24/02/2026
Artrose is geen slijtage – beweging helpt juist❗️
Aandoeningen en klachten
Heb je artrose? Dan heb je misschien weleens gehoord dat je gewrichten zijn 'versleten' door te veel beweging. Maar dat klopt niet. Hoogleraar Peter van der Kraan legt uit wat artrose werkelijk is – en waarom bewegen juist goed voor je is.
Gepubliceerd op 4-2-2026
Jarenlang dachten artsen dat artrose ontstaat doordat je gewrichten slijten, net zoals een oude fietsband. Hoe meer je beweegt, hoe meer schade, zo was het verhaal. Maar dit klopt niet. Onderzoek laat zelfs het tegenovergestelde zien: kraakbeen dat niet belast wordt, verdwijnt juist sneller.
Voor alle andere delen van je lichaam geldt: gebruik maakt sterk. Denk aan spieren: die worden sterker als je ze traint. Voor kraakbeen geldt hetzelfde. Bewegen is goed voor je gewrichten, niet slecht.
Wat is artrose dan wel?
Artrose is een natuurlijk verouderingsproces. Het hangt samen met hoe snel je lichaam veroudert – je biologische leeftijd. Dat is iets anders dan je gewone leeftijd. Iemand van 50 kan een lichaam hebben dat biologisch jonger of ouder is, afhankelijk van levensstijl, genen en gezondheid.
Interessant is dat artrose bij alle gewervelde dieren voorkomt. Zelfs bij vissen en walvissen, die zwemmen en hun gewichten nauwelijks belasten. Dat laat zien dat het niet om mechanische slijtage gaat.
Wat gebeurt er in het gewricht?
Bij artrose ontstaat er botvorming in het kraakbeen. Normaal gesproken blijft het kraakbeen in je gewrichten stabiel. Maar bij artrose veranderen bepaalde cellen in het kraakbeen van gedrag. Ze gaan zich gedragen alsof ze bot moeten vormen – iets wat alleen zou moeten gebeuren bij bijvoorbeeld botbreuk of groei.
Dit proces geeft niet direct klachten. Pijn en stijfheid komen vaak later, wanneer er ontstekingen ontstaan in het gewricht.
Bewegen beschermt je kraakbeen
Hier komt het goede nieuws: wanneer je je gewrichten belast door te bewegen, maak je een stof aan die botvorming in het kraakbeen blokkeert. Met andere woorden: bewegen houdt je kraakbeen gezond.
Hoe ouder je wordt, hoe belangrijker dit wordt. Bij ouder kraakbeen werkt dit beschermende mechanisme minder goed. Daarom is het extra belangrijk om te blijven bewegen als je ouder wordt.
Andere factoren die een rol spelen
Naast je biologische leeftijd zijn er meer factoren die artrose kunnen beïnvloeden:
Overgewicht en stofwisselingsproblemen: dit kan ontstekingen in je lichaam veroorzaken, waardoor je lichaam sneller veroudert. Opvallend: mensen met deze problemen krijgen vooral artrose in handen en knieën, niet per se in de zwaarst belaste gewrichten zoals heupen. Ook dit laat zien dat het niet om mechanische slijtage gaat.
Gewrichtsblessures: een kruisbandletsel of andere gewrichtsblessure verhoogt de kans op artrose. Dit komt door de ontsteking die bij zo'n blessure hoort, niet door overbelasting tijdens het herstel.
Pijn verschilt per persoon
Belangrijk om te weten: de hoeveelheid kraakbeenschade die op een röntgenfoto te zien is, zegt niet alles over hoeveel pijn je ervaart. Sommige mensen hebben weinig schade en veel klachten, anderen hebben meer schade en minder klachten. Pijn is persoonlijk.
Dit kun je zelf doen
Het belangrijkste advies: blijf bewegen. Je hoeft geen zware trainingen te doen of naar de sportschool. Het gaat erom dat je regelmatig in beweging blijft. Wandelen, fietsen, zwemmen, tuinieren: alles helpt.
Als je al artrose hebt, mag je gerust bewegen. Je gewrichten slijten niet door normale beweging. Integendeel: bewegen helpt om klachten te verminderen. Bouw je activiteiten rustig op en houd vol. Na verloop van tijd merk je vaak dat je minder pijn hebt.
Bron: FysioPraxis
Heb je artrose en ben je bang om te bewegen? Praat er dan over met je fysiotherapeut. Samen kunnen jullie een plan maken dat bij jou past. Bewegen is veilig en helpt je om klachten te verminderen.
