Bohemen uitvaarten

04/02/2026

Verbindende foto’s

Alles gaat steeds sneller. De wereld is zo gevormd dat we niet meer hoeven te wachten. We weten eigenlijk niet eens meer wat dat is. Alles is zo ingericht dat je in vol tempo door kunt razen. Wanneer je ouder wordt, heb je minder behoefte aan die snelheid. Sterker nog: hoe ouder je wordt, hoe meer je vertraagt. De wereld en de ontwikkelingen gaan dan als een razende langs je heen.

Wanneer je een leeftijd ruim boven de negentig haalt, wordt je wereld ook weer langzaam steeds een stukje kleiner. Meestal komen er dan niet meer dan tien mensen op je uitvaart. Bij dit afscheid waren het er ongeveer twintig. Alles vertraagde even voor iedereen om haar heen. Er werd stilgestaan bij het verlies van iemand die bijna een eeuw geleden geboren is. Het afscheid is verdrietig, maar ook bijzonder.

Wat doe je dan? Hoe geef je de uitvaart vorm? Iedereen kreeg de gelegenheid een moment afscheid te nemen. Na de begroeting was er die grote stamtafel waar ze met zijn allen omheen gingen zitten. Kopje koffie, kopje thee en een lekker koekje. Er werden herinneringen gedeeld. Iedereen sprak om de b***t: recente herinneringen en herinneringen van heel lang geleden. Over wie ze was, hoe ze deed en wat ze altijd zei. Sommige verhalen waren voorbereid, anderen vulden daar spontaan hun deel aan toe.

Als laatste werden foto’s gedeeld. Bij de eerste werd een anekdote verteld. Bij de tweede kwam een glimlach van herkenning. De derde was een zwart-witfoto, zo ging het door. De foto’s gingen rond de tafel, vanaf één punt, tegelijkertijd naar links en naar rechts. Daar ontstond iets bijzonders.

Eerst was er iedere keer één iemand aan het woord. Tijdens het doorgeven ontstonden allemaal gesprekjes tussen de doorgevers. Ze stonden allemaal even stil bij een herinnering van toen, die een verbinding in het heden maakte.

Laten we er de tijd voor nemen en aandacht aan geven. Zo maken we het waardevol.

26/01/2026

Sterk maatwerk

Dan overlijdt je vader.
Een man met twee rechterhanden. Een man die van varen hield. Iemand die heel lang geleden zijn eigen boot bouwde. Een boot waarmee veel is gevaren — of beter gezegd: veel is gezeild.

Met het ouder worden raakte de boot in onbruik. En toch bleef het een trots bezit, gekoesterd door de jaren heen. Het ging niet meer om de boot te behouden, maar om er afstand van te doen. Dat ging zeker niet gebeuren.
Dan is daar een zoon. Ook een man met twee rechterhanden. Hij ging eens kijken bij die boot. Daar zit wel heel veel werk aan, dacht hij. Maar als ik dan toch…

Met veel bloed, zweet en tranen wist hij de boot van de ondergang te redden. Hij knapte haar volledig op en bracht haar weer in originele staat terug. Deze boot blijft binnen de familie.

Wat doe je dan als je vader overlijdt?
Dan wil je iets doen. En als je goed bent met je handen, dan maak je een eigen uitvaartkist. Wordt die dan rechthoekig, met standaardformaten? Nee. Zo gaat deze creatieve familie daar niet mee om.

Er wordt een laatste vaartuig gemaakt.
Een zelfgemaakte uitvaartkist, met een bijna futuristische vorm waarin je duidelijk een boot herkent. Dat kun je wel toevertrouwen aan

Zijn zus maakt het geheel af. Zij verzorgt de bekleding en kiest voor een niet-alledaags bloemstuk, in een passende vorm met riet. Een geheel eigen, bijzondere en passende uitvaartkist.

Waar zie je dat nou?

Behouden vaart

Laten we er aandacht aan geven en de tijd voor nemen, zo maken we het waardevol.

20/01/2026

Hier ben ik niet voor in de moodboard

Praat jij wel eens over hoe jouw uitvaart eruit zal komen te zien? Het is een onderwerp dat nog wel eens vooruitgeschoven wordt. Dat is best logisch. Er zijn een hele hoop andere dingen die we eerst nog even bespreken. Daarna komt deze.

Maar toch wil ik je uitdagen om hierover in gesprek te gaan. Waarom? Omdat we tegenwoordig heel veel keuzes hebben. We mogen alles zelf bepalen. Dat is heel fijn: we hebben zelfbeschikking. Dat betekent ook dat we over onze eigen uitvaart mogen en kunnen beslissen. Doe je dat niet, dan komt er een dag waarop jouw nabestaanden met vraagtekens achterblijven.
Is een natuurbegrafenis de beste keuze? Nodigen we de buren ook uit? Wat gaan we zeggen? Of moeten we dan toch voor een crematie kiezen?

Je kunt voorkomen dat je een onoplosbare puzzel achterlaat in een emotionele tijd. Het is niet nodig om alles tot in detail vast te leggen. Het mag, maar het hoeft niet.

Maar hoe gaan we dat dan doen? Ik heb geen zin in zo’n heel zwaar gesprek en ik heb geen idee welke keuzes ik kan maken.

Daar is een oplossing voor bedacht. We gaan in kleine groepjes, samen, maar ieder voor zichzelf, een eigen moodboard maken. Een moodboard van hoe jouw uitvaart eruit mag komen te zien. Geen vragenlijst en geen keuzelijstjes om af te vinken. Geef het zelf vorm.
Je mag er tegenop zien. Daarom hebben we het de ‘Hier ben ik niet voor in de moodboard’-avond genoemd.

Wanneer is het?
Dit voorjaar zijn er nog twee mogelijkheden: donderdag 19 februari of woensdag 18 maart.
De inloop is vanaf 19.00 uur, zodat we om 19.15 uur kunnen starten. Om 21.00 uur gaan we weer naar huis. Het samenzijn vindt plaats in het Huis van de Wijk (Jufferenwal) in Zwolle. Deelname is gratis.

Opgeven kan bij Bas Smit via info@bohemenuitvaarten.nl of bel, app of sms naar 06 25 41 14 65.

16/01/2026

12/01/2026

Niet voortjagen maar eervol dragen

Lang niet iedereen huurt nog dragers in. Misschien maakt dat het juist zo mooi als het wél wordt gedaan. Er zijn tegenwoordig meer crematies dan begrafenissen. Met zijn allen naar de begraafplaats gaan is bijna een ritueel te noemen. Daarna lopend naar het graf, ongeacht het seizoen. Het buiten zijn, het weer en de omgeving voegen altijd iets bijzonders toe. En als daar dan ook nog dragers aan worden toegevoegd, maakt dat het afscheid een stukje specialer.

Bij deze uitvaart ontstond er iets heel bijzonders. Het afscheid was in een mooie kapel. In het pand ernaast zit een kantoor. Het kantoor van het bedrijf dat de meneer van wie wij afscheid namen zelf had opgericht.
Het idee ontstond om meneer te dragen vanaf de kapel naar de parkeerplaats van ‘zijn’ kantoor. Daar zou meneer, op zijn eigen parkeerplaats, de rouwauto ingaan. De familie vond dit een mooi en eervol gebaar. En zo gingen we het doen.
De straat is normaal gesproken erg druk. Ook daarom waren er verkeersregelaars aanwezig om alles soepel te laten verlopen. Tijdens het uitdragen werd het verkeer even stilgelegd. Daardoor ontstond er een bijzondere mogelijkheid: de drukke straat was ineens leeg. Je kon de stilte horen en de rust voelen.

De familie stond in erehaag op de stoep, van de kapel naar zijn parkeerplaats. En daar gingen ze. De straat waar je normaal moet oppassen bij het oversteken, was voor even het domein van zes dragers die een bijzonder uitgeleide verzorgden voor de man die wij moeten missen. Niet over de stoep, maar midden over straat. De laatste keer op zijn parkeerplaats. De laatste keer langs zijn kantoor. Daar stond iedereen die voor hem had gewerkt, ook in een erehaag. Nog één keer. Voor hem.

Laten we er aandacht aan geven en laten we er de tijd voor nemen. Dan maken we het waardevol.

06/01/2026

Geen vragen. Wel antwoorden.

24/12/2025

‘Ik wil geen zwarte kraaien op de uitvaart’, kreeg hij een tijdje geleden te horen. De opmerking paste hem wel. Want Bas Smit van Bohemen Uitvaarten houdt ervan als de wensen van de standaard afwijken.
‘Als je zwarte pakken, chagrijnige smoelen, stijve horken, koude koffie en kleffe cake wil, dan moet je mij niet bellen’, grapt hij.

‘Ik maak er een sport van om te achterhalen wat er allemaal mogelijk is’, vertelt hij. ‘Zat laatst bij een familie waarvan de vader was overleden.
Toen reed de brandweer langs en iedereen begon te huilen. Bleek hij altijd bij de vrijwillige brandweer te hebben gezeten.’ Dus regelde hij
dat de brandweer de overledene naar het crematorium reed…

Zie de rest van het artikel op de afbeelding

10/12/2025

De herkenning die troost

Hoe moet de uitvaart van je opa geregeld worden? En die van je oma of één van je ouders? Het moet allemaal netjes geregeld zijn. Het moet goed verzorgd worden. De laatste verzorging moet respectvol uitgevoerd worden. Er moeten duidelijke afspraken gemaakt worden. Je wilt weten waar je aan toe bent. De wensen moeten besproken en uitgevoerd worden. Je dierbare verdient een mooie kaart, wat weer een tastbare herinnering kan worden. De dag van de uitvaart moet goed verlopen. Aan al die voorwaarden wil je dat de uitvaart voldoet.

Maar als we nou even verder kijken: zijn dit de enige voorwaarden of is er nog iets anders? Als je het aan mij vraagt wel. Het is pas echt compleet als er herkenning is, omdat die troostend werkt. Herkenning in hoe het afscheid is, de weg ernaartoe en de dag zelf. Dat kan in allerlei details zitten: hoe de verzorging gaat, de kleding die iemand aan krijgt. De keuze van een uitvaartkist of mand kan bepalend zijn. Ook waar iemand wordt opgebaard, bijvoorbeeld thuis, omringd door eigen spullen. De vorm van rouwauto, of gaan we op de fiets. De plek waar de uitvaart is: kiezen we voor gemak of gaan we naar het theater? Komt iedereen op de uitvaart of is het ingetogen voor iemand die niet op de voorgrond wilde staan?

Het is pas af als dat wat je doet herkenbaar passend is voor diegene die overleden is. Dat de aanwezigen de overledene herkennen in het afscheid en in wat er gezegd wordt tijdens een ceremonie. Je gaat geen borrel doen voor iemand die er niet van hield. Je gaat geen kleffe cake opdienen bij een gastronomische fijnproever. Nee, als je de details zorgvuldig kiest — en dat mag tegenwoordig, we hebben de mogelijkheid en keuzevrijheid — dan wordt het resultaat een afscheid waar de overledene met trots op terug zal kijken. En dat biedt troost.

Bohemen uitvaarten
Bas Smit
Aandacht geven en de tijd nemen maakt het waardevol

03/12/2025

Onder of boven de zoden?

Soms wordt er gebruikgemaakt van een grasopbaring, ook wel koelen met graszoden genoemd. Het wordt gebruikt als alternatief voor een koelplaat tijdens een opbaring. Om eerlijk te zijn: ik snapte er tot voor kort niets van, en ik geloofde er daardoor al helemaal niet in.

Vanaf het moment van overlijden tot aan de uitvaart wordt een lichaam geconserveerd. Het lichaam wordt gekoeld zodat er geen onwenselijke luchtjes ontstaan. Thanatopraxie is daar ook een voorbeeld van. De ontbinding wordt uitgesteld door de bacteriën in het lichaam als het ware te versuffen. Koelen met graszoden wordt als alternatief genoemd. Wat op zich gek is: bij mijn weten zijn graszoden er al iets langer dan koelplaten. Het is maar net welk perspectief je hebt.

Hoe werkt een grasopbaring? Iemand wordt opgebaard op een opbaarplank of in een uitvaartkist. Daaronder, op de grond, leg je graszoden. Deze geef je drie keer per dag water, bij voorkeur regenwater met wat rozemarijn erdoor. Doordat het gras groeit — door de levenskracht van het gras — onttrekt het energie en warmte uit de kamer, waardoor je het lichaam op een natuurlijke manier koelt. Je hebt geen geluid van een koelplaat, geen elektrisch veld, en belangrijker nog: de sfeer en geur in de ruimte wordt er anders door.

De graszoden pasten niet bij mijn visie. Je wilt een lichaam goed koelen of de bacteriegroei tijdelijk stopzetten. We willen geen verkleuring zien tot aan de uitvaart, en al helemaal niets ruiken. Hoe kun je nou een lichaam tot de wenselijke temperatuur koelen door een paar graszoden op de grond te leggen? Dat gaat toch nooit werken.

Heel lang ben ik op zoek geweest naar een antwoord. Met navragen en googelen kwam ik niet verder. Mijn conclusie was: dat zal wel niets zijn. Tot een paar maanden geleden een collega een familie begeleidde die kozen voor een grasopbaring. Dat was mijn kans; dat wilde ik zien.
.. De rest van het verhaal kun je lezen in de afbeeldingen. Het verhaal was te lang om te kunnen posten. Inkorten was geen optie ...

25/11/2025

To speak or not to speak

Dát is de vraag. Ga jij spreken op de uitvaart van één van je ouders? Of die van je partner? Je opa, oma of een goede vriend? Het is natuurlijk het allermooiste als de dierbaren zelf hun eigen woorden spreken tijdens een afscheid. Maar is dat ook altijd haalbaar?

Bij het idee dat je moet spreken, op een emotionele dag en dan voor heel veel bekenden. Dat is lang niet voor iedereen een aantrekkelijke gedachte. Dan moet je de woorden ook nog op papier krijgen… Dat is geen gemakkelijke taak. Laat staan dat je in een week zit van verlies. Je bent je zekerheid ineens kwijt. En die week moet je al zoveel. Hoe ga je dat dan doen?

Er zijn ook mensen die daar hun beroep van hebben gemaakt. Meestal zijn het woordkunstenaars, die van jouw herinneringen een mooi verhaal maken. Laten we eerlijk zijn: mooi en goed spreken in het openbaar is ook een kunst. Dus misschien is het helemaal niet zo gek om een sprekerskaart in te zetten op een emotioneel moment.

Nog een ander idee. Stel nou dat jij zelf kunt bepalen wat er gezegd wordt op jouw eigen uitvaart. Dat jijzelf het laatste woord hebt. Waarom moet een ander vertellen hoe jouw leven was?

Maar hoe doe je dat dan? Dat is heel simpel. Je nodigt mij uit. Ik begeleid, ik schrijf en ik spreek. Je bereidt je vast voor: Wat wil ik dat er gezegd wordt over mijn leven? Dan stel ik je nog aanvullende vragen. Daarmee schrijf ik jouw verhaal. Dat nemen we samen door om het bij te schaven, zodat het helemaal klopt. Want waarom zou je door een overlijden je de mond moeten laten snoeren?

Maak een afspraak, dan gaan we aan de slag. Hoef je er daarna nooit meer over na te denken. Dat spreekt toch voor zich?

23/11/2025

De jaarlijkse wandeling over Kranenburg en Bergklooster voor iedereen die iemand heeft verloren was gister weer.

Elke keer weer een bijzondere wandeling.