24/04/2026
# # # Software ပြဿနာ # # #
အမျိုးသမီး တစ်ယောက် သတိလစ်ပြီး ရောက်လာတယ် ဆိုပြီး ဆေးခန်း အကူက အော်ပြောတယ်။ ဆေးခန်းထဲ လူတွေ တခဏချင်းလူတွေများများ နဲ့ အထိတ်တလန့် အခြေအနေတစ်ခု ဖြစ်သွားတယ်။
အိမ်မှာ စကားများတယ် ... တက်တယ် ... အခု သတိလစ်တယ် ...
အမျိုးတွေအိမ်သားတွေ သို့မဟုတ် သူငယ်ချင်းတွေ ၄-၅ ယောက်နဲ့ ဆေးခန်း ရောက်လာတယ်။
နှလုံးခုန်းနှုန်း နဲနဲ မြန်တာက လွဲပြီး ကျန်တဲ့ သွေးပေါင် အောက်ဆီဂျင် RBS ကောင်းတယ်။ အရင်ဖြစ်ဖူးတယ်။
လူနာစောင့် တစ်ယောက်က စိတ်ကြီးပြီး တက်သွားတာ သတိမရတော့ဖူး လို့ပြောတယ်။
နောက်တစ်ယောက်က ဆရာ ဘာဖြစ်သွားတာလဲ ကြည့်ပါအုံး လုပ်ပါအုံး ဆိုပြီး စိုးရိမ် တကြီး လာပြောပြန်တယ်။
ဆေးခန်းထဲ အရင် တခြားလူနာနဲ့ပါလာတဲ့ လူနာစောင့်က အပမှီတာ ဖြစ်မယ် လို့လဲ မှတ်ချက်ပေးပြန် တယ်။
ဒီလိုမျိုးဖြစ်တာကို အရင်တုန်းက Anxiety Neurosis ဆိုပြီး ခေါ်ခဲ့ကြတယ်။ အခုတော့ Functional Neurological Disorder ဆိုတဲ့ ခေါင်းစဉ်အောက်ရောက်သွားပြီ။
ဒီလို ရောဂါ အခြေအနေမျိုးက diagnosis လုပ်ဖို့တော့ မခက်ဘူး။ ကုဖို့ကျ ခက်ချင်လဲ ခက်တယ် မခက်ချင်လဲ မခက်ဖူး ပဲ ပြောရမယ်။ ဘာလို့ အဲ့လိုပြောလဲ ဆိုတော့ လူနာတင်မကဖူး လူနာရှင်တွေကိုပါ ကိုင်တွယ် ဖြေရှင်းရမှာမို့ပဲ။ လူနာရှင်တွေက ရှင်းပြလို့ အဆင်ပြေတယ် နားလည်လွယ်တယ်၊ စိုးရိမ်တာ ကို ထိန်းသိမ်းနိုင်တယ် ဆို အဆင်ပြေတယ်။ မဟုတ်ရင်တော့ ဆေးခန်း မှာ တခြားလူနာတွေ လဲကြည့်ရအုံးမယ် ဆို အချိန်မပေးနိုင်ရင် အဆင်မပြေတော့ပါ။ လူနာ ရှင်တွေ က ဒီရောဂါ ကို အတော် အသင့် နားလည်ထားရင် ကုရတာလဲ အဆင်ပြေပါလိမ့်မယ်။ ဒါကြောင့် ဒီရောဂါ နဲ့ပက်သက်တာ တချို့ ရေးပါမယ်။
ပထမ ဆုံး လူနာရှင်တွေ ထဲမှာ လူနာက ဟန်ဆောင်နေတာ လို့ထင်တဲ့သူတွေရှိတယ်။
ဒုတိယ တစ်အုပ်စုကတော့ လူနာ ရဲ့ လက္ခဏာတွေကို ကြည့်ပြီး ခန္ဓာကိုယ် အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းတွေ ပျက်ဆီးချို့ယွင်းလို့ ဖြစ်လာတဲ့ မြင်သာထင်သာရှိတဲ့ ရောဂါမျိုး .... လေဖျတ်တာ နှလုံးရောဂါ ဖြစ်တာ ....လို့ထင်တတ်ကြတယ်။ ဒီအုပ်စုက ဆရာဝန် ကို ဒီလောက် အခြေအနေဆိုးနေတာ ဘာမှမလုပ်ဖူးလားဆိုပြီး ဖိအားမျိုးစုံ ပေးတတ်ကြတယ်။
ပထမ အုပ်စု ကထင်သလို ဟန်ဆောင်နေခြင်းမျိုးမဟုတ်ပါ။ တကယ် ရောဂါ ဖြစ်ပါတယ်။ လူနာက ဒီလက္ခဏာတွေကို တမင်လုပ်တာ သို့ ထိန်းချုပ်ထားတာ မရှိပါ။
ဒုတိယ အုပ်စု ကထင်သလိုလဲ သွေးတွေစစ် ဓာတ်မှန်တွေ ရိုက်လို့ ရှာတွေ့နိုင်တဲ့ ခန္ဓာကိုယ် တနေရာရာ (အထူးသဖြင့် ဦးနှောက်မှာ) ပျက်ဆီးချို့ယွင်း နေတဲ့ ရောဂါမျိုးလဲ မဟုတ်ပါ။
အတွေ့များတဲ့ ဒီရောဂါ ရဲ့ လက္ခဏာတွေကတော့
ခပ်ပြင်းပြင်း မြန်မြန် အသက်ရှု လာမယ်။ အသက်ရှုတွေကြပ်လာမယ်။ ခြေလက်တွေ ထုံမယ် ကပ်မယ်။ လေဖျတ်သလို ခြေလက် မလှုပ်နိုင်တာဖြစ်မယ်။ ခြေလက်တွေ အသားတွေ တဆတ်ဆတ်တုန်မယ်။ မတ်တပ်မရပ်နိုင်၊ လမ်းပုံမှန် မလျောက်နိုင်ဖြစ်မယ်။ တက်သလို ကိုယ်တွေ ခြေလက်တွေ ကွေးကောက်မယ်။ သတိလစ်သလို ဘာမှမေးလို့ပြောလို့ မရဖြစ်မယ်။
ဦးနှောက်မှာ ဓာတ်မှန်ရိုက် သွေးစစ်လို့ ဘာမှ ရှာမတွေ့ဘဲ ဘာလို့ ဒီလို လက္ခဏာတွေပေါ်လာလဲ ဆိုတော့ ဒီရောဂါ က ဦးနှောက်ရဲ့ တည်ဆောက်ပုံ structure / CT MRI ရိုက်လို့မြင်ရတဲ့ အရာတွေ ပျက်ဆီးလို့ဖြစ်လာတာမဟုတ်ဘဲ ဦးနှောက်ရဲ့ လုပ်ငန်းဆောင်တာ (စိတ်ခံစားမှု၊ လှုပ်ရှားမှု၊ အာရုံခံစားမှုကို ထိန်းချုပ်တဲ့ အစီအစဉ် ) function တွေ ယာယီ ချို့ယွင်းလို့ ဖြစ်လာတာမို့ပါ။
လူ့ ဦးနှောက်က ကွန်ပြူတာ တခုနဲ့တူတယ်။ hardware မြင်ရတဲ့ မော်နီတာ ကီးဘုတ် တွေရှိမယ်။ ဒါပေမယ့် အဲ့တာတွေ နဲ့ချည်း အလုပ်မလုပ်နိုင်ဖူး။ ဝင်းဒိုး လို တခြားသော appတွေလို software ရှိမှပဲ အလုပ်လုပ်နိုင်တယ်။ ဒီရောဂါက software ယာယီ ကြောင်သွားပြီး တလွဲတွေဖြစ်တာ ဂျမ်းဖြစ်ပြီး ယာယီရပ်သွားတာ မျိုးနဲ့တူတယ်။
စိတ်ဖိစီးမှု stress တစ်ခုကို လူနာအနေနဲ့ မခံနိုင်လောက်တဲ့ အနေအထားထိ ပြင်းထန်လာပြီဆိုရင် ဦးနှောက်ရဲ့ မသိစိတ်ကနေ လူနာကို ကာကွယ်ဖို့ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ခံစားချက်ကို ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ လက္ခဏာ အနေနဲ့ ပြောင်းပေးလိုက်တယ်။ ဒါကြောင့် သူ့ကို Conversion Disorder လို့လဲခေါ်တယ်။ လူနာက စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ မခံမရပ်နိုင်ဖြစ်တဲ့ အခြေအနေကနေ ခဏ လွန်မြောက်သွားတယ်။ ဆိုးကျိုးအနေနဲ့ ဒီအတောအတွင်းမှာ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ လက္ခဏာတွေ ခံစားရတယ်။
ဒါဟာ ဟန်ဆောင်ခြင်း(faking) မဟုတ်ဖူးလား ဆိုတာကတော့ FND/Conversion Disorder မှာ ဖြစ်ပေါ်လာစေတဲ့ ဦးနှောက်ရဲ့ ရည်ရွယ်ချက်က စိတ်ဖိစီးမှုတွေကနေ လွတ်မြောက်ဖို့ဖြစ်ပြီး ဟန်ဆောင်ခြင်း Faking မှာတော့ အသိစိတ် ကနေ လက္ခဏာတွေကို ဖန်တီးနေပြီး အကျိုးအမြတ်မြော်မှန်းမှုတွေ ...မုန့်ဖိုး ပိုက်ဆံ တစ်ခုခု လိုခြင်း၊ ဂရုစိုက်ခံလိုခြင်း၊ ကျောင်း အလုပ်ကနေ အနားယူလိုခြင်း တွေပါပါတယ်။ ဒါအပြင် စမ်းသပ်စဉ်မှာလဲ မတူညီတဲ့ အချက်တွေရှိပါတယ် (မဖော်ပြတော့ပါ)
လတ်တလော ဒီလူနာ အတွက် stress တွေနဲ့ ကင်းတဲ့ တိတ်ဆိတ်တဲ့နေရာ တခုပဲလိုပါတယ်။ ခဏတာ စောင့်ကြည့်ခြင်း observation လုပ်မယ်။ မကြာတဲ့ အချိန်တစ်ခုမှာ သက်သာလာပါလိမ့်မယ်။ နောက် ပြန်မဖြစ်အောင် သို့ နောက်တခါ အခြေအနေ အတွက် counselling လုပ်မယ် ...
လူနာ ရှင်တွေ နားလည် သဘောပေါက်ထားရင် နောက်တခါဖြစ်လို့ ဆေးခန်း ပြရင် ကုရအဆင်ပြေပါလိမ့်မယ်။ လူနာ နဲ့ လူနာရှင် ( အထူးသဖြင့် stress ပေးမိသူ) တွေမှာလဲ အပြစ်တင်ခြင်း အပြစ်ရှိတယ်လို့ ခံစားနေရခြင်းတွေ ကင်းပါလိမ့်မယ်။
Dr. AungKyawWin
04/23/2026
