23/08/2024
Monkeypox (မျောက်ကျောက်ရောဂါ)
ဒီရက်ပိုင်းနာမည်ကြီးနေတဲ့ Monkeypox (မျောက်ကျောက်ရောဂါ) ဆိုတာကတော့ ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးတစ်မျိုးကြောင့် ဖြစ်ရတာပါ။ ရောဂါရှိတဲ့ လူတွေ၊ တိရစ္ဆာန်တွေနဲ့ နီးနီးကပ်ကပ်နေခြင်း၊ သူတို့ ထိတွေ့ထားတဲ့ အရာတွေကို ထိတွေ့မိခြင်းကနေ တစ်ဆင့် အဓိက ကူးစက်နိုင်ပါတယ်။
📍ဘာလက္ခဏာတွေ ပြမလဲ❓
မျောက်ကျောက်ရောဂါမှာ လက္ခဏာမျိုးစုံပြနိုင်ပါတယ်။ တစ်ချို့က သာမန်ဖျားရုံ၊ နာရုံလောက်ပဲ ဖြစ်နိုင်ပေမယ့် တစ်ချို့မှာ ဆေးရုံတက်ပြီး အသက်လုရတဲ့ထိ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ အဓိက တွေ့ရတတ်တဲ့ လက္ခဏာတွေကတော့ နာမည်ကြီးနေတဲ့ အရေပြားပေါ်မှာ အကွက်တွေ၊ အနာတွေ ဖြစ်တတ်တာရယ်၊ ဖျားတာ၊ ကြွက်သားနာတာ၊ နုံးတာတွေပါပဲ။ တစ်ချို့တွေမှာ အနာတွေက အူထဲ၊ မျက်စိထဲ၊ ဆီးလမ်းကြောင်းထဲ၊ လိင်အင်္ဂါထဲတွေမှာပါ ဖြစ်တတ်လို့ အဲဒီ့နေရာတွေမှာပါ နာတာ၊ အောင့်တာတွေ ဖြစ်တတ်ပါတယ်။
အများအားဖြင့်တော့ ၁ ပတ်၊ ၂ ပတ်အတွင်း ဆေးလေးဘာလေးသောက်ရုံနဲ့ ပြန်သက်သာတတ်ပြီး တစ်ချို့မှာတော့ ဆိုးဆိုးရွားရွား ဖြစ်ပြီး အသက်ဆုံးရှုံးရတဲ့ အထိ ဖြစ်တတ်ပါတယ်။ အထူးသဖြင့် ကလေးတွေ၊ ကိုယ်ဝန်သည်တွေ၊ ကိုယ်ခံအားကျတဲ့ ရောဂါအခံရှိတဲ့သူတွေမှာ ပိုသတိထားရပါမယ်။
ရောဂါဆိုးလာနိုင်တဲ့ လက္ခဏာတွေကတော့ အနာတွေ ကြီးလာတာ၊ အနာတွေမှာ တခြားပိုးတွေ ဝင်ပြီး ယင်းလာတာ၊ တခြားကလီစာတွေမှာ ပိုးထပ်ဝင်တာပါပဲ။ အဲလိုတွေဖြစ်လာရင်တော့ ဆေးရုံတက်တာတွေ၊ ပိုးသတ်ဆေးထိုးတာတွေလိုလာပါလိမ့်မယ်။ လတ်တလောအထိ အသက်အန္တရာယ်ဖြစ်နိုင်တဲ့ နှုန်းကတော့ လူ ၁၀၀၀ မှာ ၁ ယောက်ကနေ ဆေးကုသမှုသေချာမရတဲ့ နေရာတွေမှာ ၁၀ ယောက်မှာ တစ်ယောက်နှုန်း အထိ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။
📍ဘယ်လိုကူးသလဲ❓
ကူးစက်တဲ့ ပုံစံကတော့ ရောဂါရှိတဲ့ သူနဲ့ အနီးကပ်ထိတွေ့ခြင်း (ကိုင်တွယ်ခြင်း၊ နမ်းခြင်း၊ အနီးကပ် စကားပြောခြင်း) ကနေ အဓိက ကူးစက်ပါတယ်။ (လိင်ဆက်ဆံခြင်းကနေ အကူးဆုံးလို့ အရင် သုတေသန ရလဒ်တွေကတော့ ပြောထားပါတယ်။) ရောဂါရှိတဲ့သူ ကိုင်ထားတဲ့ ပစ္စည်းတွေ၊ ဝတ်ထားတဲ့ အဝတ်တွေကလဲ ကူးစက်နိုင်ခြေ အနည်းငယ်ရှိပြီး ကိုယ်ဝန်ဆောင် အမေကနေ ကလေးကို ကူးတာ၊ နို့တိုက်ရင်း ကူးတာတွေလည်း ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။
ဘာရောဂါလက္ခဏာမှ မပြနေတဲ့ သူဆီကနေ ကူးတာကတော့ တော်တော်ရှားတယ်လို့ ပြောထားတဲ့ အတွက် အဓိကကတော့ ကိုဗစ်တုန်းကလို့ ဖျားနေတဲ့ သူတွေကို သတိထားရပါမယ်။ နောက်တစ်ခုကတော့ တောထဲက တိရစ္ဆာန်တွေဆီကလည်း ကူးစက်နိုင်ပြီး အိမ်မွေးခွေး၊ကြောင်စသည်ကနေ ကူးစက်တာကတော့ အတည်မပြုနိုင်သေးပါဘူး။
📍ဘယ်လို ကာကွယ်မလဲ❓
ကိုယ့်ပတ်ဝန်းကျင်မှာ ရောဂါပြန့်နေတယ်လို့ ကြားလို့ရှိရင် ဖျားနေတဲ့ သူတွေအနားသွားတာတွေ၊ လူအများကြားသွားတာတွေကို စသတိထားရပါလိမ့်မယ်။ အဓိက ကာကွယ်နည်းကတော့ ကိုဗစ်တုန်းကလိုပဲ လက်ခဏခဏဆေးတာပါပဲ။ ဆပ်ပြာ ဒါမှမဟုတ် အရက်ပျံပါတဲ့ လက်ဆေးရည်နဲ့ ဆေးရင် ပိုးသေပါတယ်။ ဖျားတဲ့သူတွေ အနားသွားရရင် နှာခေါင်းစည်းတပ်တာကလည်း အထောက်အကူပြုပါတယ်။ တိရစ္ဆာန်တွေကနေလဲ ကူးတတ်တဲ့ အတွက် အထိအတွေ့တွေ အပြင် အသားဟင်းတွေချက်ရင် ကျက်တဲ့ အထိ သေချာချက်ဖို့လဲ လိုပါလိမ့်မယ်။ တကယ်လို့ ကိုယ့်ဘာသာကို ရောဂါရှိနေပြီ ထင်ရင် ဆေးခန်းပြပါ။ အရေပြားပေါ်က အနာတွေပျောက်တဲ့ အထိ သီးသန့်နေပါ။ (၁ ပတ်၊ ၂ ပတ်လောက်ကြာတတ်ပါတယ်) အိမ်က လူကြီးတွေ၊ ကိုယ်ဝန်ဆောင်တွေ၊ ကလေးတွေနဲ့ နည်းနည်းခွဲနေနိုင်ရင် ပိုကောင်းပါတယ်။ ကိုယ့်အဝတ်ကိုယ်လျှော်တာ၊ ရေသီးသန့်ချိုးတာ၊ သီးသန့်အိပ်တာတွေကလဲ အိမ်က တခြားသူတွေကို မကူးအောင် ကာကွယ်ပေးနိုင်ပါတယ်။ တစ်ခုရှိတာက အခန်းကို တံမျက်စည်းလှဲတာတွေ၊ ဖုန်စုတ်စက်နဲ့ သန့်ရှင်းရေးလုပ်တာတွေ ခဏရပ်ထားပါ။ အဲလိုလုပ်ရင် အိမ်က တခြားနေရာကို ပိုးကပြန့်သွားနိုင်လို့ပါ။
ဒါကြောင့် မျောက်ကျောက်ရောဂါမကူးစက်အောင် အပြင်သွားတဲ့အခါ Mask တပ်တာ၊ တစ်ခုခုကိုင်ပြီးတိုင်း လက်ကို ဆပ်ပြာနဲ့ခဏခဏဆေးတာတို့ လုပ်ရပါမယ်။ အစာစားတဲ့အခါမှာလည်း သေချာကျက်အောင် ချက်ထားတဲ့အသားကိုပဲ စားသုံးသင့်ပါတယ်။
#မျောက်ကျောက်ရောဂါ
#အိမ်အရောက်ကျန်းမာရေးဝန်ဆောင်မှု
#ဆရာဝန်အိမ်ပင့်
