04/02/2024
Alles wat we horen is een mening, geen feit. Alles wat we zien is een perspectief, niet de waarheid. (Marcus Aurelius)
Wat is het essentiële verschil tussen een feit, een gedachte en een idee?
Een feit is een gebeurtenis of omstandigheid waarvan de werkelijkheid vaststaat. Je kunt een feit observeren (met je zintuigen) of detecteren (met instrumenten). Daarna weet je het zeker. Feiten kun je objectief vaststellen.
Dat geldt niet voor gedachten. Filosoof Charles Sanders Peirce noemt een gedachte een gebeurtenis: een handeling van je geest. En het is niet voor niets de verleden tijd-vorm van denken: een gedachte is geweest, en komt nooit meer terug. Wat je wel kunt onderzoeken, is wat Peirce een idee noemt: iets dat betekenis heeft, dus een logische begripsinhoud.
Als je nadenkt over je denken, denk je dus na over ideeën. Niet over gedachten. Ideeën zijn geen feiten die je objectief kunt vaststellen, zoals je wel kunt doen met feiten.
Bij ideeën vraag je je niet af: Is dit werkelijk zo?, maar: Is dit idee waar?
Door kritisch en logisch na te denken kom je steeds dichter bij de waarheid van een idee. Maar je weet nooit 100% zeker dat je bij het eindpunt van het onderzoek bent.
Gedachten zijn niet meetbaar, en niet waar te nemen met je zintuigen. Maar er zijn wel goede manieren om je gedachten op een kritische manier te onderzoeken. Door je te richten op de ideeën die je gebruikt in je gedachten, kun je:
verschil leren maken tussen zinnige en onzinnige gedachten
behulpzame overtuigingen/ideeën onderscheiden van belemmerende ideeën
vaste denkpatronen sneller herkennen en ombuigen
Preciezer en vrijer leren denken is een fijne vorm van persoonlijke ontwikkeling. En die komt je op veel levensterreinen van pas. 🍀
📖:helderder.
