Sayar Myint

Sayar Myint Founder of Sayar Myint Set Kyar Minn Company Limited Managing Director of Sayar Myint Set Kyar Minn Company Limited

ဆရာလန်းနှင့် နန်းတွင်းဆေးပညာ(၃)*******************နန်းပြင်ပက သမားတော်၏ နှလုံးသား-နေဝင်ရီတရောအချိန်တွင် ဆရာလန်းနှင့် မောင...
14/04/2026

ဆရာလန်းနှင့် နန်းတွင်းဆေးပညာ(၃)
*******************
နန်းပြင်ပက သမားတော်၏ နှလုံးသား-
နေဝင်ရီတရောအချိန်တွင် ဆရာလန်းနှင့် မောင်ဖုန်းတို့သည် နန်းတော်တံခါးမှ ထွက်ခွာလာကြသည်။ ဆရာလန်း၏ နေအိမ်မှာ နန်းမြို့ရိုးပြင်ပ၊ ဧရာဝတီမြစ်ကမ်းဘေးက သစ်သားအိမ်လေးပင် ဖြစ်သည်။ အိမ်ရှေ့တွင် ဆေးပင်မျိုးစုံ စိုက်ပျိုးထားပြီး လေထဲတွင် ခါးသက်သက်နှင့် မွှေးပျံ့သော ဆေးနံ့များက သင်းပျံ့နေသည်။

"ကဲ... မောင်ဖုန်း၊ ဒီနေ့ နန်းတွင်းမှာ ကုခဲ့တဲ့ မင်းသမီးလေးရဲ့ အခြေအနေကို ပြန်ဆင်ခြင်ကြည့်စမ်း။ ငါတို့ ပေးခဲ့တဲ့ ဆေးက ဘယ်လို အကျိုးပြုမလဲ"

ဆရာလန်းက အိမ်ရှေ့ကွပ်ပျစ်ပေါ်တွင် ထိုင်ရင်း မောင်ဖုန်းကို မေးလိုက်သည်။ မောင်ဖုန်းက ဆေးအိတ်ကို အသာချကာ ဆရာ့အတွက် ရေနွေးကြမ်း ငှဲ့ပေးရင်း ဖြေသည်။
"ဆရာပြောတဲ့အတိုင်း 'အအေးငုပ် အပူကန်' ဆိုတော့ မဟာအဖြေကျော်ဆေးက အအေးကို နှင်ထုတ်မှာပါ။ ဒါပေမဲ့ ဆရာ... မင်းသမီးလေးက နန်းတွင်းမှာ စည်းစိမ်နဲ့ နေတာပဲ။ ဘာလို့ အအေးဓာတ်က အဲဒီလောက်အထိ အမြစ်တွယ်နေရတာလဲဗျ"

ဆရာလန်းက ရေနွေးကြမ်းကို တစ်ငုံသောက်ပြီး ခေါင်းညိတ်ပြသည်။
"ဒါက လူ့စရိုက်ကို ကြည့်ရတာကွ။ မင်းသမီးလေးဟာ နန်းဆောင်ထဲမှာပဲ အမြဲနေရတယ်။ လတ်ဆတ်တဲ့ လေကောင်းလေသန့်နဲ့ နေရောင်ခြည်ကို မရဘူး။ အဲဒီတော့ ခန္ဓာကိုယ်ထဲက 'ပါစကတေဇော' ခေါ်တဲ့ အစာခြေဖျက်တဲ့ အပူဓာတ်က အားနည်းလာတယ်။ အစားလည်း ပုံမှန်မစားဘူးဆိုတော့ အာဟာရက သွေးဖြစ်မလာဘဲ အကျိအချွဲတွေ ဖြစ်ကုန်တာပေါ့။ ဒါကြောင့် သူ အသံထွက်တဲ့အခါ လည်ချောင်းထဲမှာ သလိပ်သံ သဲ့သဲ့ပါနေတာ"
ဆရာလန်းက ခေတ္တရပ်ကာ ခြံထဲက 'မဟာလှေကား' ပန်းပင်ကို ကြည့်လိုက်သည်။

"ဆေးပညာဆိုတာ အပင်တွေကို ကုသတာနဲ့ တူတယ်။ အမြစ်ကို ရေလောင်းမှ အကိုင်းအခက်က လန်းဆန်းမှာ။ မင်းသမီးလေးကို ငါကုတာဟာ သူ့ရဲ့ ရောဂါလက္ခဏာကို ကုတာမဟုတ်ဘူး၊ သူ့ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ် ယန္တရားကြီး တစ်ခုလုံးကို ပြန်လည် နိုးကြားလာအောင် ကုတာပါ"
ထိုစဉ် အိမ်ရှေ့သို့ ရပ်ကွက်ထဲမှ ဆင်းရဲသား အဘိုးအိုတစ်ဦး အပြေးအလွှား ရောက်လာသည်။
"ဆရာကြီး... ဆရာကြီး... ကျုပ် မြေးလေး အတက်ရောဂါ ထနေလို့ ကူညီပါဦးဗျာ"

ဆရာလန်းသည် နန်းတွင်းသမားတော် ဖြစ်သော်လည်း နန်းပြင်က လူဆင်းရဲတွေကိုလည်း ခွဲခြားမှုမရှိ ကုသပေးလေ့ရှိသည်။ ဆရာလန်းက မောင်ဖုန်းကို ကြည့်လိုက်သည်။
"ကဲ... မောင်ဖုန်း၊ ဆေးအိတ်ပြန်လွယ်။ မင်းသမီးလေးကို ကုတာက တာဝန်၊ ဒီကလေးကို ကုတာကတော့ သမားအလုပ်နဲ့ ကုသိုလ်ပဲ။ ငါတို့ သမားတော်တွေအတွက် ဘုရင်လည်း လူပဲ၊ ဆင်းရဲသားလည်း လူပဲ။ ခန္ဓာကိုယ်မှာ ရှိတဲ့ ဓာတ်ကြီးလေးပါးကတော့ အတူတူပဲ မဟုတ်လား"
မောင်ဖုန်းသည် မောနေသော်လည်း ဆရာ့၏ စိတ်ရင်းစေတနာကို သိသဖြင့် ပြုံးပြုံးလေးပင် ခေါင်းငြိမ့်ပြရင်း ဆေးအိတ်ကို ပြန်လွယ်လိုက်သည်။
"ဟုတ်ကဲ့ ဆရာကြီး။ ဒါပေမဲ့ ဆရာကြီး... ဒီကလေးကိုလည်း ဖိနပ်ကြည့်ပြီး ကုမှာလားဗျ"

ဆရာလန်းက ရယ်မောလိုက်ပြီး -
"ဒီကလေးက ဖိနပ်မှ မစီးတာကွ။ သူ့ကိုတော့ မြေကြီးပေါ်က ခြေရာကို ကြည့်ပြီး ကုရမှာပေါ့"
ဆရာလန်း၏ ဟာသနှောသော စကားသံက ဆည်းဆာရိပ်အောက်တွင် ပျံ့လွင့်သွားသည်။ ဆရာလန်းသည် နန်းတွင်းက ဟိတ်ဟန်များကြားတွင်ရော၊ နန်းပြင်က ရိုးရှင်းသော ဘဝများကြားတွင်ပါ ဆေးပညာ၏ အနှစ်သာရကို မေတ္တာဖြင့် ပေါင်းစပ်ပေးနေသူ တစ်ဦးပင် ဖြစ်ပါတော့သည်။

ဆရာလန်းသည် ပကာသနတွေထက် သဘာဝဆန်သော နေထိုင်မှုပုံစံကို ပို၍သဘောကျသည်။ ရာထူးနေရာထက် အများအကျိုးအတွက်ဆို ဘယ်နေရာကနေရနေရ တက်ကြွပျော်ရွှင်နေတတ်သူဖြစ်သည်။ ဟန်ဆောင်သူတွေကြားမှာ ပွင့်လင်းစွာနေတတ်၊ပြောဆိုတတ်သည့်အတွက် အခြားသူများနှင့် မတူ၊ မှန်သူကိုရှောင်ကွင်းတတ်သော လူ့ပတ်ဝန်းကျင်တွင် အပြစ်မြင်ခြင်းခံနေရသော်လည်း သူကပြုံးလျှက်သာနေ၏။ နောက်ကွယ်ရာမှာ ကုန်းချောတတ်၊ ဝေဖန်တတ်၊ အပြစ်မြင်တတ်သူများ၏ ကြဉ်ဖယ်ခြင်းရှိနေသော်လည်း သူမှန်ရာသူလုပ်နေတတ်ပြီး နောက်မဆုတ်တတ်သူဖြစ်လေသည်။
******

ဆရာမြင့် (စကြာမင်း)

(ဆရာလန်းနှင့် နန်းတွင်းဆေးပညာမှ ကူးယူဖေါ်ပြသည်)

ဆရာလန်းနှင့် နန်းတွင်း ဆေးပညာ(၂)မဟာအဖြေကျော်ဆေး၏ လျှို့ဝှက်ချက်*************နန်းတော်ရင်ပြင်မှ ပြန်ထွက်လာချိန်တွင် နေက မွ...
13/04/2026

ဆရာလန်းနှင့် နန်းတွင်း ဆေးပညာ(၂)
မဟာအဖြေကျော်ဆေး၏ လျှို့ဝှက်ချက်
*************
နန်းတော်ရင်ပြင်မှ ပြန်ထွက်လာချိန်တွင် နေက မွန်းတည့်စပြုနေပြီ။ ဆရာလန်း၏ နောက်မှ ခပ်သွက်သွက် လိုက်ပါလာသူမှာ အသက် (၂၀) အရွယ်ခန့်ရှိသော တပည့်ကျော် မောင်ဖုန်းပင် ဖြစ်သည်။ မောင်ဖုန်း၏ ပခုံးထက်တွင် သားရေအိတ်အိုကြီး တစ်လုံးက လေးလံစွာ တွဲကျနေသည်။

"ဆရာကြီး... ခုနက မင်းသမီးလေးရဲ့ ဖိနပ်ကို ကြည့်ပြီး ဟောလိုက်တာကတော့ တစ်နန်းတော်လုံး ပွဲကျသွားတာပဲဗျာ။ ဒါပေမဲ့ ဆရာပေးလိုက်တဲ့ 'မဟာအဖြေကျော်ဆေး’ က တကယ်ပဲ အအေးငုပ်တာကို နိုင်ပါ့မလား ဆရာကြီး..”
မောင်ဖုန်းက မေးရင်းဖြင့် နဖူးမှ ချွေးများကို ခေါင်းပေါင်သဘက်ဖြင့် သုတ်လိုက်သည်။ ဆရာလန်းက လမ်းလျှောက်ရင်းပင် ခေါင်းကို အသာငြိမ့်ကာ ရှင်းပြသည်။

"မောင်ဖုန်း... ပါတို့ တိုင်းရင်းဆေးရဲ့ အနှစ်သာရဆိုတာ 'ဓာတ်' ကို ညှိတာကွ။ မင်းသမီးလေးက နန်းတွင်းမှာ အနေများတော့ အဆောင်ထဲက လေအေးတွေက ခန္ဓာကိုယ်ထဲ စိမ့်ဝင်နေတာ။ ဒါကို 'အဇ္ဈတ္တဝါယော' လို့ ခေါ်တဲ့ အတွင်းလေက မတွန်းလှန်နိုင်တော့ဘူး။ အဲဒီမှာ 'ပထဝီဓာတ်' က မာကျောလာပြီး ခြေထောက်တွေ လေးလံလာတာပဲ။ အဲဒါကြောင့် သူ လမ်းလျှောက်ရင် ညာဘက်ကို ပိုအားပြုရတာပေါ့"

မောင်ဖုန်းက ဆေးအိတ်ကို ပြင်လွယ်ရင်း စဉ်းစားဟန်ပြုသည်။

"ဩော်... ဒါကြောင့် ဆရာကြီးက 'ချင်းခြောက်' ပြုတ်ရည်နဲ့ ဆေးကို တိုက်ခိုင်းတာကိုး။ ချင်းခြောက်က 'တေဇော' ဓာတ်ကို ကြွစေပြီး အေးနေတဲ့ သွေးလေတွေကို ပြန်နွေးစေတာပေါ့ ဟုတ်လားဆရာ"

"တော်တယ် မောင်ဖုန်း... မင်း စဉ်းစားတတ်တဲ့ ပညာရလာပြီပဲ။ ဒါတင်မကသေးဘူး၊ ငါပေးလိုက်တဲ့ မဟာအဖြေကျော်ဆေးထဲမှာ ဆိတ်ဖူး'ပဉ္စငါးပါး' ပါသလို၊ အစာကြေစေတဲ့ 'သီးသီး'၊ 'ရှားစောင်းလက်ပပ်’ နဲ့ 'သိန္ဓော' တို့ကို အချိုးကျ စပ်ထားတာ။ အဲဒီဆေးက ဝမ်းဗိုက်ထဲက အပူခိုးတွေကို အောက်ကို နှင်ထုတ်ပေးလိမ့်မယ်။ အောက်က အပူဆင်းသွားမှ အပေါ်က အအေးက ပျက်စီးသွားမှာကွ"

ထိုစဉ် နန်းတွင်း ဥယျာဉ်တော်အနီးမှ ဖြတ်အလာတွင် နန်းတွင်း သမားတော်ချုပ်ကြီး၏ တပည့်ဖြစ်သူ ဦးမြနှင့် ဆုံမိကြသည်။ ဦးမြသည် ဆရာလန်း၏ နာမည်ကျော်ကြားမှုကို မနာလိုဖြစ်နေသူ တစ်ဦးဖြစ်သည်။

"ဟဲ့… တောသား သမားတော်လန်း။ မင်းက ဖိနပ်ကြည့်ပြီး ဆေးကုတယ်ဆိုတော့ နောက်ဆို အဝတ်အစားတွေ ကြည့်ပြီးတော့ပါ ရောဂါရှာတော့မှာလား။ နန်းတွင်း ဆေးပညာဆိုတာ သာမန် လမ်းဘေးဆေးကုတာမျိုး မဟုတ်ဘူးနော်"

ဦးမြ၏ စောင်းမြောင်းပြောဆိုသံကြောင့် မောင်ဖုန်းက ဒေါသထွက်ကာ ရှေ့သို့ တိုးမည်ပြုသော်လည်း ဆရာလန်းက လက်ဖြင့် တားလိုက်သည်။

"ဦးမြ... ဆေးပညာဆိုတာ အပေါ်ယံ အခွံတင် ကြည့်ရတာ မဟုတ်ပါဘူး။ လူတစ်ယောက်ရဲ့ အပြုအမူ၊ အနေအထိုင် အားလုံးဟာ သူ့ရဲ့ ကျန်းမာရေး မှတ်တမ်းတွေပါပဲ။ ဖိနပ်ပါးတာဟာ ထိုသူရဲ့ဘကိုယ်တွင်းမှာ လွန်ယုတ်ဖြစ်နေတဲ့ ဓာတ်တွေကို လမ်းလျှောက်ပုံကပြသနေတဲ့ သက်သေဖြစ်သလို၊ မျက်လုံးရဲ့ အရောင်ဟာလည်း အသည်းရဲ့ သက်သေပဲ မဟုတ်လား"

ဆရာလန်း၏ တည်ငြိမ်သော တုံ့ပြန်မှုကြောင့် ဦးမြ မျက်နှာပျက်သွားသည်။ မောင်ဖုန်းကတော့ ဘေးမှနေ၍ မျက်နှာပြောင်ပြလိုက်သေးသည်။ မောင်ဖုန်းက-
"ဦးမြ... ဦးမြရဲ့ ခြေလှမ်းတွေက ဘယ်ဘက်ကို ယိုင်နေတယ်နော်။ သတိထားဦး၊ ဆရာလန်းကတော့ ဦးမြမှာ 'ဝါယောဓာတ်' ကြွပြီး စိတ်တိုတတ်တဲ့ ရောဂါရှိနေပြီလို့ ဟောလိမ့်မယ်"

မောင်ဖုန်း၏ သရော်စနောက်မှုကြောင့် ဆရာလန်းပင် ပြုံးမိသွားသည်။ သို့သော် ဆရာလန်း၏ စိတ်ထဲတွင်တော့ မင်းသမီးလေး၏ ဝေဒနာမှာ သာမန်အအေးမိရုံမျှ မဟုတ်ဘဲ နန်းတွင်းက ကန့်လန့်ကာ နောက်ကွယ်မှ အခြားသော လျှို့ဝှက်ချက်များ ရှိနေနိုင်သည်ဟု သံသယဝင်နေမိတော့သည်။

ဆရာမြင့်(စကြာမင်း)

(ဆရာလန်းနှင့် နန်းတွင်းဆေးပညာမှ ကူးယူဖေါ်ပြသည်)

********

မြန်မာ့ရိုးရာ အတာသင်္ကြန်နှင့် ကျန်းမာရေး**************************************မြန်မာတို့၏ တစ်နှစ်တာကာလတွင် အပျော်ဆုံးနှ...
13/04/2026

မြန်မာ့ရိုးရာ အတာသင်္ကြန်နှင့် ကျန်းမာရေး
**************************************
မြန်မာတို့၏ တစ်နှစ်တာကာလတွင် အပျော်ဆုံးနှင့် အစည်ကားဆုံးအချိန်မှာ အတာသင်္ကြန်ကာလ ဖြစ်ပါသည်။ သို့သော် သင်္ကြန်ကာလသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အပူချိန်အမြင့်မားဆုံး ဧပြီလတွင် ကျရောက်သဖြင့် ပျော်ရွှင်မှုနှင့်အတူ ကျန်းမာရေးကိုလည်း အထူးဂရုပြုရန် လိုအပ်
ပါသည်။

၁။ အပူဒဏ်အန္တရာယ်ကို သတိပြုပါ (Heatstroke Prevention)
သင်္ကြန်ကာလတွင် နေရောင်ခြည်အောက်၌ အချိန်ကြာမြင့်စွာ ရေကစားခြင်း၊ လည်ပတ်ခြင်းတို့ကြောင့် ခန္ဓာကိုယ်အတွင်း အပူဓာတ်လွန်ကဲကာ အပူလျှပ်ခြင်း (Heatstroke) ဖြစ်ပွားနိုင်ပါသည်။
• ကာကွယ်ရန်- ရေဓာတ်မခမ်းခြောက်စေရန် ရေများများသောက်ပါ။ အရက်သေစာသောက်စားခြင်းသည် ခန္ဓာကိုယ်ကို ပိုမိုပူလောင်စေပြီး ရေဓာတ်ခမ်းခြောက်စေသဖြင့် ဆင်ခြင်သင့်ပါသည်။
• တိုင်းရင်းဆေးအမြင် - အပူဓာတ်လွန်ကဲခြင်းကို လျော့ကျစေရန် အေးမြသော သဘာဝသစ်သီးဖျော်ရည်များ၊ မန်ကျည်းဖျော်ရည်များ သောက်သုံးပေးနိုင်ပါသည်။

၂။ အစားအသောက်နှင့် အစာအိမ်ကျန်းမာရေး
သင်္ကြန်မုန့်များဖြစ်သော မုန့်လုံးရေပေါ်၊ သာကူ၊ ရွှေရင်အေး စသည်တို့သည် အလွန်အရသာရှိသော်လည်း ပူပြင်းသည့်ရာသီတွင် အလွယ်တကူ သိုးဟောင်းသွားတတ်ပါသည်။
• သတိပြုရန် - ယင်နားစာများနှင့် သန့်ရှင်းမှုမရှိသော အစားအစာများကို ရှောင်ကြဉ်ပါ။ ဝမ်းပျက်ဝမ်းလျှောရောဂါ (Diarrhea) မဖြစ်စေရန် အစားအစာများကို သေချာစစ်ဆေးပြီးမှ စားသုံးပါ။
• အာဟာရမျှတမှု - အဆီအစိမ့်နှင့် အပူအစပ်များကို လျှော့စားပြီး လွယ်ကူစွာ အစာကြေညက်စေမည့် အစားအစာများကို ရွေးချယ်ပါ။
၃။ ရေနှင့် အရေပြားကျန်းမာရေး
မသန့်ရှင်းသောရေဖြင့် ရေကစားခြင်းကြောင့် အရေပြားယားယံခြင်း၊ မျက်စိနာခြင်းနှင့် အအေးမိခြင်းများ ဖြစ်
တတ်ပါသည်။

• အကြံပြုချက် - ရေကစားပြီးပါက သန့်ရှင်းသောရေဖြင့် ပြန်လည်ရေချိုးသန့်စင်ပါ။ နေပူထဲမှ ပြန်လာလျှင် ခန္ဓာကိုယ်အပူချိန် ချက်ချင်းလျော့ကျစေရန် ရေအေးဖြင့် လောင်းချိုးခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်ပါ။ အပူအအေး မျှတအောင် ခဏနားပြီးမှ ရေချိုးပါ။

၄။ စိတ်လှုပ်ရှားမှုနှင့် အနားယူခြင်း
သင်္ကြန်ကာလတွင် ပျော်ရွှင်တက်ကြွနေသော်လည်း အိပ်ရေးပျက်ခြင်းနှင့် ပင်ပန်းနွမ်းနယ်ခြင်းတို့ကြောင့် ကိုယ်ခံအား ကျဆင်းနိုင်ပါသည်။
• နေထိုင်မှုပုံစံ - တစ်နေ့တာ ပျော်ရွှင်ပြီးနောက် ညဘက်တွင် အိပ်ရေးဝဝအိပ်ပါ။ စိတ်ကိုလည်း တည်ငြိမ်အေးချမ်းအောင် ထားရှိခြင်းက သွေးတိုးရောဂါရှင်များနှင့် လူကြီးမိဘများအတွက် အလွန်အရေးကြီးပါသည်။

မြန်မာ့ရိုးရာ အတာသင်္ကြန်ကို ပျော်ရွှင်စွာ ဆင်နွှဲရင်း မိမိတို့၏ “ကံ၊ စိတ်၊ ဥတု၊ အာဟာရ” အကြောင်းတရားလေးပါးကို မျှတအောင် ထိန်းညှိနေထိုင်ခြင်းက ကျန်းမာသော နှစ်သစ်ကို ကူးပြောင်းနိုင်မည့် အကောင်းဆုံးနည်းလမ်းပင် ဖြစ်ပါသည်။

ဆရာမြင့်(စကြာမင်း)

*****

နေထိုင်မှုပုံစံနှင့် ကျန်းမာရေး**************************မျက်မှောက်ခေတ် လူနေမှုဘဝတွေထဲမှာ ရောဂါဝေဒနာတွေ ပေါများလာတာနဲ့အမ...
12/04/2026

နေထိုင်မှုပုံစံနှင့် ကျန်းမာရေး
**************************
မျက်မှောက်ခေတ် လူနေမှုဘဝတွေထဲမှာ ရောဂါဝေဒနာတွေ ပေါများလာတာနဲ့အမျှ တိုင်းရင်းဆေးပညာရဲ့ ကုထုံးဟာ ရောဂါတစ်ခုတည်းကိုသာ ကြည့်တာမဟုတ်ဘဲ လူတစ်ဦးချင်းစီရဲ့ Lifestyle (ခေါ်) နေထိုင်မှုပုံစံ ကို အရင်းအမူပြုပြီး ပြုပြင်ကုသပေးတဲ့ ပညာရပ်ဖြစ်ပါတယ်။ တိုင်းရင်းဆေးပညာမှာ လူသားတစ်ဦးရဲ့ ကျန်းမာရေးဟာ “ကံ၊ စိတ်၊ ဥတု၊ အာဟာရ” ဆိုတဲ့ အကြောင်းတရားလေးပါးအပေါ်မှာ တည်မှီနေတယ်လို့ ယူဆပါတယ်။

၁။ ကံ၊ စိတ်၊ ဥတု၊ အာဟာရ နှင့် ဘဝနေထိုင်မှု
ကျွန်ုပ်တို့ နေ့စဉ်ဖြတ်သန်းနေရတဲ့ ဘဝထဲမှာ အလုပ်အကိုင်နဲ့ ကိုယ်ကျင့်တရား (ကံ)၊ စိတ်ဖိစီးမှုနဲ့ စိတ်နေစိတ်ထား (စိတ်)၊ ပြင်ပပတ်ဝန်းကျင် ရာသီဥတု (ဥတု) နဲ့ စားသောက်တဲ့ အစားအစာ (အာဟာရ) တို့ဟာ တစ်ခုနဲ့တစ်ခု ဆက်စပ်နေပါတယ်။ တိုင်းရင်းဆေးဆရာတစ်ဦးဟာ လူနာကို ကုသတဲ့အခါ ဒီအချက်လေးချက်ထဲက ဘယ်အချက်မှာ ချို့ယွင်းနေသလဲဆိုတာကို အရင်ဆုံး စိစစ်လေ့ရှိပါတယ်။

၂။ ပူပြင်းတဲ့ ဥတုကာလနှင့် သတိပြုစရာ ရောဂါများ
အထူးသဖြင့် အခုလို အပူချိန်လွန်ကဲတဲ့ နွေဥတုကာလမှာ “ဥတု” ကြောင့် ဖြစ်ပွားရတဲ့ ရောဂါတွေ (ဥတုနာ) ဟာ ပိုမိုထင်ရှားလာပါတယ်။ အပူဒဏ်ကြောင့် ခန္ဓာကိုယ်အတွင်းရှိ သွေးနဲ့ လေ ဓာတ်တွေ ဖောက်ပြန်ပြီး အောက်ပါရောဂါဝေဒနာတွေ ခံစားရတတ်ပါတယ် -

• အပူလျှပ်ခြင်း (Heat Stroke) - ပြင်ပအပူချိန်ကြောင့် ခန္ဓာကိုယ်တွင်း အပူဓာတ် လွန်ကဲလာခြင်း။
• သွေးတိုးခြင်းနှင့် သွေးကြောဆိုင်ရာ ပြဿနာများ: အပူကြောင့် သွေးတိုးနှုန်း မြင့်တက်လာပြီး ဦးနှောက်သွေးကြောပေါက်ခြင်း သို့မဟုတ် ပြတ်ခြင်းအထိ အန္တရာယ်ရှိနိုင်ပါတယ်။
• အစာအိမ်နှင့် အူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ ရောဂါများ - အပူကြောင့် အစာခြေစနစ် အားနည်းပြီး ဝမ်းပျက်ဝမ်းလျှောခြင်း၊ အစာအဆိပ်သင့်ခြင်းများ အဖြစ်များပါတယ်။

၃။ တိုင်းရင်းဆေးပညာ၏ အကြံပြုချက် (ပြုပြင်နေထိုင်
နည်း)
ဒီလို ဥတုနာတွေကို ကာကွယ်ဖို့အတွက် ကျွန်ုပ်တို့ရဲ့ နေထိုင်စားသောက်မှုပုံစံကို အောက်ပါအတိုင်း ပြုပြင်ဖို့
လိုအပ်ပါတယ် -
• အာဟာရကို ရွေးချယ်ပါ - အပူဓာတ်များတဲ့ အစားအစာတွေ (ဥပမာ- အပူအစပ်၊ ကော်ဖီ၊ အရက်) ကို လျှော့ချပြီး အေးမြစေတဲ့ အစာများ၊ ဟင်းသီးဟင်းရွက်နဲ့ ရေဓာတ်ပြည့်ဝတဲ့ အသီးအနှံတွေကို စားသုံးပေးပါ။
• စိတ်ကို ထိန်းကျောင်းပါ- ဒေါသထွက်ခြင်း၊ စိတ်တိုခြင်းဟာ ခန္ဓာကိုယ်အတွင်း အပူကို ပိုမိုမြင့်တက်စေပါတယ်။ စိတ်ကို တည်ငြိမ်အေးချမ်းအောင် ထားရှိခြင်းက သွေးပေါင်ချိန်ကို ထိန်းညှိရာမှာ များစွာ အထောက်အကူပြုပါတယ်။

• ဥတုနှင့် လိုက်လျောညီထွေနေပါ- အပူဆုံးအချိန်တွေမှာ နေရောင်ခြည်နဲ့ တိုက်ရိုက်ထိတွေ့ခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်ပါ။ လေဝင်လေထွက်ကောင်းတဲ့ နေရာမှာ နေထိုင်ပြီး ချည်သားအဝတ်အထည်များကို ဝတ်ဆင်ပါ။

တိုင်းရင်းဆေးပညာဟာ ရောဂါဖြစ်မှ ဆေးကုတာထက် ရောဂါမဖြစ်အောင် နေထိုင်မှုကို ပြုပြင်ပေးတဲ့ "Lifestyle Medicine" အမျိုးအစားဖြစ်ပါတယ်။ မိမိတို့ရဲ့ နေ့စဉ်ဘဝမှာ ကံ၊ စိတ်၊ ဥတု၊ အာဟာရ တို့ကို မျှတအောင် ထိန်းညှိနေထိုင်ခြင်းအားဖြင့် ဒီနွေရာသီရဲ့ အပူဒဏ်နဲ့ ရောဂါဘယတွေကနေ ကင်းဝေးနိုင်ကြပါစေကြောင်း တိုက်တွန်းနှိုးဆော်လိုက်ရပါတယ်။

# ဆရာမြင့်(စကြာမင်း)

ဆရာလန်းနှင့် နန်းတွင်းဆေးပညာ*********************************ရွှေနန်းတော်သို့ ခြေလှမ်းတစ်ကျော့ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦး၏ နံနက်ခင်...
12/04/2026

ဆရာလန်းနှင့် နန်းတွင်းဆေးပညာ
*********************************
ရွှေနန်းတော်သို့ ခြေလှမ်းတစ်ကျော့
ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦး၏ နံနက်ခင်းသည် မြူနှင်းများကြားတွင် ရွှေရောင်ဝင်းပနေသော နန်းပြဿဒ်ဆောင်ကြီးများနှင့်အတူ ထည်ဝါလျက်ရှိသည်။ နေခြည်နုနုက မြနန်းစံကျော် ရွှေနန်းတော်ကြီး၏ အမိုးအထွတ်များကို လာရောက်ရိုက်ခတ်ချိန်တွင် အရောင်တစ်လက်လက်နှင့် တင့်တယ်လှပေသည်။ ဆရာလန်းတစ်ယောက် နန်းတော်တွင်းသို့ ခြေလှမ်းမှန်မှန်ဖြင့် ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။

ဆရာလန်း၏ ပခုံးထက်တွင် လွယ်ထားသော ဆေးလွယ်အိတ်ကြီးသည် ဟောင်းနွမ်းနေပြီ ဖြစ်သော်လည်း ၎င်းအတွင်း၌ စုဆောင်းထားသော သစ်ဥသစ်ဖုများနှင့် ဆေးဖော်စပ်နည်းများမှာ တိုင်းပြည်၏ ရတနာတစ်ပါးပင် ဖြစ်သည်။ ဆရာလန်းသည် သာမန်သမားတော်တစ်ဦးမဟုတ်။ ခန္ဓာကိုယ်၏ ဓာတ်ကြီးလေးပါး ညီညွတ်မှုကို အသံဖြင့်လည်းကောင်း၊ အပြုအမူဖြင့်လည်းကောင်း ခွဲခြားသိမြင်နိုင်သော "ရုပ်မြင်သံကြား ဆေးပညာ" ကို ကျွမ်းကျင်သည့် နန်းသုံးသမားတော်ကြီး ဖြစ်သည်။

"သမားတော်ကြီး... အရှင်မင်းကြီးက အနောက်နန်းဆောင်မှာ နားနေရင်း စောင့်နေပါတယ်…"

နန်းတွင်းအမှုထမ်းတစ်ဦးက ခေါင်းငုံ့ကာ အရိုအသေပေးရင်း လမ်းညွှန်သည်။ ဆရာလန်းက ခေါင်းကို အသာအယာငြိမ့်ပြလိုက်သည်။ ယနေ့ သူကုသရမည့်သူမှာ အခြားသူမဟုတ်၊ မင်းကြီး၏ အချစ်ဆုံး သမီးတော်လေးပင် ဖြစ်သည်။

နန်းတွင်းဆေးပညာ၏ ထုံးတမ်းစဉ်လာအရ မင်းသမီး၏ ခန္ဓာကိုယ်ကို တိုက်ရိုက်ထိတွေ့ကိုင်တွယ်၍ စမ်းသပ်ခွင့်မရှိ။ မင်းသမီး၏ရှေ့နှင့် ဆရာလန်း၏ ရှေ့တွင် ကန့်လန့်ကာ နီနီရဲရဲ ခုနစ်ထပ်က ကာရံထားသည်။ ကန့်လန့်ကာ နောက်ကွယ်မှ သမီးတော်၏ စကားသံလှိုင်းများ၏ တုန်လှုပ်သံ အနိမ့်အမြင့် အလေးအပေါ့နှင့် သက်ပြင်းချသံကိုသာ ဆရာလန်း နားစွင့်ရမည် ဖြစ်သည်။

"ကျန်းခံသာလို့ မာပါစ... သမီးတော်ဘုရား"

ဆရာလန်းက တည်ငြိမ်သော်လည်း လေးနက်သော အသံဖြင့် မေးမြန်းလိုက်သည်။ ခေတ္တမျှ တိတ်ဆိတ်သွားပြီးနောက် ကန့်လန့်ကာ နောက်ကွယ်မှ အသံသဲ့သဲ့လေးတစ်ခု ထွက်ပေါ်လာသည်။

"ကျန်းခံသာပါ၏... သမားတော်ကြီး”

ထိုစကားလေး လေးလုံးအတွင်းမှာပင် ဆရာလန်း၏ ဉာဏ်မျက်စိက အဖြေရှာတွေ့သွားသည်။ သမီးတော်၏ အသံမှာ အဆုံးသတ်တွင် အနည်းငယ် တုန်ယင်ကာ လေအပူများ ပါလာသည်။ ဓာတ်ကြီးလေးပါးတွင် 'တေဇောဓာတ်' ကဲနေပြီး 'ဝါယောဓာတ်' က ကစဉ့်ကလျား ဖြစ်
နေသည်။

"အပူငုပ်နေတာပဲ... စိတ်ပူစရာမရှိပါဘူး။ ဒါပေမဲ့..."

ဆရာလန်းက စကားကို ခေတ္တရပ်ကာ မင်းသမီး စီးခဲ့သည့် ကတ္တီပါဖိနပ်ကလေးကို ကြည့်လိုက်သည်။ ဖိနပ်၏ ညာဘက်ခြေဖနောင့်ဘက်တွင် အနည်းငယ် ပါးလွှာနေသည်ကို တွေ့လိုက်ရသောအခါ ဆရာလန်း၏ မျက်နှာတွင် အပြုံးတစ်ခု ပေါ်လာသည်။ ၎င်းမှာ ရောဂါ၏ အကြောင်းရင်းကို ကွင်းကွင်းကွက်ကွက် မြင်လိုက်ရခြင်းပင် ဖြစ်သည်။

ကတ္တီပါဖိနပ်နှင့် ပထဝီဓာတ်

နန်းဆောင်အတွင်း စိတ်လှုပ်ရှားမှုများက ဖုံးဖိမရအောင် လွှမ်းမိုးနေသည်။ ကန့်လန့်ကာ ခုနစ်ထပ်နောက်ကွယ်မှ မင်းသမီးလေး၏ အသံမှာ တည်ငြိမ်သယောင်ရှိသော်လည်း ဆရာလန်း၏ နားထဲတွင်မူ ထိုအသံသည် ခြောက်သွေ့နေသော သစ်ရွက်ခြောက်များအပေါ် လေတိုးသံကဲ့သို့ပင်။

ဆရာလန်းသည် မင်းသမီးလေး ချွတ်ထားခဲ့သော ကတ္တီပါဖိနပ်ကလေးကို ကုန်းကောက်လိုက်သည်။ ဖိနပ်ကလေးမှာ ရွှေခြည်ထိုးထားသဖြင့် နီရဲဝင်းပနေသော်လည်း ဖနောင့်၏ ညာဘက်အစွန်းမှာ သိသိသာသာ ပါးလွှာနေသည်။

"ကဲ...ကဲ… အထိန်းတော်ကြီး…မင်းသမီးလေးရဲ့ ဝေဒနာက တခြားမဟုတ်ပါဘူး။ အအေးနာ ပထဝီလွန်တာပါပဲ"

ဆရာလန်း၏ စကားကြောင့် ဘေးတွင်ရပ်နေသော နန်းတွင်းအပျိုတော်များ တအံ့တဩ ဖြစ်သွားကြသည်။ မိဖုရားကြီးကပင် လှမ်းမေးတော့သည်။

"သမားတော်ကြီး... သမီးတော်က ကိုယ်ပူနေတာလေ။ အခုပဲ 'ကျန်းခံသာပါ၏' လို့ ဖြေလိုက်တဲ့ အသံမှာလည်း အပူငွေ့တွေ ပါနေတာကို ဘာလို့ အအေးနာလို့ ဆိုရတာလဲ"
ဆရာလန်းက မင်းသမီး၏ ဖိနပ်ကို ပြသရင်း အသာပြုံးလိုက်သည်။

"မှန်ပါတယ်…မိဖုရားကြီး... အပြင်ပန်းကြည့်ရင်တော့ အပူလို့ ထင်ရပေမယ့် အတွင်းဓာတ်ကတော့ အအေးမိနေတာပါ။ မင်းသမီးလေးရဲ့ ဒီဖိနပ်ကို ကြည့်ရှုစစ်ဆေးလိုက်တော့ ညာဘက်ဖနောင့်ဘက်ခြမ်းက ပါးနေတယ်။ ဒါဟာ လမ်းလျှောက်တဲ့အခါ ညာဘက်ကို အားပြုပြီး ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ ပထဝီဓာတ်ကို တင်းခံထားရတဲ့ သဘောပဲ။ ညဘက်တွေမှာ မင်းသမီးလေး ခြေအေးလက်အေးဖြစ်ပြီး အိပ်မပျော်တာ ကြာပြီမဟုတ်လား"

ကန့်လန့်ကာ နောက်ကွယ်မှ ရှိုက်သံသဲ့သဲ့ ထွက်လာသည်။

"ဟုတ်ပါတယ် သမားတော်ကြီး... ညဆိုရင် ခြေဖဝါးတွေက ရေခဲလို အေးစက်နေလို့ အိပ်မရတာ တစ်ပတ်ကျော်ပါပြီ"

မင်းသမီးလေး၏ ဝန်ခံချက်ကြောင့် အားလုံး အံ့အားသင့်သွားကြသည်။ ဆရာလန်းက ဆက်လက်၍ -
"ဓာတ်သဘောအရ ညာဘက်က ပါးနေရင် ခန္ဓာကိုယ်က အအေးဒဏ်ကို ခုခံဖို့ ကြိုးစားရင်း အပူကို အပြင်ထုတ်ပစ်တာပါ။ ဒါကို 'အအေးငုပ် အပူကန်' လို့ ခေါ်တယ်။ အခု မင်းသမီးလေးကို အပူကျဆေး (အပူငြိမ်းဆေး) ပေးလိုက်ရင်တော့ ခန္ဓာကိုယ်ထဲက အအေးဓာတ်က ပိုကြွလာပြီး အဆုတ်အအေးမိတဲ့အထိ ဖြစ်သွားနိုင်ပါတယ်"

ထိုစဉ် နန်းတွင်း လူပျက်(လူရွှင်တော်) တစ်ဦးဖြစ်သော 'ငရွှေ' က ကြားထဲမှ ဝင်၍ ပြောင်ချော်ချော် လုပ်လေသည်။

"ဟဲ..ဟဲ... ဆရာကြီးကလည်း ဖိနပ်ကြည့်ပြီး ကုတာဆိုတော့ နောက်ဆို ကျုပ်တို့ ဖိနပ်တွေ အပေါက်မပါအောင် သတိထားရတော့မယ်။ ဖိနပ်ပေါက်နေရင် ဗိုက်ပေါက်
တယ်လို့များ ဆရာကြီးက သတ်မှတ်မလားမသိဘူး"

အပျိုတော်များ တခိခိ ရယ်ကြသော်လည်း ဆရာလန်းကတော့ တည်တည်ငြိမ်ငြိမ်ပင်။

"ငရွှေ... မောင်မင်းဖိနပ်ကတော့ ဘယ်ညာ ညီတူညီမျှ ပါးနေတာပဲ။ ဒါဟာ မင်းမှာ ရောဂါမရှိဘူး၊ ဒါပေမဲ့ မင်းက အလုပ်မလုပ်ဘဲ ဟိုပြေးဒီပြေး အပျိုတော်တွေငေးဖို့ လမ်းလျှောက်လွန်းလို့ ထီးဖြူဖိနပ်ပါးပြီး လျှောက်ပြန်သံပေး ခြေအေးဝမ်းရောင် ဖိနပ်ကုန်တာပဲ ဖြစ်ရမယ်"

ရွှေနန်းတော်အတွင်းရှိ သမီးတော်၏အဆောင်တော်တွင် ရယ်သံများ ပျံ့လွင့်သွားသည်။ ဆရာလန်းက သူ၏ ဆေးအိတ်အတွင်းမှ ဖော်စပ်ပြီးသား 'မဟာအဖြေကျော်ဆေး” လုံးလေးများကို ထုတ်လိုက်သည်။

"ဒီဆေးကို ချင်းခြောက်ပြုတ်ရည်နဲ့ တိုက်ပါ။ ပြီးရင် ခြေဖဝါးကို ပျားဖယောင်းနဲ့ နှမ်းဆီကို အပူပေးပြီး နှိပ်ပေးပါ။ နောက်သုံးရက်ဆိုရင် ကန့်လန့်ကာ ခုနစ်ထပ်ကို ဖယ်ပြီး မင်းသမီးလေး ပြုံးပြုံးရွှင်ရွှင်နဲ့ ထွက်လာနိုင်ပါလိမ့်မယ်"
ဆရာလန်း၏ ဟောကိန်းက မှန်ကန်ပါမည်လော။ နန်းတွင်းထဲတွင်တော့ ဆရာလန်း၏ 'ဖိနပ်ကြည့်ပြီး ရောဂါဆုံးဖြတ် ကုသနိုင်သည့်ဆေးပညာ” အကြောင်းက တောမီးပမာ ပျံ့နှံ့သွားခဲ့လေပြီ။

# ဆရာမြင့်(စကြာမင်း)

(ဆရာမြင့် ရေးသားထုတ်ဝေမည့်-
ဆရာလန်းနှင့် နန်းတွင်းဆေးပညာ မှ ကူးယူဖေါ်ပြပါသည်

*****

ရုတ်တရက် နှလုံးရပ်ခြင်း**********************ဒေါက်တာမင်းနိုင် (အနောက်တိုင်းဆေးပညာ)"ဟုတ်ကဲ့ ဆရာလန်း။ ရုတ်တရက် နှလုံးရပ်တယ...
11/04/2026

ရုတ်တရက် နှလုံးရပ်ခြင်း
**********************
ဒေါက်တာမင်းနိုင် (အနောက်တိုင်းဆေးပညာ)
"ဟုတ်ကဲ့ ဆရာလန်း။ ရုတ်တရက် နှလုံးရပ်တယ် (Cardiac Arrest) ဆိုတာ နှလုံးရဲ့ လျှပ်စစ်စီးဆင်းမှုစနစ် ရုတ်တရက် ချို့ယွင်းသွားပြီး နှလုံးခုန်တာ တိခနဲ ရပ်သွားတာကို ခေါ်တာပါ။ ဒါဟာ နှလုံးသွေးကြောပိတ်တာ (Heart Attack) နဲ့ မတူဘူးနော်။ နှလုံးသွေးကြောပိတ်တာက 'ပိုက်လိုင်းပိတ်' တဲ့ ပြဿနာဆိုရင်၊ နှလုံးရပ်တာက 'မီးခလုတ်ပြုတ်' သွားတဲ့ ပြဿနာမျိုးပါပဲ။ လူက ချက်ချင်း သတိလစ်သွားပြီး အသက်ရှူရပ်သွားတတ်ပါတယ် ဆရာလန်း။"

ဆရာလန်း (တိုင်းရင်းဆေး)
"ဒေါက်တာ ပြောတာ တကယ့်ကို ထိတ်လန့်စရာပဲဗျာ။ တိုင်းရင်းဆေးပညာမှာတော့ ဒါကို 'နှလုံးလေဖြတ်ခြင်း' ဒါမှမဟုတ် 'အသက်ဝိညာဉ်လေ ချုပ်ငြိမ်းခြင်း' လို့ မြင်ပါတယ်။ ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ 'ဝါယော' လေဓာတ်က ရုတ်တရက် အထက်ကို ဆန်တက်ပြီး နှလုံးရဲ့ အလုပ်လုပ်မှုကို ရပ်တန့်အောင် ပိတ်ဆို့လိုက်တာပါ။ အဓိကကတော့ ကိုယ်တွင်းအပူ အရမ်းကဲတာ ဒါမှမဟုတ် စိတ်နှလုံး တုန်လှုပ်စရာ ရုတ်တရက် ကြုံရတာတွေကြောင့် ဖြစ်နိုင်ပါတယ် ဒေါက်တာ။"

၁။ ရောဂါဖြစ်ရသည့် အကြောင်းရင်းများ

• ဒေါက်တာမင်းနိုင်- "နှလုံးသွေးကြောကျဉ်းရောဂါ အခံရှိသူတွေ၊ နှလုံးကြွက်သားရောင်သူတွေနဲ့ လျှပ်စစ်ဓာတ် မမျှတသူတွေမှာ ဖြစ်တတ်ပါတယ်။ တစ်ခါတလေ ပြင်းထန်တဲ့ ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှု လုပ်တဲ့အခါမှာလည်း ဖြစ်ပွားတတ်ပါတယ်ဗျ။"
• ဆရာလန်း: "မှန်ပါတယ် ဒေါက်တာ။ တိုင်းရင်းဆေးမှာတော့ အစွန်းရောက်တဲ့ စိတ်ခံစားမှု (အရမ်းဝမ်းနည်းတာ၊ အရမ်းဒေါသထွက်တာ) နဲ့ သွေးလေ လည်ပတ်မှု အားနည်းနေတဲ့သူတွေမှာ လေဓာတ် ဖောက်ပြန်ပြီး နှလုံးရပ်သွားတတ်ပါတယ်ဗျ။"

၂။ ရုတ်တရက် ကြုံတွေ့ရပါက ပြုလုပ်ရန် (ရှေးဦးသူနာပြုစုနည်း)

• ဒေါက်တာမင်းနိုင်- "အရေးကြီးဆုံးက အချိန်ပါပဲ။ လူတစ်ယောက် ရုတ်တရက် လဲကျသွားပြီး သတိမရှိတော့ဘူးဆိုရင် ချက်ချင်း CPR (ရင်ဘတ်ဖိပြီး အသက်ကယ်ခြင်း) လုပ်ဖို့ လိုပါတယ်။ နှလုံးကို ပြန်ခုန်အောင် လျှပ်စစ်နဲ့ နှိုးတဲ့စက် (AED) ရှိရင်လည်း အသုံးပြုရပါမယ်။ ဆေးရုံကိုလည်း အမြန်ဆုံး ပို့ရပါမယ်ဗျ။"

• ဆရာလန်း- "ဟုတ်ပါတယ် ဒေါက်တာ။ တိုင်းရင်းဆေးမှာတော့ လူကို သတိပြန်ရအောင် 'နှာနှိုးဆေး' မွှေးမွှေးတွေ ရှူခိုင်းတာ၊ ခြေဖျားလက်ဖျားတွေကို ပွတ်တိုက်ပေးတာမျိုး လုပ်လေ့ရှိပေမဲ့ အခုလို အရေးပေါ် အခြေအနေမှာတော့ ဒေါက်တာပြောတဲ့ CPR နည်းလမ်းက အသက်ကယ်ဖို့ အထိရောက်ဆုံးပါပဲဗျာ။"

၃။ ကြိုတင်ကာကွယ်ခြင်း

• ဆရာလန်း- "နှလုံးကို အမြဲအေးမြနေအောင် ထားဖို့ လိုပါတယ်။ ဖာလာစေ့၊ နွယ်ချို တို့လို နှလုံးအားဖြည့်ဆေးတွေကို ပုံမှန်မှီဝဲပေးသင့်ပါတယ်။ နောက်ပြီး စိတ်ကို တည်ငြိမ်အောင် ထားတာကလည်း နှလုံးလေ မဖောက်ပြန်ဖို့အတွက် အကောင်းဆုံး ကာကွယ်နည်းပဲဗျ။"

• ဒေါက်တာမင်းနိုင်- "ဟုတ်ကဲ့ ဆရာလန်း။ နှလုံးကျန်းမာရေးကို ပုံမှန်စစ်ဆေးဖို့ (Check-up လုပ်ဖို့)၊ သွေးတိုးနဲ့ ဆီးချိုကို ထိန်းဖို့၊ ဆေးလိပ်ဖြတ်ဖို့ကလည်း ရုတ်တရက် နှလုံးရပ်တာကို ကာကွယ်နိုင်တဲ့ အခြေခံအချက်တွေပါပဲဗျာ။"

ဒေါက်တာမင်းနိုင်-“အနှစ်ချုပ်ရရင် ရုတ်တရက် နှလုံးရပ်တာဟာ ကြောက်စရာကောင်းပေမဲ့ CPR နည်းစနစ်ကို သိထားရင် ဘေးနားက လူတစ်ယောက်ရဲ့ အသက်ကို ကယ်တင်နိုင်ပါတယ်ဗျ။"

ဆရာလန်း-“မှန်ပါတယ် ဒေါက်တာ။ ကိုယ်ရောစိတ်ပါ ကျန်းမာအောင် နေထိုင်ခြင်းကသာ နှလုံးကို လုံခြုံအောင် စောင့်ရှောက်နိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်ဗျာ။"
ရုတ်တရက် နှလုံးရပ်ရောဂါအကြောင်း ဆွေးနွေးချက်က လူကြီးမင်းအတွက် ဗဟုသုတရ၍ အကျိုးရှိမယ်ဟူ၍ မျှော်လင့်မိပါသည်။

ဆရာမြင့်(စကြာမင်း)

ဆုံမှတ်- မိသားစုလက်စွဲ ကျန်းမာရေးလမ်းညွှန် စာအုပ်မှ ကူးယူဖေါ်ပြပါသည်)

*****

ချင်းတောင်တန်းက ဆေးပေးသောလက်******************************ဝေသာရွာကလေးမှာ ရက်အတန်ကြာ ဆေးကုသပေးပြီးနောက် ဆရာလန်းဟာ ရွာသူရွ...
10/04/2026

ချင်းတောင်တန်းက ဆေးပေးသောလက်
******************************
ဝေသာရွာကလေးမှာ ရက်အတန်ကြာ ဆေးကုသပေးပြီးနောက် ဆရာလန်းဟာ ရွာသူရွာသားတွေကို စုဝေးစေပြီး ချင်းတောင်ဒေသမှာ အလေ့ကျပေါက်နေတဲ့ ရတနာတွေအကြောင်းကို ပြောပြဖို့ ပြင်ဆင်လိုက်ပါသည်။
"ဒီမှာ ဦးကြီးတို့... ချင်းတောင်မြေဆိုတာ သဘာဝဆေးတိုက်ကြီးပဲ။ ခင်ဗျားတို့ ခြေရင်းမှာ ပေါက်နေတဲ့ အပင်တွေက ဈေးကြီးတဲ့ နိုင်ငံခြားဆေးတွေထက်တောင် ပိုစွမ်းတာတွေ ရှိတယ်"
ဆရာလန်းက သူစုဆောင်းထားတဲ့ ဆေးဖက်ဝင်အပင်တွေကို တစ်ခုချင်းစီ ထုတ်ပြပြီး ရှင်းပြပါတော့သည်။
၁။ တောင်ဇလပ်ပန်းဖြူ နှင့် လည်ချောင်းနာဝေဒနာ
ချင်းတောင်ရဲ့ သင်္ကေတဖြစ်တဲ့ တောင်ဇလပ်ပန်းတွေထဲမှာ တောင်ဇလပ်ပန်းဖြူ ဟာ ဆေးဖက်ဝင်ရာမှာ ထူးခြားသည့်အစွမ်းအာနိသင်တွေရှိသည်။
"တောင်ဇလပ်ဖြူရဲ့ ပွင့်ချပ်တွေကို အခြောက်လှမ်းပြီး ရေနွေးခတ် သောက်ရင် လည်ချောင်းနာတာ၊ အာသီးရောင်တာတွေကို အမြန်ဆုံး သက်သာစေတယ်။ ပြီးတော့ ချောင်းဆိုးတဲ့အခါ သွေးပါတာမျိုးဖြစ်ရင် ဒီပန်းဖြူက သွေးတိတ်စေတဲ့ အစွမ်းရှိတယ်" လို့ ဆရာလန်းက ရှင်းပြပါသည်။
၂။ ချင်းတောင်ပျားရည် (Rock Honey) နှင့် အဆုတ်အားဖြည့်ဆေး
ချင်းတောင်ထွက် ပျားရည်ဟာ သဘာဝဆေးမြစ်ပေါင်းစုံရဲ့ ဝတ်ရည်တွေ ပါဝင်တာကြောင့် အခြားပျားရည်တွေထက် ပိုမို အစွမ်းထက်ပါတယ်။
"ဒီပျားရည်ကို ဒီအတိုင်း မသောက်နဲ့ ဦးကြီးတို့။ ငရုတ်ကောင်း ကို နုအောင်ထောင်း၊ ပျားရည်နဲ့ဖျော်ပြီး နေ့တိုင်း လျက်ပေးရင် အအေးဒဏ်ကြောင့် ဖြစ်တဲ့ ရင်ကျပ်နာနဲ့ ပန်းနာရင်ကျပ်ကို အမြစ်ပြတ်စေတယ်။ ပြီးတော့ ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ ကိုယ်ခံအားကို မြှင့်တင်ပေးတဲ့နေရာမှာ ဒီပျားရည်က အကောင်းဆုံးပဲ"
၃။ 'ပန်းဥ' (ချင်းတောင်ထွက် သဘာဝဥ) နှင့် အားအင်ကုန်ခမ်းခြင်း
တောင်ပေါ်ဒေသမှာ ပေါက်တဲ့ ပန်းဥ (သို့မဟုတ်) တောင်ပေါ်ဥတွေကို ဆရာလန်းက ညွှန်ပြပါတယ်။
"ချင်းတောင်သားတွေ တောင်တက်တဲ့အခါ မမောမပန်းနိုင်တာဟာ ဒီဥတွေကြောင့်ပဲ။ ဒီဥတွေကို ပြုတ်စားတာဖြစ်ဖြစ်၊ အခြောက်လှမ်း အမှုန့်လုပ်ပြီး နို့နဲ့သောက်တာဖြစ်ဖြစ် လုပ်ပေးရင် နာတာရှည်ရောဂါကြောင့် အားအင်ကုန်ခမ်းနေသူတွေ၊ အကြောအားနည်းသူတွေအတွက် အင်အားကို ချက်ချင်းဖြစ်စေတယ်"
၄။ ကင်ပွန်းချဉ်ရွက် နှင့် ဝမ်းတွင်းအဆိပ်ထုတ်ခြင်း
"ဒီမှာကြည့်... ဒါ ကင်ပွန်းချဉ်ရွက်ပဲ။ ခင်ဗျားတို့ ဒေသမှာ ပေါပေါများများ ရှိတယ်။ အသားစားတာ များပြီး ဝမ်းချုပ်ရင်၊ ဒါမှမဟုတ် အစားမှားပြီး အဆိပ်သင့်ရင် ကင်ပွန်းချဉ်ရွက်ကို ဟင်းချိုချက်သောက်ပါ၊ ဒါမှမဟုတ် အရည်ညှစ်သောက်ပါ။ သူက ဝမ်းထဲက အညစ်အကြေးတွေကို ဆေးချပေးတဲ့ သဘာဝ 'ဓာတ်စာ' ပဲ"
၅။ ချင်းတောင်သံပရာ နှင့် ထုံစမ်းနာ
ချင်းတောင်ထွက် သံပရာသီးဟာ အခွံထူပြီး အနံ့အရမ်းမွှေးပါတယ်။
"သံပရာသီးကို မီးဖုတ်၊ အထဲက အရည်ကို ဆားလေးခတ်ပြီး သောက်ရင် အအေးမိလို့ အသံဝင်တာကို ချက်ချင်းပျောက်စေတယ်။ ပြီးတော့ သံပရာခွံကို နှိပ်နယ်ပေးရင် အဆစ်အမြစ်ကိုက်တာတွေကို သက်သာစေတယ်"
ဆရာလန်း၏ လက်တွေ့ကုထုံး (အကြောပြင်နည်း)
ဆရာလန်းက ရွာသားတစ်ဦးကို နမူနာထားပြီး တောင်ပေါ်ဒေသမှာ အဖြစ်များတဲ့ "ခါးနာ၊ ဒူးနာ" ဝေဒနာအတွက် ကုထုံးတစ်ခုကို ပြသပေးပါတယ်။
"ချင်းတောင်က အေးတော့ သွေးတွေက ပျစ်ခဲတတ်တယ်။ သွေးစီးဆင်းတာတွေ နှေးကွေးလေးလံတတ်တယ်၊ သွေးမလျှောက်ရင် အဆစ်တွေ နာလာရော။ အဲဒါကြောင့် ချင်း (ဂျင်း) နဲ့ ဆား ကို ထောင်း၊ အဝတ်နဲ့ထုပ်ပြီး မီးပူတိုက် (အပူပေး) ပါ။ ပြီးရင် နာတဲ့နေရာကို အဲဒီအပူအိတ်လေးနဲ့ ဖိပေးပြီး အကြောတွေကို အောက်ကနေ အထက်ကို ပင့်တင်ပြီး နှိပ်ပေးပါ။ သွေးပြန်လျှောက်သွားရင် အနာပျောက်လိမ့်မယ်"
ရွာသားတွေဟာ ဆရာလန်းရဲ့ ရှင်းပြချက်တွေကို စိတ်ဝင်တစား နားထောင်ကြပြီး သူတို့ပတ်ဝန်းကျင်မှာရှိတဲ့ အပင်တွေဟာ ဘယ်လောက်တန်ဖိုးရှိမှန်း သိသွားကြပါတယ်။ ဆရာလန်းကတော့ အသပြာကို မမက်ဘဲ သူတတ်ထားတဲ့ ပညာတွေကို လက်ဆင့်ကမ်းဝေမျှနေရတာကြောင့် ကြည်နူးနေမိပါတယ်။
"သမားတော်ဆိုတာ ဆေးကုရုံတင်မကဘူး၊ လူတွေကို သူတို့ကိုယ်သူတို့ ဘယ်လိုစောင့်ရှောက်ရမလဲဆိုတဲ့ 'အသိပညာ' ကိုပါ ပေးနိုင်ရမယ်" လို့ ဆရာလန်းက တွေးတောရင်း မြူခိုးဝေတဲ့ တောင်တန်းတွေပေါ်ကနေ နောက်ထပ် အဖြူရောင်ခြေရာတို့ ထင်ကျန်စေမည့် ခရီးစဉ်တစ်ခုအတွက် ခြေလှမ်းပြင်ဆင်လိုက်ပါတော့သည်။

ဆရာမြင့်(စကြာမင်း)

(ဆရာလန်း၏ အဖြူရောင်ခြေရာများမှ ကူယူဖေါ်ပြပါသည်)

ရေနွေးကြမ်းနှင့် မှိုအန္တရာယ်- **************************ကျန်းမာရေးအတွက် သတိပြုဖွယ် အချက်များမြန်မာ့လူ့အဖွဲ့အစည်းတွင် "ဧ...
09/04/2026

ရေနွေးကြမ်းနှင့် မှိုအန္တရာယ်-
**************************
ကျန်းမာရေးအတွက် သတိပြုဖွယ် အချက်များ
မြန်မာ့လူ့အဖွဲ့အစည်းတွင် "ဧည့်သည်လာ ရေနွေးကြမ်းနှင့် တည်" ဆိုသည့်အတိုင်း ရေနွေးကြမ်း (အခါးရည်) သည် လူနေမှုဘဝ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်နေပါသည်။ ရေနွေးကြမ်းသောက်သုံးခြင်းသည် အစာကြေစေခြင်း၊ ကိုယ်တွင်းအဆိပ်အတောက် ပြေစေခြင်း စသည့် ကောင်းကျိုးများ ရှိသော်လည်း၊ လက်ဖက်ခြောက်တွင် ကပ်ပါလာတတ်သည့် "မှိုအန္တရာယ်" ကိုမူ လူအများ သတိမမူမိကြပေ။

၁။ လက်ဖက်ခြောက်နှင့် မှို (Aflatoxin) မည်သို့ ဆက်စပ်နေသနည်း?…
လက်ဖက်ခြောက်များကို အခြောက်ခံရာတွင်လည်းကောင်း၊ သိုလှောင်ရာတွင်လည်းကောင်း စိုထိုင်းဆ (Moisture) ရှိနေပါက မှိုများ အလွယ်တကူ ပေါက်ဖွားနိုင်သည်။ အထူးသဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံကဲ့သို့ ပူအိုက်စိုစွတ်သော ရာသီဥတုတွင် လက်ဖက်ခြောက်များကို စနစ်တကျ လေလုံအောင် မသိမ်းဆည်းခြင်း၊ လေထုအတွင်းမှ စိုထိုင်းဆကို စုပ်ယူမိခြင်းတို့ကြောင့် Aspergillus ဟုခေါ်သော မှိုမျိုးနွယ်များ ပေါက်ပွားလာတတ်ပါသည်။
ထိုမှိုများမှ ထုတ်လွှတ်သော အက်ဖလာတောက်ဆင် (Aflatoxin) သည် အပူချိန်မည်မျှပင် မြင့်မားစေကာမူ ပျက်စီးသွားခြင်းမရှိဘဲ ခန္ဓာကိုယ်အတွင်းသို့ ရေနွေးကြမ်းနှင့်အတူ ရောက်ရှိသွားနိုင်ပါသည်။

၂။ မှိုအဆိပ်ကြောင့် ဖြစ်ပွားနိုင်သော ကျန်းမာရေးပြဿနာများ
မှိုအဆိပ်သည် ခန္ဓာကိုယ်အတွင်း ရောက်ရှိသွားပါက ရုတ်တရက် အဆိပ်သင့်ခြင်းထက် ရေရှည်တွင် ဆိုးရွားသော ရောဂါဝေဒနာများကို ခံစားရစေနိုင်ပါသည်။
• အသည်းကင်ဆာဖြစ်ပွါးခြင်း - Aflatoxin သည် အသည်းကို တိုက်ရိုက်ထိခိုက်စေပြီး ဆဲလ်များကို ပုံမှန်မဟုတ်ဘဲ ပြောင်းလဲစေကာ အသည်းကင်ဆာ ဖြစ်စေသည့် အဓိက လက်သည်ပင် ဖြစ်ပါသည်။
• ကိုယ်ခံအားစနစ် ကျဆင်းခြင်း - မှိုအဆိပ်ကြောင့် ခန္ဓာကိုယ်၏ ရောဂါခုခံနိုင်စွမ်း ကျဆင်းလာပြီး တခြားကူးစက်ရောဂါများကို အလွယ်တကူ ခံစားရတတ်ပါသည်။
• ကိုယ်တွင်းအင်္ဂါများ ထိခိုက်ခြင်း - အသည်းအပြင် ကျောက်ကပ်နှင့် အစာခြေစနစ်ကိုပါ အနှောင့်အယှက် ပေးနိုင်ပါသည်။

၃။ ဘေးကင်းသော ရေနွေးကြမ်းဖြစ်စေရန် မည်သို့သောက်သုံးသင့်သနည်း?
ကျန်းမာရေးနှင့် ညီညွတ်သော ရေနွေးကြမ်းဖြစ်စေရန် အောက်ပါအချက်များကို လိုက်နာသင့်ပါသည်။
• အရည်အသွေးကို ရွေးချယ်ပါ - အရောင်အဆင်းနှင့် အနံ့အသက် ပြောင်းလဲနေသော၊ မှိုတက်နေသကဲ့သို့ အနံ့ရှိသော လက်ဖက်ခြောက်များကို လုံးဝ (လုံးဝ) မသုံးစွဲပါနှင့်။
• စနစ်တကျ သိုလှောင်ပါ - လက်ဖက်ခြောက်များကို လေလုံသော ဖန်ပုလင်း သို့မဟုတ် ဘူးများဖြင့် သိမ်းဆည်းပါ။ စိုထိုင်းဆနှင့် ဝေးရာတွင် ထားရှိပါ။
• ပထမရေကို သွန်ပစ်ပါ - ရေနွေးကြမ်း ခတ်သည့်အခါ ပထမဆုံး လောင်းထည့်လိုက်သော ရေနွေးကို စက္ကန့်အနည်းငယ် ကြာလျှင် သွန်ပစ်ပါ။ ၎င်းကို "ဆေးကြောခြင်း" ဟု မှတ်ယူနိုင်ပြီး လက်ဖက်တွင် ကပ်ပါနေသော ဖုန်မှုန့်နှင့် မှိုအချို့ကို လျော့နည်းစေနိုင်ပါသည်။
• အသစ်ကိုသာ သောက်ပါ - တစ်ညသိပ်ထားသော ရေနွေးကြမ်း သို့မဟုတ် လက်ဖက်ဖတ်များကို ဆက်လက် မသုံးစွဲပါနှင့်။ အသစ်ခတ်ထားသော ရေနွေးကြမ်းသည်သာ ကျန်းမာရေးအတွက် အကောင်းဆုံး ဖြစ်ပါသည်။

နိဂုံး
ရေနွေးကြမ်းသောက်ခြင်းသည် ကောင်းမွန်သော အလေ့အထ ဖြစ်သော်လည်း၊ ကျွန်ုပ်တို့ အသုံးပြုနေသည့် လက်ဖက်ခြောက်၏ အရည်အသွေးသည် အလွန်အရေးကြီးပါသည်။ "အသည်းကင်ဆာ" ကဲ့သို့ ဆိုးရွားသော ရောဂါများကို ရှောင်လွှဲနိုင်ရန်အတွက် မိမိတို့အိမ်ရှိ လက်ဖက်ခြောက်ဘူးများကို မှိုတက်ခြင်း ရှိ၊ မရှိ ယနေ့ပင် စစ်ဆေးကြည့်ကြပါစို့။
ကျန်းမာရေး အသိရှိရှိဖြင့် ရေနွေးကြမ်းကို သောက်သုံးခြင်းဖြင့် ရောဂါဘယ ကင်းဝေးသော ဘဝကို တည်ဆောက်
နိုင်ကြပါစေ။

ဆရာမြင့်(စကြာမင်း)

အားဆေး*****************ကျွန်ုပ်တို့ မြန်မာ့လူ့အဖွဲ့အစည်းတွင် "အားဆေး" ဟု ပြောလိုက်သည်နှင့် အမျိုးသားအများစုက "ကာမအားတိုး...
08/04/2026

အားဆေး
*****************
ကျွန်ုပ်တို့ မြန်မာ့လူ့အဖွဲ့အစည်းတွင် "အားဆေး" ဟု ပြောလိုက်သည်နှင့် အမျိုးသားအများစုက "ကာမအားတိုးဆေး" (Aphrodisiac) ကိုသာ ပြေးမြင်တတ်ကြသည်။ ထိုသို့ မှတ်ယူခြင်းမှာ လွဲမှားနေသော အယူအဆဟောင်းတစ်ခုပင် ဖြစ်သည်။ အမှန်စင်စစ် တိုင်းရင်းဆေးပညာအရ အားဆေး (Tonics) ဆိုသည်မှာ ခန္ဓာကိုယ်တစ်ခုလုံးရှိ အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းတိုင်း၊ ဆဲလ် (Cell) တိုင်း အားရှိစေရန်နှင့် ကိုယ်ခံစွမ်းအား မြှင့်တင်ပေးရန် ရည်ရွယ်ခြင်း ဖြစ်သည်။
ခန္ဓာကိုယ်အတွက် "အား" ဆိုတာ ဘာလဲ?
ကျွန်ုပ်တို့၏ ခန္ဓာကိုယ်ကို စက်ယန္တရားကြီးတစ်ခုဟု တင်စားလျှင် ဆဲလ်တိုင်းသည် ထိုစက်ကို လည်ပတ်စေသည့် အစိတ်အပိုင်းငယ်လေးများ ဖြစ်ကြသည်။ အားရှိသည်ဆိုသည်မှာ -
• ဓာတ်ကြီးလေးပါး ညီညွတ်ခြင်း- ပထဝီ (အသားမျှင်၊ အရိုး)၊ အာပေါ (သွေး၊ ရေ၊ အရည်)၊ တေဇော (အစာခြေစနစ်) နှင့် ဝါယော (လေ၊ လှုပ်ရှားမှု) တို့ မျှတနေခြင်း။
• ခုခံအားစနစ် ကောင်းမွန်ခြင်း- ရောဂါဘယများ အလွယ်တကူ မဝင်ရောက်နိုင်အောင် တံတိုင်းသဖွယ် ကာကွယ်ထားနိုင်ခြင်း။
• ပင်ပန်းနွမ်းနယ်မှုကို ခံနိုင်ခြင်း- နေ့စဉ်လုပ်ငန်းဆောင်တာများကို မောပန်းခြင်းမရှိဘဲ တက်ကြွစွာ လုပ်ဆောင်နိုင်
ခြင်း။

အခြေခံအား ၅ မျိုး (The Vitality of Life)
တိုင်းရင်းဆေးပညာတွင် အားဆေးတစ်ခွက်သည် အောက်ပါအချက်များကို အဓိက ဖြည့်ဆည်းပေးရပါသည်-
၁။ နှလုံးအား: စိတ်ကြည်လင်လန်းဆန်းစေပြီး သွေးလှည့်ပတ်မှု မှန်ကန်စေခြင်း။
၂။ အစာခြေအား (ဝမ်းမီး): စားသမျှအစာကို ခန္ဓာကိုယ်အတွက် လိုအပ်သော အာဟာရ (ရသ) အဖြစ် ကောင်းစွာ ပြောင်းလဲပေးနိုင်ခြင်း။
၃။ အကြောအား: လှုပ်ရှားသွားလာရာတွင် တောင့်တင်းခြင်းမရှိဘဲ ဖျတ်လတ်စေခြင်း။
၃။ အာရုံကြောနှင့် ဦးနှောက်အား: အိပ်ပျော်စားဝင်ပြီး မှတ်ဉာဏ်ကောင်းမွန်စေခြင်း။
၅။ ကိုယ်တွင်းအင်္ဂါအား: အသည်း၊ ကျောက်ကပ်နှင့် အဆုတ်တို့၏ လုပ်ဆောင်ချက်များကို ထောက်ပံ့ပေးခြင်းများဖြစ်သည်။

မှားယွင်းသော အယူအဆနှင့် ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများ…
ကာမအားတစ်ခုတည်းကို ရှေးရှုသည့် ဆေးဝါးများသည် ခန္ဓာကိုယ်၏ သဘာဝစွမ်းအင်ကို အတင်းအဓမ္မ နှိုးဆွပေးခြင်းမျိုး ဖြစ်တတ်သည်။ ထိုသို့သော ဆေးများကို အလွန်အကျွံ သုံးစွဲပါက နှလုံးတုန်ခြင်း၊ သွေးတိုးခြင်းနှင့် ကျောက်ကပ်ကို ဝန်ပိစေခြင်းတို့ ဖြစ်နိုင်ပါသည်။ အခြေခံ ခန္ဓာကိုယ်ဆဲလ်များ အားနည်းနေပါက ကာမအားဆိုသည်မှာလည်း ရေရှည်တည်မြဲနိုင်မည် မဟုတ်ပေ။

နိဂုံး
ထို့ကြောင့် အားဆေးသောက်သုံးတော့မည်ဆိုပါက ခန္ဓာကိုယ်တစ်ခုလုံးရှိ ဆဲလ်တိုင်းကို အာဟာရဖြည့်တင်းပေးမည့် "ကိုယ်လုံးကိုယ်ဖတ် အားဆေး" မျိုးကိုသာ ရွေးချယ်သင့်ပါသည်။ ခန္ဓာကိုယ်ယန္တရားကြီး တစ်ခုလုံး ကြံ့ခိုင်နေမှသာလျှင် ပျော်ရွှင်စရာကောင်းသော၊ ကျန်းမာသော ဘဝကို ရရှိပိုင်ဆိုင်နိုင်မည် ဖြစ်ပါသည်။
သစ်မြစ်၊ သစ်ဥ၊ သစ်ဖုများဖြင့် ဖော်စပ်ထားသော စစ်မှန်သည့် တိုင်းရင်းအားဆေးများသည် ခန္ဓာကိုယ်ကို တဖြည်းဖြည်းနှင့် ရေရှည်ခိုင်ခံ့အောင် တည်ဆောက်ပေးသည့် "ရတနာ" များပင် ဖြစ်ပါတော့သည်။

ကာမအားတိုးဖို့ ဆိုလျှင် သွေးတိုး၊ ဆီးချို၊ နှလုံးရောဂါများနှင့် စိတ်ဖိစီးမှုတွေကင်းစင်နေရပြီး ကိုယ်ခံစွမ်းအားသည်
ပြည့်ဝနေဖို့လိုပါသည်။ ဤသည်မှသာလျှင် ကျန်းမာ၍ အားအင်ပြည့်ဝသော သူဖြစ်ပါလိမ့်မည်။

#ဆရာမြင့်(စကြာမင်း)

ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိဓမ္မံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိသံဃံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ ပါဘုရား
04/04/2026

ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ
ဓမ္မံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ
သံဃံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ ပါဘုရား

အသည်းခြောက်ရောဂါကို ထိန်းသိမ်းခြင်း*****************နိဒါန်းအသည်းခြောက်ခြင်းဆိုသည်မှာ ရေရှည်အသည်းရောင်ခြင်း သို့မဟုတ် ထိခ...
04/04/2026

အသည်းခြောက်ရောဂါကို ထိန်းသိမ်းခြင်း
*****************
နိဒါန်း
အသည်းခြောက်ခြင်းဆိုသည်မှာ ရေရှည်အသည်းရောင်ခြင်း သို့မဟုတ် ထိခိုက်ခြင်းတို့ကြောင့် အသည်း၏ နုနယ်သောတစ်ရှူးများနေရာတွင် အမာရွတ်တစ်ရှူးများ အစားထိုးဝင်ရောက်ကာ အသည်းမာကြောလာခြင်းဖြစ်သည်။ ဆရာလန်းနှင့် ဒေါက်တာမင်းနိုင်တို့က ဤစိုးရိမ်ရသော အခြေအနေကို မည်သို့ကိုင်တွယ်ရမည်ကို ဆွေးနွေးကြသည်။

ဒေါက်တာမင်းနိုင် ။ ။ မင်္ဂလာပါ ဆရာလန်း။ ဒီနေ့တော့ အသည်းရောဂါတွေထဲမှာ အတော်လေး ဂရုစိုက်ရမယ့် အသည်းခြောက်ခြင်း (Cirrhosis) အကြောင်း ပြောကြရအောင်။ သိပ္ပံဆေးပညာအရ အသည်းရောင်အသားဝါ (B နဲ့ C) ပိုးတွေကြောင့်ဖြစ်စေ၊ အရက်ကြောင့်ဖြစ်စေ၊ အသည်းအဆီဖုံးတာ ကြာသွားလို့ဖြစ်စေ အသည်းဆဲလ်တွေ ပျက်စီးပြီး အမာရွတ်တွေ ဖြစ်လာတာပါ။ အသည်းက အရင်လို အဆိပ်အတောက် မစစ်နိုင်တော့တဲ့အပြင် သွေးကြောတွေမှာ ဖိအားတက်ပြီး ဗိုက်ထဲ ရေဖျဉ်းစွဲတာမျိုးတွေ ဖြစ်လာတတ်ပါတယ်။ ဆရာတို့ တိုင်းရင်းဆေးဘက်မှာရော "အသည်းခြောက်တာ" ကို ဘယ်လို မြင်ပါသလဲ။

ဆရာလန်း ။ ။ မင်္ဂလာပါ ဒေါက်တာ။ တိုင်းရင်းဆေးမှာတော့ ဒါကို "ယက္ကသပိဏ္ဍ" (အသည်းကျစ်ခြင်း/မာခြင်း) လို့ ယူဆပါတယ်။ အဓိကကတော့ "ပထဝီ" (မြေဓာတ်) ဖြစ်တဲ့ အသည်းအသားဟာ "တေဇော" (အပူ) လွန်ကဲပြီး အစိုဓာတ်ခန်းခြောက်ကာ မာကျောသွားတာပါ။ အဲဒီလို အသည်းမာလာတဲ့အခါ သွေးလေစီးဆင်းမှု ပိတ်ဆို့ပြီး ဗိုက်မှာ အကြောတွေ ထောင်လာတာ၊ ဗိုက်ဖောလာတာတွေ ဖြစ်တတ်ပါတယ်။ ဒါကို ဆရာတို့က "အသည်းကျစ်" တဲ့ ဝေဒနာလို့ ခေါ်ပါတယ် ဒေါက်တာ။

ဒေါက်တာမင်းနိုင် ။ ။ ဆရာပြောတဲ့ "အသားမာလာတာ" ကြောင့် သွေးလမ်းကြောင်းပိတ်တာဟာ ကျွန်တော်တို့ဘက်မှာ ပြောတဲ့ Portal Hypertension (အသည်းသွေးကြောဖိအားတက်ခြင်း) နဲ့ တူပါတယ်။ လက္ခဏာအနေနဲ့ကတော့ မျက်လုံးဝါတာ၊ ဗိုက်ထဲ ရေဝင်လာတာ (Ascites)၊ ခြေထောက်ဖောတာနဲ့ သတိလစ်တာမျိုးတွေ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့ဘက်မှာတော့ အသည်းအမာရွတ်တွေကို ပြန်ကောင်းအောင် လုပ်ဖို့ ခက်ခဲပေမယ့် နောက်ထပ်မဆိုးအောင် တားဆီးတဲ့ကုထုံးတွေ သုံးရပါတယ်။ ဆရာတို့ဘက်မှာရော အသည်းခြောက်သူတွေအတွက် ဘယ်လို ပြုစုနည်းတွေ ရှိမလား။

ဆရာလန်း ။ ။ ရှိတာပေါ့ ဒေါက်တာ။ အသည်းခြောက်သူတွေအတွက် "အပူငြိမ်းပြီး အသည်းနူးညံ့" စေမယ့် ကုထုံးတွေ လိုပါတယ်။
၁။ ကြောင်ပန်းရွက်နှင့် ဆေးခါးကြီး - ဒီအပင်တွေဟာ ကိုယ်တွင်းအဆိပ်အတောက်ကို ပြယ်စေပြီး အသည်းရောင်ရမ်းမှုကို ကျစေပါတယ်။
၂။ ကျောက်ဖရုံသီး - အသည်းခြောက်သူတွေအတွက် အကောင်းဆုံးဓာတ်စာပါ။ ကိုယ်တွင်းအပူကို ငြိမ်းစေပြီး ဆီးရွှင်စေတဲ့အတွက် ဗိုက်ဖောတာကို သက်သာစေပါတယ်။
၃။ နို့စိမ်းနှင့် သကြား - အသည်းခြောက်လို့ အားနည်းနေသူတွေအတွက် ခွန်အားဖြစ်စေပြီး အသည်းကို အေးမြစေပါတယ်။
၄။ ဓာတ်စာ - အငန် (ဆား) ကို အပြတ်ရှောင်ရပါမယ်။ ဆားများရင် ဗိုက်ထဲ ရေပိုဝင်လာလို့ပါ။ မျှစ်၊ မှို၊ အပူအစပ်နဲ့ အရက်ကိုတော့ လုံးဝ မထိရပါဘူး။

ဒေါက်တာမင်းနိုင် ။ ။ ဆရာပြောတဲ့ ဆားရှောင်ဖို့က အလွန်အရေးကြီးပါတယ် (Low Sodium Diet)။ ကျွန်တော် ဖြည့်စွက်ချင်တာကတော့ "ပရိုတင်း (အသားဓာတ်)" ပါ။ အသည်းခြောက်သူတွေဟာ ကြွက်သားတွေ ကျုံ့သွားတတ်လို့ အသားဓာတ် လုံလောက်အောင် စားရပေမယ့်၊ အသည်းက မနိုင်ရင် ဦးနှောက်ကို အဆိပ်တက်စေလို့ ဆရာဝန်နဲ့ တိုင်ပင်ပြီး ပမာဏကို ထိန်းညှိရပါမယ်။ နောက်ပြီး အကိုက်အခဲပျောက်ဆေး (Paracetamol) တွေကိုလည်း အသည်းက မခြေဖျက်နိုင်တော့လို့ အထူးသတိထားရပါမယ် ဆရာ။

ဆရာလန်း ။ ။ ဟုတ်ကဲ့ပါ ဒေါက်တာ။ "အသည်းက ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ ဝန်စည်စလယ် ဌာန" ဖြစ်လို့ သူနားချင်တဲ့အချိန်မှာ ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးတွေ (ဆေးဝါးနဲ့ အစာမကြေတာတွေ) ထပ်မပေးဖို့ လိုပါတယ်။ စိတ်အေးအေးထားပြီး အနားယူဖို့ကလည်း အဓိကပါပဲ။

ဒေါက်တာမင်းနိုင် ။ ။ ဒီနေ့ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ "ဆုံမှတ်" ကတော့ - အသည်းခြောက်တာဟာ စောစောစီးစီး သိရင် ထိန်းချုပ်လို့ ရပါတယ်။ တိုင်းရင်းဆေးရဲ့ အပူဖြေဓာတ်စာတွေနဲ့ ခေတ်သစ်ဆေးပညာရဲ့ ပိုးသတ်ဆေး၊ ဆီးဆေးကုထုံးတွေ ပေါင်းစပ်လိုက်ရင် အသက်အန္တရာယ်ကနေ ကာကွယ်နိုင်မှာပါ။

ဆရာလန်း ။ ။ ဟုတ်ကဲ့ ဒေါက်တာ။ "အသည်းမာရင် ဘဝခါးမယ်" ဆိုတဲ့အတိုင်း အသည်းကျန်းမာရေးကို အထူးဂရုစိုက်ကြပါစို့။

အသည်းခြောက်ဝေဒနာရှင်များအတွက် လမ်းညွှန်ချက် -
• အရက်နှင့် ဆေးလိပ်ကို လုံးဝ (လုံးဝ) ဖြတ်ပါ။
• အငန်ဓာတ် (ဆား) ကို အတတ်နိုင်ဆုံး လျှော့စားပါ။ ၎င်းသည် ဗိုက်ထဲရေဝင်ခြင်းကို ဖြစ်စေသောကြောင့် ဖြစ်သည်။
• အသည်းရောင်အသားဝါပိုး (B သို့မဟုတ် C) ရှိပါက ဆရာဝန်ညွှန်ကြားချက်အတိုင်း ပိုးသတ်ဆေး သောက်ပါ။
• လတ်ဆတ်သော သစ်သီးဝလံများနှင့် ကျောက်ဖရုံသီးကဲ့သို့သော အအေးစာများကို စားသုံးပေးပါ။
• ခြေထောက်ဖောခြင်း၊ ဗိုက်ကြီးလာခြင်း သို့မဟုတ် သတိလစ်သလို ဖြစ်ခြင်းရှိပါက ချက်ချင်း ဆေးရုံပြပါဟု အကြံပေးချင်ပါသည်။

ဆရာမြင့်(စကြာမင်း)

(ဆရာမြင့် ရေးသားတဲ့ … “ဆုံမှတ်… မိသားစုလက်စွဲ ကျန်းမာရေးလမ်းညွှန်” စာအုပ်မှ ကူယူဖေါ်ပြသည်။)

Address

Yangon

Alerts

Be the first to know and let us send you an email when Sayar Myint posts news and promotions. Your email address will not be used for any other purpose, and you can unsubscribe at any time.

Contact The Practice

Send a message to Sayar Myint:

Share