17/10/2025
Permaculture: Sistema ng Buhay at Kooperasyon ng Kalikasan
Ang permaculture ay isang paraan ng pagdisenyo ng kapaligiran na ginagaya ang natural na sistema ng kalikasan. Layunin nitong bumuo ng mga komunidad at kabuhayan na matatag, produktibo, at regenerative.
Guilds: Ito ay grupo ng mga halaman at organismo na nagtutulungan. Halimbawa, sa ilalim ng puno ng mangga, puwedeng itanim ang luya at mani na nagbibigay ng sustansya sa lupa, habang ang malunggay ay nagbibigay lilim at proteksyon.
Sectors: Tumutukoy ito sa mga panlabas na enerhiya gaya ng araw, hangin, ulan, at daloy ng tubig. Sa pag-obserba ng mga ito, nalalaman kung saan dapat ilagay ang mga halaman, compost area, o water catchment upang maging episyente ang paggamit ng likas na yaman.
Zoning: Ito ay paraan ng pag-aayos ng espasyo batay sa dalas ng paggamit. Halimbawa, ang gulayan o kusina ay inilalapit sa bahay (Zone 1), samantalang ang kagubatan o reforestation area ay inilalayo (Zone 5). Ito ay para makatipid sa oras, enerhiya, at pagod.
Syntrophy: Prinsipyo ng pagtutulungan at balanseng pag-iral. Sa halip na kompetisyon, ang mga organismo ay nagtutulungan upang mapanatili ang kalusugan ng sistema. Ang dumi ng isa ay nagiging pagkain ng iba, at ang labis na enerhiya ng isa ay nagiging suporta sa kakulangan ng kapwa.
12 Permaculture Principles: Ito ang mga gabay sa pagdidisenyo ng mga sistemang pangkabuhayan at pangkapaligiran. Kabilang dito ang:
1. Obserbahan at makipag-ugnay sa kalikasan
2. Kolektahin at iimbak ang enerhiya
3. Magbunga nang sagana
4. Mag-apply ng self-regulation at feedback
5. Gamitin at pahalagahan ang renewable resources
6. Wala dapat sayangin
7. Magdisenyo mula sa pattern hanggang detalye
8. I-integrate imbes na ihiwalay
9. Gamitin ang maliit at mabagal na solusyon
10. Pahalagahan ang diversity
11. Gamitin ang mga gilid at hangganan
12. Tumugon sa pagbabago nang may malikhaing adaptasyon
