17/06/2025
🧠🧐 “ဘယ်ရောဂါ တွေက ခေါင်းတစ်ခြမ်း ကိုက်စေနိုင်ပါသလဲ ဆရာ”
👨🏼⚕️ ဒီနေ့ မကြာခဏ မေးကြတဲ့ “ခေါင်းတစ်ခြမ်းကိုက်ခြင်း” နှင့်ပတ်သက်ပြီး ဖြစ်စေနိုင်တဲ့ အဖြစ်များတဲ့ ရောဂါများကြောင်းကို ပြောပြပါမယ်
သာမန်အအေးမိ ဖျားနာခြင်း အလုပ်ပင်ပန်းခြင်းများကြောင့် ခေါင်းကိုက်ခြင်းများ ဖြစ်နိုင်သော်လည်း ၂-၃ရက် ထက်ကြာပြီး ဥပမာ ၂ပတ်ခြား ၁ခါ၊ ၁လခြား ၁ခါ မကြာခဏ ဖြစ်ပါက ဘာကြောင့်ဖြစ်နေလဲ ဆေးရုံဆေးခန်းပြဖို့လိုပြီလား ဆေးသောက်ဖို့လိုပြီလား စဉ်းစားသင့်ပါတယ်။
၁။ Migraine (မိုင်ဂရင်း)
🔸ဖြစ်ရသည့် အကြောင်းရင်းများ
- မျိုးရိုးလိုက်ခြင်း
-ဟော်မုန်းအပြောင်းအလဲ (ဥပမာ - အမျိုးသမီးများတွင် ရာသီလာချိန်)
-စိတ်ဖိစီးမှုများခြင်း
-အချို့သော အစားအစာများ (ချိစ်၊ ချောကလတ်၊အချိုမှုန့်၊ ကော်ဖီ)
-အလင်းစူးသော ဖုန်း ကွန်ပျူတာအား အချိန်ကြာမြင့်စွာ အသုံးပြုခြင်း
- ဦးနှောက်အတွင်း သွေးကြောနှင့် အာရုံကြောလုပ်ဆောင်မှု မူမမှန်ခြင်း
🔹လက္ခဏာများ
- ခေါင်းတစ်ခြမ်းတွင် ခုန်နေသလို ကိုက်ခဲခြင်း
- ပျို့အန်ခြင်း
-အလင်းစူးခြင်းများ အသံကျယ်ခြင်းများကို မခံနိုင်ခြင်း
အချို့တွင် ခေါင်းမကိုက်မီ အကြို လက္ခဏာများ ဖြစ်သည့် အလင်းစက်များ၊ မျဉ်းကွေးများ မြင်ရခြင်း၊ နားအူခြင်း ခံစားရနိုင်တယ်
👨🏼⚕️ကုသမှုနည်းလမ်းများ
- ချက်ချင်းသက်သာရန် : paracetamol, ibuprofen, sumatriptan စသည့်ဆေးများကို ဆရာဝန် ညွှန်ကြားချက်အတိုင်းသောက်သုံးနိုင်သည်။
- ဆက်လက်ဖြစ်ပွါးမှုကို ကြိုတင်ကာကွယ်ရန် အောက်ပါအချက်များ ပြုလုပ်ပါ
✔️ဖြစ်စေသော အကြောင်းရင်းများကို ရှောင်ခြင်း
✔️အလင်းရောင်မှိန်၍ တိတ်ဆိတ်သော အခန်းတွင် အနားယူခြင်း
✔️အိပ်ရေး ဝဝ အိပ်ခြင်း
✔️စိတ်ဖိစီးမှု သက်သာအောင်နေထိုင်ခြင်း
✔️မကြာခဏ migraine ခံစားရသူများအတွက် ရေရှည် ကာကွယ်ရန် Propranolol, amitriptyline စသောဆေးများကို ဆရာဝန် ညွှန်ကြားချက်ဖြင့် သောက်သုံး နိုင်ပါသည်။
၂။ Cluster headache (ကလပ်စတာ ခေါင်းကိုက်ခြင်း)
🔸ဖြစ်ရသည့် အကြောင်းရင်းများ
- ဦးနှောက်အတွင်းရှိ (hypothalamus) မူမမှန်ခြင်း
- အရက်၊ ဆေးလိပ်သောက်ခြင်း
-အနံ့ပြင်းပြင်းရှူရှိုက်မိခြင်းတို့က ပိုဆိုးစေနိုင်သည်။
🔹လက္ခဏာများ
- မျက်လုံး သို့မဟုတ် နားထင်တစ်ဝိုက်တွင် ပြင်းထန်စွာ စူးခနဲ ကိုက်ခဲခြင်း
- မျက်လုံးနီပြီး ရေကျခြင်း
- နှာခေါင်းပိတ်ခြင်း
-ဂနာမငြိမ်ဖြစ်ခြင်း
- တစ်ခါကိုက်လျှင် ၁၅မိနစ်မှ ၃ နာရီအထိ ကြာနိုင်ပြီး ညဘက်တွင် ပိုဖြစ်တတ်သည်။
👨🏼⚕️ကုသမှုနည်းလမ်းများ
- ချက်ချင်းသက်သာရန်
✔️ဆရာဝန်၏ညွှန်ကြားချက်နှင့် အောက်ဆီဂျင်ရှူခြင်း၊sumatriptan ထိုးဆေး နှင့် ကုသနိုင်သည်
✔️Cluster headache မကြာခဏ ခံစားရသူများ အနေဖြင့် ရေရှည် ကာကွယ်ရန်အတွက် verapamil, steroids သောက်ဆေးများကို ဆရာဝန် ညွှန်ကြားချက်ဖြင့် သောက်သုံးနိုင်သည်
၃။ GCA (Giant Cell Arteritis)
🔸အသက် ၅၀ ကျော်သူများတွင် အဖြစ်များသော ခေါင်းပိုင်းသွေးကြောများ ရောင်ရမ်းသည့် Autoimmune disease တစ်မျိုးဖြစ်ပါတယ်
🔹လက္ခဏာများ
- နားထင်တစ်ဝိုက်တွင် ပြင်းထန်စွာကိုက်ခဲခြင်း
- ဦးရေပြားနာခြင်း
- အစာဝါးလျှင် မေးရိုးနာခြင်း
- မျက်စိကွယ်ခြင်းထိ ဖြစ်နိုင်သောရောဂါဖြသ်၍ GCA လက္ခဏာများဖြစ်ပေါ်ပါက အရေးပေါ်ကုသရန် လိုအပ်သည်
- ဖျားခြင်း၊ အားနည်းခြင်း၊ ကိုယ်အလေးချိန်ကျခြင်း များလည်း ခံစားရနိုင်တယ်
👨🏼⚕️ကုသမှုနည်းလမ်းများ
‼️GCA မှာ ခေါင်းကိုက်ခြင်း ဦးရေပြားများ နာကျင်ခြင်း အပြင် အမြင်အာရုံပါ ကွယ်သွားနိုင်ခြင်းကြောင့် နီးစပ်ရာဆေးရုံဆေးခန်းသို့ သွားရောက်ပြသပြီး အရေးပေါ်ကုသမှု ခံယူရပါမည်။
🚨စတီးရွိုက်ဆေး (prednisone) ကို ရေရှည် သောက်သုံးရနိုင်သည်
🔔ရေရှည်ကုသမှုအတွက် သွေးစစ်ခြင်း (ESR), သွေးကြောမှ biopsy ယူပြီးစစ်ဆေးခြင်းများနှင့် methotrexate ဆေးဝါးများ လိုအပ်ပါတယ်။
၄။ Trigeminal Neuralgia (မျက်နှာရှိ အာရုံကြော တစ်လျောက် နာကျင်ခြင်း)
🔸ဖြစ်ရသည့် အကြောင်းရင်းမှာ
- Cranial nerve 5 ဟုခေါ်သည့် မျက်နှာ အာရုံကြောကို ဖိမိနေခြင်း ကြောင့် မျက်နှာနှင့် ခေါင်းတစ်ခြမ်းကိုက်ခြင်းဖြစ်ပါတယ်။
🔹လက္ခဏာများ
- မျက်နှာတစ်ခြမ်းတွင် လျှပ်စီးလိုက်သလို ပြင်းထန်စွာ နာကျင်ခြင်း (မေးရိုး၊ နှုတ်ခမ်းတစ်ဝိုက်)။
- အစာဝါးခြင်း၊ သွားတိုက်ခြင်း၊ လေအေးတိုက်ခြင်းတို့က နာစေနိုင်ပါတယ်။
👨🏼⚕️ကုသမှုနည်းလမ်းများ
- ဆေးဝါးဖြင့်ကုသခြင်း: carbamazepine, gabapentin
- ခွဲစိတ်ကုသခြင်း: အာရုံကြောကို ဖိထားသော သွေးကြောကို ဖယ်ရှားခြင်း။
၅။ Sinusitis – နှာခေါင်းလေအိတ်ရောင်ခြင်း
🔸ဖြစ်ရသည့်အကြောင်းရင်းမှာ
- နှာစေး/ဓာတ်မတည့်ခြင်းကြောင့် ဘက်တီးရီးယားပိုးဝင်ခြင်း
🔹လက္ခဏာများ
- နဖူး၊ မျက်လုံးနှင့် ပါးရိုးတွင် ကိုက်ခြင်း
- နှာရည်ဝါ/အစိမ်းကျခြင်း
- ဖျားခြင်း
👨🏼⚕️ကုသမှုနည်းလမ်းများ
- ပိုးသတ်ဆေး (Amoxicillin) ၊နှာခေါင်းပွင့်ဆေး (nasal decongestant)
- ရေနွေးငွေ့ရှူခြင်း
- ဆားရည်ဖြင့် နှာခေါင်းဆေးခြင်း
အထက်ပါ ရောဂါ (၅)မျိုး သည် ခေါင်းတစ်ခြမ်းကိုက်ခြင်း အတွက် အဖြစ်များသော ရောဂါများဖြစ်ပြီး ကျန်ဖြစ်နိုင်သောရောဂါများမှာ
✔️Subarachnoid haemorrhage (SAH) - ဦးနှောင်သွေးကြောမျှင်မှ သွေးယိုခြင်း
✔️Cerebral Venous Sinus Thrombosis (CVST) – ဦးနှောက်သွေးပြန်ကြော သွေးခဲပိတ်ဆို့ခြင်း
✔️Intracranial Mass (abscess or Tumor)– ဦးနှောက်အတွင်း အလုံး/အကျိတ် (ပြည်တည်နာ နှင့် ကင်ဆာအကျိတ်)
✔️Glaucoma (Acute Angle-Closure) – မျက်လုံးတွင် ရုတ်တရက် ရေတိမ်ဖြစ်ခြင်း
✔️TMJ Dysfunction – မေးရိုးအဆစ်ရောင်ခြင်း
အထက်ပါ ပြင်းထန်ရောဂါများသည်လည်း ခေါင်းတစ်ခြမ်းကိုက်ခြင်းလက္ခဏာဖြစ်စေနိုင်ပါသည်။
ထို့ကြောင့် သာမန်ဖျားနာခြင်းတွင် ခံစားရသော ဝေဒနာနှင့် မတူဘဲ ပိုမိုပြင်းထန်ခြင်း ထူးခြားခြင်း တစ်ခြားသောလက္ခဏာများပါ ပူတွဲဖြစ်ပေါ်ခြင်းများရှိပါက နီးစပ်ရာဆေးရုံဆေးခန်း ဆရာဝန်နှင့် တိုင်ပင်ပြသသင့်ပါတယ်။
(ကျန်းမာရေးအတွက် ဆွေးနွေးပြသလိုပါက Your Doctor page messenger မှာ ဆက်သွယ် ပြီးပြသနိုင်ပါသည်။)
