26/02/2026
တချို့ "စိတ်ဒဏ်ရာ" တွေက အသံတိတ် ဖြစ်တည်နေတတ်တယ်... 💔🧠
"Trauma (စိတ်ဒဏ်ရာ)" လို့ ပြောလိုက်ရင် လူအများစုက ကားအက်စီးဒင့်ဖြစ်တာ၊ ရုတ်တရက် ဆုံးရှုံးမှုကြီးကြီးမားမား ကြုံလိုက်ရတာမျိုးကိုပဲ ပြေးမြင်တတ်ကြတယ်။ ဒါကို Acute Trauma (ရုတ်တရက် စိတ်ဒဏ်ရာ) လို့ ခေါ်ပါတယ်။
ဒါပေမဲ့... တိတ်တဆိတ်နဲ့ ပိုပြီး နက်ရှိုင်းတဲ့ ဒဏ်ရာတစ်မျိုး ရှိပါသေးတယ်။
အဲဒါကတော့ "Chronic Trauma (နာတာရှည် စိတ်ဒဏ်ရာ)" ပါ။
🔍 Chronic Trauma ဆိုတာ ဘာလဲ?
ဒါဟာ တစ်ချက်တည်းနဲ့ ပြီးသွားတဲ့ နာကျင်မှုမျိုး မဟုတ်ပါဘူး။
ရေစက်ကလေးတစ်စက်က ကျောက်တုံးပေါ်ကို နေ့တိုင်း၊ လတိုင်း၊ နှစ်နဲ့ချီပြီး အကြာကြီး ကျနေတဲ့အခါ ကျောက်တုံးလေး ခွက်သွားသလိုမျိုးပါပဲ။ မလုံခြုံမှု၊ ကြောက်ရွံ့မှု၊ စိတ်ဖိစီးမှုတွေကို အချိန်အကြာကြီး ထပ်တလဲလဲ ခံစားခဲ့ရတဲ့ စိတ်ဒဏ်ရာမျိုးပါ။
👉 ဘယ်လိုအခြေအနေတွေမှာ ဖြစ်တတ်သလဲ?
• အိမ်တွင်းရေး အဆင်မပြေမှုတွေကြားမှာ နှစ်ရှည်လများ ကြီးပြင်းလာရတာ။
• (အလုပ်ခွင်/ကျောင်းမှာ) အချိန်အကြာကြီး အနိုင်ကျင့်ခံရတာ၊ ဖယ်ကြဉ်ခံရတာ။
• ကိုယ့်ကို အမြဲတမ်း ထိန်းချုပ် ချယ်လှယ်တတ်တဲ့ Relationship ထဲမှာ ပိတ်မိနေတာ။
• မလုံခြုံတဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်မှာ နေ့စဉ်ရက်ဆက် ကြောက်စိတ်နဲ့ ရှင်သန်နေရတာ။
⚠️ ဘယ်လို လက္ခဏာတွေ ပြတတ်သလဲ?
Chronic Trauma ရှိသူတွေဟာ သူတို့ကိုယ်တိုင်တောင် သတိမထားမိဘဲ ဒီလိုဖြစ်နေတတ်ပါတယ် -
၁။ အမြဲတမ်း "အသင့်ပြင်" အနေအထား ဖြစ်နေခြင်း - ဘာမှမဖြစ်သေးပေမဲ့ တစ်ခုခု ဆိုးရွားတာ ဖြစ်လာတော့မလိုမျိုး အမြဲ စိုးရိမ်ထိတ်လန့်နေတာ (Hypervigilance)။
၂။ လူတွေကို မယုံကြည်ခြင်း - ဘယ်သူ့ကိုမှ စိတ်မချလို့ ကိုယ့်အခွံထဲမှာပဲ ကိုယ်ပုန်းနေတတ်တာ။
၃။ ခံစားချက်မဲ့နေခြင်း - အရမ်းနာကျင်လွန်းတဲ့အခါ စိတ်က အလိုလို ထုံထိုင်းသွားပြီး ဘာမှ သိပ်မခံစားရတော့တာမျိုး။
၄။ ခန္ဓာကိုယ်က ပြခြင်း - ဆေးစစ်ရင် ဘာရောဂါမှ မရှိပေမဲ့ မကြာခဏ ခေါင်းကိုက်တာ၊ ဗိုက်အောင့်တာ၊ တစ်ကိုယ်လုံး နာကျင်ကိုက်ခဲနေတာမျိုး။
🌱 ကုစားခြင်းသို့ ခြေလှမ်းများ (Steps to Healing)
ဒီဒဏ်ရာတွေက နက်ရှိုင်းပေမဲ့ ကုစားလို့ ရပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒါဟာ ခရီးရှည်တစ်ခု ဖြစ်တဲ့အတွက် အချိန်ပေးဖို့တော့ လိုအပ်ပါတယ် -
၁။ အဖြစ်မှန်ကို လက်ခံခြင်း (Awareness) - ပထမဆုံး ခြေလှမ်းကတော့ "ငါ ဒါတွေကို ကြုံတွေ့ခဲ့ရလို့ အခုလို ခံစားနေရတာဟာ ပုံမှန်ပဲ" လို့ လက်ခံလိုက်ဖို့ပါ။ ကိုယ့်ရဲ့ ခံစားချက်တွေကို ဖုံးကွယ်မထားဘဲ အသိအမှတ်ပြုပေးပါ။
၂။ လုံခြုံမှု ရှာဖွေခြင်း (Safety) - စိတ်ဒဏ်ရာကို ကုစားဖို့ဆိုရင် ကိုယ်ဟာ လက်ရှိမှာ ဘေးကင်းလုံခြုံနေဖို့ အရင်လိုပါတယ်။ ကိုယ့်ကို နာကျင်စေတဲ့ ပတ်ဝန်းကျင် ဒါမှမဟုတ် လူတွေဆီကနေ ခပ်ခွာခွာနေပြီး ကိုယ့်အတွက် လုံခြုံတဲ့ "Safe Zone" တစ်ခုကို တည်ဆောက်ပါ။
၃။ လက်ရှိအချိန်မှာ နေထိုင်ခြင်း (Grounding) - အတိတ်က အဖြစ်အပျက်တွေ ခေါင်းထဲပြန်ဝင်လာတဲ့အခါ စိတ်တွေ လွင့်မသွားအောင် Grounding လေ့ကျင့်ခန်းတွေ လုပ်ပါ။ (ဥပမာ - အသက်ပြင်းပြင်းရှူတာ၊ လက်ရှိမြင်နေရတဲ့ အရာ ၅ ခုကို အမည်တပ်တာမျိုးပေါ့)။
၄။ ကိုယ့်ကိုယ်ကို ကြင်နာခြင်း (Self-Compassion) - "ငါ ဘာလို့ အခုထိ အဆင်မပြေသေးတာလဲ" ဆိုပြီး ကိုယ့်ကိုယ်ကို အပြစ်မတင်ပါနဲ့။ နာကျင်မှုတွေကနေ ရုန်းထွက်နေတဲ့ ကိုယ့်ရဲ့ ကြိုးစားမှုကို တန်ဖိုးထားပေးပါ။
၅။ ကျွမ်းကျင်သူနှင့် တိုင်ပင်ခြင်း (Professional Help) - နာတာရှည် စိတ်ဒဏ်ရာတွေက ကိုယ်တိုင်ဖြေရှင်းဖို့ ခက်ခဲတတ်ပါတယ်။ စိတ်ပညာရှင် (Therapist) တွေနဲ့ တိုင်ပင်ပြီး စနစ်တကျ ကုစားတာက အထိရောက်ဆုံးနဲ့ အမြန်ဆုံး နည်းလမ်းဖြစ်ပါတယ်။
Chronic Trauma ဆိုတာ သင့်ရဲ့ အားနည်းချက် မဟုတ်ပါဘူး။ သင် ဖြတ်သန်းခဲ့ရတဲ့ ခက်ခဲကြမ်းတမ်းတဲ့ အခြေအနေတွေအပေါ် သင့်ဦးနှောက်က အသက်ရှင်သန်ဖို့အတွက် တုံ့ပြန်ခဲ့တဲ့ နည်းလမ်းတစ်ခုသာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီဒဏ်ရာတွေက နက်ရှိုင်းပေမဲ့... ကုစားလို့ ရပါတယ် (Healing is possible)။
စိတ်ဒဏ်ရာတွေ၊ အတိတ်က အရိပ်တွေကြားမှာ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်နေတဲ့အခါ တစ်ယောက်တည်း ကြိတ်မှိတ် ရုန်းကန်မနေပါနဲ့တော့။ သင့်ရဲ့ Healing Journey (ကုစားခြင်းခရီးစဉ်) မှာ Coach By Treasure မှ အဖော်အဖြစ် ရှိနေပေးပါမယ်ရှင့်။
သင်ကော အခုလို ခံစားချက်မျိုးတွေ ရှိနေလား? Comment မှာ ရင်ဖွင့်သွားလို့ ရပါတယ်နော်။ 👇
#စိတ်ကျန်းမာရေး
