Sense & Touch

21/04/2026

𝕊𝕠𝕞𝕤 𝕧𝕒𝕝𝕥 𝕖𝕣 𝕚𝕖𝕥𝕤 𝕦𝕚𝕥 𝕕𝕖 𝕓𝕠𝕠𝕞

Ik moet toegeven: ik schep er best genoegen in om aan bomen te schudden. Dat had ik vroeger nooit gedacht, toen ik me nog diep tussen de wortels verschool. Maar sinds de opkomst van sociale media ben ik langzaam tevoorschijn gekropen. En ik ben niet de enige.

Iemand noemde het ooit treffend: ‘digitale diarree’. Vrijwel alles wordt op sociale media gegooid, of het nu klopt of niet. Sommigen bereiken daarmee een groot publiek, anderen verdwijnen in de ruis. Vaak heeft dat weinig met inhoud te maken. Soms gaat iets simpelweg viral. Fake news wordt voor waar aangenomen, terwijl waarheid, als die al bestaat, wordt weggezet als nep. En wie het hardst schreeuwt, krijgt het grootste podium.

Dat podium is nooit mijn doel geweest. Zichtbaarheid is slechts een middel. Want, er roerde zich iets anders in mij. Een behoefte om tegengeluid te geven. Om niet langer te zwijgen als ik het ergens niet mee eens ben. Of als ik voel dat ik iets te brengen heb. Misschien wel omdat ik zo lang koos voor onzichtbaarheid: liever een 1 op mijn cijferlijst dan het geven van een spreekbeurt (echt waar).

Onlangs kreeg ik een reactie, die mij raakte. Het triggerde precies dat oude stuk dat het liefst weer onder de grond kruipt. Terug naar veilig. Terug naar stil.

Opstaan en aan die boom schudden is één. De gevolgen dragen is iets anders. Zolang iedereen het met me eens is, blijft het comfortabel en veilig. Dat voelt als balsem voor mijn ziel. Het verzacht oude wonden. En ja, mijn ego gaat er ook best lekker op. Maar ik wil meer. Ik wil het gesprek. De discussie. Beweging. Eerlijkheid. Échte ontmoetingen.

Alleen: je kunt nu eenmaal niet aan bomen schudden zonder het risico dat iets naar beneden valt en je raakt. Want eerlijk, kritiek ontvangen vind ik lastig. Ik wil geen afwijzing. Ik wil niet dat iemand boos op me wordt. Dat trek ik me aan. Het maakt me onzeker, verdrietig, bang. En ga ik twijfelen. Mag ik dit wel zeggen? Klopt het eigenlijk wel?

Daar ligt mijn gevoeligheid, maar misschien ook mijn kracht. Twijfel is voor de getalenteerden, wordt weleens gezegd. Dat gezegde omarm ik met liefde. Want ja, ik twijfel. En ben kritisch. Op de wereld en op mezelf. Misschien ooit ontstaan als overlevingsstrategie, maar het beschermt me ook tegen dogma’s en oogkleppen.

En soms maak ik er geen vrienden mee. Dat is lastig en pijnlijk. Maar belangrijker is dat ik bevriend blijf met mezelf. En ervoor kies om te blijven staan.

Waarom deze post? Misschien wel omdat ik hoop dat we iets vaker durven schudden. Niet om gelijk te krijgen, maar om in beweging te blijven. Om niet weg te zakken in stilte, gemak of volgzaamheid.

Maar laten we daarbij ook eerlijk zijn: spreken is niet hetzelfde als alles maar roepen wat in je opkomt. Laten we elkaar meer ruimte geven voor wat er naar beneden valt. Voor de pijn en het ongemak dat ontstaat als iets geraakt wordt. En voor de mens die daarachter zit.

Wat zou jij willen zeggen?

📝👇

17/04/2026

ℍ𝕒𝕡𝕥𝕠𝕟𝕠𝕞𝕚𝕖 𝕖𝕟 𝕥𝕒𝕟𝕥𝕣𝕒: 𝕥𝕨𝕖𝕖 𝕧𝕖𝕣𝕤𝕔𝕙𝕚𝕝𝕝𝕖𝕟𝕕𝕖 𝕨𝕖𝕣𝕖𝕝𝕕𝕖𝕟?

Ta**ra, het roept zowel oordeel als nieuwsgierigheid op. Ook in de wereld van de haptonomie. Deze twee werelden blijven vaak gescheiden en dat is goed, wanneer het om (hapto)therapie gaat.

Maar ik zie veel overlap tussen haptonomie en ta**ra. Naast uiteraard de verschillen.

Het is vast niet voor niets dat ik in de tantrische wereld regelmatig haptonomen of haptotherapeuten tegenkom...

Ik schreef er een uitgebreid artikel over.

"De haptonomie wordt gezien als de theorie van de menselijke affectieve ontwikkeling, of de ontwikkeling van het gevoelsleven. Niet als iets lineairs, maar meer als een spiraal waarin je steeds opnieuw, en steeds dieper, bij jezelf uitkomt.

Frans Veldman, grondlegger van de haptonomie, heeft dit omschreven in een aantal bestaans- en zijnswijzen. Dit is geen ‘level’ wat je bereikt en waar je vervolgens altijd verblijft. Het is meer een ruimte waarbinnen je beweegt, die meer of minder begrensd is.

In ta**ra zou je kunnen zeggen dat het gaat over het leren gevoeliger te worden. Een beweging van je ego-staat, afgescheidenheid, naar het samenvallen met het leven."

Meer lezen?
⬇️⬇️⬇️

In een wereld waarin alles draait om denken, presteren en digitaal contact, merk ik dat steeds meer mensen het verlangen voelen om weer thuis teLees verder...Haptonomie en ta**ra, twee verschillende werelden?

26/03/2026

𝕊𝕡𝕚𝕖𝕣 𝕧𝕒𝕟 𝕕𝕖 𝕫𝕚𝕖𝕝 𝕠𝕗 𝕘𝕖𝕨𝕠𝕠𝕟 𝕖𝕖𝕟 𝕕𝕚𝕖𝕡𝕝𝕚𝕘𝕘𝕖𝕟𝕕𝕖 𝕙𝕖𝕦𝕡𝕓𝕦𝕚𝕘𝕖𝕣?

In de spirituele en alternatieve wereld kun je er niet omheen: de psoas.

De psoas wordt vaak de ‘spier van de ziel’ genoemd, omdat hij anatomisch direct verbonden is met je overlevingsinstinct. Het is (een van) de eerste spier(en) die aanspant als je schrikt; hij trekt je in de foetushouding om je vitale organen te beschermen. Omdat de psoas ook nog eens verbonden is met je middenrif (en dus je ademhaling), wordt hij in veel stromingen gezien als dé plek waar je diepste angsten en trauma’s zich vastzetten.

De psoas ‘releasen’, door flink in je buik te laten porren, wordt dan ook vaak als behandeling ingezet om je trauma’s op te lossen of los te laten. Maar je voelt hem waarschijnlijk al aankomen: opgeleid als haptotherapeut én sportmasseur en behept met een flinke dosis gezonde scepsis, kijk ik hier toch iets anders tegen aan.

Als tegenwicht voor de vele claims over deze magische spier, kijk ik in mijn nieuwste blog naar de mythes rondom de psoas:

🤍 Hoe de psoas aan zijn naam van de spier van de ziel komt
❌ Waarom je de psoas via de buikwand niet kunt bereiken
⚠️ De risico's als je dit toch probeert
🏋️ De invloed van onze zitcultuur en de fitness-hype op de psoas
✨ Hoe het zit met 'energetische' blokkades

Benieuwd naar de nuchtere feiten achter de psoas-hype?

Lees het hele artikel hier:

In de spirituele en alternatieve wereld kun je er niet omheen: de psoas. Hij wordt vaak de ‘spier van de ziel’ genoemd.  Deze term komtLees verder...De psoas: de spier van de ziel?

13/03/2026

𝔸𝕒𝕟𝕣𝕒𝕜𝕖𝕟. 𝕁𝕒 𝕠𝕗 𝕟𝕖𝕖? (2)

In mijn vorige post vertelde ik al dat aanraking niet altijd de juiste ingang is. Ook niet voor een haptotherapeut of masseur.

Aanraking is direct en confronterend. Hoewel je in theorie iedereen fysiek zou kúnnen aanraken (we hebben immers allemaal een lichaam), kan niet iedereen aangeraakt wórden.

𝗢𝗳𝗳𝗹𝗶𝗻𝗲
Wanneer je door nare, traumatische ervaringen in een voortdurende overlevingstoestand terecht bent gekomen, kan de aanwezigheid van een ander, of zelfs je eigen lichaam, onveilig zijn geworden.

Soms zo onveilig dat het hele systeem 'offline' gaat; de telefoonverbinding wordt verbroken (de metafoor waar ik in mijn vorige post over schreef). En zonder verbinding is een werkelijk gesprek niet mogelijk.

Dit is geen kwestie van goede intenties, een veilige omgeving of simpelweg 'oefenen' door het toch te doen. Het gaat er niet om dat iemand leert aanraking te 'verdragen'. Dat is geen helen, maar overleven en het kan mogelijk zelfs her-traumatiseren.

𝗥𝗲𝗴𝘂𝗹𝗲𝗿𝗲𝗻 𝗼𝗳 𝗵𝗲𝗹𝗲𝗻?
We horen tegenwoordig veel over (co-)regulatie en hoe belangrijk dit is. Hoewel reguleren noodzakelijk is in het leven, en geleerd kan worden in contact met een veilige therapeut, betekent kunnen reguleren in therapie, niet automatisch dat je dit daarbuiten ook kunt.

Leren reguleren is echt iets anders dan trauma helen. Regulatie kun je zien als het kalmeren van een bepaalde overlevings- of stress-staat van het brein. Helen van trauma vraagt meer van het brein. Het gaat niet om het beheersen van de traumareactie, maar om het weer integreren van de delen van jezelf, die je door trauma bent kwijtgeraakt.

Aanraking is voor vrijwel alle getraumatiseerde mensen eng en spannend, omdat trauma zich vaak ontwikkelt in contact met andere mensen. Een veilige ander, wordt daarom door het overlevingsbrein niet altijd als veilig herkend.

Soms kan alleen de nabijheid van een ander al te veel zijn, zelfs als je hebt leren reguleren in aanwezigheid van een therapeut.Tederheid kan belastend zijn, aandacht bedreigend en iedere vorm van contact onveilig voelen.

𝗧𝗼 𝘁𝗼𝘂𝗰𝗵 𝗼𝗿 𝗻𝗼𝘁 𝘁𝗼 𝘁𝗼𝘂𝗰𝗵❟ 𝘁𝗵𝗮𝘁 𝗶𝘀 𝘁𝗵𝗲 𝗾𝘂𝗲𝘀𝘁𝗶𝗼𝗻
Kan aanraking dan helemaal niet bij trauma? Jawel, en haptotherapeuten zijn hier gelukkig ook specifiek voor opgeleid.

Maar het kan zeker niet altijd. Dan zal er eerst op een andere manier veiligheid in het systeem gebracht moeten worden. Aan de voorwaarden voldaan moeten worden om die stabiele 'telefoonverbinding' tot stand te kunnen brengen. Pas daarna kunnen we het gesprek aangaan.

Dat kan soms in haptotherapie, afhankelijk van de expertise van de therapeut. Maar vaak zal daarvoor andere specialistische hulp ingeschakeld moeten worden.

Soms kunnen traumacliënten trouwens wel aangeraakt worden bij bijvoorbeeld massage of fysiotherapie, maar niet in haptotherapie, omdat die aanraking op een andere laag plaatsvindt. Zoals bij een telefoongesprek waarbij je aan een kant van de lijn een telefoonbeantwoorder of voicemail treft.

Hoe dan ook, aanraken vraagt in iedere situatie altijd om zorgvuldigheid, doseren, afstemmen en keuzes maken. Weten wat je zelf als therapeut in huis hebt en waar jouw grenzen liggen en die van de cliënt. Want ook voor massage en haptotherapie bestaan contra-indicaties.

En soms moeten we erkennen dat haptotherapie of massage (nog) niet mogelijk is.

13/03/2026

𝔸𝕒𝕟𝕣𝕒𝕜𝕖𝕟. 𝕁𝕒 𝕠𝕗 𝕟𝕖𝕖? (1)

Hoewel ik een groot pleitbezorger ben van aanraken, is aanraken zeker geen 'holy grail'. Misschien gek dat je dit van mij hoort als haptotherapeut en masseur. En toch is het zo..

Haptotherapie (en ook massage) is niet voor iedereen. Soms kan en mag iemand niet aangeraakt worden. Daar kom ik in de volgende post op terug.

𝗔𝗮𝗻𝗿𝗮𝗮𝗸𝘁𝗵𝗲𝗿𝗮𝗽𝗶𝗲
Want eerst wil ik een mogelijk misverstand uit de weg ruimen. Haptotherapie wordt vaak gezien als voel- en aanraaktherapie. Deels klopt dit. Het gaat zeker over voelen. En vaak ook over aanraken. Maar meer nog over contact en affectiviteit.

Is dat niet hetzelfde, vraag je je misschien af?
Nee.

Ik zie affectiviteit als de emotionele onderstroom van contact, het is je vermogen om emoties te ervaren en te uiten. Dit bepaalt hoe je in de wereld staat.

Contact is de interactie tussen twee verschillende 'polen'. De ander (of omgeving) en jij. Of je buiten- en je binnenwereld. Affectiviteit is de kleuring van dit contact, maar ook wat contact teweegbrengt.

𝗧𝗲𝗹𝗲𝗳𝗼𝗼𝗻𝘃𝗲𝗿𝗯𝗶𝗻𝗱𝗶𝗻𝗴
Je kunt het zien als een telefoongesprek: het 'contact' is de telefoonverbinding, de 'affectiviteit' is het gesprek dat eroverheen gaat. Zonder contact is er geen overdracht van affectiviteit mogelijk; zonder affectiviteit blijft contact een mechanische uitwisseling.

Cruciaal hierbij is dat een gesprek altijd twee kanten heeft. Als haptotherapeut moet ik zelf ook verbonden zijn met mijn eigen lijf en gevoel. Ik zal aanwezig en bereikbaar moeten zijn, om niet alleen het telefooncontact, maar ook het gesprek tot stand te kunnen brengen.

𝗔𝗮𝗻𝗿𝗮𝗸𝗲𝗻 𝘇𝗼𝗻𝗱𝗲𝗿 𝗵𝗮𝗻𝗱𝗲𝗻
Aanraken is een middel om contact én om affectiviteit te ervaren, waar we in haptotherapie gebruik van maken. Maar je kunt ook aangeraakt worden zónder fysiek contact.

Je kunt voelen hoe iemand of iets je raakt, iets in je oproept, je lijf in beweging zet. Je wordt de hele dag aangeraakt van binnen en van buiten. Door woorden, een blik, muziek, kunst. Maar ook via de adem, door de natuur en de aanwezigheid van een ander.

Dát is waar haptotherapie mee werkt, aanraking op alle lagen, als middel en als ingang. Om hiermee te kunnen werken hebben we het lichaam nodig en, ook heel belangrijk, bewustzijn van dat lichaam.

𝗛𝗲𝘁 𝗴𝗲𝗹𝗲𝗲𝗳𝗱𝗲 𝗹𝗶𝗰𝗵𝗮𝗮𝗺
Maurice Merleau-Ponty, een filosoof die het fundament legde voor het denken over het lichaam zoals we dat in de haptotherapie gebruiken, sprak over 'het geleefde lichaam', le corps vécu.

Je zou dus kunnen zeggen: je hébt een lichaam, maar ook je bént een lichaam.

Je lichaam is je aanwezigheid in de wereld; je emoties en ervaringen zijn onlosmakelijk verbonden met je fysieke verschijning. En die fysieke verschijning is (aan)raakbaar, maar daar moeten we wel zorgvuldig mee omgaan.

Lees verder in de volgende post!

04/03/2026

𝔸𝕝𝕤 𝕣𝕦𝕤𝕥 𝕤𝕡𝕒𝕟𝕟𝕖𝕟𝕕 𝕚𝕤

Ze stapt met een lach, die op haar gezicht gebeiteld lijkt, mijn praktijkruimte binnen. Alert, pratend in hoog tempo, alles aan haar beweegt. Korte en abrupte gebaren, alsof haar lijf onder hoogspanning staat.

“Spanning? Nee, dat voel ik eigenlijk nooit,” zegt ze. Ja, volgende week gaat ze vliegen en sinds een paar jaar vindt ze dat wel spannend. En haar zus start binnenkort opnieuw met chemo. Maar daar wil ze liever niet te lang bij stilstaan.
"Straks stort ik in", zegt ze.

“En dan?” vraag ik zachtjes.

Plotseling zijn daar tranen.
Ze huilt niet snel, zegt ze verbaasd. En slikt haar tranen weg. Ach, dat komt vast, omdat ze bijna ongesteld moet worden.

Maar als we samen iets langer blijven bij wat er vanbinnen gebeurt, wordt voelbaar hoeveel verdriet er zit. Hoe bang ze is haar zus te verliezen.

Haar manier van omgaan met moeilijke gevoelens is doorgaan. Hard werken. Druk zijn. Niet te veel voelen. Verdriet en angst liever niet. Boosheid ook niet. Blij zijn mag dan weer wel.
“Ik ben écht een blij ei.” lacht ze. Haar tranen zijn alweer zorgvuldig opgeborgen.

We doen een oefening. Ze komt recht tegenover me staan. Heel dichtbij. Ze had niet nagedacht over waar ze ging staan. Ze deed het gewoon. Haar lijf blijft in beweging. Ze praat snel, lacht, wiebelt. Het ongemak is zichtbaar, al zegt ze dat het wel meevalt. "Ik sta hier prima, hoor."

Maar wanneer ze een andere plek mag kiezen, wat verder weg, ontdekt ze dat het daar toch beter voelt. Minder bekeken ook. Toch blijft ze bewegen. Misschien om niet stil te hoeven staan bij wat er vanbinnen speelt?

Zo onderzoeken we een aantal plaatsen in de ruimte. Ze lijkt niet goed te weten welke plek ze zal kiezen. Veraf? Dichterbij? Ik vertel haar iets over sociale zones en ondertussen beland ze bijna ongemerkt op een plek schuin voor me, op ongeveer anderhalve meter.

“Hoe is het hier?”
“Rustiger,” zegt ze. “En ik voel me minder bekeken.” Haar lijf lijkt vanzelf een plek te hebben gevonden die klopt.

Ik nodig haar uit om naast me op de behandelbank te komen zitten. Op haar eigen billen. Gewoon even zitten. Ademhalen. Aandacht naar binnen.

“Voel maar eens hoe het daar is.”

Haar adem stokt. En dan begint ze te snikken. Heftig en rauw.
“Maar het voelt ook fijn en rustig,” zegt ze verbaasd. “Ik snap er niks van.”

Als ik mijn hand zacht op haar onderrug leg, ontspant ze verder. "Hoe doe je dat? Normaal sta ik altijd aan. En nu ga ik een soort van uit. Wow...”

Dat niet ik iets doe, maar zijzelf is een openbaring. Dat uitgaan, zakken in haar lijf, even niet-hoeven, ervaart ze als iets nieuws en het bevalt haar wel. “Dit wil ik elke dag wel.” grapt ze.

Soms is dit wat er gebeurt.
Dat iemand die denkt geen spanning te voelen, ineens ontdekt hoeveel er al die tijd gedragen is. Dat als je stopt met doorgaan, er rust ontstaat. Dat stilstaan en voelen niet betekent dat je instort. En dat je lijf al lang weet wat je hoofd nog niet durft toe te laten.

18/02/2026

𝕎𝕒𝕟𝕟𝕖𝕖𝕣 𝕚𝕤 𝕜𝕨𝕒𝕝𝕚𝕥𝕖𝕚𝕥 𝕘𝕠𝕖𝕕 𝕘𝕖𝕟𝕠𝕖𝕘?

𝟭𝟵𝟴𝟲
Daar stond ik, met een kersvers havo-diploma op zak. De logische weg was een hbo-studie, maar mijn hart trok me ergens anders heen: het NIMETO. Een 4-jarige creatieve mbo-opleiding. Het bleek een leuke en leerzame tijd, maar helaas ontdekte ik ook dat mijn creativiteit zich niet zomaar op commando liet sturen. Na drie jaar besloot ik mijn eigen pad te zoeken buiten de schoolbanken.

Dat pad liep via werkervaring en bijscholing uiteindelijk naar een post-hbo opleiding haptotherapie. Na een positief gesprek met de directie, werd ik toegelaten. In 2022 haalde ik met trots mijn diploma, exact hetzelfde vakdiploma als al mijn collega’s.

𝟮𝟬𝟮𝟲
Vandaag de dag stuit ik op een muur die niet zoveel met vakmanschap te maken heeft. Die keuze in de jaren 80, heeft consequenties die ik toen niet kon overzien.

Ik kan me vanwege dat ontbrekende diploma niet aansluiten bij beroepsverenigingen (zoals de VVH, NFG of VBAG), kwaliteitsregisters of Vektis. Daarom worden mijn behandelingen niet vergoed. En ben ik niet vrijgesteld van btw.

Ondertussen draag ik wél de volle verantwoordelijkheid en voldoe ik aan alle wet en regelgeving die voor zorgverleners geldt.

𝗪𝗮𝗻𝗻𝗲𝗲𝗿 𝗶𝘀 𝗸𝘄𝗮𝗹𝗶𝘁𝗲𝗶𝘁 𝗴𝗼𝗲𝗱 𝗴𝗲𝗻𝗼𝗲𝗴?
Ik had me hier bij neergelegd. Maar onlangs hoorde ik van een van die beroepsverenigingen dat als ik een andere (hbo geaccrediteerde) haptotherapie opleiding had gedaan, mijn vooropleiding irrelevant was geweest. Omdat ik koos voor de Academie voor Haptonomie (post-hbo), is dat oude diploma wél een harde eis. Het voelt wrang dat er met verschillende maten wordt gemeten.

Oneerlijk?
Op zijn minst iets om over na te denken.

Zo wisselen bijvoorbeeld ook de regels rondom het verplichte diploma MBK en PsBK per beroepsvereniging, de een vraagt één diploma, de ander vereist beide.

Voor mij blijft de vraag over: waar is kwaliteit eigenlijk op gebaseerd? Meten we die aan vinkjes en opleidingsroutes, of aan ervaring, vakmanschap en kwaliteit?

𝗞𝗶𝗲𝘇𝗲𝗻 𝘃𝗼𝗼𝗿 𝗲𝗶𝗴𝗲𝗻𝗵𝗲𝗶𝗱
Ik heb besloten om niet langer te proberen in een mal te passen die niet voor mij gemaakt is. Ik weiger namelijk te geloven dat ik tekortschiet, omdat mijn route niet langs de geijkte bureaucratische paden liep. Mijn vakmanschap is geen resultaat van een papiertje uit de jaren tachtig, het is het resultaat van de therapeut die ik nu ben. Ondanks of misschien wel juist dankzij mijn unieke pad.

​Het betekent namelijk ook dat ik niet gebonden ben aan de beperkende regels van verzekeraars en dat is misschien wel mijn grootste winst. In plaats daarvan kan ik kiezen voor volledige vrijheid in aanbod, vorm en ontwikkeling.

​Ik erken mijn eigen waarde als mens en therapeut en dat is de enige erkenning die er werkelijk toe doet. Dat voelt niet alleen rechtvaardig, het voelt vooral bevrijd.



foto: eigen archief

17/02/2026

𝕆𝕡𝕖𝕟 𝕖𝕟 𝕖𝕖𝕣𝕝𝕚𝕛𝕜?

Ondanks de heersende opvatting dat we vooral onze gevoelens met elkaar moeten delen, kun je je afvragen of het altijd nodig is om volledig open en eerlijk te zijn. Eerlijkheid wordt vaak gezien als iets onvoorwaardelijk goeds, maar dat is het niet altijd.

​Ik ben absoluut een voorstander van jezelf uitspreken. Van het delen van wat er in jou geraakt wordt en de ander daarin meenemen. Dat kan enorm verhelderend en verbindend zijn, zelfs als het schuurt of pijnlijk is. Maar kiezen voor openheid is niet altijd de juiste keuze.

𝗩𝗲𝗿𝗯𝗶𝗻𝗱𝗲𝗻 𝗼𝗳 𝗯𝗲𝗹𝗮𝘀𝘁𝗲𝗻?
​Soms komt eerlijk zijn voort uit een behoefte om zelf van een schuldgevoel af te komen, zonder voldoende stil te staan bij wat dat bij de ander teweegbrengt. In zo een situatie kan het delen opluchten voor degene die spreekt, terwijl de ander juist achterblijft met pijn, verwarring of een beschadigd gevoel van vertrouwen. Dan is openheid geen verbindende beweging meer maar een egoïstische ontlasting.

​De vraag is dan waarom het verteld wordt en wie er werkelijk bij geholpen is.

​Misschien hoort schuldgevoel soms ook gewoon gedragen te worden. Het is niet altijd aan de ander om te ontschuldigen. 𝘞𝘪𝘦 𝘻𝘪𝘫𝘯 𝘣𝘪𝘭𝘭𝘦𝘯 𝘣𝘳𝘢𝘯𝘥𝘵, 𝘮𝘰𝘦𝘵 𝘰𝘱 𝘥𝘦 𝘣𝘭𝘢𝘳𝘦𝘯 𝘻𝘪𝘵𝘵𝘦𝘯 (zeggen we niet voor niets). Niet alles hoeft uitgesproken te worden om verwerkt te kunnen worden.

𝗣𝗿𝗶𝘃𝗮𝗰𝘆
​Daarnaast heeft ieder mens recht op een eigen binnenwereld. Gedachten, verlangens, dromen en fantasieën maken deel uit van iemands persoonlijke beleving. Dat betekent niet dat er geheimen moeten zijn, maar wel dat niet alles gedeeld hoeft te worden. Openheid zonder begrenzing kan net zo schadelijk zijn als geslotenheid zonder eerlijkheid.

​Eerlijkheid vraagt daarom om afstemming en ethisch besef. Het vraagt je om af te wegen wat die openheid dient en of de ander dat wel kan dragen. 𝘝𝘦𝘳𝘵𝘳𝘰𝘶𝘸𝘦𝘯 𝘬𝘰𝘮𝘵 𝘵𝘦 𝘷𝘰𝘦𝘵 𝘦𝘯 𝘨𝘢𝘢𝘵 𝘵𝘦 𝘱𝘢𝘢𝘳𝘥. Nog zo'n mooi gezegde..

𝗠𝗼𝗿𝗲𝗲𝗹 𝗲𝗻 𝗲𝘁𝗵𝗶𝘀𝗰𝗵
​In mijn persoonlijke waarden staat eerlijkheid op de eerste plaats, naast kwetsbaarheid en passie. Dit gaat voor mij over een moreel besef (wat voelt als juist), maar zeker ook over een ethisch besef (wat is zorgvuldig en verantwoord in deze situatie).

Eerlijkheid slaat vooral terug op mijzelf door te reflecteren en te voelen waar en hoe ik trouw aan mijzelf kan blijven zonder de ander te beschadigen.

​Echte verbinding is misschien niet altijd alles met elkaar delen, maar verantwoordelijkheid nemen voor wat je deelt en de gevolgen daarvan. Respect voor de ander mag net zo zwaar wegen als trouw zijn aan jezelf. De conclusie kan dan ook zijn dat je bepaalde dingen laat rusten en de zwaarte of het ongemak zelf draagt.

Soms is zwijgen de hoogste vorm van eerlijkheid naar jezelf en de mooiste vorm van respect voor de ander.

14/02/2026

𝔸𝕒𝕟𝕞𝕠𝕕𝕕𝕖𝕣𝕖𝕟

Heb je wel eens dat gevoel, dat je maar wat aanmoddert? Kleine troost, je bent niet de enige. En ook ik sta daar regelmatig, in die modder.

We reageren op de wereld om ons heen, op wat er 'vanzelf' gebeurt, op wat ons overkomt. Wat er op je pad komt, dat kun je niet (altijd) zelf bepalen. Hoewel er ook mensen zijn die geloven dat je wel degelijk invloed hebt op wat je overkomt. Zij manifesteren, geloven in de Wet van de Aantrekkingskracht. Je krijgt wat je geeft. Het leven is maakbaar.

Nu geloof ik dit zelf ook ten dele. Als je vriendelijk en behulpzaam bent, dan is de kans groter dat je de vriendelijkheid van de ander ontmoet. Een notoire sjaggerijn zal hoogstwaarschijnlijk minder vriendelijkheid tegenkomen.

Hoewel... ik zag onlangs de film A man called Otto, wat enerzijds dit statement bevestigt en anderzijds juist weerlegt. Ook een knorrepot kan vriendelijkheid (soms tegen wil en dank)  tegenkomen. En de rasoptimist krijgt niet altijd terug wat hij zou wensen (of is het een kwestie van volhouden?)

Leuke film en stiekem - of eigenlijk niet zo stiekem - wil ik graag als Marisol zijn. (Marisol de aardige, superpositieve, zorgzame vrouw met een enorm groot hart) Deels heb ik wel een Marisol in me, maar ik voel ook soms het zwarte in mij, zoals Otto. Het glas dat halfvol is. Of zelfs gewoon leeg.

Dan kan het voelen alsof ik maar wat doe, zonder een duidelijke richting. Dat ik dus maar wat aanmodder. We hebben gewoonweg niet altijd invloed op wat ons overkomt.

Soms zijn het zure citroenen die het leven ons toebedeelt. 🍋 Ook al had je vriendelijk lachend, heerlijk zoete aardbeien gemanifesteerd.🍓

Maar dan? Hoe ga je daar vervolgens mee om? Wat doe je met die citroenen? Blijf je daar zuur naar staan te kijken of maak je er limonade van?

Het leven is (ten dele) maakbaar, door gebruik te maken van wat er is. Dan zit er soms niks anders op dan door te modderen, zelfs als die modder eigenlijk een berg met s**t blijkt te zijn. Of citroenen.

Maar in dat aanmodderen zit beweging: de richting bepaal je zelf. Door niet alleen je blik naar buiten te richten, maar ook naar binnen. En te zoeken naar jouw wensen, jouw richting, jouw leven.

13/01/2026

𝔼𝕖𝕟 𝕨𝕚𝕝𝕕𝕧𝕣𝕖𝕖𝕞𝕕𝕖 𝕟𝕒𝕒𝕜𝕥𝕖 𝕞𝕒𝕟

Geblinddoekt tast ik de ruimte af. Waar is iedereen? vraag ik me af. Zien ze me eigenlijk wel? Ik voel me alleen en ik moet ineens denken aan het gymles-trauma. Bang om als laatste over te blijven. Het kind dat niemand in zijn team wil.

We zijn bezig met een kiesstructuur. In plaats van een keuze op zicht te maken, zoals we meestal doen, zijn we nu aangewezen op gevoel en tast. Mijn hoofd vindt er van alles van. Voelen? Daar heb ik maar weinig ruimte voor, ik ben hyper alert.

Een hand op mijn schouder draait me in een andere richting. Ik voel iemand tegenover me staan. Een shirt, een borstkas (ojee, een man), niet zulke brede schouders, zachte maar stevige armen. Wie is dit? roept mijn hoofd, a.k.a. manager afdeling Controle. In gedachte ga ik alle aanwezige mannen langs. En dan: twee hele warme handen die de mijne vastpakken. Een beetje ruw, maar op de een of andere manier voelen ze ook veilig. Hoe zou het zijn als deze handen me aanraken? Wil ik dat wel? Zal dat ruwe niet schuren op mijn huid? schiet er door me heen.

Nieuwsgierig, maar ook vol spanning doe ik mijn blinddoek af. Als het maar niet die ene man is… Oef. Opgelucht haal ik adem en mijn lichaam ontspant. Ik zie ook opluchting aan de andere kant. “Ik hoopte stiekem al dat jij het was”, zegt hij. Het voelt alsof we een bondje sluiten. Ja, wij gaan dit samen doen! Maar Miek, het is wel een man, schiet het door me heen. Geen ‘veilige’ vrouw.

Iets in mij voelt een diep verlangen om van top tot teen aangeraakt te worden. Met volle, warme handen en zoveel olie dat elke grens tussen mijn huid en die van hem vervaagt. Ik verlang naar complete overgave. Om niets te hoeven, behalve ervaren en genieten. Om net zo vloeibaar te worden als de olie zelf.

Maar de realiteit is ook dat er straks een wildvreemde man, pontificaal met zijn geslachtsdelen voor mijn neus ligt. Oh god, wat als hij een erectie krijgt? Of erger: wat als hij iets doet wat ik niet wil? Hoe geef ik dat aan, zonder hem te kwetsen? Of: wat als hij mij afwijst? Waarom wilde ik dit ook al weer?

Lees verder op:

https://senseandtouch.nl/een-wildvreemde-naakte-man/

07/01/2026

𝔻𝕖 𝕓𝕒𝕝𝕒𝕟𝕤 𝕥𝕦𝕤𝕤𝕖𝕟 𝕙𝕒𝕣𝕥 𝕖𝕟 𝕙𝕠𝕠𝕗𝕕:
𝕞𝕚𝕛𝕟 𝕫𝕠𝕖𝕜𝕥𝕠𝕔𝕙𝕥 𝕟𝕒𝕒𝕣 𝕚𝕟𝕥𝕖𝕘𝕖𝕣𝕙𝕖𝕚𝕕

​Het artikel van Annelies van der Meij, in de Volkskrant de onlangs, ‘Staan we niet te véél stil bij ons gevoel?’, raakte bij mij een gevoelige snaar (met dank aan collega Linda Daniels van Voel Je Thuis Haptonomie voor het doorsturen).

In mijn werk is 'voelen' dagelijkse kost. Ik leer mensen om weer in contact te komen met hun gevoel en hun lijf, in een wereld die overgerationaliseerd en individualistisch is. Maar als ik eerlijk ben, ik worstel zelf ook. Ik merk dat ik kritisch naar mijn eigen vakgebied begin te kijken.

𝐆𝐞𝐯𝐨𝐞𝐥𝐬𝐟𝐮𝐧𝐝𝐚𝐦𝐞𝐧𝐭𝐚𝐥𝐢𝐬𝐦𝐞
Zoals in het artikel aangehaald wordt, er lijkt soms sprake van een romantisering van het gevoel: het idee dat alles wat we van binnen ervaren 'puur' en 'waar' is. In de alternatieve wereld wordt het denken soms bijna als een vijand gezien. We zijn doorgeslagen naar een soort gevoelsfundamentalisme: de overtuiging dat 'hoe het voelt' de enige legitieme graadmeter is voor onze keuzes. "Het voelt niet goed, dus ik moet er mee stoppen." Maar zo simpel is het niet.

𝐅𝐥𝐮𝐢𝐬𝐭𝐞𝐫𝐬𝐩𝐞𝐥𝐥𝐞𝐭𝐣𝐞
Het lijkt soms wel een 'fluisterspelletje'. De diepe, nuchtere theorieën over de menselijke natuur worden steeds verder versimpeld. Wat begon als een complexe leer over affectiviteit, eindigt aan het einde van de lijn als de holle kreet: "Je moet uit je hoofd en in je lijf."

In die versimpeling raken we het onderscheid kwijt tussen een vitale impuls en een aangeleerd patroon. Een vitale impuls is een diep weten, een ja van je hele wezen. Een aangeleerd patroon is een reflex, bijvoorbeeld een angst die voortkomt uit een oude conditionering. Als we alles op de grote hoop van 'het gevoel' gooien, worden we geen vrijere mensen, maar een speelbal van onze eigen geschiedenis.

𝐕𝐨𝐞𝐥𝐞𝐧, 𝐃𝐞𝐧𝐤𝐞𝐧, 𝐃𝐨𝐞𝐧
Mijn eigen worsteling zit hem in de balans. Vanuit mijn nuchtere, kritische aard ben ik wellicht geneigd te veel te rationaliseren. En dat voelt soms tegenstrijdig met mijn vak, maar ik begin in te zien dat die kritische blik juist mijn integriteit bewaakt. Ik wil namelijk geen onwaarheden verkondigen.

Ik geloof in de driehoek voelen, denken en doen.

* Voelen is essentieel om 'informatie' op te halen.
* Denken is nodig om die informatie te filteren.
* Doen is de bewuste actie waarin hart en hoofd elkaar ontmoeten.

𝐍𝐮𝐜𝐡𝐭𝐞𝐫𝐞 𝐝𝐢𝐞𝐩𝐠𝐚𝐧𝐠
Aandacht voor ons gevoelsleven is harder nodig dan ooit, maar laten we ons gezonde verstand niet overboord gooien. We hoeven het denken niet uit te schakelen om te kunnen voelen. Juist door te reflecteren op wat we ervaren, worden we volledige mensen.

Ik zoek in mijn praktijk naar die nuchtere verbinding: voelen met de voeten op de grond en het hoofd helder. Integriteit ontstaat inderdaad pas daar waar je gevoel en je waarden samen stromen.

Raounak Khaddari vraagt zich af of we niet te weinig aandacht besteden aan ons gevoel. Lena Bril duikt in de wereld van de alternatieve therapie. Annelies van der Meij las hun boeken en twijfelt of gevoel wel een juiste raadgever is.

24/12/2025

ℂ𝕙𝕒𝕥𝔾ℙ𝕋𝕙𝕖𝕣𝕒𝕡𝕚𝕖

Ik hoor regelmatig dat mensen ChatGPT of andere AI modellen gebruiken als klankbord, gesprekspartner of zelfs therapie. Helpt dat nou echt, vroeg ik me af.

Onlangs nam ik zelf de proef op de som. Naar aanleiding van een voorval, waar ik psychologische duiding bij zocht, voerde ik een aantal gesprekken met ChatGPT. Voornamelijk uit nieuwsgierigheid, maar ook omdat ik woorden, structuur en inzicht zocht.

Wat me opviel, was hoe verhelderend dat kon zijn. Patronen werden benoemd, gevoelens geordend, gedachten die diffuus waren kregen vorm. En eerlijk is eerlijk: als iets precies verwoordt wat je al voelde, maar nog niet kon zeggen, kan dat voelen als waarheid.

En juist dát maakt het interessant. Én ook spannend.

Want hoe raak en zorgvuldig de antwoorden ook zijn, er ontbreekt iets wezenlijks: de relatie.
Er is geen lichaam aan de andere kant. Geen zenuwstelsel dat mee resoneert. Geen stilte die iets zegt. Geen wederkerigheid, geen overdracht, geen frictie.

Als therapeut en lichaamsgericht werker zie ik dagelijks hoe inzicht in therapie niet alleen ontstaat door woorden, maar in relatie. Door hoe iemand reageert, vertraagt, geraakt wordt of begrenst.

Heling zit niet alleen in begrijpen, maar in ervaren. In contact.

AI is sterk in duiding: het benoemen van patronen, het normaliseren van gevoelens, het scheppen van overzicht. Dat kan helpend zijn, zeker als eerste stap. Maar inzicht is niet hetzelfde als integratie. Zonder relatie blijft het vaak bij denken.

Juist omdat AI altijd beschikbaar is, niet gekwetst raakt en geen grenzen heeft, voelt het veilig. Maar veiligheid zonder ontmoeting kent ook zijn beperkingen. En gevaren.

Wat vindt AI eigenlijk van zichzelf als therapeut? En kan AI wel op zichzelf reflecteren?

Het volledige artikel lees je hier 👉

https://haptonomiebreda.nl/chatgptherapie/