01/04/2026
ကြက်လည်လိမ်ရောဂါ (Newcastle Disease)
ဒေါက်တာညွန့်ရွှေ (မွေးမြူ/ဆေးကု)
ကြက်လည်လိမ်ရောဂါ (Newcastle disease) သည် နှစ်ပေါင်းမြောက်များစွာကတည်းက ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ယနေ့အထိ ကြက်မွေးမြူရေးလောကကို ခြိမ်းခြောက်လျှက်ရှိသည်။ မြန်မာသာမက ကမ္ဘာ့နိုင်ငံအများစုတွင်လည်း အိမ်မွေးကြက်များနှင့် ကြက်ငှက်မျိုးနွယ်စုအတွင်း အလွန်ကူးစက်တတ်သော ရောဂါဖြစ်သည်။ ဤရောဂါဖြစ်ပွားစေသော ဗိုင်းရပ်မျိုးစိတ်သည် ပြင်းထန်ပြီး လူသို့ပင် ကူးစက်တတ်သေးသည်။ ကြက်များတွင် ဖြစ်ပွားနှုန်းများသကဲ့သို့ သေနှုန်းလည်း မြင့်မားစေသည်။ ဤရောဂါသည် မွေးမြူသူတို့အတွက် စီးပွားရေးအရ လွန်စွာပျက်စီးဆုံးစေပြီး ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများ၏ အားကိုးအားထားရသော အသား (animal protein) ထုတ်လုပ်မှုကို ထိခိုက်စေပါသည်။ ထို့ကြောင့် ကြက်လည်လိမ်ရောဂါသည် အထူးအလေးထားရန် လိုအပ်သော ရောဂါတစ်ခုအဖြစ် မှတ်ယူစေချင်ပါသည်။
✅ ရောဂါဖြစ်စေသောပိုး (အန္တရာယ်အဆင့်လိုက်)
၁။ 𝐕𝐞𝐥𝐨𝐠𝐞𝐧𝐢𝐜 𝐕𝐢𝐬𝐜𝐞𝐫𝐨𝐭𝐫𝐨𝐩𝐢𝐜 𝐬𝐭𝐫𝐚𝐢𝐧။ ။ ဤမျိုးစိတ်သည် ကြက်အမြောက်အများကို သေစေနိုင်သော ဗိုင်းရပ်ပိုးမျိုးစိတ်ဖြစ်သည်။ ကြက်တို့၏ အူလမ်းကြောင်းကို ပျက်စီးစေပြီး ဖြစ်ပွားသောကြက်အားလုံး (100 %) သေဆုံးနိုင်သော အပြင်းစားရောဂါပိုးဖြစ်သည်။
၂။ 𝐕𝐞𝐥𝐨𝐠𝐞𝐧𝐢𝐜 𝐍𝐞𝐮𝐫𝐨𝐭𝐫𝐨𝐩𝐢𝐜 𝐬𝐭𝐫𝐚𝐢𝐧။ ။ ဤပိုးမျိုးစိတ်သည်လည်း အလားတူ (100%) ဖြစ်ပွားသည့် ကြက်တိုင်းသေနိုင်သော ရောဂါပိုးမျိုးစိတ်ဖြစ်သည်။ အသက်ရှူလမ်းကြောင်းနှင့် အာရုံကြောစနစ်တို့ကို တိုက်ခိုက်ဖျက်စီးသည်။
၃။ 𝐌𝐞𝐬𝐨𝐠𝐞𝐧𝐢𝐜 𝐬𝐭𝐫𝐚𝐢𝐧။ ။ ဤရောဂါပိုးမျိုးစိတ်သည် အသက်ရှူလမ်းကြောင်းနှင့် အာရုံကြောစနစ်ကို တိုက်ခိုက်သည့်ပိုးဖြစ်သည်။ သို့သော် အထက်ပါမျိုးစိတ်များလောက်မပြင်းထန်ပါ။ အရွယ်ရောက်ပြီးကြက်များတွင် သေနူန်းနည်းပြီး ကြက်ငယ်များတွင်မူ (50%) အထိ သေနှုန်းမြင့်မားစေသည့် မျိုးစိတ်ဖြစ်သည်။
၄။ 𝐥𝐞𝐧𝐭𝐨𝐠𝐞𝐧𝐢𝐜 𝐬𝐭𝐫𝐚𝐢𝐧 ။ ။ ဤရောဂါပိုးမျိုးစိတ်သည် အသက်အရွယ်မရွေး ကြက်တို့၏ အသက်ရှူလမ်းကြောင်းသာ တွယ်ကပ်တတ်ပြီး အသေအပျောက်ဖြစ်အောင် တိုက်ခိုက်ခြင်းမရှိသောမျိုးစိတ်ဖြစ်သည်။
၅။ 𝐥𝐞𝐧𝐭𝐨𝐠𝐞𝐧𝐢𝐜 𝐚𝐬𝐲𝐦𝐩𝐭𝐨𝐦𝐚𝐭𝐢𝐜 𝐬𝐭𝐫𝐚𝐢𝐧 ။ ။ ဤရောဂါပိုးမျိုးစိတ်သည် ကြက်တို့တွင် တွေ့ရသော်လည်း မည်သည့်ရောဂါမျှ မပေးသကဲ့သို့ မည်သည့်ရောဂါလက္ခဏာမှ မပေါ်စေနိုင်ပါ။ ကြက်ချေးနှင့် တောဘဲ (wild duck) တို့မှ ရှာဖွေတွေ့ရှိသည့် မျိုးစိတ်ဖြစ်သည်။ ဤမျိုးစိတ်သည် သိပ်အရေးမပါသောမျိုးစိတ်ဟု ဆိုနိုင်ပါသည်။
ကုသမှု (Treatment)
ဗိုင်းရပ်စ်ကြောင့်ဖြစ်၍ သီးသန့်ကုသဆေး မရှိပါ။ နောက်ဆက်တွဲဘက်တီးရီးယားရောဂါများ မဝင်ရောက်စေရန် ပဋိဇီဝဆေး (Antibiotics) ၄-၅ ရက် တိုက်ကျွေးရန် အရေးကြီးပါသည်။
✅ ကာကွယ်ကုသခြင်း (Prevention is CRITICAL) - စနစ်တကျ ကာကွယ်ဆေးထိုးနှံခြင်း (Vaccination)
၁) ဒေသနှင့် မွေးမြူမှုစနစ်နှင့် ကိုက်ညီသော ကာကွယ်ဆေးကို ရွေးချယ်ပါ။ (Lasota, VG/GA စသည့် ထိရောက်မှုရှိသော မျိုးကွဲများ) ပုံမှန်အချိန်ဇယားအတိုင်း အကြိမ်ကြိမ်ထိုးပါ။ (ဥပမာ - ကြက်ငယ်အရွယ်မှ စတင်ပြီး ၁ လ/၄၅ ရက်/၂ လ တစ်ကြိမ်)
၂) ကာကွယ်ဆေးထိုးပြီးနောက် အသက်ရှူလမ်းကြောင်း ပြဿနာမဖြစ်စေရန် ကြိုတင်စီမံပါ။
၃) ကာကွယ်ဆေးအာနိသင် ကောင်းမကောင်း သိရန် Antibody Titer Test ဓာတ်ခွဲစစ်ဆေးမှု ပြုလုပ်ပါ။
၄) ကြက်များ ကျန်းမာနေမှသာ ကာကွယ်ဆေးထိုးပါ။
၅) အေးသောအချိန် (နံနက်စောစော) တွင် ထိုး/တိုက်ပါ။
၆) အဝင်အထွက်လူများ၊ ပစ္စည်းများကို ထိန်းချုပ်ပါ။
၇) ခြံအတွင်း သန့်ရှင်းမှုနှင့် လေဝင်လေထွက်ကောင်းအောင် ဆောင်ရွက်ပါ။
✅ သတိပေးချက် - ဤရောဂါဖြစ်ပွားလျှင် သေနှုန်းမြင့်မားခြင်း၊ ထုတ်လုပ်မှု လုံးဝကျဆင်းခြင်း၊ စီးပွားရေးအလွန်ထိခိုက်ခြင်းတို့ကို မလွဲမသွေခံစားရမည်။ ဥကြက်မများ ဥဉနည်းခြင်း၊ ဥပျော့ခြင်း၊ ဥပုံသဏ္ဌာန် မမှန်ခြင်းတို့ဖြစ်၍ ဝင်ငွေကြီးစွာ ဆုံးရှုံးစေပါသည်။ အသားကြက်များ အစာစားနည်း၊ ကြီးထွားနှုန်းကျခြင်း၊ အသားအရည်အသွေးညံ့ခြင်းတို့ ဖြစ်စေပါသည်။
ဒေါက်တာညွန့်ရွှေ (မွေးမြူ/ဆေးကု)
Reference:
- Newcastle by Meulemans,F Rauw & Th van den Berg, Manual of Poultry Diseases.
- Review on economic importance and current diagnostic technique of Newcastle disease in poultry.
- Newcastle disease Technico Economical booklet, ceva.
_______
𝐌𝐲𝐚𝐧𝐦𝐚𝐫 𝐈𝐧𝐧𝐨𝐯𝐚𝐭𝐢𝐯𝐞 𝐋𝐢𝐟𝐞 𝐒𝐜𝐢𝐞𝐧𝐜𝐞𝐬 အနေဖြင့် ကြက်နှင့် ဝက်မွေးမြူရေးနှင့် ကျန်းမာရေးအတွက် အရေးကြီးသည့် အူလမ်းကြောင်းအားဖြည့်ဆေး 𝐏𝐑𝐎𝐁𝐈𝐎 ကို မြန်မာနိုင်ငံ အစားအသောက်နှင့် ဆေးဝါးကွပ်ကဲရေးဌာန 𝐅𝐃𝐀 ၏ ခွင့်ပြုချက်လိုင်စင်နှင့်အညီ ပြည်တွင်း၌ ထုတ်လုပ်ကာ မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကြက်၊ဝက်နှင့် အခြားသောတိရိစ္ဆာန်များ မွေးမြူရေးလုပ်ငန်းရှင်များကို ကူညီနိုင်ရန်အသင့်ရှိနေပါတယ်။
𝐏𝐑𝐎𝐁𝐈𝐎 ဖြန့်ချိရေးနှင့် ကိုယ်စားလှယ်မှာယူလိုသူများ တိုက်ရိုက်ဆက်သွယ်ရန် -
အထက်မြန်မာပြည် အရောင်းတာဝန်ခံ
ဦးရဲမြင့် - 09 25906 1312, 09 44000 8164
အောက်မြန်မာပြည် အရောင်းတာဝန်ခံ
ဒေါက်တာမောင်စိုးမိုး - 09 770916892
ကိုအောင်ကိုဝင်း - 09 4426 47210
ရန်ကုန်ရုံးချုပ် - 09 263 709 553
Myanmar Innovative Life Sciences (MILS)
အမှတ် ၁၆၅၊ အောင်ဇေယျာလမ်းသွယ် ၁၊ သီရိမင်္ဂလာလမ်း၊ အင်းစိန်မြို့နယ်၊ ရန်ကုန်မြို့။
Website: www.milsciences.com
E-mail: enquiries@milsciences.com
Viber: https://bit.ly/PROBIO-Viber
