Human House Healthy

15/03/2026

Strengere EU-eisen voor formaldehyde per 6 augustus 2026! Wat betekent dat voor je gezondheid en voor je woning?

Formaldehyde staat de laatste tijd weer volop in de aandacht. Er is steeds meer zorg over de invloed van schadelijke stoffen in huis op onze gezondheid. Ook in Nederland is er recent aandacht geweest in het programma Radar voor materialen die formaldehyde kunnen afgeven aan de binnenlucht door UF isolatieschuim in woningen.

Tegelijkertijd komen er in Europa strengere regels. Vanaf 6 augustus 2026 gelden er nieuwe EU-eisen voor producten die formaldehyde afgeven in huis. Dat is belangrijk, want we brengen veel tijd binnen door. De lucht in huis heeft dus veel invloed op onze gezondheid.

● De grens voor formaldehyde wordt strenger

De Europese Unie heeft besloten de toegestane uitstoot van formaldehyde uit producten verder te verlagen.
Voor meubels en houtgebonden producten, zoals spaanplaat, MDF en kasten, geldt vanaf 6 augustus 2026 een strengere grens van 0,062 mg/m³ ( is nu nog 0,124 mg/m3 )

Voor andere producten voor gebruik binnenshuis geldt een grens van 0,080 mg/m³.
Dat betekent dat fabrikanten beter moeten letten op hoeveel formaldehyde hun producten afgeven aan de lucht in huis.

● Waarom worden de regels strenger?

Deze regels worden aangescherpt omdat formaldehyde invloed kan hebben op de gezondheid. De EU wil de blootstelling van mensen binnenshuis verlagen.

Vooral in woningen, slaapkamers, kantoren en andere binnenruimtes kan formaldehyde zich ophopen als er veel materialen aanwezig zijn die deze stof afgeven. Zeker als de ventilatie niet goed is, kan dat een probleem worden.
Met de nieuwe regels wil Europa zorgen voor een gezonder binnenklimaat en betere bescherming van consumenten.

● Is formaldehyde gevaarlijk?

Ja, formaldehyde is een stof waar we serieus naar moeten kijken.

Het is een stof die de ogen, neus, keel en luchtwegen kan irriteren. Daarnaast staat formaldehyde bekend als een stof die bij langdurige of hogere blootstelling schadelijk kan zijn voor de gezondheid.
Dat betekent niet dat je meteen ziek wordt van één product waar een klein beetje formaldehyde in zit. Maar het probleem zit vaak in de optelsom.
In veel woningen zijn namelijk meerdere bronnen aanwezig:
• meubels
• keukenkasten
• plaatmateriaal
• vloeren
• verf en lak
• lijmen
• textiel
• isolatiematerialen
• schoonmaakmiddelen
• rook en verbranding

Elk product apart lijkt misschien mee te vallen, maar samen kunnen ze toch zorgen voor een ongezonde belasting van de binnenlucht.

● Welke gezondheidsklachten kan formaldehyde geven?

Formaldehyde kan verschillende klachten veroorzaken. Denk aan:
• prikkende of branderige ogen
• irritatie van neus en keel
• hoesten
• benauwdheid
• hoofdpijn
• misselijkheid
• een drukkend gevoel in het hoofd
• verergering van luchtwegklachten, zoals astma

Sommige mensen zijn gevoeliger voor deze stof dan anderen. Kleine kinderen, ouderen en mensen met luchtwegklachten kunnen er extra last van hebben.

● Formaldehyde en zeer zorgwekkende stoffen

Formaldehyde is een stof die op de lijst van Zeer zorgwekkende stoffen (ZZS) staat omdat het kankerverwekkend is en dna kan beschadigen. De overheid probeert het gebruik en de uitstoot van dit soort stoffen zoveel mogelijk te beperken.
Voor bewoners betekent dit vooral dat het verstandig is om bewust te kiezen voor gezondere materialen en om blootstelling zoveel mogelijk te verminderen.

● Wat is formaldehyde eigenlijk?

Formaldehyde is een kleurloos gas met een sterke, prikkelende geur.
Het wordt al heel lang gebruikt in de industrie en zit vooral in lijmen, harsen en bindmiddelen. Daardoor komt het vaak voor in samengestelde materialen, zoals plaatmateriaal en producten die daarmee zijn gemaakt.
Je ziet het dus niet, maar het kan wel uit materialen vrijkomen en in de lucht terechtkomen.

Vooral nieuwe producten kunnen in het begin extra veel uitstoten. Denk aan een nieuwe keuken, nieuwe kast, nieuw bed, nieuwe vloer of een verbouwing met veel plaatmateriaal.

● Wat is de geschiedenis van formaldehyde?

Formaldehyde wordt al heel lang gebruikt, vooral omdat het technisch handig en relatief goedkoop is.
In de bouw en meubelindustrie werd het jarenlang veel toegepast in lijmen en harsen voor plaatmateriaal zoals spaanplaat en MDF. Dat maakte productie goedkoper en sneller.
Daardoor is formaldehyde in de loop van de tijd in heel veel producten terechtgekomen die we dagelijks in huis gebruiken.
Pas later kwam er steeds meer aandacht voor de gezondheidsrisico’s ervan, vooral bij gebruik binnenshuis.

● Waarom wordt formaldehyde gebruikt?

De belangrijkste reden is eenvoudig: het werkt goed en is goedkoop.
Formaldehyde wordt gebruikt in lijmen en harsen omdat het materialen stevig kan verbinden. Daardoor is het populair geworden in meubels, plaatmaterialen en andere industriële toepassingen.
Voor fabrikanten is het vaak een praktische keuze. Maar voor het binnenmilieu en de gezondheid kan het minder gunstig zijn.

● Wat kun je eraan doen?

Gelukkig kun je zelf wel degelijk stappen zetten om de belasting te verlagen.
• Kies bewust voor materialen
Let bij meubels, keukens, vloeren en plaatmateriaal op de uitstoot van schadelijke stoffen. Kies waar mogelijk voor producten met lage emissies.
• Zorg voor goede ventilatie
Ventilatie is heel belangrijk. Frisse lucht helpt om schadelijke stoffen sneller af te voeren.
• Let op de totale optelsom in huis
Kijk niet alleen naar één product, maar naar het totaal. Een woning met veel nieuwe meubels, plaatmateriaal, verf, lijm en weinig ventilatie kan een hogere belasting geven.
• Wees extra alert in slaapkamers en kinderkamers
Juist in ruimtes waar je veel tijd doorbrengt, is het belangrijk om kritisch te zijn op materiaalkeuze.
• Kies liever voor natuurlijke en emissiearme materialen
Waar mogelijk zijn natuurlijke, minder bewerkte materialen vaak een gezondere keuze voor het binnenmilieu.

● Meten van formaldehyde en andere schadelijke stoffen

Soms is het verstandig om te meten. Bijvoorbeeld als er gezondheidsklachten zijn, als er net verbouwd is, of als er veel nieuwe materialen in huis zijn gekomen.
Meten kan helpen om duidelijk te krijgen of er sprake is van verhoogde concentraties formaldehyde of andere vluchtige stoffen in de binnenlucht.
Dat is belangrijk, want je kunt schadelijke stoffen niet altijd goed ruiken of herkennen. Een woning kan er mooi en nieuw uitzien, maar toch een ongezonde luchtbelasting hebben.
Daarom kan professioneel meten van formaldehyde en andere schadelijke stoffen waardevol zijn als onderdeel van een breder onderzoek naar het binnenmilieu.

● Tot slot

De strengere EU-eisen per 6 augustus 2026 zijn een belangrijke stap richting gezonder wonen.
Ze maken duidelijk dat formaldehyde geen onschuldige stof is en dat de uitstoot uit producten beter beperkt moet worden. Dat is goed nieuws voor consumenten, maar het blijft belangrijk om zelf ook bewust te kijken naar de materialen in huis.
Niet één product is altijd het probleem, maar vaak de optelsom van meerdere bronnen in combinatie met onvoldoende ventilatie.
Wie gezonder wil wonen, doet er goed aan om kritisch te kijken naar meubels, plaatmaterialen, afwerkingen, isolatie en andere producten in huis. Een gezonde woning begint namelijk niet alleen bij comfort of uitstraling, maar ook bij schone en veilige binnenlucht.

Ben je benieuwd wat wij kunnen betekenen bij vragen over formaldehyde, schadelijke stoffen en gezond wonen? Lees dan verder op onze website.

https://humanhousehealthy.nl/gezond-wonen/wooncheck-gezond-binnenklimaat/

Artikel:
Martin Sevink
www.humanhousehealthy.nl

14/03/2026

Levend Bloed Analyse, wat vertelt jouw bloed over jouw gezondheid?
Soms voel je dat je niet helemaal in balans bent, maar kun je er niet precies de vinger op leggen.
Een Levend Bloed Analyse kan dan op een bijzondere manier meer inzicht geven in hoe jouw lichaam er op dit moment voor staat.

Met behulp van een donkerveldmicroscoop bekijken we een verse druppel bloed direct onder de microscoop. Zo krijg je letterlijk een inkijkje in je innerlijke balans. Het is vaak een eyeopener en kan helpen om bewuster te kijken naar je gezondheid, leefstijl en vitaliteit.

● Wat is Levend Bloed Analyse?
Levend Bloed Analyse is een manier om een verse druppel bloed direct te bekijken onder een speciale microscoop. Omdat het bloed nog “levend” is, kunnen we zien hoe het zich op dat moment laat zien. Het geeft een actueel beeld van de conditie van het bloed en kan interessante aanwijzingen geven over jouw algehele balans.

● Hoe werkt het?
Er wordt met een klein prikje een druppel bloed afgenomen. Deze druppel wordt direct onder de donkerveldmicroscoop bekeken.Dat maakt het niet alleen inzichtelijk, maar ook heel concreet en persoonlijk.

● Wat kun je ermee zien?
Een Levend Bloed Analyse kan onder andere een indruk geven van:

• de algemene vitaliteit
• de balans in het lichaam
• mogelijke belasting
• invloed van voeding en leefstijl
• hoe jouw lichaam er op dit moment voor staat

Het is geen vervanging van regulier bloedonderzoek, maar wel een waardevolle aanvullende manier om bewustwording te creëren en samen te kijken waar ondersteuning mogelijk is.

● Wat kun je ermee doen?
De uitkomst kan een mooi startpunt zijn om gerichter aan de slag te gaan met bijvoorbeeld:

• voeding
• leefstijl
• darmgezondheid
• ontlasting van het lichaam
• algemene ondersteuning van vitaliteit en welzijn

Het helpt om verbanden beter te begrijpen en bewuster keuzes te maken voor je gezondheid.
Ben je benieuwd wat jouw bloed kan laten zien?
Neem gerust contact op voor meer informatie of voor het maken van een afspraak.

Human House Healthy
Gezond leven én wonen, op een natuurlijke manier
Petra 06 51061989
info@humanhousehealthy.nl
https://humanhousehealthy.nl/levend-bloed-analyse/

24/02/2026

Het onderwerp waar bouwbiologie al jaren voor waarschuwt staat eindelijk in de schijnwerpers: schadelijke bouwmaterialen en hun impact op gezondheid. UF-isolatieschuim kan formaldehyde en andere vluchtige stoffen afgeven die benauwdheid, hoofdpijn en zelfs ernstige gezondheidsproblemen veroorzaken volgens recente onderzoeken, en de GGD adviseert sommige bewoners hun huis te verlaten vanwege te hoge concentraties.
In bouwbiologie kijken we niet alleen naar thermische isolatie, maar juist naar gezonde, dampopen en chemisch veilige oplossingen. Materialen die lucht en vocht gezond reguleren én geen schadelijke emissies hebben zijn essentieel voor een gezonde leefomgeving. Laten we bij isolatie niet alleen naar energie besparen kijken, maar ook naar gezondheid op lange termijn.

https://humanhousehealthy.nl/bouwbiologisch-woonadvies/

De GGD wil een verbod op het gebruik van UF-schuim, isolatiemateriaal dat in de spouwmuren van tienduizenden woningen in Nederland is aangebracht. Uit onderzoek van Zembla blijkt dat op tal van plekken gezondheidsklachten zijn ontstaan en dat de GGD zelfs mensen adviseerde per direct hun huis...

14/12/2025

Wat is Biobased (ver)bouwen? – bouwen met respect voor mens, natuur én regio!
Steeds meer mensen kiezen bewust voor een gezonde leefomgeving. Eén van de belangrijkste ontwikkelingen daarin is biobased bouwen.

■ Wat is biobased (ver)bouwen?

Biobased bouwen betekent dat je bouwt of verbouwt met materialen van natuurlijke, hernieuwbare oorsprong. Deze materialen groeien weer aan en zijn vaak afkomstig uit planten, bomen of reststromen uit de landbouw. Het uitgangspunt is: zo min mogelijk belasting voor mens, dier en milieu. Voorbeelden van biobased materialen:
▪︎ Hout en massief houtbouw
▪︎ Houtvezelisolatie
▪︎ Hennep
▪︎ Vlas
▪︎ Kurk
▪︎ Stro
▪︎ Leem en leempleisters
▪︎ Schapenwol
▪︎ Gerecyclede materialen zoals isolatie van spijkerbroeken

Deze materialen worden toegepast in isolatie, wanden, vloeren, plafonds en afwerking.

■ Waarom is biobased bouwen belangrijk?

Onze woningen hebben grote invloed op onze gezondheid. Veel reguliere bouwmaterialen bevatten chemische stoffen, lijmen en weekmakers die de luchtkwaliteit binnenshuis kunnen verslechteren.
Biobased bouwen draagt bij aan:
▪︎ Een gezonder binnenklimaat
▪︎ Minder uitstoot van schadelijke stoffen
▪︎ Lagere CO₂-belasting
▪︎ Meer balans tussen mens, woning en natuur

■ Voordelen van biobased (ver)bouwen:
▪︎ Gezond binnenklimaat
▪︎ Dampopen materialen, betere vochtregulatie
▪︎ Warm in de winter, koel in de zomer
▪︎ Hernieuwbaar en milieuvriendelijk
▪︎ Goede akoestische eigenschappen
▪︎ Natuurlijke uitstraling en wooncomfort
▪︎ Goed voor lokale werkgelegenheid
Biobased materialen moeten worden geteeld, geoogst, verwerkt en toegepast. Dit zorgt voor werk in de regio en stimuleert lokale ambachten.
▪︎ Korte keten: van land naar bouwplaats
Grondstoffen komen vaak uit de eigen regio, met minder transport, minder uitstoot en meer transparantie over herkomst.
▪︎ Een goed alternatief voor boeren
Voor boeren biedt biobased bouwen nieuwe perspectieven: het telen van bijvoorbeeld hennep, vlas of stro als bouwgrondstof kan een duurzaam en aanvullend verdienmodel zijn.

■ Eventuele nadelen:
▪︎ Soms hogere aanschafkosten
▪︎ Niet elk materiaal is overal direct verkrijgbaar
▪︎ Juiste verwerking en vakkennis zijn essentieel

■ Tot slot:
Biobased (ver)bouwen is geen hype, maar een bewuste keuze voor gezondheid, duurzaamheid én een sterke lokale economie.
Het vraagt aandacht en kennis, maar levert een woning op die bijdraagt aan welzijn – voor bewoners én omgeving.

Artikel:
Martin Sevink
https://humanhousehealthy.nl/bouwbiologisch-woonadvies/

01/12/2025

Als je elektromagnetische straling laat meten, kom je al snel in een doolhof van verschillende meetwaarden en richtlijnen terecht.
Vaak hoor je termen als officiële normen, ICNIRP, SBM 2024 of bouwbiologische richtlijnen.
Maar wat betekenen deze nu eigenlijk?
En waarom verschillen ze zo van elkaar?

■ De officiële normen – ICNIRP
De meeste overheden, ook Nederland, baseren zich op de richtlijnen van de ICNIRP (International Commission on Non-Ionizing Radiation Protection). Deze organisatie stelt blootstellingslimieten op voor straling van o.a. mobiele telefonie, wifi en Bluetooth.
Deze limieten zijn vooral gericht op het voorkomen van directe opwarming van weefsel. Dat betekent dat ze kijken naar het punt waarop straling zo sterk wordt dat het lichaam fysiek gaat opwarmen, zoals bij een magnetron. Langdurige, lage blootstelling – de situatie waarin mensen 24 uur per dag leven – wordt hierbij nauwelijks meegenomen.

De ICNIRP wordt regelmatig bekritiseerd omdat veel leden banden zouden hebben met telecomgerelateerde instituten. Formeel noemen ze zichzelf onafhankelijk, maar volledig buiten invloeden blijven is lastig wanneer dezelfde mensen in meerdere adviesorganen zitten.

■ SBM 2024 – de bouwbiologische richtlijnen
De SBM 2024 (Standard der Baubiologie Messtechnik) is een totaal andere manier van kijken. Deze richtwaarden zijn samengesteld door bouwbiologen, artsen, ingenieurs en gezondheidsspecialisten die kijken naar dagelijkse en langdurige blootstelling in woon- en slaapruimtes.
SBM is volledig onafhankelijk van overheid en industrie. De waarden zijn veel strenger, omdat ze zijn gebaseerd op biologische effecten die in onderzoeken zijn gevonden bij langdurige blootstelling – ook wanneer de stralingsniveaus ver onder de ICNIRP-limieten liggen.

■ Waarom verschillen ICNIRP en SBM 2024 zo sterk?
Het verschil komt vooral door de vraag welke schade je wilt voorkomen.

▪︎ ICNIRP kijkt naar kortdurende, acute effecten (opwarming).
▪︎ SBM richt zich op subtiele biologische effecten van langdurige belasting (slaapstoornissen, stressreacties, hartslagvariatie, concentratie, enz.).

Het gaat dus niet om wie “gelijk” heeft, maar om een andere benadering: technisch vs. biologisch.

■ Welke meetwaarden gebruiken meetspecialisten?
Dat hangt af van hun doel:

▪︎ Technische EMV-specialisten gebruiken meestal ICNIRP/overheidnormen.
▪︎ Gezondheidsgericht werkende meetspecialisten (zoals bouwbiologen) werken vrijwel altijd met SBM 2024, omdat die meer zeggen over leefkwaliteit, gezondheid en rust in huis.

Daarom zie je vaak grote verschillen bij metingen: waar de ICNIRP-norm zegt dat iets “veilig” is, kan volgens de SBM-richtlijn sprake zijn van een belastende situatie die wel degelijk invloed heeft op je welzijn.

Kortom:
▪︎ Officiële waarden beschermen tegen opwarming.
▪︎ SBM 2024 kijkt naar gezondheid, herstel en leefkwaliteit.

En daarom hanteer ik in mijn werk de bouwbiologische normen: die sluiten het beste aan bij hoe mensen zich écht voelen in hun leefomgeving.

Artikel:
Martin Sevink
Human House Healthy

30/11/2025

Schimmelvorming in huis kan gevaarlijk zijn voor je gezondheid en is een belangrijk aandachtspunt in de bouwbiologie. Hoe kan je het voorkomen en hoe kan je het herkennen?
Hoe gezond is jouw huis?
https://humanhousehealthy.nl/bouwbiologisch-woonadvies/

Een recent bericht in Metro Nieuws benadrukt hoe snel schimmel in huis kan ontstaan en hoe gevaarlijk dit kan zijn voor de gezondheid. Meer daarover lees je in dit artikel van Metro Nieuws: Zó gevaarlijk is schimmel in huis:

Al na een paar dagen kan schimmel gezondheidsproblemen veroorzaken.

29/11/2025

29/11/2025

Leefomgeving tips waar je blij van wordt!
Stel je eens voor dat je leeft in een woning of werkt op een werkplek die erg donker is.
Weinig zonlicht, geen zachte kleuren, donkere kleur muren, geen planten…
Alleen harde verlichting, gesloten ramen en materialen die “koud” aanvoelen.
Hoe zou dat voor jou zijn?
Veel mensen beschrijven dit als vermoeiend, drukkend of zelfs somber — en dat is volkomen logisch.
Je omgeving heeft direct invloed op je gemoedstoestand.

Maar er is ook een andere kant.
Ruimtes met (natuurlijk) fijne, vrolijke kleuren, mooi gekleurde muren, fijne verlichting met een goed afgestemde verlichtingskleur.
Waar het daglicht binnenstroomt, waar planten leven, waar hout, katoen of leem warmte geven.
Zulke ruimtes laten je lijf ontspannen en geeft een gevoel van fijne en goede energie.
Telkens als ik in zo’n woning of bedrijfsruimte kom, voel ik meteen waarom een gezonde leefomgeving zó belangrijk is.

Dit zijn natuurlijk twee uitersten om te laten zien wat een omgeving met je kan doen.
Maar in werkelijkheid zit het vaak in de optelsom van kleine details, in de totale sfeer van een ruimte en je persoonlijke voorkeuren.
Juist die combinatie maakt dat je je prettiger, rustiger en meer thuis voelt in je leefomgeving.

Dit is slechts een klein onderdeel in mijn opleiding bouwbioloog, het creëren van een gezonde, duurzame en milieuvriendelijke leefomgeving.
Erg belangrijk, vooral in deze donkere dagen als we het merendeel van onze tijd binnen doorbrengen.
Hieronder enkele tips voor een fijne en warme leefomgeving:

■ Kleuren beïnvloeden je stemming en energie:
▪︎ Blauw – Rustgevend, helpt bij ontspanning en slapen.
▪︎ Groen – Kalmeert, voelt natuurlijk en veilig.
▪︎ Geel – Stimuleert, maakt vrolijk, geeft denkenergie.
▪︎ Rood – Activeert, kan warm en gezellig zijn, maar soms ook onrustig.
▪︎ Oranje – Gezellig, warm, sfeervol.
▪︎ Wit – Fris en helder, maar in overvloed kan het kil lijken.
▪︎ Donkere kleuren – Knus en veilig, maar kunnen zwaar voelen als er weinig licht is.

■ Te veel of te weinig licht heeft direct invloed op je lichaam:
▪︎ Veel licht – Houdt je wakker en actief.
▪︎ Te fel licht – Kan hoofdpijn, stress of vermoeidheid geven.
▪︎ Zacht, warm licht – Ontspant en maakt gezellig.
▪︎ Te weinig licht – Maakt moe en kan somber aanvoelen.
▪︎ Daglicht – Belangrijk voor je bioritme, stemming en hormonen (o.a. melatonine en cortisol).

■ De kleur van je lamp bepaalt hoe je je voelt:
▪︎ Warm licht (2700–3000K) – Gezellig, ontspannend; ideaal voor woonkamer/slaapkamer.
▪︎ Neutraal licht (3500–4000K) – Natuurlijk en helder; goed voor keuken/badkamer.
▪︎ Koel licht (5000–6500K) – Activerend, lijkt op daglicht; goed voor werkruimtes, maar niet ’s avonds.
▪︎ Te koel licht in de avond – Remt melatonine, je kunt daardoor slechter slapen.

■ Materialen hebben invloed op energie, luchtkwaliteit en stemming:
▪︎ Hout – Warm, natuurlijk, rustgevend.
▪︎ Steen/beton – Koel en strak; kan hard of ongezellig aanvoelen.
▪︎ Wol, katoen, linnen – Ademen goed en zorgen voor een zachte, gezonde sfeer.
▪︎ Plastic / synthetisch – Kan chemische geuren afgeven, voelt minder warm en natuurlijk.
▪︎ Kleuren van materialen – Donker = knus; licht = open en helder.

■ Samengevat:
▪︎ Kleur beïnvloedt je stemming.
▪︎ Licht beïnvloedt je energie en gezondheid.
▪︎ Verlichtingskleur stuurt je bioritme en concentratie.
▪︎ Materialen bepalen de sfeer én luchtkwaliteit.

Human House Healthy 💚
Gezond leven en wonen op een natuurlijke manier!

https://humanhousehealthy.nl/bouwbiologisch-woonadvies/

27/11/2025

Uit nieuw onderzoek blijkt dat het laagfrequente geluid van windmolens wél degelijk voorkomt en voor sommige bewoners duidelijk hoorbaar is — ondanks dat instanties blijven zeggen dat het binnen de ‘normen’ valt en geen bewezen gezondheidsrisico’s zou hebben. Toch blijft de verantwoordelijkheid bij de windparken zelf liggen. Bewoners staan hierdoor vaak in de kou, terwijl dagelijkse overlast wél realiteit is.
Lees het volledige nieuwsbericht hieronder.

Onderzoek bevestigt nachtelijk gebrom windmolens bij Ketelhaven, Swifterbant en Biddinghuizen Kees Bakker • Vandaag, 16:48 • Dronten Deel dit artikel Windturbines langs de Wisenttocht. Foto: Gerrit Wijnne Het nachtelijk gebrom waar omwonenden van de nieuwe windmolens bij Ketelhaven, Swifterbant ...

23/11/2025

Trillingen & Laagfrequente Geluiden in Huis — Wat is het en waar komt het vandaan?

Steeds vaker hoor ik van klanten dat ze in hun woning hinder ervaren van trillingen, zoem- of bromtonen. Het gaat dan om verschijnselen die moeilijk te lokaliseren zijn, maar wel duidelijk voelbaar of hoorbaar zijn, vooral ’s avonds en ’s nachts. Dit is voor veel mensen een groeiend probleem.

■ Wat zijn deze trillingen en lage tonen?

De klachten hebben vaak te maken met laagfrequent geluid (LFG): geluidstrillingen onder de 100 Hz. Deze zijn niet altijd hoorbaar, maar kunnen wel voelbaar zijn als een zachte trilling in vloeren, meubels, bedden of zelfs in het lichaam.
Steeds meer mensen ervaren een trilling, bromtoon of laagfrequent geluid in huis. Soms hoor je het niet, maar voel je het in je lichaam, vooral ‘s avonds of in bed. Het kan leiden tot onrust, slecht slapen en zelfs stressklachten. Maar wat ís dit precies en waar komt het vandaan?

In dit artikel leg ik uit wat het is, waar het door kan komen, hoe vaak het voorkomt, en wat je eraan kunt doen. Ook wat informatie over nationaal én internationaal onderzoeken.

■ Wat zijn trillingen of laagfrequente geluiden?

Het gaat meestal om geluid en trillingen onder de 100 Hz, dus heel lage tonen.
Deze geluiden:
▪︎ Hoor je soms niet met het oor
▪︎ Maar voel je wel met je lichaam
▪︎ Ontstaan vaak als brom, dreun, druk in het hoofd, of trillend gevoel in meubels en bed

Dit heet ook wel laagfrequent geluid (LFG) of structuurgeluid wanneer het via de bouwconstructie doorgegeven wordt.

■ Wat zijn mogelijke oorzaken?

De laatste jaren nemen de klachten toe door nieuwe technieken in en rondom woningen. Veel voorkomende bronnen in huis of bij buren zijn:
▪︎ Warmtepompen
▪︎ Airco’s
▪︎ Ventilatie-units
▪︎ Waterbedden
▪︎ Zonnepanelen + omvormers
▪︎ Vijverpompen / jacuzzi’s
▪︎ Grote aquaria en luchtpompen
▪︎ Defecte of resonante pompen
▪︎ Huishoudelijke apparaten die ’s nachts draaien

■ In de omgeving:

▪︎ Industrie
▪︎ Verkeersinstallaties
▪︎ Windmolens
▪︎ Hoogspanningsstations
▪︎ Pompinstallaties in het riool / waterbeheer

■ Natuurlijke invloeden:

▪︎ Waterstromen onder de woning (wateraders)
▪︎ Resonanties in de bodem

In twee-onder-een-kap woningen, rijtjeswoningen en woningen met een verbonden garage of uitbouw komt dit extra vaak voor, door overdracht via de constructie.

■ Hoe vaak komt dit voor?

Onderzoeken laten zien dat:
▪︎ In Nederland 3–5% van de mensen regelmatig hinder ervaart van lage tonen.
▪︎ In buitenland, zoals Denemarken is dat percentage vergelijkbaar.
▪︎ Vooral mensen in moderne woonwijken met warmtepompen, airco's en zonnepanelen melden klachten.

De verwachting is dat het aantal meldingen blijft stijgen, doordat steeds meer elektrische systemen gebruikt worden.

■ Mogelijke gezondheidsklachten, niet iedereen reageert hetzelfde, maar veel gemelde klachten zijn:
▪︎ Slecht slapen door trillend gevoel in bed
▪︎ Druk of spanning in hoofd of borst
▪︎ Onrustig of nerveus gevoel
▪︎ Oorsuizen of bromtoon
▪︎ Vermoeidheid en prikkelbaarheid
▪︎ Concentratieproblemen
▪︎ Stress of somberheid door langdurige hinder

De relatie tussen LFG en gezondheid wordt in meerdere landen onderzocht.

■ Is dit een bekend probleem in Nederland?

Ja. Zowel het RIVM als diverse gemeenten en omgevingsdiensten erkennen dat laagfrequent geluid bestaat en dat een deel van de bevolking hier last van heeft.
Het RIVM zegt dat er meer onderzoek nodig is, omdat de klachten complex en lastig meetbaar zijn.

■ Er is veel internationaal onderzoek naar trillingen en LFG:
▪︎ Denemarken: meest uitgebreide beleid en onderzoeken; 4% van de bevolking ervaart hinder.
▪︎ VK: universiteiten (zoals Salford) onderzoeken trillingen in woningen.
▪︎ Canada: Health Canada onderzoekt effecten van lage tonen op slaap en stress.
▪︎ VS: NASA onderzoekt infrasoon geluid en gevoeligheid van het menselijk lichaam.
▪︎ Duitsland: Fraunhofer Instituut onderzoekt trillingen en bouwfysica, zeer relevant voor woningen.

Internationaal is er brede erkenning dat dit een reëel en groeiend probleem is.

■ Wat kun je eraan doen?

De aanpak verschilt per situatie. Mogelijke stappen zijn:

● Bron achterhalen in huis of bij buren:
Vaak komt het door:
▪︎ Warmtepomp bij buren
▪︎ Mechanische ventilatiesysteem
▪︎ Aquarium
▪︎ whirlpool bath
▪︎ Omvormers

De bron oplossen geeft bijna altijd het beste resultaat.

● Technische metingen
Professionele metingen kunnen:
▪︎ De frequentie vastleggen
▪︎ Bepalen of het constructie- of luchtgeluid is
▪︎ De waarschijnlijke oorzaak aanwijzenbof opsporen

Hiervoor zijn speciale trillings- en geluidsmeters nodig.

● Bouwkundige oplossingen:
▪︎ Ontkoppelen van apparaten
▪︎ Vloer- of wandontkoppeling
▪︎ Verzwaren van constructies
▪︎ Dempers of trillingsisolatie
▪︎ Aanpassen van ventilatie- of warmte-installaties

● Omgevingsdienst inschakelen
bij industriële of omgevingsbronnen.

● Leefstijlaanpassingen
In sommige situaties helpt:
▪︎ Extra geluidsabsorptie
▪︎ Frequentie-maskeerders
▪︎ Veranderde slaappositie en bedlocatie

■ Waarom is dit onderwerp nu belangrijk?

Veel moderne elektrische apparaten produceren lage trillingen. Ook worden woningen steeds dichter op elkaar gebouwd. Daardoor neemt het aantal klachten toe — in Nederland én in het buitenland.

Bronvermelding:
▪︎ RIVM – Onderzoeksprogramma Laagfrequent Geluid
▪︎ RIVM – Laagfrequent geluid: lopende onderzoeken
▪︎ Stichting LaagFrequent Geluid – informatie over klachten en oorzaken
▪︎ ODRA – Adviespagina laagfrequent geluid
▪︎ Miljøstyrelsen Denemarken – Laboratory Evaluation of Annoyance of Low Frequency Noise

Artikel:
Martin Sevink
https://humanhousehealthy.nl/
Hoe gezond is jouw huis? 💚

20/11/2025

Gevaarlijke stoffen in (kinder)kleding. Dit artikel sluit mooi aan op mijn eerdere artikelen over gevaarlijk stoffen in huis, waaronder de schadelijke stoffen formaldehyde en ftalaten, die gezondheidsproblemen kunnen veroorzaken.
https://humanhousehealthy.nl/nieuwsberichten/

■ Formaldehyde

Formaldehyde wordt vooral gebruikt om kleding kreukvrij te maken en schimmel tijdens transport te voorkomen.

Mogelijke gevolgen:

▪︎Huidklachten zoals jeuk, roodheid en eczeem.
▪︎Irritatie van ogen, neus en keel, vooral bij gevoelige mensen.
▪︎ Hoofdpijn en benauwdheid bij hogere concentraties.
▪︎Wordt bij langdurige blootstelling als kankerverwekkend beschouwd.

■ Ftalaten

Ftalaten zijn weekmakers die je vooral vindt in prints, kunstleer en elastische materialen.

Mogelijke gevolgen:
▪︎ Hormonale verstoring (endocrien disruptor).
▪︎ Verminderde vruchtbaarheid bij mannen en vrouwen.
▪︎ Invloed op de ontwikkeling van ongeboren kinderen.
▪︎ Allergische reacties of huidirritatie bij direct contact.

■ Hoe kun je risico’s verminderen?

Was nieuwe kleding altijd eerst, zodat chemische resten deels verdwijnen.

Kies vaker voor materialen met Oeko-Tex of GOTS keurmerk.

Vermijd kleding die sterk chemisch ruikt of harde plastische prints heeft.

https://humanhousehealthy.nl/

In navolging van de Consumentenbond en de Europese Unie, heeft nu ook Greenpeace onderzoek gedaan naar de kleding van Aziatische webwinkel Shein. Greenpeace kwam tot een soortgelijke conclusie: kleding van Shein bevat gevaarlijke chemicaliën in hoeveelheden die de EU-regels ruim overschrijden.

19/11/2025

Giftige stoffen in huis –
De onzichtbare vervuilers!

In de bouwbiologie staat een gezond binnenmilieu centraal. Ons huis zou een plek van herstel en vitaliteit moeten zijn. Toch worden veel woningen ongemerkt vervuild door giftige stoffen, waarvan Vluchtige Organische Stoffen (VOS/VOC’s) de belangrijkste zijn. Deze stoffen zijn vaak geurloos, onzichtbaar en kunnen jarenlang uit onze materialen en producten vrijkomen.
Doordat woningen tegenwoordig goed geïsoleerd zijn, blijven deze stoffen langer binnen hangen en hopen ze zich op.

■ Wat zijn VOS/VOC’s?

VOS, of in het Engels VOC’s (Volatile Organic Compounds), zijn vluchtige organische stoffen die gemakkelijk verdampen bij kamertemperatuur. Terwijl ze verdampen, ademen we ze in.

Voorbeelden zijn:
▪︎ Formaldehyde
▪︎ Benzeen
▪︎ Tolueen
▪︎ Aceton
▪︎ Terpenen (uit o.a. geurstokjes)

■ Waar zitten VOC’s in?

VOC’s komen vrij uit heel veel alledaagse producten.

Voorbeelden zijn:
▪︎ Bouw- en afwerkingsmaterialen
▪︎ Verf, lak en beits
▪︎ Kitten en lijmen
▪︎ Laminaat en vinylvloeren
▪︎ Tapijt en ondervloeren
▪︎ MDF, spaanplaat en meubels van samengesteld hout
▪︎ Isolatiematerialen
▪︎ Schoonmaakmiddelen
▪︎ Luchtverfrissers
▪︎ Geurkaarsen
▪︎ Parfum en cosmetica
▪︎ Kunststoffen
▪︎ Printerinkt

■ Mogelijke gezondheidsklachten:

Het verschilt per persoon hoe sterk men reageert, maar veel mensen ontwikkelen klachten zonder dat ze doorhebben dat de oorzaak in hun huis ligt.

Veelvoorkomende symptomen zijn:
▪︎ Hoofdpijn of duizeligheid
▪︎ Vermoeidheid
▪︎ Prikkelende ogen, keel of huid
▪︎ Allergische reacties
▪︎ Geheugen- en concentratieproblemen
▪︎ Verergering van astma en luchtwegaandoeningen

Kinderen zijn hier vaak gevoeliger voor dan volwassenen.

■ Eventuele gezondheidsrisico’s op lange termijn

Langdurige blootstelling kan risico’s met zich meebrengen, zoals:
▪︎ Verstoorde hormoonhuishouding
▪︎ Verzwakt immuunsysteem
▪︎ Chronische luchtwegklachten
▪︎ In extreme gevallen: verhoogde kans op bepaalde vormen van kanker (bijv. door formaldehyde en benzeen)

■ Zijn VOC’s meetbaar?

Ja, VOC’s kunnen objectief gemeten worden met professionele bouwbiologische meetapparatuur.

Een bouwbioloog kijkt onder andere naar:
▪︎ VOC-waardes in de binnenlucht
▪︎ Formaldehydegehalte
▪︎ Puntbronnen (bijvoorbeeld een kast of vloer)
▪︎ Vocht en ventilatie die VOC's kunnen beïnvloeden

Metingen geven duidelijkheid over de luchtkwaliteit in huis.

■ Wat kun je eraan doen?

Er zijn veel stappen mogelijk om de binnenlucht gezonder te maken.
Hieronder een aantal voorbeelden:

Bron aanpakken:
▪︎ Verwijder geurproducten zoals geurkaarsen en luchtverfrissers
▪︎ Kies bij verbouwingen voor natuurlijke materialen
▪︎ Vervang meubels van spaanplaat/MDF door massief hout

Ventileren:
▪︎ Dagelijks 10–15 minuten kruisventilatie
▪︎ Zorg voor schone ventilatieroosters en mechanische ventilatie

Materialen laten uitgassen:
▪︎Nieuwe producten eerst laten “uitademen” in een schuur of goed geventileerde ruimte.

Gebruik natuurvriendelijke producten:
▪︎ Natuurlijke verf en beits
▪︎ Schoonmaakmiddelen zonder parfum
▪︎ Natuurlijke vloerbedekking

Professionele meting:
Een bouwbioloog kan:
▪︎ VOC’s nauwkeurig meten
▪︎ De bron lokaliseren
▪︎ Een persoonlijk adviesrapport opstellen
▪︎ Alternatieven aanbevelen volgens de 25 bouwbiologische richtlijnen

■ Artikel:
Martin Sevink
Human House Healthy

■ Voor meer informatie:

https://humanhousehealthy.nl/bouwbiologisch-woonadvies/