Marko Zupančič

04/06/2023

Dear urologists and other colleagues from the fields of oncology, pathology and radiology.
On behalf of the Organizing committee, I would like to invite you to attend the 7th traditional urology meeting in Budva, Montenegro, called the Adriatic Urology Forum.
This year the topics will be Prostate Cancer, Renal Masses and Reconstructive Urology. Renowned experts will participate, mostly from the Balkan countries, as well as some guests from the EU and Canada. We will also invite our residents, to present interesting examples from clinical practice with short video presentations.
Welcome among us on September 22 and 23.
More information coming soon.

28/01/2023

Karcinom prostate: Česta pitanja pacijenata (7)

DA LI RADIKALNA PROSTATEKTOMIJA UVEK DOVEDE I DO IMPOTENCIJE?
Kratak odgovor na to pitanje je NE. Zašto zapravo može doći do pojave erektilne disfunkcije nakon radikalne prostatektomije? Postizanje prirodne erekcije pen*sa je veoma složen fiziološki proces, u kome značajnu ulogu igraju nervi koji se nalaze u neposrednoj blizini prostate, pa se prilikom radikalnog uklanjanja prostate sa karcinomom isti mogu oštetiti, što dovede do potpune ili delimične nemogućnosti postizanja erekcije. U slučaju da su pacijenti seksualno aktivni i motivisani za taj deo kvaliteta života, iskusni urolozi mogu da primene operativnu tehniku za pokušaj očuvanja nerava (nerve-sparing), odgovornih za erekciju. Ali je veoma bitno da se pritom vodi računa o kliničkom stadijumu karcinoma i gradusu (Gleason) na biopsiji, kratko rečeno u agresivnosti tumora. Naime, forsiranje „nerve-sparing“ tehnike u slučaju agresivnih karcinoma prostate može da dovede do lošeg onkološkog ishoda operacije, pa bi moja preporuka bila da pacijent o planu operacije detaljno porazgovara sa svojim urologom.
Uprkos primeni „nerve-sparing“ tehnike nije realno da se očekuje očuvanje erekcije kod svih ovako operisanih pacijenata. Osim pojedinih objektivnih anatomskih ograničenja prilikom operacije, postoji još čitav niz tehničkih razloga koji mogu da dovedu do lošeg ishoda. U stručnoj literaturi se procenat erektilne disfunkcije nakon radikalne prostatektomije kreće od 14 do čak 90 %. Ali je po meni za nestručnu javnost značajniji podatak da se adekvatnom primenom „nerve-sparing“ tehnike erektilna funkcija može očuvati u približno 65 % slučajeva, pri čemu je odlučujući faktor za dobar rezultat iskustvo operatora.

https://marko-zupancic.com/laparoskopska-radikalna-prostatektomija/

23/01/2023

Karcinom prostate: Česta pitanja pacijenata (6)

DA LI JE NEKONTROLISANO MOKRENJE OBAVEZNA POJAVA NAKON RADIKALNE OPERACIJE PROSTATE?
Za razumevanje mogućnosti pojave nekontrolisanog mokrenja ili urinarne inkontinencije, često koristimo i naziv stresna inkontinencija urina, nakon radikalne prostatektomije, bitno je barem okvirno poznavanje principa operacije. Naime, temelj radikalne prostatektomije je uklanjanje čitave prostate sa semenim vezikulama i spajanje vrata mokraćne bešike sa uretrom.
Anatomski je prostata široko spojena sa vratom mokraćne bešike, gde se kod muškaraca nalazi i takozvani automatski sfinkter, odnosno autonomni mišić koji refleksno zatvara ulaz u mokraćnu cev i samim tim dovodi do držanja mokraće. Operativno uklanjanje prostate uvek dovede do određenog oštećenja ovog sfinkterskog mehanizma, pa se kod većine pacijenata kraći period nakon operacije javlja smetnja u automatskom regulisanju držanja mokraće. Postoji nekoliko tehničkih detalja u izvođenju operacije kojima hirurg može da utiče na smanjenje procenta pojave urinarne inkontinencije, a i dužine trajanja iste, pa je upravo zbog toga veoma značajno iskustvo operatora odnosno broj urađenih operacija.
Najbitnija informacija po tom pitanju za pacijente je, na osnovu mog iskustva, činjenica da je u više od 95 % slučajeva urinarna inkontinencija nakon radikalne prostatektomije privremena smetnja koja se spontano sanira i pacijentima ne predstavlja dugoročni negativni uticaj na kvalitet života. Većini operisanih pacijenata treba period u trajanju do 3 meseca nakon operacije, da u kontroli mokrenja nauče kako koristiti drugi mišić, takozvani vanjski sfinkter uretre, što uglavnom bez dodatnog specijalnog tretmana dovede do potpune kontrole mokrenja. Nisu retki pacijenti, po mom iskustvu njih ima čak do 10 %, koji odmah nakon operacije stiču potpuno držanje mokraće.
U svakom slučaju je moj savet pacijentima da o potencijalnom problemu nekontrolisanog mokrenja nakon operacije sa urologom koji će da ih operiše porazgovaranju pre operacije, pošto osim psihološkog tereta i straha pacijenta postoje i objektivni individualni faktori koji mogu da utiču na procenu potencijalnih problema sa regulisanjem mokrenja nakon radikalne prostatektomije.

https://marko-zupancic.com/laparoskopska-radikalna-prostatektomija/

30/12/2022

12/12/2022

Karcinom prostate: Česta pitanja pacijenata (5)

ŠTA PODRAZUMEVA RADIKALNA OPERACIJA PROSTATE?
Radikalna operacija prostate ili stručno Radikalna prostatektomija primenjuje se u lečenju određenih vrsta raka odnosno karcinoma prostate. Njena suština je uklanjanje čitave prostate, semenih kesica i dela vrata mokraćne bešike. Operacija završava sa spajanjem mokraćne bešike i mokraćne cevi, da bi se obezbedilo mokrenje prirodnim putem. U slučajevima agresivnijih karcinoma, istovremeno se skidaju još limfne žlezde uz velike krvne sudove u maloj karlici, što se zove limfadenektomija. Operacija se izvodi klasičnom hirurškom tehnikom (RRP), što podrazumeva rez trbušnog zida od pupka do simfize, i primenom laparoskopske (LRP) ili robotsko asistirane laparoskopske (RALRP) operativne tehnike, što znači izvođenje operacije kroz 5-6 rupica, dužine od 5 do 10 mm. Obe minimalno invazivne metode, laparoskopska i robotsko asistirana laparoskopska radikalna prostatektomija, predstavljaju jednu od tehnički najzahtevnijih operacija u urologiji, pa je za dobar ishod operacije najčešće presudno iskustvo operatora i asistenata, kao i odgovarajuća oprema.

https://marko-zupancic.com/laparoskopska-radikalna-prostatektomija/

04/12/2022

Karcinom prostate: Česta pitanja (4)

KAKO SE LEČI KARCINOM ILI RAK PROSTATE?
Nekoliko stepena agresivnosti karcinoma, od oblika koji predstavljaju indolentni karcinom i koji se praktično samo prate, što se naziva i odloženim ili neaktivnim lečenjem, do veoma agresivnih, koji generalno zahtevaju multidisciplinarni pristup, doveli su do razvoja širokog spektra načina lečenja. Pa tako u rutinskoj praksi, pored ređe primenjivanog odloženog lečenja, uglavnom koristimo takozvano aktivno lečenje karcinoma, što podrazumeva hiruško lečenje (radikalna prostatektomija), zračenje (radioterapija), medikamentozno lečenje (totalno hormonalna- androgena blokada, terapija cistostaticima i antiandrogenima druge generacije), ili čak kombinaciju navedenih.
Savremeni standard u lečenju karcinoma prostate je individualni pristup, znači odabir adekvatnog načina lečenja za svakog pacijenta ponaosob, na osnovu karakteristika otkrivenog karcinoma utvrđenih dijagnostikom, ali i opšteg zdravstvenog stanja pacijenta i njegove lične motivisanosti za odredjenu vrstu terapije. Samo saznanje da se radi o malignoj bolesti, za pacijenta je veliko psihološko opterećenje, a različite metode lečenja sa sobom često donose i neželjene nuspojave, pa je samim tim od velike važnosti da pacijent pre bilo koje terapije obavi stručan i empatijom vođen razgovor sa svojim urologom.

https://marko-zupancic.com/rak-prostate-podmukli-pratilac-savremenog-muskarca/

27/11/2022

Karcinom prostate: Česta pitanja (3)

ŠTA ZNAČI GLISON NA PATOHISTOLOŠKOM NALAZU BIOPSIJE PROSTATE?
Procenom karcinomskog tkiva po Glisonu, sistem je 1966. godine razvio i objavio "Donald Gleason", patolozi određuju gradus odnosno stepen agresivnosti karcinoma prostate, što značajno utiče na izbor adekvatnog načina tretmana i prognozu lečenja. Sistem se bazira na 5 stepena (gradusa) odstupanja od normalnog žlezdanog tkiva prostate (GS- "Gleason grade"), pri čemu stepen 1 znači najbolju, a stepen 5 najgoru diferencijaciju, a kao maligni tretiraju se gradusi 3,4 i 5. U karcinomskom tkivu veoma često se istovremeno nalaze različiti gradusi, pa se po Glisonovom sistemu na PH nalazu obavezno prikazuje zbir (GS- "Gleason score") dva najzastupljenija gradusa, npr. 3+4=7. Ako je u karcinomskom tkivu prisutan samo jedan gradus, isti takođe se prikazuje u zbiru, npr. 3+3=6.
Patohistološka interpretacija po Glisonu koristi se takođe na takozvanoj "definitivnoj histologiji", što znači patohistološkom pregledu tkiva čitave prostate nakon radikalne operacije. Odstupanja u Glison gradusu, pa samim tim i Glison zbiru, između nalaza biopsije prostate i radikalne prostatektomije nisu retka pojava, što može da bude posledica oskudnog tkivnog materijala, uzetog prilikom biopsije prostate, ili ograničenog iskustva patologa u dijagnostici karcinoma prostate.

03/11/2022

Karcinom prostate: Česta pitanja pacijenata (2)

DA LI BAŠ MORA BIOPSIJA PROSTATE?
Kratko rečeno, mora! Najznačajniji deo dijagnostike malignih tumora je patohistološka dijagnostika uzoraka tkiva tumorskih promena različitih organa. To znači da patolozi pod mikroskopom pogledaju tkivo koje je pacijentu bilo oduzeto biopsijom, i procene da li su u njemu prisutne maligne ćelije, što podrazumeva dijagnozu rak.
U slučaju otkrivanja raka ili karcinoma prostate kvalitetna patohistološka analiza uzoraka prostate, koji su prikupljeni tokom biopsije, nije bitna samo kao odgovor na pitanje, da li se radi o karcinomu ili ne, nego nam daje značajna klinička usmerenja u nastavku tretmana pacijenta, pogotovo u kontekstu izbora odgovarajuće terapije. Za potrebe savremenog, individualno planiranog lečenja pojedinog pacijenta sa rakom prostate, osim podatka o gradusu bolesti (ocena stepena maligniteta po Gleasonu) i stadijumu (ocena proširenosti tumora po TNM klasifikaciji), značajne su još neke druge karekteristike malignog tkiva prostate, što urolozima pomaže da pacijentu savetuju adekvatnu vrstu i obim lečenja.
Činjenica je da se unapređenjem morfoloških dijagnostičkih metoda, pogotovo multiparametrijske magnetne rezonancije (mpMRI) prostate, u poslednje vreme na osnovu pojedinih studija potreba po biopsiji prostate relativizuje, ali je u odluci, da li primeniti biopsiju ili istu možda izbeći, neophodno veliko stručno znanje, pa i opreznost. Zbog toga je u konkretnim slučajevima, uz uvažavanje svih mogućih rizika, zaključak o tome potrebno donositi samo na osnovu detaljnog razgovora između pacijenta i urologa.
Često viđen strah pacijenata od biopsije prostate nije opravdan. U rukama iskusnog urologa, uz koriščenje adekvatne tehnike, odgovarajuću antibiotsku zaštitu i primenu lekova protiv bolova, biopsija prostate danas u velikoj većini slučajeva predstavlja ambulantni zahvat, sa minimalnim komplikacijama i diskomoditetom pacijenta. Samim tim, u savremenoj medicini ne bi trebalo da ima mesta za njeno izbegavanje.

https://marko-zupancic.com/rak-prostate-podmukli-pratilac-savremenog-muskarca/

27/10/2022

Karcinom prostate: Česta pitanja pacijenata (1)

ŠTA JE PSA?
Za prostatu specifičan antigen (PSA) je stvar bez koje ne bi bilo prirodnog začeća deteta. Radi se naime o proteinu kojeg luče žlezdane ćelije prostate, a njegova glavna funkcija je da enzimskom aktivnošću obezbedjuje likvefakciju sperme i normalno kretanje spermatozoida.
U normalnim fiziološkim uslovima manji deo PSA preko krvnih kapilara iz sperme ,,pobegne" u krv, pa se određen nivo PSA na serumskim testovima pojavljuje kod svih potpuno zdravih muškaraca.
U slučaju pojedinih benignih bolesti prostate, najčešće su to benigno uvećanje prostate (BHP) i upala prostate (prostatitis), kao i kod raka odnosno karcinoma prostate, prelaz PSA iz sperme u krvnu cirkulaciju značajno je veći, što u dijagnostici bolesti prostate koristimo pogotovo u otkrivanju karcinoma. Uprkos činjenici da PSA u dijagnostici karcinoma prostate koristimo već četiri decenije, veoma je bitno naglasiti da isti nije pravi tumorski marker, pa se tumačenja svakog rezultata ne sme potcenjivati. Premalo se zna da se ,,čuvena" vrednost 4 ng/ml koja je navedena u referentnim vrednostima većine laboratorija u regionu kao gornja granica normalnog PSA, u većini slučajeva tumači pogrešno. Naime, ona je davno bila postavljena kao referentna vrednost za celu svetsku populaciju muškaraca, a da je savremena urološka struka već pre izvesnog vremena dokazala da treba biti oprezan, i u tumačenju rezultata uključiti više faktora, od starosti pacijenta, veličine njegove prostate, pa sve do pojedinih drugih ne malignih bolesti prostate.
Jednostavno rečeno. Redovne kontrole PSA, bez obzira na tegobe, treba da se rade, ali da rezultat analize, barem u početku, tumači urolog.

Više o tome:
https://marko-zupancic.com/rak-prostate-podmukli-pratilac-savremenog-muskarca/

07/10/2022

Danas nema više dileme:
SKRINING KARCINOMA PROSTATE JE OPRAVDAN

Nakon više od dve decenije istraživanja na ogromnom broju pacijenata obolelih od raka prostate, stav evropske urologije po pitanju opravdanosti uvođenja programa ranog otkrivanja ove bolesti potpuno je jasan. Takozvani skrining karcinoma prostate (prostate cancer screening) ima smisla, pa je u septembru ove godine Evropska komisija prihvatila predlog Evropskog udruženja urologa (EAU), da državama članicama zvanično savetuje uključenje karcinoma prostate u nacionalne programe ranog otkrivanja pojedinih malignih bolesti.
Skrining karcinoma prostate bazira se na redovnim, periodičnim testiranjima serumske vrednosti za prostatu specifičnog antigena (PSA) kod muškaraca u određenim starosnim kategorijama. Urolozi smo, znajući iz iskustva da rano otkrivanje karcinoma prostate pridonosi manjoj stopi smrtnosti od te bolesti, manjoj mogućnosti komplikacija u lečenju i većoj mogućnosti očuvanja kvaliteta života pacijenata, muškarcima godinama savetovali da redovno kontrolišu PSA. Odaziv pacijenata bio je veoma različit, od države do države. Na žalost, u većini država Zapadnog Balkana preventivno testiranje PSA veoma je retko, pa se nadam da će uvođenje zvaničnog skriniga karcinoma prostate barem malo uticati na odluku struke, zdravstvene politike, a i populacije, da po tom pitanju u buduće zajedno uradimo značajno više.

https://marko-zupancic.com/rak-prostate-podmukli-pratilac-savremenog-muskarca/

06/09/2022

LAPAROSKOPSKE OPERACIJE U UROLOGIJI
Na prelazu u novi milenijum nove ere, u zemljama sa razvijenim zdravstvenim sistemom primena laparoskopske operativne tehnike ušla je u svakodnevnu praksu odelenja različitih hiruskih grana, i samim tim strućni krugovi danas laparoskopiju tretiraju kao rutinsku hirušku tehniku 21.veka. Ideja „gledanja u telesne šupljine bez otvaranja istih“, što je zapravo temelj laparoskopije, stara je vise od hiljadu godina, ali zbog nedostatka tehničkih mogućnosti ona se vekovima nije realizovala u praksi. 20.vek bio je prektretnica u razvoju današnje laparoskopije, u prvoj polovini usavršila se dijagnostićka laparoskopija, a u poslednjim decenijama jos operativna.
Rane devedesete godine prošlog veka donele su primenu laparoskopije i kod pacijenata sa različitim urološkim bolestima. Anatomski položaj različitih „uroloških“ organa pre laparoskopije bio je „kriv“ da su prilikom izvodjenja operacije bili potrebni veliki hiruški rezovi, sa značajnim oštećenjem mišića, što je pacijentima na duže vreme sprečilo normalnu fizičku aktivnost, a za mnoge od njih značilo i kraj aktivnog bavljenja sportom. Upravo zbog toga, smatra se da su medju pacijntima sa različitim hiruškim bolestima, razvojem laparoskopije možda najviše pridobili upravo urološki pacijenti. VIŠE:

https://marko-zupancic.com/laparoskopske-operacije/

21/07/2022

Prim. Marko Zupančič iz Slovenije je jedan od najpoznatijih urologa u državama zapadnog Balkana, a i šire. U poslednje vreme pretežno radi u privatnoj bolnici sa 20-godišnjom tradicijom, Codra u Podgorici. Više o njemu i njegovom radu možete pronaći na njegovom ličnom sajtu: https://marko-zupancic.com/