The Health Compass

16/10/2025

နှစ်စဉ် အောက်တိုဘာလ ၁၆ ရက်နေ့ ကို ကမ္ဘာ့ကျောရိုး ကျန်းမာရေး ဂရုပြုဖွယ်နေ့ (World Spine Day) အဖြစ် သတ်မှတ်ထားကြပါတယ်။

👉 နေ့စဉ်ဘဝမှာ ထိုင်ခြင်း၊ ရပ်ခြင်း၊ လမ်းလျှောက်ခြင်း၊ အလေးအပင်မခြင်း စတဲ့ လှုပ်ရှားမှုတိုင်းအတွက် အဓိကကျတဲ့ ခန္ဓာကိုယ်အစိတ်အပိုင်းကတော့ "ကျောရိုး" ပဲဖြစ်ပါတယ်။ ကျောရိုးဟာ ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ အဓိကမဏ္ဍိုင်ကြီးတစ်ခုဖြစ်ပြီး ကျွန်ုပ်တို့ရဲ့ လှုပ်ရှားသွားလာနိုင်စွမ်းနဲ့ ဘဝအရည်အသွေးကို တိုက်ရိုက်အကျိုးသက်ရောက်စေပါတယ်။

💁‍♂️ ကမ္ဘာ့ကျောရိုး ကျန်းမာရေး သတိပြုဖွယ်နေ့ ကို သတ်မှတ်ထားရခြင်း၏ အဓိက ရည်ရွယ်ချက်ကတော့ ကျောရိုးဝေဒနာတွေကို ကာကွယ်တားဆီးဖို့ ဖြစ်တဲ့အတွက် အောက်ပါ အချက်များကို လိုက်နာနေထိုင်ဖို့ သတိပြုမိစေရန် အသိပေးပြောကြားလိုက်ရပါတယ်။

✅ ကိုယ်နေဟန်ထား မှန်ကန်ပါစေ (Maintain Good Posture)
✅ ပုံမှန် လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်ပါ (Exercise Regularly)
✅ အလေးအပင်များကို မှန်ကန်စွာ မပါ (Lift Safely)
✅ အထိုင်မများပါစေနှင့် (Stay Active)
✅ မှန်ကန်သော အိပ်ရာနှင့် ခေါင်းအုံးကို ရွေးချယ်ပါ (Choose the Right Mattress and Pillow)

06/10/2025

06/10/2025

နှင့် အစာအိမ်-အူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများ**

NSAIDs သည် #အစာအိမ်နှင့်အူလမ်းကြောင်းကို အောက်ပါပုံစံများဖြင့် ထိခိုက်စေနိုင်သည်။

1. **အစာအိမ်နံရံထိခိုက်ခြင်း**: NSAIDs သည် အစာအိမ်အတွင်းရှိ **prostaglandin** ထုတ်လုပ်မှုကို လျှော့ချပြီး အစာအိမ်နံရံကို အက်ဆစ်နှင့် အနာရောဂါများမှ ကာကွယ်ပေးသော mucus layer ကို အားနည်းစေသည်။
2. **အစာအိမ်အနာရောဂါ (Peptic Ulcer)**: အစာအိမ် သို့မဟုတ် အူသိမ်(duodenum) တွင် အနာများ ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။
3. **အစာအိမ်သွေးယိုခြင်း (GI Bleeding)**: အနာများမှ သွေးထွက်ခြင်း ဖြစ်ပေါ်နိုင်ပြီး အန္တရာယ်ရှိနိုင်သည်။
4. **အစာအိမ်အောင့်ခြင်း သို့မဟုတ် ရင်ပူခြင်း**: အစာအိမ်အက်ဆစ်ပြန်တက်ခြင်း (GERD) ကို ပိုဆိုးစေနိုင်သည်။
5. **အူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ ပြဿနာများ**: အူသိမ်တွင် အနာများ သို့မဟုတ် ရောဂါပိုးများ ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။

#အန္တရာယ်မြင့်မားသူများ**

- အသက်ကြီးသူများ (၆၅ နှစ်အထက်)
- အစာအိမ်အနာရောဂါ သို့မဟုတ် သွေးယိုဖူးသူများ
- ဆေးပမာဏများစွာ သို့မဟုတ် ရေရှည်သုံးစွဲသူများ
- အခြားဆေးဝါးများ (ဥပမာ- Corticosteroids, Anticoagulants, Clopidogrel) နှင့် တွဲသုံးနေသူများ
- ဆေးလိပ်သောက်သူများ သို့မဟုတ် အရက်သောက်သုံးသူများ
- **Helicobacter pylori** ပိုးရှိသူများ

၏ အစာအိမ်-အူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများကို ကာကွယ်နည်းများ**

အောက်ဖော်ပြပါ နည်းလမ်းများဖြင့် NSAIDs ၏ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများကို လျှော့ချနိုင်သည်။

1. **ဆရာဝန်ညွှန်ကြားချက်အတိုင်း သုံးစွဲပါ**
- NSAIDs ကို အနည်းဆုံးထိရောက်သော ဆေးပမာဏ (lowest effective dose) နှင့် အနည်းဆုံးကာလအတွင်း သုံးစွဲပါ။
- ဆရာဝန်မညွှန်ကြားဘဲ ရေရှည်သုံးစွဲခြင်း မပြုပါနှင့်။

2. **အစာနှင့်တွဲသောက်ပါ**
- NSAIDs ကို အစာနှင့်တွဲ၍ သောက်သုံးခြင်းဖြင့် အစာအိမ်ထိခိုက်မှုကို လျှော့ချနိုင်သည်။ ဥပမာ- ထမင်းစားပြီးမှ သောက်ပါ။
- အစာအိမ်ထဲတွင် အစာရှိခြင်းသည် ဆေးနှင့် အစာအိမ်နံရံ တိုက်ရိုက်ထိတွေ့မှုကို လျှော့ချပေးသည်။

3. **Proton Pump Inhibitors (PPIs) သို့မဟုတ် H2-Receptor Antagonists သုံးပါ**
- **PPIs** (ဥပမာ- Omeprazole, Pantoprazole) သည် အစာအိမ်အက်ဆစ်ထုတ်လုပ်မှုကို လျှော့ချပြီး အစာအိမ်အနာရောဂါနှင့် သွေးယိုခြင်းမှ ကာကွယ်ပေးသည်။
- **H2-receptor antagonists** (ဥပမာ- Ranitidine) ကိုလည်း အစားထိုးအသုံးပြုနိုင်သည်။
- **မှတ်ချက်**: Clopidogrel နှင့် တွဲသုံးနေပါက PPI ရွေးချယ်မှုကို ဆရာဝန်နှင့် တိုင်ပင်ပါ ။

4. **Misoprostol အသုံးပြုခြင်း**
- Misoprostol သည် အစာအိမ်နံရံကို ကာကွယ်ပေးသော prostaglandin ထုတ်လုပ်မှုကို အားပေးသည်။
- သို့သော် ၎င်းသည် ဝမ်းလျှောခြင်းကဲ့သို့ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများ ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သောကြောင့် ဆရာဝန်ညွှန်ကြားချက်ဖြင့်သာ သုံးပါ။

5. **COX-2 Selective NSAIDs ကို ရွေးချယ်ပါ**
- Celecoxib ကဲ့သို့ **COX-2 selective inhibitors** များသည် အစာအိမ်ထိခိုက်မှုကို လျှော့ချပေးနိုင်သည်။
- သို့သော် ၎င်းတို့သည် နှလုံးသွေးကြောဆိုင်ရာ အန္တရာယ်များ ဖြစ်ပေါ်နိုင်သောကြောင့်
ဆရာဝန်ညွှန်ကြားချက်ဖြင့် သုံးစွဲပါ။

6. **အစားထိုးကုထုံးများကို စဉ်းစားပါ**
- နာကျင်မှုကို ထိန်းချုပ်ရန် NSAIDs အစား **Paracetamol (Acetaminophen)** ကဲ့သို့ ဆေးဝါးများကို အသုံးပြုနိုင်သည်။
- ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကုထုံး (physical therapy) သို့မဟုတ် အခြားနည်းလမ်းများကိုလည်း စဉ်းစားပါ။

7. **အန္တရာယ်ဖြစ်စေသော အကြောင်းအမျိုးမျိုးကို ရှောင်ကြဉ်ပါ**
- ဆေးလိပ်ဖြတ်ပါ၊ အရက်သောက်သုံးမှုကို လျှော့ချပါ။
- **Helicobacter pylori** ပိုးရှိမရှိ စစ်ဆေးပြီး လိုအပ်ပါက ကုသပါ။

8. **ဆေးသောက်ချိန်ကို ဂရုစိုက်ပါ**
- NSAIDs ကို ဗိုက်ထဲတွင် အစာမရှိချိန်တွင် မသောက်ပါနှင့်။
- ဆရာဝန်ညွှန်ကြားထားသည့် အချိန်နှင့် ပမာဏကို တိကျစွာ လိုက်နာပါ။

9. **ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးလက္ခဏာများကို သတိထားပါ**
- ဗိုက်အောင့်ခြင်း၊ ရင်ပူခြင်း၊ ဝမ်းသွေးပါခြင်း၊ အန်သွေးထွက်ခြင်း၊ သို့မဟုတ် မူးဝေခြင်းကဲ့သို့ လက္ခဏာများ ပေါ်ပေါက်ပါက ဆေးသောက်ခြင်းကို ရပ်ပြီး ဆရာဝန်ထံ ချက်ချင်းဆက်သွယ်ပါ။

#ဆရာဝန်နှင့်တိုင်ပင်ရန်**

- NSAIDs ကို ရေရှည်သုံးစွဲရန် လိုအပ်ပါက ဆရာဝန်နှင့် တိုင်ပင်ပြီး အစာအိမ်ကာကွယ်ရေးဆေးများ (PPIs, Misoprostol) ကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားပါ။
- သင်၏ ရောဂါသမိုင်း၊ ဆေးသောက်နေမှု စာရင်း၊ နှင့် မျိုးဗီဇဆိုင်ရာ အချက်အလက်များကို ဆရာဝန်ထံ အသိပေးပါ။
- Clopidogrel နှင့် PPIs ၏ ဆေးအပြန်အလှန်သက်ရောက်မှု့ကို ရှောင်ရှားရန် ဆရာဝန်ထံတွင် ဆွေးနွေးပါ (ဥပမာ- Pantoprazole သို့မဟုတ် Rabeprazole ကို ရွေးချယ်ရန်)။

#အကျဉ်းချုပ်**

NSAIDs ၏ အစာအိမ်နှင့် အူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများကို ကာကွယ်ရန် အနည်းဆုံးပမာဏဖြင့် သုံးစွဲရန်၊ အစာနှင့်တွဲသောက်ရန်၊ PPI သို့မဟုတ် H2-receptor antagonists ကဲ့သို့ ဆေးများထည့်သွင်းရန်၊ နှင့် ဆရာဝန်ညွှန်ကြားချက်ကို လိုက်နာရန် အရေးကြီးသည်။
Prof Thein Myint (GI)

23/09/2025

မကြာသေးမီက ထွက်ပေါ်ခဲ့သော ကာကွယ်ဆေး၊ အော်တစ်ဇင်နှင့် ကိုယ်ဝန်ဆောင်ချိန် ပါရာစီတမော သုံးစွဲမှုဆိုင်ရာ ပြောဆိုမှုများအပေါ် ကမ္ဘာ့ထင်ရှားသော ကျန်းမာရေးအဖွဲ့အစည်းများ၏တုံ့ပြန်ကြေငြာချက်များမှာ -

🧠 အမေရိကန် စိတ်ရောဂါကု အသင်း - American Psychiatric Association (APA)
(စက်တင်ဘာ ၂၂၊ ၂၀၂၅)
ကာကွယ်ဆေးများသည် အော်တစ်ဇင်ကို မဖြစ်စေကြောင်း အတည်ပြုခဲ့ပြီး၊ ပါရာစီတမော (Acetaminophen/Paracetamol) ကို ညွှန်ကြားချက်အတိုင်း သောက်သုံးပါက ကိုယ်ဝန်ဆောင်ကာလအတွက် စိတ်ချရကြောင်း ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။ Leucovorin ဆေးသည် အော်တစ်ဇင်အတွက် အကြံပြုထားသော ကုသမှုတစ်ခု မဟုတ်ပါ။

👩‍⚕️ အမေရိကန် သားဖွားနှင့် မီးယပ်အထူးကု ဆရာဝန်များအသင်း - American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG)
(စက်တင်ဘာ ၂၂၊ ၂၀၂၅)
အမေရိကန်သမ္မတ၏ ထုတ်ပြန်ချက်ကို "တာဝန်မဲ့သော" စကားအဖြစ် သတ်မှတ်ကာ ထိုအဆိုသည် သိပ္ပံနည်းကျ အထောက်အထားမရှိဘဲ ကိုယ်ဝန်ဆောင်မိခင်များအား စိုးရိမ်စေနိုင်ကြောင်း သတိပေးခဲ့သည်။

🤱 မိခင်နှင့်သန္ဓေသား ကျန်းမာရေး အထူးကုအသင်း - Society for Maternal-Fetal Medicine (SMFM)
(စက်တင်ဘာ ၂၃၊ ၂၀၂၅)
အထက်ပါ ACOG ၏ ရှုထောင့်ကို ထောက်ခံခဲ့ပြီး လက်ရှိအထောက်အထားများအရ လက်ရှိကုသမှုနည်းလမ်းများကို ပြောင်းလဲရန် အကြောင်းပြချက်မရှိကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။

🇬🇧 ယူကေအော်တစ်ဇင်အသင်း - National Autistic Society (UK)
(စက်တင်ဘာ ၂၃၊ ၂၀၂၅)
အမေရိကန်သမ္မတ၏ အဆိုပြုချက်များကို "အန္တရာယ်ရှိပြီး" "သိပ္ပံနည်းမကျသော" အချက်အလက်များဟု ရှုတ်ချခဲ့ကာ ကာကွယ်ဆေးများနှင့် ပါရာစီတမော သည် အော်တစ်ဇင်ကို မဖြစ်စေကြောင်း ထပ်လောင်း အတည်ပြုခဲ့သည်။

🌍 ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ - World Health Organization (WHO)
(စက်တင်ဘာ ၂၃၊ ၂၀၂၅)
ပါရာစီတမောကို ကိုယ်ဝန်ဆောင်စဉ် ဆရာဝန်များညွှန်ကြားသောပမာဏဖြင့် သောက်သုံးပါက စိတ်ချရကြောင်း ထပ်မံအတည်ပြုခဲ့သည်။ အော်တစ်ဇင်နှင့် ဆက်စပ်မှုရှိကြောင်း သုတေသနများမှာ ကွဲလွဲနေသဖြင့် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ညွှန်ကြားချက်များကို ပြောင်းလဲရန်မရှိကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။

📌 References

1. American Psychiatric Association. Statement on White House Announcement on Autism. September 22, 2025.
2. American College of Obstetricians and Gynecologists. Response to White House Autism Claims. Quoted in The Guardian, September 23, 2025.
3. Society for Maternal-Fetal Medicine. Joint Statement with ACOG on Acetaminophen and Autism. Reported by AP News, September 23, 2025.
4. National Autistic Society (UK). Response to President Trump’s Claims on Tylenol and Vaccines. September 23, 2025.
5. World Health Organization. Statement on Paracetamol Use in Pregnancy. Reported by Reuters, September 23, 2025.

# credit CLL heath

https://www.facebook.com/share/p/16NMd4SQaw/?mibextid=wwXIfr

# #

02/09/2025

နေ့စဉ် social media and computer သုံးနေရသောသူများအတွက် ထိုင်သင့်သည့်ပုံစံ 

မှန်ကန်စွာ မထိုင်ခြင်းကြောင့် အောက်ပါ ဆိုးကျိုးများရရှိနိုင်ပါသည်။

၁။ အဆုတိနှင့် နလုံးကို ဖိထားသလို ဖြစ်ခြင်း
၂။ပေါင် ကြွက်သားများတင်းခြင်း
၃။သွေးလည်ပတ်မှု မကောင်းခြင်း
၄။ဦးနောက်သို့ oxygen ရရှိမှု နည်းခြင်း
၅။ လည်ပင်းကြွက်သားနဖျင့် ပခုံး နာကျင်ခြင်း
၆။ ခါးကုန်း လာပြီး ခါးနာခြင်း
၇။တင်ပဆုံ ကြွက်သားအားနည်းခြင်း

လိုက်နာရန်

✅သက်တောင့်သက်သာဖြင့်
မှန်ကန်စွာ ခါးမတ်မတ် ထိုင်ပြီး အလုပ်လုပ်ပါ
✅မျက်စီ ကို အနားပေးပါ
✅၁၅ မိနစ်သို့ မိနစ် ၃၀ အကြာတွင် ထိုင်ခုံမှထ၍ လမ်းလျှောက်ပါ
✅ခုံအမြင့် အနိမ့်ပြုလုပ်ရလွယ်သော ထိုင်ခုံ အသုံးပြုပါ

24/08/2025

အိပ်ချိန်မှန်ခြင်းနှင့် လုံလောက်စွာ အိပ်စက် အနားယူ ခြင်း အကျိုးကျေးဇူးများ

1️⃣ စိတ်ဖိစီးမှုနည်းစေခြင်း
အိပ်ချိန်တိတိကျကျရှိပြီး အိပ်ရေးဝဝအိပ်တဲ့သူတွေအနေနဲ့ စိတ်ဖိစီးမှုလျော့နည်းစေပြီး စိတ်ပင်ပန်းမှုကိုလဲ လျော့ကျစေပါတယ်။

2️⃣ အာရုံစူးစိုက်မှုကောင်းမွန်ခြင်း
အိပ်ချိန်စနစ်တကျရှိတဲ့အခါ အလုပ်အတွက် ဆုံးဖြတ်ချက်ချရတဲ့ အပိုင်းတွေမှာလဲ သာမန်ထက် ဉာဏ်ရည်ပိုထက်မြက်စေပါတယ်။

3️⃣ အိုမင်းရင့်ရော်မှုနည်းစေခြင်း
ညဥ့်နက်မှ အိပ်ယာဝင်တဲ့ သူထက် အိပ်ချိန်တိကျတဲ့သူများက ပိုပြီး အရွယ်တင် နုပျိုစေပါတယ်။

4️⃣ အသားအရေလှပစေခြင်း
အိပ်ချိန်မှန်မှန်အိပ်တဲ့အခါ အရေပြား ဆဲလ်တွေ ပြန်လည်ပြုပြင်ပေးပြီ အသားအရေကို တင်းရင်းလှပစေမယ်။

5️⃣ စိတ်ပျော်ရွင်မှုပိုရရှိစေခြင်း
အိပ်ချိန်မှန်ပြီး အိပ်ရေးဝတဲ့အခါ စိတ်ကြည်လင်တာကြောင့် လုပ်ငန်းခွင်မှာ အဆင်ပြေလာမယ် စတဲ့အကျိုးကျေးဇူးတွေရရှိစေပါတယ်။

6️⃣နလုံးသွေးတိုးနှင့် ဆီချို ရောဂါကုသရာတွင် များစွာ အထောက်အကူဖြစ်စေပါတယ်

7️⃣ပေါင်းမွန်စွာ အိပ်စက် အနားယူခြင်းဖြင့်
အဝမလွန်အောင် ကိုယ်အလေးချိန် ထိန်းသိမ်းရာမှာ ကူညီပေးပါတယ်




#ကျန်းမာရေးဗဟုသုတများ

23/08/2025

Gout ရောဂါ

22/08/2025

အစာအိမ် အကြောင်းသိကောင်းစရာ

19/08/2025

👀မျက်လုံးများအတွက် သိကောင်းစရာ 👀

18/08/2025

လေဖြတ်ရောဂါ (ဦးနှောက်သွေးကြောပိတ်ခြင်း သို့ သွေးကြောပေါက်ခြင်း)

18/08/2025

လည်ပင်ကျီးပေါင်းရောဂါ မပေါ့သင့်ပါ