු විදිහටම, ඒ සැලකිල්ලෙන්ම දෙවැනි වෘෂණ කෝෂයත් පරීක්ෂා කරන්න.
👉 5. සාමාන්ය දේවල් ගැනත් දැනගෙන ඉන්න:
🔹 එක වෘෂණ කෝෂයක් අනිකට වඩා ටිකක් ලොකු වෙන එක හරි, ටිකක් පහළින් එල්ලිලා තියෙන එක හරි සාමාන්ය දෙයක්. මේක ගොඩක් පිරිමි අයට තියෙන දෙයක්. ඒ ගැන කලබල වෙන්න එපා.
🔹 හැම වෘෂණ කෝෂයකම පිටිපස්සෙන්, උඩ හරියේ ඉඳන් පහළට යන කුඩා, ලණුවක් වගේ මෘදු කොටසක් ඔයාට අතට අහුවෙයි. මේකට අපි වෛද්ය විද්යාත්මකව කියන්නේ (Epididymis) කියලා. මේක තමයි ශුක්රාණු පරිණත වෙලා ගබඩා කරලා තියෙන, පසුව ශුක්රාණු පිටතට අරගෙන යන නාලිකාව. මේක ගැටිත්තක් කියලා වරදවා වටහාගන්න එපා. මේක සාමාන්යයෙන් තියෙන දෙයක්, ටිකක් මෘදුවට අතට අහුවෙයි. මේක ගැන දන්නේ නැත්නම් සමහරු බයවෙන්න පුළුවන් 'අනේ මට මොකක්හරි ගැටිත්තක්' කියලා. ඒ නිසා මේ (Epididymis) එක ගැන දැනගෙන ඉන්න එක වැදගත්. මේ පියවර ටික අනුගමනය කරනකොට ඔයාට ඔයාගේ වෘෂණ කෝෂ වල සාමාන්ය ස්වභාවය ටිකෙන් ටික හුරු වෙයි. මුලදී ටිකක් අමුතු ගතියක් දැනුනත්, මාස කීපයක් යනකොට මේක ඔයාගේ සාමාන්ය පුරුද්දක් වේවි.
🔍 මොනවද ඔයා හොයන්න ඕන වෙනස්කම්?
ඔයා මේ පරීක්ෂාව කරනකොට, විශේෂයෙන්ම මේ කියන දේවල් ගැන සැලකිලිමත් වෙන්න ඕන:
⚠️ ගැටිත්තක් හෝ ගුලියක්: වෘෂණ කෝෂයේ මතුපිට හෝ ඇතුළත අතට අහුවෙන, සාමාන්යයෙන් වේදනාවක් නැති (මුල් කාලයේදී), කඩල ඇටයක්, ඇට වර්ගයක් වගේ තද ගැටිත්තක්. සමහර වෙලාවට මේවා සහල් ඇටයක තරම් පොඩි වෙන්නත් පුළුවන්, මිදි ගෙඩියක තරම් ලොකු වෙන්නත් පුළුවන්.
⚠️ ප්රමාණයේ හෝ හැඩයේ වෙනසක්: එක වෘෂණ කෝෂයක් එකපාරටම අනිත් එකට වඩා සැලකිය යුතු ලෙස ලොකු වෙනවා වගේ දැනෙනවා නම්, නැත්නම් හැඩය වෙනස් වෙලා (උදා: ඕවලාකාර හැඩය නැතිවෙලා, අක්රමවත් හැඩයක් වෙලා) වගේ නම්.
⚠️ අතට දැනෙන ස්වභාවයේ වෙනසක් (Consistency): සුපුරුදු සිනිඳු ගතිය නැතුව, රළු ගතියක්, නැත්නම් එක තැනක් විතරක් හරිම තද ගතියක්, ගල් ගැහුනා වගේ දැනෙනවා නම්.
⚠️ වෘෂණ කෝෂ පසුම්බියේ (Sc***um) බර ගතියක්: එක පැත්තක විතරක් අමුතු බර ගතියක්, ඇදගෙන යනවා වගේ හැඟීමක්.
⚠️ යටි බඩේ හෝ ඉකිළියේ මොළකැටි වේදනාවක් (Dull ache): සමහර වෙලාවට වෘෂණ කෝෂ පිළිකාවකදී (Testicular Cancer) මෙහෙම දිගටම තියෙන, පැහැදිලි කරන්න බැරි වේදනාවක් එන්න පුළුවන්.
⚠️ වෘෂණ කෝෂ පසුම්බියේ එකපාරටම දියර එකතු වීමක්: එක පැත්තක් ඉදිමිලා, වතුර පිරුණා වගේ වෙනවා නම්. මේ තත්ත්වයට (Hydrocele) කියලත් කියනවා, හැබැයි හැම (Hydrocele) එකක්ම පිළිකාවක් නිසා ඇතිවෙන දෙයක් නෙවෙයි.
⚠️ වෘෂණ කෝෂයේ හෝ පරම්පරා පාත්තරයෙ වේදනාවක් හෝ අපහසුතාවයක්:
පිළිකා ගොඩක් වෙලාවට මුලදී වේදනා රහිත උනත්, සමහර වෙලාවට වේදනාව, තද ගතියක්, නැත්නම් අල්ලනකොට සංවේදී බවක් එන්නත් පුළුවන්. වැදගත්ම දේ තමයි, ඔයාට 'මේක නම් ටිකක් වෙනස්' කියලා හිතෙන, ඔයාගේ සාමාන්ය ස්වභාවයට වඩා වෙනස් ඕනම දෙයක් ගැන සැලකිලිමත් වෙන එක.
👨⚕️ යම්කිසි වෙනසක් දැක්කොත් මොකද කරන්නේ? කලබල වෙන්න එපා!
හරි, දැන් තමයි වැදගත්ම කාරණය. ඔයා ඔය විදිහට පරීක්ෂා කරගෙන යනකොට, ඔයාට අසාමාන්යයි කියලා හිතෙන යම් දෙයක් – ගැටිත්තක්, ඉදිමීමක්, වේදනාවක් – අහුවුණා කියලා හිතමුකෝ. පළවෙනියෙන්ම කියන්න ඕන, කිසිසේත්ම කලබල වෙන්න එපා! බය වෙන්න එපා!
ඔයාට යම් ගැටිත්තක් වගේ දෙයක් අහුවුණා කියන්නේ ඒක අනිවාර්යයෙන්ම පිළිකාවක් (Cancer) කියන එක නෙවෙයි. ගොඩක් වෙලාවට වෘෂණ කෝෂ වල ඇතිවෙන ගැටිති පිළිකා නෙවෙයි. ඒවා වෙනත් සරල හේතු නිසා ඇතිවෙන්න පුළුවන්. උදාහරණයක් විදිහට:
✅ වතුර ගෙඩි (Cysts): මේවා දියර පිරුණු කුඩා මලු වගේ, සාමාන්යයෙන් හානිකර නෑ.
✅ නහර ගැට ගැසීම් (Varicocele): වෘෂණ කෝෂ වලින් රුධිරය අරන් යන නහර ඉදිමීම. මේක සමහර වෙලාවට "බෑග් එකක පණුවෝ ඉන්නවා වගේ" අතට දැනෙන්න පුළුවන්.
✅ ආසාදන (Infections): (Epididymis) එකේ ආසාදන (Epididymitis) හෝ වෘෂණ කෝෂයේම ආසාදන (Orchitis) නිසා ඉදිමීම, රතුවීම, උණුසුම් බව සහ තද වේදනාව එන්න පුළුවන්. මේවට ප්රතිජීවක වලින් ප්රතිකාර කරන්න පුළුවන්.
✅ දියර එකතු වීම (Hydrocele): වෘෂණ කෝෂය වටේ දියර එකතු වීම නිසා ඉදිමීමක් ඇතිවෙනවා.
✅ තුවාල වීමක් (Injury): යම් පහර වැදීමක් වගේ දෙයක් නිසාත් ඉදිමීමක් හෝ ගැටිත්තක් ඇතිවෙන්න පුළුවන්. ඒ නිසා, ඔයාට යම් වෙනසක් දැනුනොත්, කරන්න ඕන හොඳම දේ තමයි වහාම, දවස් පහු කරන්නේ නැතුව, වෛද්යවරයෙක් හමුවෙන එක. ලැජ්ජා වෙන්නවත්, 'මේක ඉබේම හොඳ වෙයි' කියලා බලන් ඉන්නවත් එපා. ඩොක්ටර් කෙනෙක්ට විතරයි පුළුවන් ඒක මොකක්ද කියලා හරියටම පරීක්ෂා කරලා, අවශ්ය නම් තවදුරටත් (Ultrasound Scan) එකක් වගේ පරීක්ෂණ කරලා, නිවැරදිවම කියන්න. මතක තියාගන්න, කලින් අඳුනගන්න තරමට ප්රතිකාර කරන්න ලේසියි, ප්රතිඵලත් හොඳයි.
🗓️ කොච්චර කාලෙකින් සැරයක්ද මේක කරන්න ඕන?
මේ (TSE) එක මාසෙකට සැරයක් වගේ කරන එක තමයි නිර්දේශ කරන්නේ. හැමදාම කරන්න ඕන නෑ. හැම සතියෙම කරන්නත් ඕන නෑ. මාසෙකට එක දවසක් මේ වෙනුවෙන් වෙන් කරගන්න. ඔයාට මතක තියාගන්න ලේසි දවසක් තෝරගන්න පුළුවන්. උදාහරණයක් විදිහට, හැම මාසෙම පළවෙනිදා, එහෙම නැත්නම් පෝය දවසේ. ඒ විදිහට පුරුද්දක් කරගත්තම, අමතක වෙන්නෙත් නෑ, ඔයාට ඔයාගේ ශරීරයේ සාමාන්ය ස්වභාවය ගැන හොඳ අවබෝධයක් ලැබෙනවා.
➕ පිළිකා විතරක් නෙවෙයි, තව මොනවද මේකෙන් දැනගන්න පුළුවන්?
අපි වැඩිපුරම කතා කලේ වෘෂණ කෝෂ පිළිකා (Testicular Cancer) ගැන උනත්, මේ මාසික ස්වයං පරීක්ෂාවෙන් ඔයාට වෙනත් සෞඛ්ය ගැටළුත් කලින්ම අඳුනගන්න උදව්වක් ලැබෙන්න පුළුවන්. උදාහරණයක් විදිහට, අපි කලිනුත් කතා කරපු (Varicocele) (නහර ගැට ගැසීම), (Hydrocele) (දියර එකතු වීම), නැත්නම් යම් ආසාදන තත්ත්වයක මුල් ලක්ෂණ වුණත් ඔයාට මේ විදිහට අඳුනගන්න පුළුවන්කම තියෙනවා. මේවායින් සමහර තත්ත්වයන්, විශේෂයෙන් (Varicocele) වගේ දේවල්, සමහර වෙලාවට පිරිමි අයගේ සරු භාවයටත් (දරුවන් ලැබීමේ හැකියාවට) බලපෑම් කරන්න පුළුවන්. ඉතින්, ඒ වගේ දෙයක් වුණත් කලින්ම දොස්තර කෙනෙක්ට කියලා ප්රතිකාර ගන්න එක ගොඩක් වැදගත්.
📌 එහෙනම්, මේ කතාවෙන් ඔයා මතක තියාගන්න ඕන වැදගත්ම දේවල් ටික තමයි මේ!
ඉතින්, අපි මේ කතා කරපු හැමදේකින්ම ඔයාගේ ඔළුවේ තියාගන්න ඕන ප්රධානම කරුණු ටික තමයි මේ:
⭐ මාසෙකට සැරයක් (Testicular Self-Exam) එකක්, ඒ කියන්නේ වෘෂණ කෝෂ ස්වයං පරීක්ෂාවක් කරන්න පුරුදු වෙන්න. නාන වෙලාවෙදි හරි නාලා ඉවර වෙලා හරි කරන එක තමයි හොඳම.
⭐ ඔයාගේ වෘෂණ කෝෂ වල සාමාන්ය ස්වභාවය (ප්රමාණය, හැඩය, අතට දැනෙන විදිහ) හොඳට අඳුනගන්න. එතකොට තමයි වෙනසක් උනොත් ඉක්මනට අල්ලගන්න පුළුවන්.
⭐ පරීක්ෂා කරනකොට ගැටිත්තක්, ඉදිමීමක්, වේදනාවක්, නැත්නම් වෙන මොකක් හරි අසාමාන්ය දෙයක් දැක්කොත්, කලබල නොවී වහාම වෛද්යවරයෙක් හමුවෙන්න. ලැජ්ජ වෙන්න එපා, පස්සට දාන්නත් එපා.
⭐ හැම ගැටිත්තක්ම පිළිකාවක් (Cancer) නෙවෙයි. ඒත්, ඒක මොකක්ද කියලා හරියටම දැනගන්න නම් දොස්තර කෙනෙක්ට පෙන්නන්නම ඕන.
⭐ වෘෂණ කෝෂ පිළිකාව (Testicular Cancer) කියන්නේ කලින් අඳුන ගත්තොත් හොඳටම සුව කරන්න පුළුවන් ලෙඩක්. ඒ නිසා තමයි මේ ස්වයං පරීක්ෂාව මෙච්චර වැදගත්.
⭐ ඔයාගේ ශරීරය ගැන ඔයා තරම් දන්න කෙනෙක් තවත් නෑ. ඒ නිසා ඔයාගේ ඇඟට ඇහුම්කන් දෙන්න. මොකක් හරි වෙනසක් දැනුනොත්, ඒ ගැන හොයලා බලන්න. මේක ඔයාගේ සෞඛ්යය වෙනුවෙන් ඔයාටම කරගන්න පුළුවන් වටිනා දෙයක්.
මේ වටිනා තොරතුරු අවශ්ය වෙයි කියලා හිතෙන ඔයාගේ යාළුවන්ටත් මේ ගැන කියන්න, ඔවුන්වත් දැනුවත් කරන්න ( Share/TAG ) අමතක කරන්න කරන්න එපා!
