30/06/2025
https://www.thyroidmanamyan.click/myanmar
လည္ပင္းႀကီးေရာဂါဆိုသည္မွာ ?
လည္ပင္းႀကီးေရာဂါဆိုသည္မွာ လည္ပင္းတြင္း႐ွိ လိပ္ျပာပုံစံ႐ွိေသာ သိုင္း႐ြိဳက္ဂလင္း မူမမွန္ႀကီးထြားလာျခင္းကို ဆိုလိုပါသည္။ မ်ားေသာအားျဖင့္ လည္ပင္းႀကီးေရာဂါသည္ အစာမ်ိဳရခက္ျခင္း၊ အသက္႐ွဴရခက္ျခင္းမွလြဲ၍ နာက်င္မႈမ႐ွိတတ္ပါ။ ေယဘူယ်အားျဖင့္ အမ်ားစုမွာ အိုင္အိုဒင္းဓါတ္ခ်ိဳ႕တဲ့မႈေၾကာင့္ ျဖစ္ပါသည္။ လည္ပင္းႀကီးေရာဂါကုသမႈသည္ အလုံး၏အ႐ြယ္အစား၊ ေရာဂါလကၡဏာႏွင့္ ျဖစ္ပြားရသည့္ အေၾကာင္းရင္းေပၚမူတည္၍ ကုသမႈအမ်ိဳးမ်ိဳးကြဲျပားႏိုင္ပါသည္။ အခ်ိဳ႕ေသာ အလုံးမ်ားသည္ ျမင္သာထင္သာမ႐ွိလွ်င္ ေရာဂါလကၡဏာ မခံစားရလွ်င္ကုသမႈမလိုအပ္ပါ။
လကၡဏာမ်ား
- လည္ပင္းအေ႐ွ႕တြင္အလုံး႐ွိေနျခင္း
- လည္ေခ်ာင္းထဲတြင္ တင္းက်ပ္ေသာ ခံစားမႈျဖစ္ေနျခင္း
- ေခ်ာင္းဆိုးျခင္း
- အသံၾသလာျခင္း
- အစာမ်ိဳရခက္ျခင္း
- အသက္႐ွဴရခက္ျခင္း
ျဖစ္ပြားရေသာ အေၾကာင္းရင္းမ်ား
သိုင္း႐ြိဳက္ဂလင္းမွ T3 ႏွင့္ T4 ဟုေခၚသည့္ အဓိကေဟာ္မုန္း (၂) မ်ိဳးထုတ္ပါသည္။ ထိုေဟာ္မုန္းမ်ားသည္ ေသြးထဲတြင္လွည့္ပတ္ၿပီး ခႏၶာကိုယ္၏ ဇီဝကမၼျဖစ္စဥ္မ်ား၊ ႏွလုံးခုန္ႏႈန္း၊ ကိုယ္အပူခ်ိန္ႏွင့္ အသားဓါတ္ထုတ္လုပ္မႈမ်ားကို ညႇိႏိႈင္းေပးပါသည္။ သိုင္း႐ြိဳက္ေဟာ္မုန္းသည္ ေသြးတြင္း႐ွိ ကယ္လ္ဆီယမ္ပမာဏကိုလည္း ညႇိႏိႈင္းေပးပါသည္။
လည္ပင္းႀကီးေစေသာ အေၾကာင္းရင္းမ်ားစြာ႐ွိသည့္အနက္မွ အျဖစ္အမ်ားဆုံးအေၾကာင္းရင္းမ်ားမွာ -
(၁)အိုင္အိုဒင္းဓါတ္ခ်ိဳ႕တဲ့ျခင္း
သိုင္း႐ြိဳက္ေဟာ္မုန္းထုတ္လႊတ္ႏိုင္ရန္ အိုင္အိုဒင္းသည္ လိုအပ္ေသာပစၥည္းတစ္မ်ိဳုးျဖစ္သည္။ အိုင္အိုဒင္းဓါတ္ကို ပင္လယ္ေရႏွင့္ ပင္လယ္ကမ္းေျခနားတစ္ေလွ်ာက္႐ွိ ေျမႀကီးထဲတြင္ေတြ႕ရသည္။ ဖြံ႕ၿဖိဳးဆဲႏိုင္ငံမ်ားတြင္ ကုန္းတြင္းပိုင္းႏွင့္ ေတာင္ေပၚေဒသတြင္ အေနမ်ားသူမ်ား၌ အိုင္အိုဒင္းဓါတ္ခ်ိဳ႕တဲ့မႈအျဖစ္မ်ားသည့္ အတြက္ေၾကာင့္ လည္ပင္းႀကီးေရာဂါျဖစ္ပြားမႈကို မ်ားစြာေတြ႕ရသည္။ ေဂၚဖီထုပ္၊ ေဂၚဖီပန္းမ်ား စားသုံးျခင္းသည္ အိုင္အိုဒင္းဓါတ္ခ်ိဳ႕တဲ့မႈကို ပိုမိုဆိုး႐ြားေစပါသည္။
(၂) သိုင္း႐ြိဳက္ေဟာ္မုန္း အဆိပ္တက္ျခင္း (Grave's disease)
သိုင္း႐ြိဳက္ေဟာ္မုန္း အေျမာက္အျမား အလြန္အကြၽံထြက္ျခင္း ေၾကာင့္လည္း လည္ပင္းႀကီးေရာဂါျဖစ္ႏိုင္သည္။ သိုင္း႐ြိဳက္ေဟာ္မုန္းအဆိပ္တက္ျခင္း ေရာဂါတြင္ မိမိ၏ခႏၶာကိုယ္ တုံ႔ျပန္စနစ္မွ သိုင္း႐ြိဳက္ဂလင္းကို မွားယြင္းၿပီး တိုက္ခိုက္ကာ သိုင္း႐ြိဳက္ေဟာ္မုန္းကို သိုင္း႐ြိဳက္ဂလင္းမွ အလြန္အကြၽံ ထုတ္လႊတ္ေအာင္ လႈံ႕ေဆာ္ေပးသလိုျဖစ္ေနသည္။ ထိုသို႔သိုင္း႐ြိဳက္ဂလင္းကို အႀကိမ္ႀကိမ္ အခါခါလိုအပ္သည္ထက္ပို၍ လႈံ႕ေဆာ္မႈေၾကာင့္ သိုင္း႐ြိဳက္ဂလင္းေရာင္ရမ္းလာၿပီး ႀကီးထြားလာျခင္းျဖစ္သည္။
(၃) သိုင္း႐ြိဳက္ဂလင္း အလုပ္မလုပ္ႏိုင္ျခင္း (Hashimoto's thyroiditis)
သိုင္း႐ြိဳက္ဂလင္း အလုပ္မလုပ္ျခင္းေၾကာင့္လည္း လည္ပင္းႀကီးေရာဂါ ျဖစ္ေပၚႏိုင္သည္။ သိုင္း႐ြိဳက္ဂလင္းေရာင္ရမ္းျခင္းသည္ ခႏၶာကိုယ္မွ တုံ႔ျပန္စနစ္ စံလြဲေရာဂါတစ္မ်ိဳးျဖစ္ၿပီး သိုင္း႐ြိဳက္ဂလင္းမွ ေဟာ္မုန္းထုတ္ျခင္းကို ဖိႏွိပ္ထားသည့္ အတြက္ သိုင္း႐ြိဳက္ဂလင္းမွေဟာ္မုန္း အနည္းငယ္သာ ထုတ္ေပးႏိုင္ေတာ့သည္။ ခႏၶာကိုယ္တြင္ သိုင္း႐ြိဳက္ေဟာ္မုန္း နည္းပါးေနသည္ ဦးေႏွာက္မွသိ႐ွိေသာအခါ သိုင္း႐ြိဳက္ဂလင္းကို ယခင္ကထက္ပိုမိုႏိုးဆြမႈေၾကာင့္ သိုင္း႐ြိဳက္ဂလင္း အ႐ြယ္အစားႀကီးထြားလာျခင္းျဖစ္သည္။
(၄) လည္ပင္းမွ အလုံးအဖုမ်ား
သိုင္း႐ြိဳက္ဂလင္းမွ အရည္ (သို႔) အခဲ မ်ားျဖင့္ ျပည့္ေနေသာ ေပ်ာ့ေပ်ာ့ (သို႔) မာမာ (သို႔) မေပ်ာ့မမာ ျဖစ္ေနေသာ အစိုင္အခဲမ်ား အေျမာက္အမ်ား လည္ပင္းတြင္ ႀကီးထြားလာျခင္းျဖစ္သည္။
(၅) တစ္လုံးတည္း႐ွိေနေသာ သိုင္း႐ြိဳက္အလုံး
သိုင္း႐ြိဳက္ဂလင္း၏ တစ္ဖက္တည္းတြင္ ႀကီးထြားေသာအလုံး ျဖစ္ေနျခင္းျဖစ္သည္။ ထိုအလုံးမ်ားသည္ မ်ားေသာအားျဖင့္ ကင္ဆာအဆင့္သို႔ ေျပာင္းလဲျခင္းမ႐ွိတတ္ၾကေပ။
(၆) သိုင္း႐ြိဳက္ကင္ဆာ
သိုင္း႐ြိဳက္ကင္ဆာ ျဖစ္ပြားႏႈန္းသည္ အျခားအေၾကာင္းအရာမ်ားေၾကာင့္ ျဖစ္ေသာ လည္ပင္းႀကီးေရာဂါမ်ားႏွင့္ ယွဥ္လွ်င္ အလြန္နည္းပါးပါသည္။ သိုင္း႐ြိဳက္ဂလင္းမွ အသားစယူၾကည့္ျခင္း အားျဖင့္ကင္ဆာဟုတ္မဟုတ္ သိ႐ွိႏိုင္သည္။
(၇) ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ျခင္း
ကိုယ္ဝန္ေဆာင္သည့္ အခ်ိန္တြင္ထြက္သည့္ HCG ေဟာ္မုန္းသည္ သိုင္း႐ြိဳက္ဂလင္းကို အနည္းငယ္ႀကီးေစသည္။
(၈) သိုင္း႐ြိဳက္ေရာင္ရမ္းျခင္း
လည္ပင္းတြင္ နာက်င္ျခင္းကို ခံစားရၿပီး လည္ပင္းေရာင္ရမ္းလာျခင္း ျဖစ္သည္။ ထို႔သို႔ေရာင္ရမ္းျခင္းေၾကာင့္ သိုင္း႐ြိဳက္ေဟာ္မုန္း အလြန္အကြၽံ ထုတ္လႊတ္ျခင္း (သို႔) လုံးဝမထုတ္ႏိုင္ျခင္းမ်ား ျဖစ္ေပၚေစႏိုင္သည္။
ျဖစ္ႏိုင္ေခ်မ်ားသူမ်ား
လည္ပင္းႀကီးေရာဂါသည္ လူတိုင္းတြင္ အသက္အ႐ြယ္မေ႐ြး အခ်ိန္မေ႐ြးျဖစ္ပြားႏိုင္သည္။ ျဖစ္ႏိုင္ေခ်မ်ားသူမ်ားမွာ
(၁) အိုင္အိုဒင္းမစားသူမ်ား - အိုင္အိုဒင္းဓါတ္မ႐ွိေသာေနရာတြင္ေနထိုင္သူမ်ား၊ အိုင္အိုဒင္းဆား ဝယ္မစားႏိုင္သူမ်ား
(၂) အမ်ိဳးသမီးမ်ားသည္ လည္ပင္းႀကီးေရာဂါျဖစ္ႏိုင္ေခ်ပိုမ်ားသည္။
(၃) အသက္ ၄၀ ႏွင့္ အထက္႐ွိသူမ်ား
(၄) မိမိကိုယ္တိုင္ သို႔မဟုတ္ မိသားစုထဲတြင္ ကိုယ္ခႏၶာ တုံ႔ျပန္စနစ္စံလြဲ ေရာဂါျဖစ္ဖူးသူမ်ား
(၅)ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ႏွင့္ေသြးဆုံးၿပီးအမ်ိဳးသမီးမ်ား
(၆) ေသာက္သုံးေနေသာေဆးဝါးမ်ား - ႏွလုံးခုန္မမွန္ျခင္းကိုကုသေနေသာေဆးမ်ား ဥပမာ - Amiodarone, စိတ္က်န္းမာေရးေဆးမ်ား ဥပမာ - Lithium
(7) ဓါတ္ေရာင္ျခည္ ထိေတြ႕ျခင္း - လည္ပင္းႏွင့္ ရင္ဘတ္သို႔ ဓါတ္ေရာင္ျခည္ျဖင့္ ကုသေနရျခင္း၊ ႏ်ဴကလီးယား ဓါတ္ေပါင္းဖိုတြင္ အလုပ္လုပ္ေနရသူမ်ား၊ ႏ်ဴကလီးယား မေတာ္တဆျဖစ္မႈမ်ား
ေနာက္ဆက္တြဲ ျပႆနာမ်ား
ေသးငယ္ေသာ လည္ပင္းႀကီးေရာဂါမ်ားသည္ ႐ုပ္ပိုင္းဆိုင္ရာတြင္ ထိခိုက္မႈမ႐ွိပါ။ သို႔ေသာ္လည္း ႀကီးေသာ လည္ပင္းအႀကိတ္မ်ားတြင္ အသက္႐ွဴရခက္ျခင္း၊ အစာမ်ိဳရခက္ျခင္း၊ ေခ်ာင္းဆိုးျခင္း၊ အသံၾသလာျခင္းမ်ား ျဖစ္လာႏိုင္ပါသည္။
သိုင္း႐ြိဳက္ေဟာ္မုန္း ထုတ္လႊတ္မႈ အလြန္နည္းျခင္း၊ သို႔မဟုတ္ အလြန္မ်ားျခင္းေၾကာင့္ ျဖစ္ေသာ လည္ပင္းႀကီးေရာဂါမ်ားတြင္ ေမာပန္းႏြမ္းနယ္ျခင္း၊ ဝလာျခင္း၊ ပိန္သြားျခင္း၊ စိတ္တိုစိတ္ဆတ္ျခင္း၊ အိပ္မေပ်ာ္ျခင္း စသည့္ ေရာဂါလကၡဏာမ်ား ႐ွိႏိုင္ပါသည္။
စစ္ေဆးမႈမ်ား
(၁) ေဟာ္မုန္းပမာဏစစ္ေဆးျခင္း - သိုင္း႐ြိဳက္ဂလင္း ႏွင့္ ဦးေႏွာက္မွ ေဟာ္မုန္းထုတ္ေနမႈ ပမာဏကို စစ္ေဆးႏိုင္ပါသည္။
(၂) ကိုယ္ခႏၶာ တုံ႔ျပန္စနစ္ ကိုစစ္ေဆးျခင္း
(၃) လည္ပင္းကို အသံလိႈင္း ဓါတ္မွန္႐ိုက္ျခင္း - သိုင္း႐ြိဳက္ဂလင္း၏ အ႐ြယ္အစား၊ ျဖစ္ေပၚေနေသာ အႀကိတ္အေရအတြက္ကို သိ႐ွိႏိုင္သည္။
(၄) သိုင္း႐ြိဳက္ဓါတ္မွန္႐ိုက္ျခင္း - ေသြးေၾကာထဲသို႔ ေရဒီယိုသတၱိႂကြေဆးထိုးသြင္းျခင္းအားျဖင့္ သိုင္း႐ြိဳက္ဂလင္း၏ ပုံရိပ္ကို ေလ့လာျခင္းျဖစ္သည္။ သိုင္း႐ြိဳက္ဂလင္း၏ အမ်ိဳးအစားႏွင့္ အ႐ြယ္အစားကို သိႏိုင္သည္။ သို႔ေသာ္ ၎သည္ အခ်ိန္ကုန္၊ ေငြအကုန္အက်မ်ား၍ လူနာပါပင္ပန္းေစေသာ စစ္ေဆးမႈျဖစ္သည္။
(၅) အသားစယူျခင္း - အသံလိႈင္းဓါတ္မွန္ကို အသုံးျပဳ၍ သိုင္း႐ြိဳက္ဂလင္း၏ အသားစ သို႔မဟုတ္ အရည္ကို ယူ၍ စစ္ေဆးျခင္းျဖစ္သည္။
ကုသျခင္း
လည္ပင္းႀကီးေရာဂါကုသမႈသည္ ျဖစ္ေနေသာ ေရာဂါလကၡဏာ၊ လည္ပင္းအႀကိတ္၏ အ႐ြယ္အစား၊ ျဖစ္ေပၚေစေသာ အေၾကာင္းအရင္းေပၚမူတည္၍ ကုသမႈကြာျခားႏိုင္ပါသည္။
(၁) ေစာင့္ၾကပ္ၾကည့္႐ႈကုသျခင္း - လည္ပင္းအႀကိတ္သည္ ေသးငယ္ၿပီး မိမိအားအႏၲရာယ္မျဖစ္ေစလွ်င္၊ ေဟာ္မုန္းေဆးစစ္ခ်က္မ်ား ပုံမွန္ျဖစ္ၾကည့္ ေစာင့္ၾကပ္ၾကည့္႐ႈေန႐ုံျဖင့္ ကုသႏိုင္ပါသည္။
(၂) ေသာက္ေဆးျဖင့္ကုသျခင္း - သိုင္း႐ြိဳက္ေဟာ္မုန္း အလြန္နည္းပါးေသာ သူမ်ားတြင္ သိုင္း႐ြိဳက္ေဟာ္မုန္း (levothyroxine) အစားထိုးေပးျခင္းအားျဖင့္ သိုင္း႐ြိဳက္ေဟာ္မုန္းနည္းပါးျခင္းေၾကာင့္ျဖစ္ေသာ ေရာဂါလကၡဏာမ်ား ကိုသက္သာေစၿပီး ဦးေႏွာက္မွ သိုင္း႐ြိဳက္ေဟာ္မုန္းျပန္လည္ထြက္လာေအာင္လႈံေဆာ္ေပးျခင္းအားျဖင့္ လည္ပင္းႀကီးျခင္းကို သက္သာေစႏိုင္ပါသည္။
သိုင္း႐ြိဳက္ဂလင္း ေရာင္ရမ္းျခင္းျဖစ္ေနေသာသူမ်ားတြင္ အကိုက္အခဲေပ်ာက္ေဆး ႏွင့္ အေရာင္က်ေဆးမ်ားကို ေသာက္သုံးရပါမည္။
သိုင္း႐ြိဳက္ေဟာ္မုန္း အလြန္မ်ားျခင္းေၾကာင့္ျဖစ္ေသာ လည္ပင္းႀကီးေရာဂါမ်ားတြင္ သိုင္း႐ြိဳက္ေဟာ္မုန္း ပုံမွန္ပမာဏျပန္ေရာက္ေအာင္ ေသာက္ေဆးမ်ား ေသာက္သုံးရပါမည္။
(၃) ခြဲစိတ္ကုသျခင္း - သိုင္း႐ြိဳက္ဂလင္း အလြန္ႀကီးလာၿပီး ေနရထိုင္ရ သက္ေတာင့္သက္သာ မ႐ွိေတာ့ျခင္း၊ အသက္႐ွဴရခက္ျခင္း၊ အစာမ်ိဳရခက္ျခင္း မ်ားျဖစ္ေပၚလာပါက သိုင္း႐ြိဳက္ဂလင္းကို အကုန္အစင္ထုတ္ပစ္ျခင္း၊ သို႔မဟုတ္ တစ္စိတ္တစ္ပိုင္း ထုတ္ပစ္ျခင္း ျဖင့္ ခြဲစိတ္ကုသ ႏိုင္ပါသည္။ ထို႔အျပင္ သိုင္း႐ြိဳက္ကင္ဆာ ျဖစ္ေနသူမ်ားအတြက္လည္း ခြဲစိတ္ကုုသျခင္းသာ နည္းလမ္းျဖစ္ပါသည္။ ခြဲစိတ္မႈအၿပီးတြင္ ခြဲထုတ္ခံရေသာသိုင္း႐ြိဳက္အလုံး အနည္းအမ်ားေပၚမူတည္၍ သိုင္း႐ြိဳက္ေဟာ္မုန္းအစားထိုး၍ ေသာက္သုံးျခင္းမ်ား ျပန္လည္ျပဳလုပ္ရပါမည္။
(၄) ေရဒီယို သတၱိႂကြအိုင္အိုဒင္း ျဖင့္ကုသျခင္း - အလြန္အမင္း အလုပ္လုပ္ေသာ သိုင္း႐ြိဳက္ဂလင္းတြင္ ကုသမႈျဖစ္သည္။ ေသာက္ေဆးကဲ့သို႔ တစ္ႀကိမ္တည္းေသာက္သုံးရမည္ျဖစ္ၿပီး ေသြးထဲမွတစ္ဆင့္ သိုင္း႐ြိဳက္ဂလင္းထဲသို႔ ေရာက္သြားေသာအခါ သိုင္း႐ြိဳက္ဆဲလ္ေလးမ်ားကို ဖ်က္ဆီးၿပီး သိုင္း႐ြိဳက္ဂလင္း၏ အ႐ြယ္အစားကို တေျဖးေျဖး ေသးငယ္သြားေအာင္ စြမ္းေဆာင္ေပးပါသည္။
အျခားသိသင့္သိမ်ား
(၁) အိုင္အိုဒင္း အစားနည္းေသာေၾကာင့္ ျဖစ္ေသာ လည္ပင္းႀကီးေရာဂါမ်ားတြင္
အိုင္အိုဒင္းဆားလုံေလာက္ေအာင္စားပါ။ ပင္လယ္စာ၊ ေရညႇိ၊ ပုစြန္၊ ဆူ႐ွီ တို႔တြင္လည္း အိုင္အိုဒင္းဓါတ္ လုံေလာက္စြာပါဝင္ေသာေၾကာင့္ တစ္ပါတ္ကို ၂ ခါခန္႔ စားေပးပါ။ ပင္လယ္ကမ္းေျခနားတြင္ ေနထိုင္သူျဖစ္လွ်င္ သစ္ဥသစ္ဖု ႏွင့္ အသီးအ႐ြက္မ်ား၊ ႏြားႏို႔ ႏွင့္ ဒိန္ခ်ဥ္ အစားအစားမ်ား တြင္ အိုင္အိုဒင္းဓါတ္ ပါဝင္ပါသည္။
လူတိုင္းသည္ ေန႔စဥ္ အိုင္အိုဒင္းဆား လက္ဖက္ရည္ဇြန္းတစ္ဝက္ခန္႔ လိုအပ္ပါသည္။ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ႏွင့္ ႏို႔တိုက္မိခင္မ်ား ေမြးကင္းစႏွင့္ ကေလးငယ္မ်ားတြင္ အိုင္အိုဒင္းဓါတ္ လုံေလာက္စြာရ႐ွိရန္ အလြန္အေရးႀကီးပါသည္။
(၂) အိုင္အိုဒင္းဓါတ္ မ်ားျခင္းေၾကာင့္ျဖစ္ေသာ လည္ပင္းႀကီးေရာဂါမ်ားတြင္
အိုင္အိုဒင္း အလြန္အကြၽံစားျခင္းမွ ေ႐ွာင္ၾကဥ္ပါ။ အလြန္႐ွားပါးေသာ္လည္း အိုင္အိုဒင္းဓါတ္ အမ်ားအျပား စားသုံးလွ်င္လည္း လည္ပင္းႀကီးေရာဂါျဖစ္ႏိုင္ပါသည္။ အိုင္အိုဒင္းဓါတ္မ်ားျခင္းေၾကာင့္ျဖစ္ေသာ လည္ပင္းႀကီးေရာဂါတြင္ ပင္လယ္စာ၊ ေရညႇိ၊ ဆားစိမ္ထားေသာ ငါးမ်ားစားေသာက္ျခင္းမွ ေ႐ွာင္ၾကဥ္ပါ။
