Active Citizens and Harmonious Society

30/01/2021

မိမိတို့ Society for Peace and Justice - SPJ (ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် တရားမျှတမှုလူ့အဖွဲ့စည်း) မှ ဒီမိုကရက်တစ် အင်အားစုများနှင့်အတူ ဤသဘောထားထုတ်ပြန်ချက်အား ထုတ်ပြန်လိုက်သည်။

မျက်မှောက်နိုင်ငံရေး အခြေအနေအပေါ်
သဘောထားထုက်ပြန်ချက်
---------------------
ရက်စွဲ ။ ၃၀ . ၁ . ၂၀၂၁ ( စနေနေ့ )

- ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲတွင် တိုင်းရင်းသားပြည်သူလူထု၏ ဒီမိုကရေစီလိုလာကြောင်း ဖော်ပြမှုကို လေးစား၊ လက်ခံရမည်။

- မြန်မာနိုင်ငံ ဒီမိုကရေစီ အသွင်ကူးပြောင်းရေးနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေး တည်ဆောက်မှုဖြစ်စဉ်ကို ထိခိုက်ပျက်ပြားစေမည့် နိုင်ငံတော် အာဏာသိမ်းမှုကိုလည်းကောင်း၊ အာဏာသိမ်းရန် ခြိမ်းခြောက်မှု မျိုးစုံကိုလည်းကောင်း ကျွန်ုပ်တို့က လက်မခံကြောင်းနှင့် ဆန့်ကျင်ကန့်ကွက်ကြောင်း ကြေညာလိုက်သည်။

30/03/2020

Public Hearing Session in Tharsi on 25 February 2020

30/03/2020

Public Hearing Session in Kyaukse on 25 February 2020

30/03/2020

Public Hearing Session in Tharsi held on 27 January 2020

27/03/2020

26/03/2020

အင္တာနက္ေပၚမွာ ေတြ႔တဲ့အရာတိုင္းကို အရမ္းမယံုၾကပါနဲ႔ေနာ္။

သတင္းေတြကို ေသေသခ်ာခ်ာ
- ေဝဖန္
- စဥ္းစား
- စံုစမ္း
- ေလ့လာ
- ဆံုးျဖတ္
ၿပီးမွ ယံုပါ။

Crd: ပန္းစကား

23/03/2020

ကိုယ္ ခ်စ္ခင္၊ သေဘာက်ရသူေတြအေပၚ ယုံၾကည္အားထားခ်စ္ခင္တတ္ၾကတာ လူေတြရဲ့ သဘာဝပါ။
ဒါ့ေၾကာင့္ ကိုယ္ေလးစားခ်စ္ခင္ အားက်ရတဲ့ ပုဂၢိဳလ္ျဖစ္ေစ၊ ၊အဖြဲ႕အစည္း ျဖစ္ေစ ၊သူတို့ရဲ့ အေတြးအေခၚနဲ႔ အယူအဆေတြဟာ ကိုယ့္ရဲ့ လူေနမွုဘဝမွာ မသိမသာလႊမ္းမိုးေနတတ္ပါတယ္ ။
တစ္ခါတစ္ေလ ကိုယ္သေဘာက်သူ အမွားလုပ္မိရင္ေတာင္ မသိခ်င္ေယာင္ေဆာင္ၿပီး ကာကြယ္ေပးတတ္ၾကပါတယ္။
သူတို့ေပးတဲ့ သတင္းအခ်က္အလက္ေတြက အလိမ္အညာေတြ အမွားေတြျဖစ္ေနရင္ေတာင္ ယုံၾကည္လက္ခံတတ္ၾကတာပါ။
အလြန္အကၽြံ ယုံၾကည္မွုေၾကာင့္ သတင္းအမွားေတြကို အမွန္ထင္ေစပါတယ္။
သင့္ရဲ့အလြန္အကၽြံ ယုံၾကည္မွုေၾကာင့္ အမွန္တရားေတြကို အေမွာင္မဖုံးပါေစနဲ႔။

Crd: ဟုတ္တယ္ Vs မဟုတ္ဘူး Page

23/03/2020

သတင္း အတုအေယာင္ေတြ ေပါမ်ားလြန္းတဲ့ ေခတ္မွာ သတင္းမွားေတြထဲက သတင္းအမွန္ရဖို့ ဒီအခ်က္ေတြနဲ႔ စစ္ဖို႔ေတာ့ လိုမယ္ေနာ္ ....
====================

ဟုတ္တယ္ Vs မဟုတ္ဖူး ေပ့မွ ကူးယူေဖာ္ျပလိုက္ပါတယ္ ။

နံပါတ္ ၁ - သတင္းေရးသူကိုစစ္
နံပါတ္ ၂ - သတင္းအရင္းအျမစ္မ်ားနဲ႔ တိုက္ဆိုင္စစ္
နံပါတ္ ၃ - ရက္စြဲေတြကို စစ္
နံပါတ္ ၄ - သတင္းတစ္ပုဒ္လုံးကို ဖတ္
နံပါတ္ ၅ - ကၽြမ္းက်င္သူေတြကိုေမး

ဒီအခ်က္ေတြနဲ႔ စစ္ေဆးၿပီးလို့ ကိုယ္တိုင္ သတင္းမွားေတြ႕ၿပီဆိုရင္ သတင္းအရင္းအျမစ္ အမွန္ကိုရွာၿပီး တျခားသူေတြကို ျပန္လည္ျဖန႔္ေဝေပးပါ။

21/03/2020

“ကြဲျပားျခင္းေပၚမူတည္ျပီး မခြဲျခားသင့္ပါ”
~~~~~~~~~~~~~~~~~~

ကမၻာေပၚမွာ လူသားတစ္ေယာက္အျဖစ္ ေမြးဖြားလာကတည္းက လူ႔အခြင့္အေရးေတြရရွိဖို႔ ထိုက္တန္ျပီးသားပါ။အာရွတိုက္မွာပဲ ေမြးေမြး၊အာဖရိက တိုက္မွာပဲေမြးေမြး ၊အေမရိကန္မွာပဲေမြးေမြး လူဟာလူျဖစ္လို႔ ပညာသင္ယူခြင့္၊ က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္ခြင့္၊လံုျခံဳစြာ အသက္ေမြးခြင့္ေတြ ရရွိဖို႔လိုပါတယ္။
ဒီေနရာမွာ ကုလသမဂၢ လူ႔အခြင့္အေရးေၾကညာစာတမ္းမွာပါရွိတဲ့ အခ်က္ေတြကို ေကာက္နုတ္တင္ျပခ်င္ပါတယ္။လူသားတိုင္း တန္းတူညီမွ် ရွိၾကျပီး တန္းတူညီမ်ွရွိရမယ္။အသားအေရာင္၊လိင္၊ကိုးကြယ္တဲ့ဘာသာအေပၚ မူတည္ျပီး ခြဲျခားမွဳမရွိရဘူး။လူတိုင္းမွာ လြတ္လပ္စြာနဲ႔ လံုျခံဳမွဳ ရွိရမယ္။လူသားတိုင္း တရားဥပေဒရဲ့ ေရွ႕ေမွာက္မွာ ေက်ာသားရင္သား ခြဲျခားမွဳမရွိဘဲ တန္းတူညီတူရွိရမယ္။လူတို္င္း ပညာသင္ခြင့္ရွိရမယ္၊မည္သူ႔ကုိမွ မတရားဖမ္းဆီးမွဳ၊လူတိုင္း ပညာသင္ခြင့္ရွိရမယ္။မည္သူ႔ကုိမွ မတရားဖမ္းဆီးမွဳ၊ တိုင္းျပည္က ႏွင္ထုတ္မွဳ မျပဳရဘူးဆိုတဲ့ အခ်က္ေတြပါ၀င္ပါတယ္။
ကမၻာေပၚမွာ ကၽြန္စနစ္ထြန္းကားခဲ့တဲ့ အခ်ိန္က လူအခ်င္းခ်င္း ကၽြန္အျဖစ္ ေရာင္း၀ယ္မွဳေတြ ရွိခဲ့ပါတယ္။ ယခုအခါ အင္အားၾကီးႏိုင္ငံတစ္ႏိုင္ငံျဖစ္ေနျပီျဖစ္ တဲ့ အေမရိကန္မွာေတာင္ ကၽြန္စနစ္ဖ်က္သိမ္းဖို႔ အခ်ိန္ေတာ္ေတာ္ယူခဲ့ရပါ တယ္။လူျဖဴေတြစားတဲ့စားေသာက္တဆိုင္ကို လူမည္းေတြသြားခြင့္မရွိတာ ၊လူျဖဴ ေတြစီးတဲ့ဘတ္ကားကိုလူမည္းေတြ စီးခြင့္မရွိတာေတြကို ပါ တိုက္ဖ်က္ႏိုင္ဖို႔ တိုက္ပြဲ၀င္ခဲ့ရပါတယ္။
အသားအေရာင္အရ ကြဲျပားမွဳဟာ လူတို္င္းမွာ ရွိေနတတ္တာ သဘာ၀ ပါပဲ။အသားျဖဴသူရွိသလို အသားညိဳသူလည္းရွိမွာျဖစ္ျပီး အသား၀ါသူရွိသလို အသားမည္းသူလည္းရွိမွာပါပဲ။အသားျဖဴတဲ့ လူျဖဴတစ္ေယာက္ဟာ အသားမည္းတဲ့လူမည္းတစ္ေယာက္ထက္ ပိုျပီးျမင့္ျမတ္တယ္လို႔ ေျပာမရသလို အခြင့္ထူးခံ လူတန္းစားျဖစ္ခ်င္လို႔လည္းမရပါဘူး။အေမရိကန္မွာ လူမည္းလူ႔ အခြင့္အေရးလွဳပ္ရွားသူ”မာတင္လူသာကင္း”ဟာ အသတ္ခံခဲ့ရတဲ့ အထိပါပဲ။
၀မ္းနည္းစရာေကာင္းတာက ကြဲျပားမွဳေပၚမူတည္တဲ့ ခြဲျခားမွဳေတြဟာ ဖြ႔ံျဖိဳးမွဳတုိးတက္မွဳနည္းပါးေနတဲ့ ႏိုင္ငံေတြမွာလည္း ဆက္လက္ျဖစ္ေပၚ ေနတာ ပါပဲ။အတိတ္ကျဖစ္ခဲ့တဲ့ျဖစ္ရပ္ေတြအေပၚ သင္ခန္းစာယူမယ္ဆိုရင္ ယူႏိုင္ေပမယ့္ အမုန္းတရားအားေကာင္းေနတဲ့ေနရာေတြမွာ ခြဲျခားမွဳကလည္း အားေကာင္းေနဆဲပါ။”ဂ်ာမန္” လူမ်ိဳးသာ အျမင့္ျမတ္ဆံုး၊က်န္တဲ့လူမ်ိဳးေတြကုိ ေသြးမစစ္ဘူးလို႔ သေဘာထားတဲ့ ဟစ္တလာေၾကာင့္ဂ်ာမနီဟာ သမိုင္းမွာ အမည္းစက္စြန္းထင္းခံရဖူးပါျပီ။ဂ်ဴးလူမ်ိဳး ၆သန္းေက်ာ္ကို သတ္ျဖတ္ခဲ့တဲ့ လစ္တလာရဲ႕ အမွားအတြက္ ဂ်ာမနီေခါင္းေဆာင္ေတြဟာ ေတာင္းပန္ ေနရ ဆဲျဖစ္ပါတယ္။
တကယ္ေတာ့လူမ်ိဳးဆိုတဲ့ အသံုးႏွဳန္းက ကိုက ကိုယ္နဲ႔မတူတဲ့အသံုးႏွဳန္း ေတြကုိ ကိုယ္နဲ႔မတူတဲ့ တျခားသူေတြကို ဖိႏွိပ္ခြဲျခားဖို႔ သံုးႏွဳန္းတဲ့အသံုးအႏွဳန္း ပဲျဖစ္ေနတာေတြ႔ရပါတယ္။ကိုယ့္လူမ်ိဳးကသာ ျမင့္ျမတ္တယ္ဆိုျပီး စိတ္ၾကီး၀င္ ေနသူေတြဟာ အမွန္ေတာ့ကြဲျပားမွဳကုိ လက္မခံႏိုင္ပဲ တျခားးလူမ်ိဳးေတြကုိ သူတစိမ္းလို ေၾကာက္ရြ႕ံေနလို႔ပါပဲ။ဘယ္လူမ်ိဳးက ညစ္ပတ္တယ္ ၊ ဘယ္လူမ်ိဳး ကအက်င့္မေကာင္းဘူး၊ ဘယ္လူမ်ိဳးကအၾကမ္္းဖက္တယ္ ဆိုျပီးတံဆိပ္ကပ္ ေျပာဆိုေနတာေတြဟာ မွားယြင္းေနပါတယ္။
မ်ားေသာအားျဖင့္ ကိုယ့္ရဲ့အက်ိဳးစီးပြား၊အာဏာခိုင္ျမဲေရးအတြက္ ၾကိဳးစား ခ်င္သူေတြဟာ လူမ်ိဳးေရးကိုအသံုးခ်ေလ့ရွိပါတယ္။ လူမ်ိဳးတစ္္မ်ိဳးနဲ႔တစ္မ်ိဳး အမုန္းပြားေအာင္ရည္္ရြယ္ခ်က္ရွိရွိ ဖန္တီးေလ့ရွိပါတယ္။အဲဒီလိုဖန္တီးမွဳေတြ ကေန အၾကမ္းဖက္မွဳနဲ႔ ပဋိပကၡေတြျဖစ္လာေတာ့တာပါပဲ။ ၀ါဒမွိဳင္းမိ ေနသူ ေတြ ဟာ မွန္မွန္ကန္ကန္ မစဥ္းစားႏိုင္ေတာ့ပဲ တျခားလူမ်ိဳးစု၀င္ေတြကုိ ရန္သူသဖြယ္ သေဘာထားလာပါတယ္။အဲဒီအခါ အိမ္ေတြကုိ ဖ်က္ဆီးတာ၊ မီးရွိဳ႕တာ၊ လူအ ခ်င္းခ်င္းသတ္ျဖတ္တာေတြကိုပါ လက္ရဲဇက္ရဲ က်ဴးလြန္လာပါေတာ့တယ္။
ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ သမိုင္းကိုျပန္ၾကည့္ရင္ လူမ်ိဳးေရး၊ဘာသာေရးကုိပဲ အာဏာရွင္အဆက္ဆက္က အသံုးခ်ခဲ့တာေတြ႔ရပါတယ္။ျမန္မာႏို္င္ငံမွာ အစၥလာမ္၊ခရစ္ယာန္၊ဟိႏၵဴ၊ဆစ္ခ္၊ဘဟာအီ ဘာသာ၀င္ေတြက လူနည္းစု ျဖစ္ပါတယ္။(၂၀၁၄)သန္းေခါင္စာရင္းအရ ဗုဒၶဘာသာကိုးကြယ္သူဟာ ႏိုင္ငံလူဦးေရရဲ့ (၈၅) % ရွိပါတယ္။ခရစ္ယာန္ဘာသာကုိးကြယ္သူဟာ (၆)%ရွိျပီး အစၥလာမ္ဘာသာကုိးကြယ္သူက (၄)%ပဲရွိပါတယ္။
ဒါေၾကာင့္လက္ေတြ႔က်က် စဥ္းစားၾကည့္ရင္အစၥလာမ္ ဘာသာက ျမန္မာ ႏို္င္ငံမွာ လမ္းမိုးသြားလိမ့္မယ္ဆိုတာ ျဖစ္ႏုိင္ေခ်မရွိပါဘူး။ အစၥလာမ္ ဘာသာကုိ ကိုးကြယ္သူေတြထဲမွာ ဗမာ၊မြန္၊ကရင္၊ရွမ္းလူမ်ိဳးေတြရွိသလို ခရစ္ယာန္ဘာသာ ကိုကိုးကြယ္ သူေတြထဲမွာလည္း တိုင္းရင္းသား အမ်ားၾကီးရွိပါတယ္။ဒါေပမယ့္ အစၥလာမ္ဘာသာကုိ ကိုးကြယ္တာနဲ႔ ဗမာလူမ်ိဳးမဟုတ္သလို၊ကရင္လူမ်ိဳးမဟုတ္သလို ပံုေဖာ္ေနတာက ဘာသာအေပၚ အေျဖခံျပီး လူမ်ိဳးခြဲျခားေနတာပါပဲ။ခရစ္ယာန္ဘာသာကုိ ကိုးကြယ္တဲ့ တိုင္းရင္းသားတစ္ေယာက္ဟာ ဗုဒၶဘာသာကို ကိုးကြယ္တဲ့ တိုင္းရင္းသားတစ္ေယာက္ဟာ ဗုဒၶဘာသာကို ကိုးကြယ္တဲ့ တိုင္းရင္းသား တစ္ေယာက္နဲ႔ တန္းတူအခြင့္အေရး ရသင့္ပါတယ္။
လူနည္းစု ဘာသာ၀င္ေတြဟာ သူတို႔လူမ်ိဳးရဲ႕ ယဥ္ေက်းမွဳဓေလ့ ထံုးတမ္းထအတို္င္း ေနထိုင္ခြင့္ရွိသလို သူတို႔ကိုးကြယ္တဲ့ ဘာသာတရား အတိုင္းလည္း လြတ္လပ္စြာကိုးကြယ္ခြင့္ရွိရပါလိ္မ့္မယ္။အလုပ္အကိုင္ ခန္႔ထားရမွာလည္း ကိုးကြယ္တဲ့ဘာသာအေပၚမူတည္ျပီး အလုပ္ခန္႔မထား တာဟာ ကာယကံရွင္ကို နစ္နာေစပါတယ္။တခ်ိဳ႕ေက်းရြာေတြမွာ အစၥလာမ္ဘာသာ၀င္ေတြ မလာရဆိုျပီး ေရးထားတဲ့အထိ ခြဲျခားမွဳက ျပင္းထန္ေနတာပါ။
အေရးၾကီးတဲ့အခ်က္က ဘာလူမ်ိဳးပဲျဖစ္ပါေစ၊ဘယ္ဘာ သာ၀င္ ပဲျဖစ္ပါစ အေျခခံလူ႔အခြင့္အေရးေတြ ရရွိသင့္ပါတယ္။ျမန္မာႏိုင္ငံသား တစ္ေယာက္ဟာ ဘယ္ေဒသမွာပဲ အေျခစိုက္ေနထိုင္သူျဖစ္ပါေစ တရားဥပေဒရဲ႕ အကာအကြယ္ကို ရရွိဖို႔ အစိုးရဘက္က လုပ္ေဆာင္သြားရမွာပါ။ကြဲျပားမွဳဟာ ကမၻာေပၚက ဘယ္ေနရာမဆို ရွိေနမွာပါပဲ။ကြဲျပားမွဳကို အေကာင္းဆံုးစုစည္းျပီး လူသားတိုင္းရဲ႕ ေမြးရာပါ အခြင့္အေရးရရွိဖို႔အတြက္ ခြဲျခားမွဳေတြ အဆံုးသတ္သင့္ပါျပီ။ ။
Phoenix

unicode

“ကြဲျပားျခင္းေပၚမူတည္ျပီး မခြဲျခားသင့္ပါ”

ကမၻာေပၚမွာ လူသားတစ္ေယာက္အျဖစ္ ေမြးဖြားလာကတည္းက လူ႔အခြင့္အေရးေတြရရွိဖို႔ ထိုက္တန္ျပီးသားပါ။အာရွတိုက္မွာပဲ ေမြးေမြး၊အာဖရိက တိုက္မွာပဲေမြးေမြး ၊အေမရိကန္မွာပဲေမြးေမြး လူဟာလူျဖစ္လို႔ ပညာသင္ယူခြင့္၊ က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္ခြင့္၊လံုျခံဳစြာ အသက္ေမြးခြင့္ေတြ ရရွိဖို႔လိုပါတယ္။
ဒီေနရာမွာ ကုလသမဂၢ လူ႔အခြင့္အေရးေၾကညာစာတမ္းမွာပါရွိတဲ့ အခ်က္ေတြကို ေကာက္နုတ္တင္ျပခ်င္ပါတယ္။လူသားတိုင္း တန္းတူညီမွ် ရွိၾကျပီး တန္းတူညီမ်ွရွိရမယ္။အသားအေရာင္၊လိင္၊ကိုးကြယ္တဲ့ဘာသာအေပၚ မူတည္ျပီး ခြဲျခားမွဳမရွိရဘူး။လူတိုင္းမွာ လြတ္လပ္စြာနဲ႔ လံုျခံဳမွဳ ရွိရမယ္။လူသားတိုင္း တရားဥပေဒရဲ့ ေရွ႕ေမွာက္မွာ ေက်ာသားရင္သား ခြဲျခားမွဳမရွိဘဲ တန္းတူညီတူရွိရမယ္။လူတို္င္း ပညာသင္ခြင့္ရွိရမယ္၊မည္သူ႔ကုိမွ မတရားဖမ္းဆီးမွဳ၊လူတိုင္း ပညာသင္ခြင့္ရွိရမယ္။မည္သူ႔ကုိမွ မတရားဖမ္းဆီးမွဳ၊ တိုင္းျပည္က ႏွင္ထုတ္မွဳ မျပဳရဘူးဆိုတဲ့ အခ်က္ေတြပါ၀င္ပါတယ္။
ကမၻာေပၚမွာ ကၽြန္စနစ္ထြန္းကားခဲ့တဲ့ အခ်ိန္က လူအခ်င္းခ်င္း ကၽြန္အျဖစ္ ေရာင္း၀ယ္မွဳေတြ ရွိခဲ့ပါတယ္။ ယခုအခါ အင္အားၾကီးႏိုင္ငံတစ္ႏိုင္ငံျဖစ္ေနျပီျဖစ္ တဲ့ အေမရိကန္မွာေတာင္ ကၽြန္စနစ္ဖ်က္သိမ္းဖို႔ အခ်ိန္ေတာ္ေတာ္ယူခဲ့ရပါ တယ္။လူျဖဴေတြစားတဲ့စားေသာက္တဆိုင္ကို လူမည္းေတြသြားခြင့္မရွိတာ ၊လူျဖဴ ေတြစီးတဲ့ဘတ္ကားကိုလူမည္းေတြ စီးခြင့္မရွိတာေတြကို ပါ တိုက္ဖ်က္ႏိုင္ဖို႔ တိုက္ပြဲ၀င္ခဲ့ရပါတယ္။
အသားအေရာင္အရ ကြဲျပားမွဳဟာ လူတို္င္းမွာ ရွိေနတတ္တာ သဘာ၀ ပါပဲ။အသားျဖဴသူရွိသလို အသားညိဳသူလည္းရွိမွာျဖစ္ျပီး အသား၀ါသူရွိသလို အသားမည္းသူလည္းရွိမွာပါပဲ။အသားျဖဴတဲ့ လူျဖဴတစ္ေယာက္ဟာ အသားမည္းတဲ့လူမည္းတစ္ေယာက္ထက္ ပိုျပီးျမင့္ျမတ္တယ္လို႔ ေျပာမရသလို အခြင့္ထူးခံ လူတန္းစားျဖစ္ခ်င္လို႔လည္းမရပါဘူး။အေမရိကန္မွာ လူမည္းလူ႔ အခြင့္အေရးလွဳပ္ရွားသူ”မာတင္လူသာကင္း”ဟာ အသတ္ခံခဲ့ရတဲ့ အထိပါပဲ။
၀မ္းနည္းစရာေကာင္းတာက ကြဲျပားမွဳေပၚမူတည္တဲ့ ခြဲျခားမွဳေတြဟာ ဖြ႔ံျဖိဳးမွဳတုိးတက္မွဳနည္းပါးေနတဲ့ ႏိုင္ငံေတြမွာလည္း ဆက္လက္ျဖစ္ေပၚ ေနတာ ပါပဲ။အတိတ္ကျဖစ္ခဲ့တဲ့ျဖစ္ရပ္ေတြအေပၚ သင္ခန္းစာယူမယ္ဆိုရင္ ယူႏိုင္ေပမယ့္ အမုန္းတရားအားေကာင္းေနတဲ့ေနရာေတြမွာ ခြဲျခားမွဳကလည္း အားေကာင္းေနဆဲပါ။”ဂ်ာမန္” လူမ်ိဳးသာ အျမင့္ျမတ္ဆံုး၊က်န္တဲ့လူမ်ိဳးေတြကုိ ေသြးမစစ္ဘူးလို႔ သေဘာထားတဲ့ ဟစ္တလာေၾကာင့္ဂ်ာမနီဟာ သမိုင္းမွာ အမည္းစက္စြန္းထင္းခံရဖူးပါျပီ။ဂ်ဴးလူမ်ိဳး ၆သန္းေက်ာ္ကို သတ္ျဖတ္ခဲ့တဲ့ လစ္တလာရဲ႕ အမွားအတြက္ ဂ်ာမနီေခါင္းေဆာင္ေတြဟာ ေတာင္းပန္ ေနရ ဆဲျဖစ္ပါတယ္။
တကယ္ေတာ့လူမ်ိဳးဆိုတဲ့ အသံုးႏွဳန္းက ကိုက ကိုယ္နဲ႔မတူတဲ့အသံုးႏွဳန္း ေတြကုိ ကိုယ္နဲ႔မတူတဲ့ တျခားသူေတြကို ဖိႏွိပ္ခြဲျခားဖို႔ သံုးႏွဳန္းတဲ့အသံုးအႏွဳန္း ပဲျဖစ္ေနတာေတြ႔ရပါတယ္။ကိုယ့္လူမ်ိဳးကသာ ျမင့္ျမတ္တယ္ဆိုျပီး စိတ္ၾကီး၀င္ ေနသူေတြဟာ အမွန္ေတာ့ကြဲျပားမွဳကုိ လက္မခံႏိုင္ပဲ တျခားးလူမ်ိဳးေတြကုိ သူတစိမ္းလို ေၾကာက္ရြ႕ံေနလို႔ပါပဲ။ဘယ္လူမ်ိဳးက ညစ္ပတ္တယ္ ၊ ဘယ္လူမ်ိဳး ကအက်င့္မေကာင္းဘူး၊ ဘယ္လူမ်ိဳးကအၾကမ္္းဖက္တယ္ ဆိုျပီးတံဆိပ္ကပ္ ေျပာဆိုေနတာေတြဟာ မွားယြင္းေနပါတယ္။
မ်ားေသာအားျဖင့္ ကိုယ့္ရဲ့အက်ိဳးစီးပြား၊အာဏာခိုင္ျမဲေရးအတြက္ ၾကိဳးစား ခ်င္သူေတြဟာ လူမ်ိဳးေရးကိုအသံုးခ်ေလ့ရွိပါတယ္။ လူမ်ိဳးတစ္္မ်ိဳးနဲ႔တစ္မ်ိဳး အမုန္းပြားေအာင္ရည္္ရြယ္ခ်က္ရွိရွိ ဖန္တီးေလ့ရွိပါတယ္။အဲဒီလိုဖန္တီးမွဳေတြ ကေန အၾကမ္းဖက္မွဳနဲ႔ ပဋိပကၡေတြျဖစ္လာေတာ့တာပါပဲ။ ၀ါဒမွိဳင္းမိ ေနသူ ေတြ ဟာ မွန္မွန္ကန္ကန္ မစဥ္းစားႏိုင္ေတာ့ပဲ တျခားလူမ်ိဳးစု၀င္ေတြကုိ ရန္သူသဖြယ္ သေဘာထားလာပါတယ္။အဲဒီအခါ အိမ္ေတြကုိ ဖ်က္ဆီးတာ၊ မီးရွိဳ႕တာ၊ လူအ ခ်င္းခ်င္းသတ္ျဖတ္တာေတြကိုပါ လက္ရဲဇက္ရဲ က်ဴးလြန္လာပါေတာ့တယ္။
ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ သမိုင္းကိုျပန္ၾကည့္ရင္ လူမ်ိဳးေရး၊ဘာသာေရးကုိပဲ အာဏာရွင္အဆက္ဆက္က အသံုးခ်ခဲ့တာေတြ႔ရပါတယ္။ျမန္မာႏို္င္ငံမွာ အစၥလာမ္၊ခရစ္ယာန္၊ဟိႏၵဴ၊ဆစ္ခ္၊ဘဟာအီ ဘာသာ၀င္ေတြက လူနည္းစု ျဖစ္ပါတယ္။(၂၀၁၄)သန္းေခါင္စာရင္းအရ ဗုဒၶဘာသာကိုးကြယ္သူဟာ ႏိုင္ငံလူဦးေရရဲ့ (၈၅) % ရွိပါတယ္။ခရစ္ယာန္ဘာသာကုိးကြယ္သူဟာ (၆)%ရွိျပီး အစၥလာမ္ဘာသာကုိးကြယ္သူက (၄)%ပဲရွိပါတယ္။
ဒါေၾကာင့္လက္ေတြ႔က်က် စဥ္းစားၾကည့္ရင္အစၥလာမ္ ဘာသာက ျမန္မာ ႏို္င္ငံမွာ လမ္းမိုးသြားလိမ့္မယ္ဆိုတာ ျဖစ္ႏုိင္ေခ်မရွိပါဘူး။ အစၥလာမ္ ဘာသာကုိ ကိုးကြယ္သူေတြထဲမွာ ဗမာ၊မြန္၊ကရင္၊ရွမ္းလူမ်ိဳးေတြရွိသလို ခရစ္ယာန္ဘာသာ ကိုကိုးကြယ္ သူေတြထဲမွာလည္း တိုင္းရင္းသား အမ်ားၾကီးရွိပါတယ္။ဒါေပမယ့္ အစၥလာမ္ဘာသာကုိ ကိုးကြယ္တာနဲ႔ ဗမာလူမ်ိဳးမဟုတ္သလို၊ကရင္လူမ်ိဳးမဟုတ္သလို ပံုေဖာ္ေနတာက ဘာသာအေပၚ အေျဖခံျပီး လူမ်ိဳးခြဲျခားေနတာပါပဲ။ခရစ္ယာန္ဘာသာကုိ ကိုးကြယ္တဲ့ တိုင္းရင္းသားတစ္ေယာက္ဟာ ဗုဒၶဘာသာကို ကိုးကြယ္တဲ့ တိုင္းရင္းသားတစ္ေယာက္ဟာ ဗုဒၶဘာသာကို ကိုးကြယ္တဲ့ တိုင္းရင္းသား တစ္ေယာက္နဲ႔ တန္းတူအခြင့္အေရး ရသင့္ပါတယ္။
လူနည္းစု ဘာသာ၀င္ေတြဟာ သူတို႔လူမ်ိဳးရဲ႕ ယဥ္ေက်းမွဳဓေလ့ ထံုးတမ္းထအတို္င္း ေနထိုင္ခြင့္ရွိသလို သူတို႔ကိုးကြယ္တဲ့ ဘာသာတရား အတိုင္းလည္း လြတ္လပ္စြာကိုးကြယ္ခြင့္ရွိရပါလိ္မ့္မယ္။အလုပ္အကိုင္ ခန္႔ထားရမွာလည္း ကိုးကြယ္တဲ့ဘာသာအေပၚမူတည္ျပီး အလုပ္ခန္႔မထား တာဟာ ကာယကံရွင္ကို နစ္နာေစပါတယ္။တခ်ိဳ႕ေက်းရြာေတြမွာ အစၥလာမ္ဘာသာ၀င္ေတြ မလာရဆိုျပီး ေရးထားတဲ့အထိ ခြဲျခားမွဳက ျပင္းထန္ေနတာပါ။
အေရးၾကီးတဲ့အခ်က္က ဘာလူမ်ိဳးပဲျဖစ္ပါေစ၊ဘယ္ဘာ သာ၀င္ ပဲျဖစ္ပါစ အေျခခံလူ႔အခြင့္အေရးေတြ ရရွိသင့္ပါတယ္။ျမန္မာႏိုင္ငံသား တစ္ေယာက္ဟာ ဘယ္ေဒသမွာပဲ အေျခစိုက္ေနထိုင္သူျဖစ္ပါေစ တရားဥပေဒရဲ႕ အကာအကြယ္ကို ရရွိဖို႔ အစိုးရဘက္က လုပ္ေဆာင္သြားရမွာပါ။ကြဲျပားမွဳဟာ ကမၻာေပၚက ဘယ္ေနရာမဆို ရွိေနမွာပါပဲ။ကြဲျပားမွဳကို အေကာင္းဆံုးစုစည္းျပီး လူသားတိုင္းရဲ႕ ေမြးရာပါ အခြင့္အေရးရရွိဖို႔အတြက္ ခြဲျခားမွဳေတြ အဆံုးသတ္သင့္ပါျပီ။ ။
Phoenix

Crd: Our Future Nation page

21/03/2020

လူမွုမီဒီယာေတြေပၚမွာေတြ႕ရတဲ့ သတင္းေတြကို အမွား/အမွန္စိစစ္နိုင္မယ့္ အႀကံျပဳခ်က္နည္းလမ္း (၁၀) ခု
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

အေရးေပၚအေျခအေနေတြမွာ လူမွုမီဒီယာေတြေပၚမွာပ်ံ႕ႏွံ့တတ္ ေလ့ရွိတဲ့ သတင္းေတြကို အမွား/အမွန္ စစ္ေဆးလို့ရမယ့္အႀကံျပဳခ်က္ နည္းလမ္း ၁၀ခုကို ဟုတ္တယ္ Vs မဟုတ္ဘူး ကေန ကူးယူေဝမၽွေပးခ်င္ပါတယ္။

ဒီနည္းလမ္း ၁၀ ခုကိုေတာ့ Facebook က သူ႔ရဲ့ လူမွုမီဒီယာကြန္ရက္ေပၚမွာ သတင္းအမွားေတြကို သတိျပဳမိေစဖို့အတြက္ ေရးသားေဖာ္ျပထားတာကို ဘာသာျပန္ကိုးကားၿပီး ျပန္လည္ေဖာ္ျပေပးလိုက္တာလည္းျဖစ္ပါတယ္။

အခုလိုမ်ိဳး တစ္ကမၻာလုံးမွာ က်န္းမာေရးအတြက္အေရး ေပၚတပ္လွန႔္ထားရတဲ့အေျခအေနေတြမွာ ေကာလဟာလသတင္းအမွားေတြက ထြက္ေပၚတတ္ေလ့ ရွိတဲ့အတြက္ ေအာက္မွာ ေဖာ္ျပထားတဲ့နည္းလမ္းအတိုင္းစစ္ေဆးလိုက္မယ္ဆိုရင္ေတာ့ သတင္းအမွား ေတြကို အလြယ္တကူပဲ ေဖာ္ထုတ္နိုင္မွာျဖစ္ပါတယ္။ လူမွုမီဒီယာေတြေပၚမွာ အရမ္းကိုလူစိတ္ဝင္စား ေစမယ့္သတင္းမ်ိဳးေတြ႕လိုက္ရၿပီဆိုရင္

• (၁) ေခါင္းစဥ္ေတြကို သတိထားပါ။
သတင္းမွားေတြဟာ လူစိတ္ဝင္စားလာေအာင္လို့ ျပဴးတူးျပဲတဲ ေခါင္းစဥ္ေတြတက္ၿပီး ေရးေလ့ရွိပါတယ္။ဥပမာေပးရရင္- ျမန္မာလို ဆိုရင္ အေရးႀကီးသတင္းတို့၊ အေရးေပၚသတင္းတို့ အထူးသတင္းတို့ ေခါင္းစဥ္တပ္ၿပီး လာေလ့ရွိပါတယ္။
ေခါင္းစဥ္ဖတ္လိုက္ရတာနဲ႔တင္ စိတ္ကိုအံ့ဩတုန္လွုပ္သြားေအာင္ လုပ္ေလ့ရွိပါတယ္။
ဒီလို သတင္းမ်ိဳးကို ေတြ႕ရၿပီဆိုရင္ စၿပီး သံသယထားပါလို့ သတိေပးခ်င္ပါတယ္။

• (၂) လင့္ခ္ေတြကိုေသခ်ာၾကည့္ပါ။

သတင္းတု/သတင္းမွား ျဖစ္ေၾကာင္း သံသယျဖစ္စရာ သဲလြန္စေတြဟာ လင့္ခ္ေတြမွာပါေလ့ရွိပါတယ္။သတင္းမွားဖန္တီးသူေတြဟာ သူတို့ေရးတဲ့သတင္းမွားကို ယုံၾကည္ေအာင္လို့ သတင္းအမွားထဲမွာ URL အတုေတြ၊ လင့္ခ္ အတုေတြကို ဖန္တီးၿပီး ထည့္သြင္းေလ့ရွိၾကပါတယ္။ဒါ့ေၾကာင့္သတင္းထဲမွာ ရည္ညႊန္းထားတဲ့ URL ေတြကို ဝင္ၾကည့္ၿပီး တိုက္ဆိုင္စစ္ေဆးဖို့လိုပါတယ္။

• (၃)သတင္းရင္းျမစ္ကိုစစ္ေဆးပါ
ကိုယ္ဖတ္လိုက္ရတ့သတင္းဟာ ယုံၾကည္လို့ရတဲ့၊တိက်ခိုင္မာမွုရွိတဲ့ သတင္းရင္းျမစ္က လာတာလားဆိုတာ စစ္ေဆးဖို့လိုပါတယ္။ကိုယ္ၾကားဖူး၊ဖတ္ဖူးေနၿပီးသားျဖစ္တဲ့ သတင္းမီဒီယာေတြကေန ဒီသတင္းကလာတာလားဆိုတာ စစ္ေဆးဖို့လိုတာပါ။ အကယ္၍ ကိုယ္မၾကားဖူးတဲ့ သတင္းဌာနတစ္ခုက လာတယ္ဆိုရင္ေတာ့ အဲဒီသတင္းဌာနေပ့ခ်္ရဲ့ About ဆိုတဲ့ ေနရာကို ဝင္ၿပီး ဒီသတင္းဌာနဟာ ဘယ္ကာလက တည္ေထာင္ထားတာလဲ။ေနရပ္လိပ္စာေတြ၊ဆက္သြယ္လို့ရတဲ့ ဖုန္းနံပါတ္ေတြေရာရွိရဲ့လားဆိုတာကိုၾကည့္ရွုစစ္ေဆးနိုင္ပါတယ္။

• (၄) သတင္းလုပ္ငန္းစဥ္အတိုင္းရွိရဲ့လားဆိုတာ စစ္ေဆးပါ။
ကိုယ္ဖတ္လိုက္ရတဲ့သတင္းဟာ စာလုံးေပါင္းမွန္ရဲ့လား။ဓာတ္ပုံေတြဟာ ျဖတ္ညႇပ္ကပ္ျပဳလုပ္ ထားလား။ဓာတ္ပုံေပၚမွာ စာတန္းေတြထိုးထားၿပီး ကိုယ့္ကိုဖတ္ခ်င္ေအာင္ဆြဲေဆာင္ထားတာ လားစတဲ့ Layout design ေတြကို စစ္ေဆးဖို့လိုပါတယ္။ဒီလို စာလုံးေပါင္းမမွန္၊ဓာတ္ပုံျဖတ္၊ညႇပ္၊ကပ္ေတြလုပ္ထားတဲ့သတင္းမ်ိဳးေတြဆိုရင္ သံသယထား ဖတ္ရွုဖို့လိုပါတယ္။သတင္းမီဒီယာလုပ္ငန္းစဥ္အတိုင္းေဆာင္ရြက္ေနတဲ့သတင္းမီဒီယာေတြကသတင္းေတြဟာ စာလုံးေပါင္းအမွားအယြင္းမရွိသေလာက္နည္းၿပီး ဓာတ္ပုံေတြကိုလည္းျဖတ္ညႇပ္ကပ္ လုပ္ထားျခင္းမရွိပါဘူး

• (၅)ဓာတ္ပုံေတြကို ေသခ်ာၾကည့္ၿပီးမွ ယုံၾကည္ပါ။
ခုဏက ေျပာခဲ့သလိုပါပဲ။သတင္းမွား ျဖန႔္ေဝေနတဲ့ ဝက္ဘ္ဆိုဒ္ေတြ ေပ့ခ်္ေတြက သတင္းမွားေတြမွာ ဓာတ္ပုံေတြ၊ ဗီဒီယိုေတြအသုံးျပဳၿပီး ပုံမွားရိုက္ေလ့ရွိပါတယ္။
အဲဒီဓာတ္ပုံေတြ၊ ဗီဒီယိုေတြဟာ သတင္းနဲ႔မသက္ဆိုင္တဲ့ ဓာတ္ပုံေတြ ျဖစ္ေနေလ့ရွိပါတယ္။
ဒါ့ေၾကာင့္ Google Image Search လို search engine တစ္ခုခုကိုအသုံးျပဳၿပီး ဒီဓာတ္ပုံေတြ၊ ဗီဒီယိုေတြဟာ ဘယ္ကလာလဲဆိုတာ စစ္ေဆးလို့ရပါတယ္။

• (၆)ရက္စြဲေတြကို ေသခ်ာစိစစ္ပါ
ကိုယ္က သတင္းမွန္ထင္လို့ Share လိုက္ၿပီးခါမွ ဒီသတင္းဟာသတင္းအေဟာင္းႀကီး ျဖစ္ေနတာမ်ိဳး ၾကဳံဖူးၾကမွာပါ။ဒါ့ေၾကာင့္ Date ေတြကို စစ္ေဆးပါ။ဒါ့အျပင္ သတင္းမွားမွာ ပါဝင္တဲ့ အေၾကာင္းအရာေတြက အခ်ိန္ကာလ ရက္စြဲ အမွားအယြင္းေတြပါတတ္ပါတယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ ရက္စြဲေတြကို ေသခ်ာစစ္ေဆးဖတ္ရွုပါ။

• (၇)သက္ေသေတြကိုေသခ်ာစစ္ေဆးပါ
သတင္းမွာပါဝင္တဲ့ သတင္းရင္းျမစ္ကို ဆိုလိုတာျဖစ္ပါတယ္။ဥပမာ- က်န္းမာေရးသတင္းနဲ႔ပတ္သက္ရင္ က်န္းမာေရးဝန္ႀကီးဌာနက တရားဝင္ထုတ္ျပန္တာလား။ဘယ္ေလာက္အထိ တိက်ခိုင္မာမွုရွိလဲဆိုတာကို စစ္ေဆးခိုင္းတာျဖစ္ပါတယ္။သတင္းမွာပါဝင္ တဲ့ လူပုဂၢိဳလ္ သတင္းရင္းျမစ္ဟာ အျပင္မွာ တကယ္ရွိေနတဲ့သူလား။ဒါမွမဟုတ္သတင္းမွား ဖန္တီးတဲ့သူရဲ့ စိတ္ကူးစိတ္သန္းနဲ႔ ဖန္တီးထားတဲ့ သတင္းရင္းျမစ္လားဆိုတာစစ္ေဆးဖို့လိုပါ တယ္။

• (၈) တျခားသတင္းေတြနဲ႔ တိုက္ဆိုင္စစ္ေဆးပါ။
ကိုယ္ဖတ္လိုက္ရတဲ့သတင္းဟာ အျခားသတင္းမီဒီယာေတြမွာေရာ ပါဝင္သလားဆိုတာနဲ႔ တိုက္ဆိုင္စစ္ေဆးပါ။သတင္းမီဒီယာလုပ္ငန္းစဥ္အတိုင္းေဆာင္ရြက္ေနတဲ့ အျခားသတင္းဌာန ေတြမွာ ဒီသတင္းကိုမေတြ႕ဘူးဆိုရင္ေတာ့ ဒီသတင္းဟာ သတင္းမွားျဖစ္နိုင္ပါတယ္။တျခားသတင္းဌာနေတြမွာလည္း ပါတယ္ဆိုရင္ေတာ့ သတင္းမွန္ျဖစ္နိုင္ပါတယ္

• (၉)သတင္းက ရယ္စရာျဖစ္ေနလား
တခါတေလမွာ သတင္းမွားေတြဟာ ရယ္စရာျဖစ္ေနတတ္သလို၊သေရာ္စာလိုေလွာင္ထားတာ မ်ိဳးလည္းျဖစ္ေနတတ္ၿပီး ခြဲျခားရခက္ပါတယ္။ဒါဆိုရင္ သတင္းမွာပါဝင္တဲ့ အခ်က္အလက္ ေတြကို အေသးစိတ္ဖတ္ရွုၿပီး အမွား၊အမွန္ခြဲျခားနိုင္ပါတယ္။

• (၁၀) သတင္းမွားမွန္းထင္သာျမင္သာေအာင္ေရးထားတဲ့သတင္းမ်ိဳးေတြကို သတိထားပါ။
တခ်ိဳ့သတင္းမွားေတြဟာ အမွားမွန္း ထင္သာျမင္သာရွိေအာင္ လုပ္ႀကံေရးသားထားတတ္ပါတယ္။ဒီလိုသတင္းမွားမ်ိဳးေတြကိုေတာ့ ကိုယ့္ရဲ့ ကိုယ္ပိုင္ဉာဏ္နဲ႔ ဓမၼဓိဌာန္က်က် စဥ္းစားဆင္ျခင္ဆုံးျဖတ္ပါ။

အထက္မွာေဖာ္ျပခဲ့တဲ့နည္းလမ္းေတြအတိုင္း လူမွုမီဒီယာေပၚကသတင္းေတြကို စစ္ေဆးၾကည့္မယ္ဆိုရင္ သတင္းအမွား/အမွန္ ေတြကို
အလြယ္တကူပဲ စစ္ေဆးနိုင္မွာျဖစ္ၿပီးေတာ့ သတင္းအမွားေတြကို တိုက္ဖ်က္နိုင္မွာပဲျဖစ္ပါတယ္။

Crd; Real or Not Team

28/02/2020

အမုန္းစကားဆိုတာ ဘာလဲ (၁)
------------------------------------------

၂၁ရာစုတြင္ IT (Information Technology) ေပၚေပါက္လာျခင္းႏွင့္အတူ အင္တာနက္လူမွုကြန္ယက္မ်ား က႑ဖြံ့ၿဖိဳးတိုးတက္လာသည္။ ထိုသို့ ေျပာင္းလဲလာမွုေရစီးေၾကာင္းေၾကာင့္ ေကာင္းက်ိဳးမ်ားအေနျဖင့္ သတင္းအခ်က္အလက္မ်ား ယခင္ကထက္ လ်င္ျမန္ေခ်ာေမြ႕လာျခင္း၊ အသိပညာဗဟုသုတမ်ားကို လြယ္ကူစြာ ရွာမွီးေလ့လာနိုင္ျခင္း၊ ကမၻာ့မည္သည့္ေနရာသို့ မဆို မိမိဆက္သြယ္လိုသူထံသို့ မိနစ္ပိုင္းအတြင္း ခ်ိတ္ဆက္ေျပာဆိုနိုင္ျခင္း၊ Online Banking, Online Shopping အပါအ၀င္ ေန႔စဥ္လူေနမွု ကိစၥရပ္မ်ားျဖစ္သည့္ လုပ္ငန္း ေဆာင္တာမ်ားကို အြန္လိုင္းမွတစ္ဆင့္ ျပဳလုပ္နိုင္ျခင္း စသျဖင့္တို့ ရရွိလာခဲ့သည္။ ဆိုးက်ိဳးမ်ားအေနျဖင့္ အကန္႔အသတ္မဲ့ အခ်က္အလက္မ်ားစြာအတြင္း သတင္း/အခ်က္အလက္မွားမ်ားပါ၀င္လာျခင္း၊ အသက္အရြယ္အားျဖင့္ လုပ္ေဆာင္ရန္မသင့္ ေလ်ာ္ေသးသည့္ အရာမ်ားကို အင္တာနက္တြင္ လြယ္ကူစြာရရွိနိုင္သလို၊ ဉပေဒႏွင့္ မညီေသာအရာမ်ားကိုလည္း လြယ္လင့္တကူရရွိ နိုင္ျခင္း၊ လူမွုကြန္ယက္ကို အလြန္အမင္းစြဲလမ္းသည့္အတြက္ ေန႔စဥ္လူေနမွုဘ၀ကို အေႏွာက္ အယွက္ျဖစ္ေစျခင္း၊ အင္တာနက္တြင္ ထည့္သြင္းသိမ္းဆည္းထားသည့္ ကိုယ္ေရးအခ်က္အလက္မ်ား၊ ဘဏ္အေကာင့္မ်ား၊ လုပ္ငန္း ခြင္ဆိုင္ရာအခ်က္အလက္မ်ားကို ခ်ိဳးေဖာက္ခိုးယူခံရျခင္းႏွင့္ အင္တာနက္ကို တလြဲသုံးမွုအျဖစ္ အမုန္းတရား မ်ားပ်ံ႕ႏွံ့ေစျခင္း၊ အၾကမ္းဖက္မွုမ်ားျဖစ္ေပၚေစရန္ လွုံ႔ေဆာ္ျခင္းတို့ျဖစ္ၾကသည္။

အင္တာနက္အသုံးျပဳမွု ပိုမိုလြယ္ကူလာေသာေၾကာင့္ အမုန္းစကားမ်ားကို လြယ္လြယ္ကူကူေျပာဆိုလာခဲ့သည္။ ထိုသို့ ေျပာဆိုျခင္းေၾကာင့္ လူမွုအဖြဲ႕အစည္းအတြင္း အႏၲရာယ္ရွိေသာ အမုန္းစကားမ်ားႏွင့္ ပဋိပကၡမ်ားသည္ အခ်ိန္တိုတြင္း ကူးစက္ပ်ံ႕ႏွံ့နိုင္သည္။ အထူးသျဖင့္ လူမွုကြန္ယက္စာမ်က္ႏွာတြင္ တင္လိုက္သည့္ စာအေၾကာင္း အရာႏွင့္ ပတ္သက္၍ေသာ္လည္းေကာင္း၊ တစ္ကိုယ္ရည္သုံးမိမိကိုယ္ပိုင္အေကာင့္မွ ဗီဒီယို Live လႊင့္၍ ေျပာဆိုမွု မ်ားမွေသာ္လည္းေကာင္း၊ ပြဲအခမ္းအနားတစ္ခုတြင္ တက္ေရာက္ေဟာေျပာရသည့္ အခ်ိန္ Facebook မွ Live မွုမ်ားမွေသာ္လည္းေကာင္း၊ ပုံစံအမ်ိဳးမ်ိဳးတို့ျဖင့္ လ်င္ျမန္စြာပ်ံ႕ႏွံ့သြားေစသည္။

ဤေနရာတြင္ အမုန္းစကားဟူသည့္ အဓိပၸာယ္ကို ဉီးစြာရွင္းလင္းလိုပါသည္။ အမုန္းစကားဆိုသည္မွာ စိတ္ခံစားမွု ကို အေျခခံသည့္ အယူအဆတစ္ခု ျဖစ္သည္။ လူပုဂၢိဳလ္တစ္ဉီးတစ္ေယာက္မွ သုံးႏွုန္း ေျပာဆိုလိုက္သည့္ စကားမွာ သီးျခားအက်ိဳး ဆက္မရွိေစကာမူ တျခားတစ္ပါးသူအား ခြဲျခားႏွိမ့္ခ်သည့္ အျပဳအမူ၊ အေျပာအဆိုတို့မွစတင္ကာ မတူညီေသာ လူမွု့အဖြဲ႕အစည္းႏွစ္ရပ္အၾကားအျငင္းပြားမွုမ်ား၊ ပဋိပကၡမ်ားကိုျဖစ္ေပၚေစရန္ လွုံ႔ေဆာ္သည္အထိ ျဖစ္သြားေစသည့္ ကိစၥရပ္မ်ားပါ၀င္သည္။

နိုင္ငံတကာတြင္ အမုန္းစကား၏ျပင္းထန္မွုအဆင့္အလိုက္ခြဲျခားသတ္မွတ္ထားသည္။ ၎တို့မွာ -

(၁) သေဘာထားမႀကီးမွုျဖစ္ေစနိုင္ေသာ္လည္း အကာအကြယ္ေပးထားရမည့္ ဉပေဒႏွင့္ အညီအမုန္းစကား။ (အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ ျပည္သူ႔အေရးႏွင့္ နိုင္ငံေရးအခြင့္အေရး သေဘာတူစာခ်ဳပ္ (ICCPR) အပိုဒ္ ၁၉၊ အပိုဒ္ခြဲ (၂) တြင္ အကာအကြယ္ေပးရမည္ျဖစ္ေသာ ထုတ္ေဖာ္ေျပာဆိုျပသမွုမ်ားထဲတြင္ သေဘာထားမႀကီးမွုႏွင့္ ခြဲျခားဆက္ဆံ မွုမ်ားကို ထုတ္ေဖာ္ျပသျခင္း၊ နိုင္ငံေတာ္အစိုးရက လက္ခံနိုင္ဖြယ္ရာမရွိေသာ ‌‌‌ေဝဖန္ေျပာဆိုမွုမ်ားပါ၀င္နို င္ေသာ္လည္း ဉပ‌ေဒျဖင့္ တရားစြဲဆိုကန႔္သတ္ျခင္းမျပဳသင့္ေၾကာင္းျပဌာန္း ထားသည္။)

(၂) အျခားသူမ်ား၏ ဂုဏ္သိကၡာႏွင့္ အခြင့္အေရးကို ကာကြယ္ရန္ (သို့) နိုင္ငံေတာ္လုံျခဳံေရး၊ အမ်ားျပည္သူေအးခ်မ္းသာယာေရး၊ က်န္းမာေရးႏွင့္ ကိုယ္က်င့္တရားတို့ကို ကာကြယ္ရန္ တားျမစ္နိုင္သည့္ အမုန္းစကား။ (အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ ျပည္သူ႔အေရးႏွင့္ နိုင္ငံေရးအခြင့္အေရး သေဘာတူစာခ်ဳပ္ (ICCPR) အပိုဒ္ ၁၉၊ အပိုဒ္ခြဲ (၃) အရ နိုင္ငံအစိုးရမ်ားမွ ဉပေဒထုတ္ျပန္၍ ကန႔္သတ္မည္ဆိုပါက ကန႔္သတ္ရမည့္ အမုန္းစကားဟု ျပဌာန္းထားသည္။)

(၃) ရန္လိုျခင္း၊ ခြဲျခားဆက္ဆံျခင္း (သို့) အၾကမ္းဖက္ျခင္းမ်ားျပဳလုပ္ေစရန္ ခြဲျခားဆက္ဆံမုန္းတီးမွု အေျခခံ၍ လွုံ႔ေဆာ္ျခင္း အမုန္းစကား။ (အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ ျပည္သူ႔အေရးႏွင့္ နိုင္ငံေရးအခြင့္အေရးဆိုင္ရာ သေဘာတူစာခ်ဳပ္ (ICCPR) အပိုဒ္ ၂၀၊ အပိုဒ္ခြဲ (၂) အရ နိုင္ငံအစိုးရမ်ားမွ ရာဇ၀တ္မွု၊ တရားမမွုႏွင့္ စီမံအုပ္ခ်ဳပ္ပုံစည္းမ်ဥ္း စည္းကမ္းမ်ားျဖင့္ တားျမစ္ရမည့္ အမုန္းစကားဟု ျပဌာန္းထားသည္။)

(၄) လူမ်ိဳးတုန္းသတ္ျဖတ္ရန္လွုံ႔ေဆာ္မွုႏွင့္ အျခားေသာနိုင္ငံတကာဉပေဒခ်ိဳးေဖာက္မွုမ်ား
(ကုလသမဂၢ လူမ်ိဳးတုန္းသတ္ျဖတ္မွုပေပ်ာက္ေရးသေဘာတူညီခ်က္ႏွင့္ ေရာမဉပေဒတြင္ ျပဌာန္းထားသည့္ နိုင္ငံတကာျပစ္မွုဆိုင္ရာတရား႐ုံး) တို့ျဖစ္ၾကသည္။

ထိုအခ်က္ေလးခ်က္ထဲမွ အႏၲရာယ္အရွိဆုံးအဆင့္အျဖစ္ ၃ ႏွင့္ ၄ အခ်က္တို့ျဖစ္ၾကၿပီး တားျမစ္ရမည့္အဆင့္အျဖစ္ နိုင္ငံတကာဉပေဒမ်ား၊ သေဘာတူစာခ်ဳပ္မ်ားတြင္ ျပဌာန္း သတ္မွတ္ထားသည္။ ထို့အခ်က္မ်ားအရ နိုင္ငံေတာ္အစိုးရမ်ားသည္ အျပင္းထန္ဆုံးေသာ အမုန္းစကားပုံစံမ်ိဳးကို ဉပေဒျဖင့္ ကန႔္သတ္တားဆီးရမည္ဟု သတ္မွတ္ထားသည္။ ယင္းသို့ တားျမစ္ကန႔္သတ္ရမည့္ အေျခအေနမ်ားမွာ ထုတ္ေဖာ္ေျပာဆိုသူအေနျဖင့္ ရည္ရြယ္ခ်က္ရွိရွိျဖင့္ လူမ်ိဳးတုံးသတ္ျဖတ္ရန္ အမ်ားျပည္သူကို ခြဲျခားဆက္ဆံမွုအမုန္းတရားမ်ားျဖင့္ လွုံ႔ေဆာ္စည္း႐ုံးျခင္း၊ ရန္လိုျခင္း (သို့မဟုတ္) အၾကမ္းဖက္ျခင္းတို့ျဖစ္ေစရန္ လွုံ႔ေဆာ္ေျပာဆိုျခင္းတို့ျဖစ္ၾကသည္။ ထုတ္ေဖာ္ေျပာဆိုမွုမ်ားတြင္ ေဒါသထြက္စရာ (သို့မဟုတ္) ေစာ္ကားမွုတို့မွာ အမုန္းစကားျဖစ္နိုင္ေသာ္လည္း အထက္ပါ အဆင့္သတ္မွတ္ခ်က္မ်ားတြင္ ကိုက္ညီမွုမရွိေပ။

အႏၲရာယ္ရွိသည့္ အဆင့္မ်ားကို တိုင္းတာသည့္ အဂၤါရပ္မ်ားမွာ
(၁) ေျပာစကားမ်ားကို အေျခခံကာ တုံ႔ျပန္လွုပ္ရွားေဆာင္ရြက္မည့္ ပရိတ္သတ္အင္အားတစ္ခု အေပၚၾသဇာႀကီးမား ေသာ စြမ္းအားျပည့္ ေဟာေျပာသူ။

(၂) ေဟာေျပာသူက ႏွိုးဆြလိုက္သည္ႏွင့္ ထႂကြနိုင္ေလာက္ေအာင္ ၀မ္းနည္းေၾကကြဲမွုရေနေသာ နားေထာင္သူ ပရိတ္သတ္၊ သို့မဟုတ္ ေၾကာက္ရြံ့မွုရွိေနႏွင့္ေသာ နားေထာင္သူ ပရိတ္သတ္။

(၃) နားေထာင္သူမ်ားအား အၾကမ္းဖက္မွုလွုပ္ရွားေစရန္ ေဆာ္ၾသသံအျဖစ္ျဖစ္ေစမည့္ ေဟာေျပာပုံ။

(၄) လူမွုေရးအရျဖစ္ေစ သမိုင္းေၾကာင္းအရျဖစ္ေစ အုပ္စုႏွစ္စုအၾကားတြင္ အၾကမ္းဖက္မွုျဖစ္ပြားလြယ္ေစမည့္ အေနအထား၊ (ဉပမာ- သယံဇာတရင္းျမစ္အတြက္ ကာလရွည္ၾကာယွဥ္ၿပိဳင္မွု၊ ၀မ္းနည္းေၾကကြဲရမွုမ်ားႏွင့္ အတိတ္မွ အၾကမ္းဖက္မွုမ်ားျဖစ္ပြားခဲ့ျခင္းအတြက္ လူမွုေရးႏွင့္ နိုင္ငံ‌ေရးတို့အရ ေျဖရွင္းေပးနိုင္ျခင္း အားနည္းမွု)

(၅) တုံ႔ျပန္ေစခ်င္သည့္ သက္ဆိုင္ရာ ပရိသတ္မ်ားထံ ယင္းေျပာစကားအား ပ်ံ႕ႏွံ့လြယ္ေစမည့္ ျဖန႔္ခ်ိေရးနည္းလမ္း (ဉပမာ- ေရဒီယိုအသံလႊင့္မွု)တို့ ျဖစ္ၾကသည္။

ေယဘုယ်အေနျဖင့္ မိမိမခ်စ္ခင္မႏွစ္သက္ေသာ စကားတိုင္းကို အမုန္းစကားဟု သတ္မွတ္နိုင္သည္။ သို့ေသာ္ ထိ ခိုက္နစ္နာေစေသာစိတ္အခံျဖင့္ အေျခအျမစ္မရွိေသာ ထင္ျမင္ယူဆခ်က္မ်ားကို အေျခခံကာ မတူကြဲျပားမွုမ်ား အေပၚ ႏွိမ့္ခ်ေျပာဆိုမွုမ်ားကို အမုန္းစကားအျဖစ္ သတ္မွတ္နိုင္သည္။ အသံအဖြဲ႕မွ သတ္မွတ္ ထားသည့္ မတူကြဲျပားမွုမ်ားမွာ အမ်ိဳးမ်ိဳးေသာ လူမ်ား/လူအုပ္စုမ်ား၏ ျဖစ္တည္မွု၊ အသားအေရာင္၊ လိင္ျဖစ္ တည္မွု၊ လိင္စိတ္ခံယူမွု၊ လိင္စိတ္တိမ္းညႊတ္မွု၊ ကိုးကြယ္ရာ ဘာသာႏွင့္ယုံၾကည္မွု၊ ဘာသာစကား၊ လူမ်ိဳး၊ ေမြးဖြား ရာေဒသ၊ သန္စြမ္းမွု/မသန္စြမ္းမွု၊ ခႏၶာကိုယ္အခ်ိဳးအစား၊ နိုင္ငံေရးအယူအဆ၊ ထင္ျမင္ယူဆခ်က္၊ လူမွုေရးဇစ္ျမစ္၊ ဌာေနတိုင္းရင္းသားျဖစ္မွုတို့ျဖစ္ၾကသည္။

Crd : Free Speech Defender

Reference;
1. အသံအဖြဲ႕ - လြတ္လပ္စြာထုတ္ေဖာ္ေျပာဆိုခြင့္ သင္တန္းလက္စြဲ (၂၀၁၉-၂၀၂၀)
2. Article 19 - အမုန္းစကား ရွင္းျပျခင္းလက္စြဲ