11/08/2021
Ќе извлечеме ли поука?
Секое време/период има своја боја. И ова лето има своја боја и доминантна тема – шумски пожари. Некаде најстрашното помина, некаде сè уште трае, сè уште неизвесност и прашање до кога и до каде? Зелената боја се претопи во црна, сива, чистиот воздух измешан со облаци од чад, мирис на изгорено. Звук на сирени, хеликоптери, биење на камбани. Тажни приказни, неконтролирани емоции. Дразби кои доаѓаат до нашите сетила сакале ние или не, се случија во нашето опкружување. Тука сме сите, возрасни, стари и деца. За уште повеќе да бидеме информирани на дофат ни е мобилниот телефон и интернет. Како да не е доволно она што ни е пред очи, преплавени сме со застрашувачки видеа од пожари, панични изјави на луѓе за она што доживуваат во овие моменти.
Тоа е отприлика приказната во кратки црти, но поводот и мотивот е личната и колективната одговорност спрема менталното здравје во вакви ситуации. Какви ли се ментални слики се врежаа кај луѓето, колку ќе траат, ќе има ли последици? Менталното здравје е битна алка за функционирање на секоја личност, за кое се чини дека малку правиме, ретко зборуваме, а придаваме важност кога ќе се појават проблемите. Во овој контекст има многу да се зборува, но тргнувајќи од сознанието дека знаеме повеќе да бидеме критички настроени, а поретко самокритични, поентата е проценка и самопроценка на зрелоста да се носиме со вакви ситуации, а воедно и поттик да размислиме за надминување на слабостите. А слабости и грешки правиме сите, но дали извлекуваме поука после тоа?
Уште од мали нозе учиме колку е важна природата за нас - шумите, водите, почвата. И покрај тоа што ,,знаеме“, се однесуваме како да не сме ја научиле таа лекција. Сме учеле и за природни, еколошки катастрофи, но ова што се случува не е природна катастрофа. Трагајќи по одговори за нашата одговорност и зрелост за справување со вакви ситуации, наидуваме на уште и уште прашања кои можеби ќе ги најдат своите одговори на друго место и во друго време. Ако сега, после неколку денови кога ,,балонот на тензија “ почна да дише, се обидеме да направиме пресек и увид во она што се случуваше на полето на информирањето, особено преку социјалните мрежи, какви ефекти направија одредени информации, ќе видиме дека се отворија нови прашања за тоа како комуницираме, кои мотиви нè водат, која е целта, колку мислиме на оние кои ги примаат информациите.
Ако во изминатата година и половина бевме преплавени со информации за пандемијата со Ковид-19, црни статистики на заболени и починати, во овој период се соочуваме со статистика на пожари, направени штети, сцени на ,,панични напади“ на луѓе кои се на работ на контрола на своите емоции. Колку сме се запрашале дали и колку сето ова има одраз на менталното здравје на децата, старите, на сите нас? Недоречени пораки и повици за помош, неточни информации прават поголема штета од корист, не информираат туку вознемируваат, прават простор за претпоставки, нереални слики (,,горат куќи, плевни, се евакуираат луѓе“, именување локации зафатени со пожари што всушност е неточно). Кога ,,балонот на тензија“ почна да се дува со преголема брзина за среќа се појавија реакции на ,,лошото“ информирање, смирувачки коментари и информации од ,,очевидци на случувањата“. Секоја чест на исклучоците!
Како одминуваше времето се појавија информации за заслугата на ,,ние“ и ,,тие“, обиди за поделби на единството кое беше сосема спонтано и на високо ниво на почетокот. Не е случајна изреката ,,во секоја лоша работа има и нешто добро“. Катастрофата со шумските пожари од друга страна беше и тест на личност, тест на вредности, доказ на пожртвуваност, организираност, дисциплина и почит на најпрофесионалните во вакви ситуации - војска, полиција, пожарникари (домашни и странски), шумски работници и сите други институции и поединци, како и локалното население, кои на разни начини се вклучија како помагатели.
Сите велат дека досега вакво нешто немаат доживеано и посакуваат никогаш да не се повтори. Но искрено посакувам да не останеме само на констатации, споделување импресии, критики на ,,едни“, одушевеност и величање на ,,други“. Навистина има и моменти за одушевеност и токму тие светли точки во оваа трагедија нека бидат мотив за промена прво кај поединецот. Не може некој друг да нè промени. ,,Големите луѓе“ за себе мислат дека се сосема ,,обични “ кои само си ја вршат работата одговорно и доследно, не очекуваат другите да ги прогласуваат ,,херои“.
Анализите на актуелните случувања треба да придонесат за поголема свесност дека треба да се менуваме. За промена на некои работи ќе биде потребно многу време и ресурси, но да не чекаме предолго да се менуваме и како личности. Како социјални битија зависни од информации и комуникација да почнеме од тука. И овој текст нека се сфати како поглед од страна и апел за поголема грижа за менталното здравје, сопственото и на другите, за тоа како комуницираме, информираме. Да не забораваме дека информациите се лесно достапни за сите категории на луѓе и во зависност од нивната форма и содржина можат да произведат спротивни ефекти. Негативните информации поттикнуваат негативни емоции кои блокираат, не мотивираат. Секој има потреба да комуницира, да дава и прима информации, но да не забораваме дека само со позитивна комуникација ќе постигнеме позитивни ефекти. Преку информацијата не кажуваме нешто за другите и на другите, кажуваме нешто повеќе и за самите нас!
Секое ново искуство е нов тест, но и нова можност за промена. И од најтешките моменти да го извлечеме позитивното, а за среќа имаше и многу позитивни моменти, и како идеја и на дело.
(Текстот е инспириран од случувањата со шумските пожари во Малешевијата)
