24/02/2026
Vitamine D en zonlicht
Vitamine D kunnen we zelf aanmaken uit zonlicht (dat weten de meeste mensen wel).
Gewoon in de zon wandelen betekent echter niet automatisch dat je vitamine D aanmaakt. Een praktische stelregel is:
Als je schaduw korter is dan jijzelf, staat de zon hoog genoeg om vitamine D in de huid te laten aanmaken.
De laatste decennia hebben grote veranderingen gebracht in onze leef- en eetgewoonten. Deze veranderingen hebben invloed op onze vitamine D-status.
Factoren die bijdragen aan een vitamine D-tekort
De volgende factoren hebben een directe relatie met een verminderde vitamine D-aanmaak of -opname:
Onvolwaardige voeding
Toegenomen stress
Minder buitenactiviteiten
Mensen met een donkere huid maken minder gemakkelijk vitamine D aan; zij zijn evolutionair aangepast aan gebieden met intensere zon
Veel reizen per auto of trein
Sporten in binnenruimtes zoals fitnesscentra
Veel tijd achter schermen (computergames, televisie)
Adviezen om zonlicht zoveel mogelijk te vermijden (dit vermindert ook vitamine D-aanmaak)
Kleding die ± 95% van het lichaam bedekt
Onregelmatige werktijden of nachtdiensten
Ouderen en mensen met osteoporose
Achter glas of bij kunstlicht wordt geen vitamine D aangemaakt
Overmatig gebruik van zeep kan de huidvetten (precursors van vitamine D) verminderen
Opvallend is dat zelfs in zonnige gebieden (zoals Miami) vitamine D-tekorten veel voorkomen.
Risicogroepen voor vitamine D-tekort
Vitamine D-tekort komt in alle lagen van de bevolking voor, maar het risico neemt toe:
Bij het ouder worden
Ongeveer 50% van de ouderen in Nederland heeft een tekort
In verzorgings- en verpleeghuizen kan dit oplopen tot 85%
Mensen die veel zonnebrandcrème gebruiken (UV-filters verminderen vitamine D-aanmaak)
Zwangere vrouwen met lage vitamine D-waarden (vitamine D speelt een rol bij de ontwikkeling van de foetus)
Gevolgen van een vitamine D-tekort
Een tekort aan vitamine D kan een belangrijke gezondheidsfactor zijn.
Onderzoek (o.a. KWF) suggereert dat matige blootstelling aan zonlicht geassocieerd is met een lagere kans op bepaalde vormen van kanker, zoals:
Borstkanker
Dikkedarmkanker
Prostaatkanker
Hun advies luidt: “Geniet van de zon, maar zorg dat je niet verbrandt.”
Waar heb je vitamine D voor nodig?
Vitamine D is essentieel voor:
Sterke botten en tanden
Opname van calcium en fosfor uit de voeding
Beperking van botontkalking (osteoporose)
Goed functioneren van zenuwstelsel, hart en spieren
Ondersteuning van het immuunsysteem
Bescherming van gezonde cellen en weefsels
Er zijn aanwijzingen dat voldoende vitamine D ook een positieve invloed kan hebben op testosteronwaarden.
Belangrijke bronnen van vitamine D
Zonlicht: de belangrijkste bron. Ongeveer 15 minuten zon op onbedekte huid kan al bijdragen.
Voeding: meestal lage hoeveelheden, behalve bij vette vis zoals zalm, makreel en paling.
Supplementen: vaak verstandig, vooral in Noord-Europa. Een combinatie van vitamine D3 met K2 wordt vaak aangeraden omdat ze elkaar ondersteunen in het calciumtransport.