Ellen Wamelink, Rituele begeleiding

26/01/2026

Brothers in arms

Bij het toewijzen van de overlijdensmelding kreeg ik bij de omschrijving mee: 'familie wil afscheid anders dan anders.' Als net beginnend uitvaartbegeleider kan je zo'n mededeling wel wat angstzweet bezorgen. Maar nu na tien jaar denk ik: 'O fijn, buiten de gebaande paden. De juiste persoon komt de uitvaart regelen'.
En zo voelde het ook. Voor mij met zekerheid. En, zoals ik dat na afloop van de uitvaart ook mee kreeg, ook voor de dochters voelde het goed.
Vaders leven had zich de laatste jaren in de luwte afgespeeld. Weinig sociale contacten, een leven met moeilijke momenten. Daar paste volgens de dochters geen groots afscheid met vele mensen bij. Voor wie dan en om wat te vertellen?
Gekozen werd voor een 'aangeklede' condoleance. Waarop mensen hun steun met de familie konden brengen en samen met de naasten een drankje en een hapje konden doen.. Dat daar de muziek van de Dire Straits te horen moest zijn, was wel een vereiste. En ook op aardig volume, want pa had zijn lievelingsmuziek altijd nèt iets te hard staan, tot ergernis soms van medewerkers en medebewoners in het verpleeghuis. En zo gebeurde. Een samenzijn van vooral veel bekenden van de dochters en kleinkinderen waren samengekomen en zaten ongedwongen samen met een drankje en een lekkere borrelplank met de muziek van de Dire Straits prominent op de achtergrond.
De volgende dag was het daadwerkelijke afscheid klein. Ze kwamen met zijn achten. Even samenzijn en dat zou het zijn. Er werd een kopje koffie en thee geschonken en iedereen zat rondom de rouwkist. De playlist van de avond ervoor stond weer op en weer werd het volume wat opgeschroefd. Ik kwam er even bijzitten en de dochters vertelden over het einde van het leven van hun vader, wat een strijd was geweest, het leven op zichzelf, maar ook het einde. Maar dat hij op zijn eigen wijze had doorgemaakt, met de twee dochters steeds aan zijn zij, tot hij het laatst los kon laten.

Op dat moment, alsof het geregisseerd was, maar dat was het niet, klonk bij het samenzijn 'Brothers in arms' van de Dire Straits. Het nummer dat ook op het laatst bij vader gedraaid was, wat hem nog een glimlach bezorgd had.
We vielen stil en luisterden zonder woorden naar de tekst.

Through these fields of destruction
Baptisms of fire
I've witnessed your suffering
As the battles raged higher
And though we were hurt so bad
In the fear and alarm
You did not desert me
My brothers in arms
There's so many different worlds
So many different suns
And we have just one world
But we live in different ones
Now the sun's gone to hell and
The moon riding high
Let me bid you farewell
Every man has to die

En alles viel op zijn plek. Dit nummer paste zo op dit moment. Zijn leven een strijd, maar met zijn dochters, zijn wapenbroeders, steeds aan zij.

Niet alle afscheiden moeten groot en meeslepend te zijn. In al zijn eenvoud was dit een groots afscheid van de dochters voor hun geliefde pa.

The Official Music Video for Brothers In Arms. Taken from Dire Straits – Brothers In Arms.Pre-order: https://DireStraits.lnk.to/BIA40ID To celebrate the 40th...

19/01/2026

Ik heb bij de regeling van een uitvaart te maken met alle gezinsleden van de overledene. En dat zijn ook niet in de minste plaats de huisdieren.

Deze week heb ik te maken met hond Max. Elke keer als ik kom komt hij mij enthousiast begroeten, knuffel in zijn bek. Vervolgens neemt hij zijn plekje op de bank in en kijkt hij serieus. Als weet hij dat er even wat enstige zaken besproken moeten worden. Soms gaat ie halverwege in zijn mandje. Even een tukje doen, ook moe van alle indrukken, net als de rest van het gezin. Maar als zijn naam valt, gaan zijn ogen open en is hij er weer bij. Enorm trouwe ogen en iets van droefheid in zijn blik, zoals vooral honden dat kunnen hebben.

Vandaag kwam ik in een gezin met drie katers. Drie prachtige raskatten namen duidelijk hun ruimte in het huis in. Mooi speeltoestel met een paar riante mandjes erin. Maar aangezien er vreemd volk was, lagen ze daar nu niet in. Want die mevrouw met haar tassen moest besnuffeld worden. Kater 1 stak zijn kop in alle tassen en leek daarna iets te zeggen tegen zijn twee broers als: ‘all clear!’, waarna de tassenbesnuffeling klaar was.
Kater Oscar was meer van de inhoudelijke inmenging. Dus meermalen kwam hij weer op de eettafel om naast de laptop plaats te nemen. En daar ook echt een hoofd te trekken, als zei hij: ‘ik persoonlijk zou dat anders aanpakken!’
Terwijl mijn aandacht even bij iets anders was, liep Oscar zelfs over het toetsenbord heen en had ik bijna voor 1000 mensen catering besteld in plaats van voor 100.
Ik denk dat Oscar dat een geweldig geslaagde grap had gevonden.
Al zou hij dat natuurlijk met een poker-face hebben ondergaan.

27/11/2025

Af en toe ben ik wat verder buiten mijn werkgrenzen aan t werk. Die grenzen heb ik losjes zelf opgesteld en die lopen van Noord naar Zuid ergens tussen Enschede en Arnhem.
Maar af en toe glipt er iets buiten deze grenzen tussendoor.
Zo was ik nu bij een familie in Bornerbroek. En dat is echt niet naast de deur voor mij.
Ik kwam binnen bij een familie echte Tukkers. Fijne nuchtere lui, geen poespas en dikdoenerij. En enorm warm en gastvrij. Ik kwam er op mijn verjaardag voor een tweede gesprek en er stond al een bloemetje voor mij klaar omdat ze het waardeerden dat ik ook op mijn verjaardag gewoon nog even kwam.
Het overlijden van man, vader en opa was na 15 jaar dementie. Dus ondanks het gemis was er ook berusting. Het was goed zo.
Er werden prachtige verhalen over een fijne man verteld. Mooie anekdotes die net de nodige Twentse humor en nuchterheid werden gedeeld.
Het was enorm mooi om te zien hoe dit gezin het afscheid en het verwerken gezamenlijk oppakte. Iedereen met zijn eigen bijdrage in het geheel.
Ook op de dag van het afscheid verliep alles in harmonie. De mannen en jongens in het gezin droegen de kist uit het uitvaartcentrum en zouden hem ook weer binnendragen in de aula van het crematorium. Alle vrouwen en meiden , ook de echtgenote, zouden gaan spreken. Een hele bewuste keuze van de dames. Maar het leverde toch wel even wat zenuwachtige momenten op net voordat alles zou beginnen. Jongste kleinzoon bekeek zich het zenuwachtige gesnater van de dames op een afst***je en riep hen als bemoediging in het onvervalste Twents toe: ‘je moet maar zo denken: Verstand op nul en de frituurpan op 180!’
Even was het stil, maar daarna begon het hele gezin hardop te lachen om de nuchtere uitspraak van de jongste onder hen.
Ze spraken prachtig, de dames. Het was een ontroerend mooi coproductie van een warm gezin. Ze hadden alles in gezamenlijkheid gedaan: van de laatste zorg tot het aanwezig zijn bij de invoer in de crematieruimte. Ook voor mij als uitvaartverzorger geeft dat energie om te zien hoe mooi en rond het proces rond het afscheid dan verloopt.

Na afloop werden de bloemen ingeladen in de auto en kreeg ik knuffels van de familie ten afscheid. Ze gingen nog even met zijn allen mee naar het oudershuis om alles nog even goed af te sluiten.

‘Zo en dan noe rap op hoes an!’ zei oma. ‘En daar echt de frituurpan op 180!’ vulde ze nog lachend aan, terwijl ze haar jongste kleinzoon een knuffel gaf.

17/11/2025

Een leuke vent keek ik me lachend aan vanaf de foto. Na afloop van een sportwedstrijd, ik vermoed een survivalwedstrijd, was hem een borreltje aangereikt wat hij, met het zweet en de modder nog op zijn gezicht, lachend omhoog hield.
Die leuke kerel, 8 jaar ouder dan ik, was er opeens niet meer. Hartstilstand en het was over en uit.

Ik had het goed met hem kunnen vinden, dat dacht ik regelmatig terwijl wij zijn afscheid vorm gaven.

Een trouwe partner voor zijn vrouw en een betrokken vader. En het werd een aantal keren benoemd tijdens het afscheid: een opa die de kunst verstond kind te zijn bij zijn kleinkinderen. Op de knieën aan het bouwen zo zag ik hem op de foto’s en zo mogelijk nog meer onder de verf of modder als de kleintjes zelf.

Als papa had hij zijn dochter op haar 15e meegenomen naar Pinkpop. En, omdat er een begeleider meeging, mochten onder zijn supervisie ook een stoot pubers uit het dorp mee. Ze kwamen met z’n allen in een moshpit op het veld, waar ze allemaal enorm van onder de indruk waren. ‘ s Nachts lagen ze samen in een immense bungalowtent, waar er voor hem de slechtste plek bij de uitgang overbleef naast de stinkende kistjes van alle pubers. Maar ook dat accepteerde hij zonder mopperen.
De dochter rookte stiekem haar eerste sigaretje in de buurt van haar pa en zag dat haar pa zelf een jointje rookte. Toen hun blikken zich kruisten, zei hij alleen maar: ‘Ik denk dat we dit maar niet aan mama vertellen!’, wat ze ook pas jaren later hadden gedaan.

De rollen waren de laatste jaren omgedraaid. Nu nam dochter haar pa mee naar concerten. Ze bezochten samen regelmatig de Melkweg of Paradiso. Vooral bij een beetje stevige muziek werd hij weer een jonge rocker die enorm stond los te gaan op de muziek. Hij genoot en zijn dochter was trots op het hebben van zo’n relaxte vader.

Als dochter en vader samen in de auto op pad waren, draaiden ze altijd hun nummer. Op st***je gehoorbeschadiging. Ze brulden heerlijk mee. Soms was het nummer nog niet af als ze aankwamen. Hij bleef dan in de auto zitten om tot het eind mee te beuken.
Als hij dan vervolgens uit de auto stapte met een grote grijns op zijn gezicht, riep ie met z’n zware basstem in onvervalst Achterhoeks: ‘Zo, ik heb de kop weer los!’

We draaiden het nummer tijdens zijn afscheid. Voor het crematorium op st***je nèt iets te hard, de aanwezige oudjes zetten hun gehoorapparaat wat zachter.
Ik zag hem voor me, stevig mee rockend in de auto.

Ik had hem gemogen, dat weet ik zeker.
Deze man die de kunst verstond kind te blijven.

"Everlong" by Foo Fighters Listen to Foo Fighters: https://FooFighters.lnk.to/listen_YDWatch more Foo Fighter videos: https://FooFighters.lnk.to/listen_YC/yo...

26/10/2025

René was uit Mikes leven verdwenen toen zijn ouders gingen scheiden. Hij was toen drie jaar. Er was geen contact meer geweest daarna.
'Nooit een kaartje met mijn verjaardag. Of een belletje om te vragen hoe het met me ging. Geen pa langs de kant van de voetballijn of een vader die trots was op mijn rapporten.' Mike beschreef zo het gemis toen hij op de uitvaart van zijn vader sprak.

Dit gevoel van gemis had hij vakkundig weggestopt en hij leefde zijn leven zonder vader. Totdat het gemis hem op zijn vijftigste als een boemerang trof en hij overspannen thuis kwam te zitten. Hij ging in therapie om het gevoel een plek te kunnen geven en na een groot aantal behandelingen zag hij weer licht aan de tunnel. Precies op het moment dat hij dat uitsprak, werd er contact met hem opgenomen vanuit een zorginstelling waar zijn vader verbleef. Er was wat moeite gedaan om hem op te sporen om hem te kunnen vertellen dat zijn vader zeer ernstig ziek was en aan zijn laatste levensfase toe was. Als hij nog afscheid wilde nemen, moest hij dat nu doen.

Hij bezocht zijn vader, die de laatste jaren van zijn leven vanwege een ongeluk veel vaardigheden had verloren. Hij kon niet meer praten en zijn verstandelijke vermogen was laag. Toch was er een duidelijke herkenning bij René, toen zijn zoon aan het bed zat. Een glimlach van oor tot oor kwam op zijn gezicht en hij kneep hard in de hand van zijn zoon. Op zijn kamer zag Mike een oude foto staan van vader René met zijn zoon, die had een prominente plek. Mike zei tegen zijn vader dat het goed was en dat hij mocht gaan. René overleed een paar dagen later.

We bespraken de uitvaart. Ook zoon Mike sloot hierbij aan. Hij kwam veel dingen over zijn vader te weten, die allemaal nieuw voor hem waren. Mike had een soort berusting over hoe alles liep. 'Het heeft zo moeten zijn, dat ik aan het eind van mijn helingsproces mijn vader mocht ontmoeten' zei hij.

Hij hoorde van de begeleiding dat René elke morgen wakker werd gemaakt met steeds hetzelfde lied van René's lievelingszanger, Elvis: Can't Help Falling in Love. René werd dan wakker met een glimlach en neuriede soms wat mee en soms kreeg hij een traan in zijn oog bij het horen van de melancholische klanken. Dat dit nummer op de uitvaart noest klinken was wel duidelijk.

Toen we zochten naar een geschikte tekst voor boven de rouwkaart, las ik een deel van de tekst uit het lied voor:

Like a river flows
Surely to the sea
Darling, so it goes
Some things are meant to be

Mike keek verrast en ontroerd op en zei: 'Precies, dat gevoel bedoel ik. Het heeft zo moeten zijn!'
Ook al had hij geen antwoorden meer gekregen. Het was, zoals hij ook zijn vader had laten weten, goed zo.
Some things are meant to be...

🎵 Follow the official 7clouds playlist on Spotify : http://spoti.fi/2SJsUcZ​🎧 Elvis Presley - Can't Help Falling in Love (Lyrics)⏬ Download / Stream: https...

26/08/2025

Hidden immigrants

Fragment uit haar dagboek ergens in 1947.
‘Samen met papa en mama en mijn zusje op de boot naar Nederland gekomen, het land van papa en mama. Het is hier koud, het stinkt hier en alles is stuk. We hebben geen huis en logeren bij familie. Ik wil hier niet zijn.’

Fragment uit 1949: ‘Papa laat een huis voor ons bouwen in Doorn. Dat betekent dat we niet meer teruggaan. Ik ben boos en verdrietig.’

Toen Anna 10 jaar was, verliet zij haar geboorteland Zuid-Afrika. Wat zij toen niet begreep, is dat zij voorgoed haar land verlieten. De politieke situatie in Zuid-Afrika te instabiel en de toekomst in het Nederland in opbouw rooskleuriger voor een jong gezin.

En dus verliet zij haar geliefde land. Het land waar ze ‘s nachts de leeuwen hoorde brullen. Waar de vogels dag en nacht hun zang lieten horen. Het land van suikerbossies, clivia’s en wilde geraniums.
Van de uitgestrekte landschappen en immense bergen. Het land met de heerlijke geur ook.
Dat alles moest ze achterlaten. En dat voelde zij in alle vezels van haar zijn. Diep gevoelde heimwee hield haar jaren in de greep.

Pas 40 jaar later, de institutionele Apartheid in Zuid-Afrika voorbij, een huwelijk met drie prachtige kinderen verder, keerde ze terug naar haar geboortegrond. Ze zag dat het parket in hun huis van toen er nog steeds lag, liep langs het muurtje waarvan ze altijd gesprongen was, hoorde de vogels zoals je ze daar alleen hoort en rook de geur van Zuid-Afrika. Ze was alleen op bezoek. Ze kon wel blijven maar iedereen waar zij om gaf was in Nederland. Dus ze keerde terug naar het land dat nooit echt haar thuis werd.

Een liedje had als een mantra in haar hoofd had gezeten in de eerste jaren dat ze naar Nederland kwam. ‘Al bij het wakker worden, had ik het in mijn hoofd’ vertelde ze later aan haar kinderen. Toen in de laatste jaren de dementie toesloeg bij haar verdween er veel uit haar leven. Maar dat verlangen naar een wereld, een land een leven van toen, dat gevoel bleef of werd misschien zelfs weer sterker .
En dat liedje van toen kwam weer terug, als die mantra die het in die eerste jaren was geweest.

Mensen als Anna zijn de zogenaamde Hidden Immigrants, de onzichtbare immigranten.
Mensen die qua uiterlijk en taal in een land passen maar zich er nooit thuis voelen.

Op de klanken van ‘die stem van Suid-Afrika’, het liedje in haar hoofd, begeleidden we haar naar haar laatste rustplaats. Ze kreeg een mooi plekje op de natuurbegraafplaats. Haar zoon verwoordde het mooi tijdens haar afscheid. ‘Je bent vele jaren nooit echt thuis geweest. We gunnen je nu dat je thuiskomt.’

SUBSCRIBE to my Channel please :-)VISIT http://www.marthienel.com LIKE https://www.facebook.com/WomanOnFire101/BUY MUSIC https://store.cdbaby.com/cd/marthien...

20/08/2025

Dat mijn vak als uitvaartverzorger bij tijd en wijle stressvol is, zal iedereen wel begrijpen. Maar soms is het de overtreffende trap van stress

Uitvaart op dinsdag telefonisch (op verzoek van familie) geregeld. Familie wil het liefst alles snel achter de rug hebben. Vrijdag is er nog een gaatje in het crematorium. Dus dat is een gelukje.
Ik vertel de familie dat er enige druk is om nu de kaarten te laten drukken en dus op tijd bij de genodigden van de uitvaart te krijgen. Op woensdag worden de kaarten gedrukt en bezorgd. Dela heeft wat dat betreft een prachtig systeem. Een regionale drukker drukt en laat de bodes de kaarten bezorgen. Wat bij deze familie ook rond 14.00u op woensdag gebeurt. Eind goed al goed, zou je denken.
Familielid besluit twee uur later de enveloppen te gaan schrijven. En komt er dan achter dat, ondanks dat ik dat verzoek bij de drukker heb neergelegd, vanwege de telefonische regeling, er GEEN enveloppen mee bezorgd te zijn.
Ik word door familie gebeld. Drukker wordt door mij benaderd. Bode is al weer thuis.. een uur uit de buurt van de familie.
Let wel: de rouwpost moet om 17.00u bij een postagentschap liggen. En een dag later kan niet, want dan is de uitvaart al en hebben de kaarten geen functie meer.
Zelfs geen tijd te verliezen om boos op iemand te worden.
Ik zie op Google Maps dat ik 25 minuten van de familie woon. In de auto en op weg. Oooo ja, wegomlegging op de route. Via Duitsland. Ooo ja, alle Duitsers houden zich aan de snelheid. Lovenswaardig, maar NU even niet. Ik mopper wat af in de auto. Vanaf de snelweg moet ik een drukke voorrangsweg oversteken. Enorm druk. Ik gok op de goede remmen van de dikke auto’s van de Duitsers en steek op een gegeven moment over. Om vijf over half 5 sta ik bij de familie voor de deur met enveloppen. We verdelen de adressen uit het chaotische adressenboekje van de overledene. Ik zoek nog postcodes op en plak zegels. Enveloppe op zijn kop geschreven? Dat is dan jammer, komt wel over. Familielid wil aan t eind van de schrijfsessie nog checken of we alle adressen geschreven hebben, maar ik zeg dat dat niet meer kan. Ik check ondertussen waar de Primera is. Vijf minuutjes rijden zie ik. Om een paar minuten voor vijf ren ik met de verzendenvelop naar mijn auto en cross (ik maak t niet te bont hoor) naar de Primera, waar ik een paar minuten over vijf binnenren.
‘Kan t nog mee?’ hijg ik. De mevrouw van de Primera bevestigt het. En ik weet: missie geslaagd. Ik kan de mevrouw wel zoenen. ‘Ach, wat een stress toch altijd’ zegt zij. Ik denk dat ze vaker van dit soort verhitte uitvaartverzorgers dan wel familieleden aan haar balie ziet. Want het is vaker een race tegen de klok. Deze was echter wel van de soort die je niet te vaak moet hebben.
Ik bel familielid blij dat het allemaal gelukt is. ‘O fijn!’ is de (enige) reactie.
Nu verwijt ik hem niks. Ze zijn met andere dingen bezig dan rouwpost die op tijd bij een postagentschap moet liggen.
Maar mag ik dan even van mijn volgers horen dat dit een prachtig staaltje van klantvriendelijkheid, koelbloedigheid en efficiëntie van de uitvaartverzorger is?

(En nu maar duimen dat ik geen verkeersboete opgelopen heb ..)

06/08/2025

Een mooie bijkomstigheid in Coronatijd, één van de enige mooie dingen wat mij betreft, is dat we als uitvaartverzorgers die (ook) voor Dela werkten voor heel Nederland werden ingezet. Alles ging via Teams, niet ideaal, maar desondanks voelde ik vaak verbondenheid en ondanks de afstand toch ook een aan tafel zitten in allerlei hoeken van Nederland. Ik regelde in Emmer-Compascuum, Amsterdam, Maastricht en in Friesland. En bovenal heb ik in de eerste Corona golf heel veel in Noord Brabant en Limburg geregeld, want daar hield het virus enorm huis.
Ik vond de individuele verschillen tussen de families in verschillende streken enorm boeiend. Het bracht de nodige uitdagingen met zich mee, want je moest mensen informeren over zaken die je alleen zelf wist door veel uit te vragen aan collega’s terplekke. Maar vaak was de familie zelf heel goed op de hoogte en konden zij je wat leren. Ik leerde muziek en gebruiken van alle kanten van Nederland kennen en verdiepte me in de dialecten. Het was jammer dat het na de gesprekken ophield en de uitvaart zelf door collega’s overgenomen werd.
Het was bijna saai toen ik weer gewoon alleen in Gelderland en een stukje Overijssel ging regelen.

Afgelopen week, vakantietijd hè, werd ik gevraagd door regio Nijmegen om uit te helpen. Ik kwam daarvoor, lijfelijk deze keer, in Cuijk, wat Noord-Brabant is, mocht u dat even niet weten (ik nl ook niet 😃). Een typische Brabo familie ontving me. Worstenbroodje op tafel en ‘ons pap’ als middelpunt van t gezelschap. Af en toe twee keer luisteren wat iemand zei (al gaven ze allemaal aan dat ze bij mij ‘van boven de rivieren’ echt hun best deden om ‘netjes Nederlands’ te praten.)
Veel kwam weer terug van vijf jaar geleden. Het lied Ons lief Vrouwke zou klinken en Beppie Kraft uit Maastricht zou ook te horen zijn. De carnaval kwam natuurlijk langs, waarbij de klemtoon op de ‘val’ ligt en niet op de ‘car’ En ik heette weer even ‘Alle’ i.p.v. Ellen. Oke, gastvrijheid en leuke families zijn zeker niet voorbehouden alleen aan Brabant of het zuiden, maar wat kwam ik hier in een warm Brabants bad terecht.
De crematie zou in Limburg plaatsvinden, in Venray. ‘Daar ben jij toch bij hè?’ vroeg de familie me. ‘Als een andere dag beter schikt, dan ruilen voor jou’ Zeg dan maar eens nee.
En dus toog ik vandaag naar t Limburgse: over de Rijn en over de Maas, voor een prachtige dienst voor ‘ons mam, Antje’ Vele lieve woorden, maar ook die lach en een leuke carnavalslied aan t eind.

‘Je was de juiste persoon voor ons tijdens deze week. Je paste perfect bij ons! gaf de familie mij eensgezind aan t eind mee.

Nou, die steek ik als meisje van boven de rivieren toch maar mooi in mijn zak! Van alle markten en in alle windstreken thuis!

24/07/2025

Ze was overleden op 91-jarige leeftijd. Ze had de regie gehad tot het eind en toen ze door een onfortuinlijke val haar heup brak, kon ze zelf nog de beslissing nemen dat ze toch geopereerd wilde worden, met alle risico's van dien. Want bedlegerig worden, dat zag ze niet zitten.
Ze overleed aan de gevolgen van de operatie.
Maar het was goed. Zoon, dochter en hun uitgebreide gezinnen hadden afscheid genomen en alles was gezegd.

Het afscheid zou een informeel samenzijn in kleinere kring worden.. Dat had zoon me op het hart gedrukt. Nee, ik hoefde niets te zeggen, of te regelen op die dag dat deden hij en zijn zus wel. Als ik maar voor een drankje en een hapje na afloop zorgde,
Nu is het me wel eens overkomen dat zoiets wat leuk en spontaan en ongedwongen hoort te zijn, ontaardt in een pijnlijk stil samenzijn waar iedereen naar iedereen kijkt en niemand snapt wat de bedoeling is.
Hier was dat duidelijk niet het geval. Zoon en dochter waren perfecte gastheren. Ze ontvingen iedereen en vertelden daarna aan de hand van vele attributen over hun moeder. Het poëziealbum kwam voorbij, met versjes van nog aanwezige mensen of hun kinderen erin. En de multomap waarin hun moeder alles op geldgebied door de jaren heen minutieus had bijgehouden. 'Het valt nog mee, dat wij vroeger geen kwitanties bij ons zakgeld kregen.', grapt zoon. Er is interactie met de aanwezigen. Moeder was een geboren Winterswijkse maar woonde al jaren in Doetinchem. Maar haar Achterhoeks was nog dat Winterswijkse plat. Als er een gevleugelde Achterhoekse uitdrukking van haar uitgesproken moest worden, deed een aanwezig familielid uit Winterswijk dat in onvervalst 'Wensters'.

De laatste jaren had moeder hobby aan het uitpluizen van rouwadvertenties in de regionale en lokale krantjes. 'Als je zo oud wordt, dan ken je de meesten die dood gaan'. Zo had ze vaak tegen de kinderen gezegd, die haar hobby maar bijzonder vonden.
Toen dochter eens naar iemand informeerde, die ze lang niet gezien had en voorzichtig vroeg of die nog wel leefde, zei moeder: 'Ik vermoed van wel, want ik heb geen rouwadvertentie van hem langs zien komen!'

Voor het Winterswijkse nieuws had ze een vriendin die ze al vele jaren kende en die wekelijks langskwam en die haar over de ins en outs uit het Winterswijkse leven bijpraatte.
Die Winterswijkse vriendin was er ook op haar afscheid en stond spontaan op om een woordje tot haar vriendin te praten.
'Ik heb twee dingen bij me, die ik elke vrijdag meenam' zei de vriendin. 'Een bosje bloemen, want ze hield ervan om tussen de bloemen te zitten en De Achterhoeks Nieuws, editie Winterswijk. Alleen voor de rouwadvertenties eigenlijk. Deze week heb ik hem niet gebracht. Dus doe ik nu nog maar, want ze wil vast nog wel weten wie er met haar meegaan!'
Ze legde zowel de bloemen als de krant bij haar neer.

Toen ik later vroeg of bloemen en krant mee mochten bij de crematie van haar vriendin antwoordde ze: 'Jazeker, het is voor haar bedoeld!'
En zo ging het Winterswijkse nieuws, maar toch vooral de rouwadvertenties uit Winterswijk tot het allerlaatst met haar mee.

21/07/2025

De eeuw van...

Het blijft een bijzonder fenomeen. Zo kom ik tijden niet in een bepaald crematorium, zo ben ik er kind aan huis en lijken er meer mensen dan normaal rond een bepaalde stad of dorp te overlijden.

Soms begeleid ik tegelijk een aantal kunstzinnige families en dan weer heb ik kort achter elkaar live muziek tijdens een uitvaart (en dat laatste kan mijn niet vaak genoeg)

Toeval uiteraard, maar ik roep nog wel eens als ik bijvoorbeeld kort achter elkaar de uitvaart van een aantal mannen met de naam Rob begeleid : Ik zou een beetje waakzaam zijn als ik nu Rob zou heten.

Ik begeleid nu twee families, waarvan de vaders overleden zijn. De ene is 94 en de andere 99, op een maand na 100 geworden.
Ik zit bij de ene familie met drie dochters en een zoon en bij de andere met twee dochters en een zoon. Een van de dochters in beide gezinnen heeft zelfs dezelfde (niet alledaagse) voornaam. De familiedynamiek in een gezin met een meerderheid vrouwen en maar één man is bij beiden gelijk. Alleen al om die familiepatronen te kunnen observeren, vind ik enorm interessant.
De woonkamers in het smaakvolle appartement (tot het laatst toe zelfstandig!) van de hoogbejaarde mannen lijken op elkaar. Een paar goedgevulde boekenkasten. Veel Nederlandse literatuur en veel boeken over de streek van hun geboorte. Ook daar zou ik zo een paar uurtjes naar willen kijken.
Als ik bij de tweede vraag: 'wat had jullie vader voor beroep?',
ben ik niet verbaasd als ik het antwoord hoor. Beide mannen zijn jarenlang leraar geweest.

Ze zijn beiden overleden na een kort maar intens ziekbed. Een val, een blaasontsteking, longontsteking, een beroerte, maar dat is niet meer onderzocht. Maar ondanks alles bij t het laatst en de regie in handen tot het echt niet meer ging. Beiden hebben bewust afscheid genomen van hen die hun lief waren. Het ontroert de beide families als ze het vertellen.

Naast al deze overeenkomsten is ook de opbouw van de gesprekken vrijwel identiek. Het zijn beiden mannen geweest, die duidelijk waren in hun afscheidswensen. Het vervullen daarvan vraagt net iets meer organisatie dan de standaard uitvaart. Ook voor mij even puzzelen en niet iets harder nadenken.

Wat ik enorm bijzonder vind is dat ik even (bijna) één van hen wordt, die derde of vierde zus bijna. Uiteraard: er is een beroepsmatige afstand. Maar ik voel dat de familieleden vrijuit praten. De chocola komt op tafel en wordt net zo makkelijk onder mijn neus geduwd als onder die van broer of zus. Er worden ideeën geopperd en verworpen en dat geldt voor hun ideeën maar ook voor die van mij.

Beide families benoemen aan het eind hoe fijn ze het gesprek hebben gevonden. Het niet doorhebben dat je de uitvaart van je vader geregeld hebt. Zo benoemt één van de dochters het. 'Meer een gewoon, waardevol samenzijn'.

Bij beide gesprekken ervaar ik de intensiteit, maar toch ook dat ondanks alles ik ook energie krijg van deze regelingen.

Deze twee mannen van hoogbejaarde leeftijd. Er wordt op een persoonlijke manier door de wederzijdse kinderen afscheid genomen van hun vader.

Bij beiden zie ik het boek 'De eeuw van mijn vader' in de boekenkast staan, waar ik zo enorm van heb genoten.
Bijzonder toch, die toevalligheden in mijn werk en bijzonder ook dat deze beide families nu ook na bijna een eeuw leven afscheid nemen van hun vader.

Hoe enorm bevoorrecht dat ik daar op zo'n bijzonder moment in beider families deelgenoot en onderdeel van ben geweest.

21/06/2025

Een niet professionele werkhouding. Zo kun je het bekijken. En van een afst***je zou ik dat zelf misschien ook zo beoordelen.
In mijn beroep moet je je empathische vermogens groot zijn . En, zonder mezelf al te veel op de borst te willen kloppen, ben ik van mening dat ik daar wel over beschik Die eigenschap en ook weer de beroepsmatige distantie dat hun verdriet niet mijn eigen verdriet is, maakt dat ik door de jaren heen niet elk verdriet van een ander mee naar huis torste en dat ik ook het verdriet bij hen kon laten en er niet vaak slecht van sliep.

En dan overlijdt je moeder.

Ik regelde de uitvaart van Annet. Bijna even oud als mijn moeder geworden. Ik denk het onbewust meteen. Ik regel met dochter en haar twee dochters. Het is alsof ik mezelf en mijn kinderen zie zitten. Het wordt een fijne regeling. Waarin ik de klik tussen hen en mij voel. Niet alleen, maar ook omdat ik voel wat ze voelen. bij het nemen van de keuzes. En dat op de gekste momenten je het verdriet zo kan bekruipen. Maar dat zeg ik niet. Ik ben namelijk de uitvaartverzorger die empathisch is, maar toch ook beroepsmatige afstand kan houden.

Ik had hun muziekkeuze al gezien en voelde al dat ik ontroerd werd bij de keuze van dat ene nummer. Vooral in die kwetsbare uitvoering.

Op de dag van de uitvaart sprak dochter. Geen verhaal over een moeder zonder gebreken, maar een liefdevol verhaal van een moeder-dochterrelatie. Over het niet uitgesproken zijn van je genegenheid naar elkaar en over het herkennen van jezelf in je moeder, tegen wil en dank soms.

Het had mijn verhaal kunnen zijn.

Het verhaal van dochter werd afgesloten door het lied Geen kind meer, in de uitvoering van Hanna Mae.
En elk woord voelde als mijn woorden.
En hoe ik er ook tegen vocht, ik werd opeens die dochter, die haar moeder ontzettend mist.

Met een loopneus en lichtelijk betraande ogen sloot ik de dienst af. De toehoorders zullen het niet meteen gemerkt hebben. Denk ik.

Ik vertelde de dochter later, dat ze prachtig gesproken had en dat haar woorden in combinatie met het lied mij ook persoonlijk geraakt hadden.
En dat raakte dochter weer. Lotgenootschap verbindt.

Het is niet mijn verdriet en ik ben een professional die distantie kan houden.

Maar soms ben je naast uitvaartverzorger toch ook even die hele verdrietige dochter.

Het liedje van Karin Bloemen dat voor Hannah Mae op nummer 1 stond is ‘Geen kind meer’. Het is een liedje dat troost geeft, een arm om je heen. Dit liedje he...