Dr Ubedullah Bughio

15/09/2025

Alhamdulillah!
I had the honor of representing my institute at the National PSH event in Lahore. Grateful for this opportunity, the support of my mentors, and the chance to contribute at a national platform.

14/08/2025

Happy Indepedence day

Dr Ubedullah Bughio Majid Khand Dr Sarmad Ali Laghari-Diabetologist And Endocrinologist

28/07/2025

fans Dr Sarmad Ali Laghari-Diabetologist And Endocrinologist

21/06/2025

**مريض جو سوال:** "هيپٽائيٽس سي جو علاج مڪمل ڪرڻ کانپوءِ، جڏهن مون جو PCR (پي سي آر) ٽيسٽ نِگيٽو (Negative) ٿي ويو آهي، ڇا آئون مڪمل صحتياب ٿي ويو آهيان؟"

**ڊاڪٽر جو جواب:**

1. **ها، توهان وائرس کان صحتياب ٿي چڪا آهيو (وائرل ڪيور Viral Cure):**
* نِگيٽو PCR ٽيسٽ (خاص ڪري علاج ختم ٿيڻ کان 12 هفتا کانپوءِ **SVR12** حاصل ٿيڻ) جو مطلب آهي ته علاج هيپٽائيٽس سي وائرس (HCV) کي توهان جي جسم کان ڪاميابيءَ سان *ختم* ڪري ڇڏيو آهي. وائرس وڃي چڪو آهي.
* اهو اصل ۾ *وائرل انفيڪشن* جو مڪمل علاج آهي.

2. **بهرحال، توهان جي *جگر* جي صحت جو دارومدار ان جي حالت تي آهي، جيڪا *علاج کان اڳ* هئي:**
* **جيڪڏهن علاج کان اڳ توهان جي جگر ۾ ڪو وڏو سکار (فائبروسس Fibrosis) نه هو يا صرف هيڪو/وچولو سکار (جيڪو سروسس Cirrhosis نه هو):**
* توهان *وائرس* کان صحتياب ٿي چڪا آهيو.
* توهان جي جگر کي وقت سان گڏ مڪمل صحتياب ٿيڻ جو وڏو موقعو آهي ۽ اهو عام طور تي ڪم ڪندو.
* هيپٽائيٽس سي وائرس جي *واپس اچڻ* (Recurrence/Reinfection) جو خطرو تمام گهٽ آهي (ڊگهي مدت ۾ 1-5% کان گهٽ، جديد علاج سان اڪثر 1% جي لڳ ڀڳ). هي ننڍڙو خطرو عام طور تي *نئين* اڳوڻي وائرس جي واپسيءَ جي بدران، اڳوڻي خطرناڪ عوامل جي ڪري ٿي سگهي ٿو (جهڙوڪ گندل انجڪشن، غيرمحفوظ طبي طريقا).
* **مستقبل جو امڪان:** تمام چڱو. عام طور تي توهان کي HCV جي حوالي سان مسلسل نگراني جي ضرورت نه پوندي، پر باقائدي صحت جي چڪاس ڪرائڻ سڌو سنئون آهي. وائرس ٻيهر لڳڻ کان بچڻ لاءِ احتياطي تدبيرون وٺو.

* **جيڪڏهن علاج کان اڳ توهان جي جگر ۾ **سروسس (Cirrhosis)** ٿي چڪي هئي (سخت سکار):**
* توهان اڃا تائين *هيپٽائيٽس سي وائرس* کان صحتياب ٿي چڪا آهيو. وائرس ختم ٿي چڪو آهي.
* **پر:** سروسس (سرس Cirrhosis) پاڻ ۾ *ختم نه ٿيندي آهي*. جيتوڻيڪ HCV کي ختم ڪرڻ سان وائرس جي ڪري ٿيندڙ ٻي نقصان کي *روڪي ٿو* ۽ جگر جي بيماري جي اڳتي وڌڻ کي گهٽائي ٿو، پر اڳ ۾ موجود سخت سکار برقرار رهي ٿو.
* **خطرا برقرار رهن ٿا:** ڇو ته سروسس (سرس Cirrhosis) مستقل آهي، تنهنڪري سروسس سان لاڳاپيل سنگين پيدا ٿي سگهندڙ مسئلن جو خطرو حياتيءَ تائين برقرار رهي ٿو، جيتوڻيڪ وائرس ختم ٿي چڪو آهي. انهن ۾ شامل آهن:
* **ايستائٽس (Ascites):** پيٽ ۾ پاڻي جو گڏ ٿيڻ.
* **وريسس (Varices) ۽ اپر جي آءِ بليڊ (Upper GI Bleed):** کاڌي جي نالي/معدي ۾ وڏيون رگون، جيڪي شديد قسم سان رسي سگهن ٿيون.
* **هيپٽڪ اينسيفالوپيٿي (Hepatic Encephalopathy):** جگر جي خراب ڪم ڪرڻ جي ڪري ذهني گڏڻائي يا ڀل پيو.
* **جگر جو ڪينسر (HCC):** سروسس (سرس) نه رکندڙ ماڻهو جي مقابلي ۾ جگر جي ڪينسر جو خطرو اڃا تائين موجود آهي، جيتوڻيڪ HCV کي ختم ڪرڻ سان اها گهٽجي ٿي (جيڪڏهن فعال وائرس ۽ سروسس ٻئي هجن ته ان جي ڀيٽ ۾).
* **مستقبل جو امڪان:** HCV کي ختم ڪرڻ تمام ضروري آهي ۽ فعال نقصان کي روڪڻ سان توهان جي ڊگهي مدت جي صحت کي بهتر بڻائي ٿو. پر، **جيڪڏهن توهان کي اڳ ۾ سروسس (سرس) هو ته جگر جا ماهر (هيپيٽالاجسٽ Hepatologist يا گيسٽروآنٽرالاجسٽ Gastroenterologist) وٽ مسلسل، حياتيءَ بَري نگراني تمام ضروري آهي** ته سروسس (سرس) جي ڪري ٿي سگهندڙ ڪنهن به مسئلي کي شروع ۾ ئي کنٽرول ڪري سگهجي. ان لاءِ عام طور تي هر 6 مهينن بعد باقائدي خون جا ٽيسٽ (جگر جي فنڪشن، اي ايف پي AFP) ۽ اميجنگ (الٽراسائونڊ، ڪڏهن ڪڏهن سي ٽي يا ايم آر آءِ) ڪرائڻ گهرجن.

**مريض لاءِ اهم پيغام:**

* **"وائرس کان صحتياب؟ ها!"** (ها، علاج ڪامياب ٿيو آهي، وائرس ختم ٿي چڪو آهي)
* **"جگر جي صحت ماضيءَ تي منحصر آهي."** (وائرل ڪيور ۽ جگر جي صحت جي واپسي جي وچ ۾ واضح فرق سمجهائڻ گهرجي، جيڪو علاج کان اڳ سروسس (سرس) جي موجودگي يا عدم موجودگي تي ٻڌل آهي)
* **"جيڪڏهن توهان کي علاج کان اڳ سروسس (سرس) ٿي چڪو هو، ته نگراني جاري رکيو."** (خاص ڪري انهن مريضن لاءِ جنهن کي اڳ ۾ سروسس هو، حياتي بَري ماهر ڊاڪٽر وٽ چڪاس جاري رکڻ تي زور ڏيو، جيتوڻيڪ وائرس وڃي چڪو آهي. ان کي مستقبل جي صحت لاءِ اڳواٽ سنڀال طور بيان ڪريو)
* **"وائرس ٻيهر لڳڻ کان بچو."** (سڀني صحتياب ٿيل مريضن کي ياد ڏيارڻ گهرجي ته پاڻ کي HCV ٻيهر لڳڻ کان بچائڻ لاءِ احتياط وٺن - جهڙوڪ: گندل انجڪشن نه وڃائجڻ، غيرمحفوظ طبي طريقن کان پرهيز ڪرڻ)

14/06/2025

**سيليئڪ بيماري (Celiac Disease): مُفيد معلومات**

**1. سيليئڪ بيماري ڇا آهي؟ (What is Celiac Disease?)**
* اهو توهان جي جسم جي دفاعي سسٽم (مناعتي سسٽم) سان لاڳاپيل بيماري آهي.
* جڏهن توهان **گلٽن (Gluten)** کائو ٿا، توهان جو جسم پاڻ کي نقصان پهچائيندو آهي.
* **گلٽن (Gluten)**: اهو پروٽين آهي جو **ڪڻڪ (گندم/Wheat)، جو (Barley)، ۽ رائي (Rye)** ۾ ملي ٿو. گندم جو اٽو (Atta) ۽ ميدو (Maida) ۾ به گلٽن موجود هوندو آهي.
* اهو نقصان توهان جي ننڍي آنڊي جي اندرئين سطح (Villi) کي ٿيندو آهي، جيڪي غذائيت جذب ڪرڻ جو ڪم ڪن ٿيون. اهي سُڪي وڃن ٿيون يا چٽي ٿي وڃن ٿيون.

**2. علاج ڇا آهي؟ (What is the Treatment?)**
* **صرف ۽ صرف هڪڙو ئي علاج آهي: سڄي زندگي لاءِ گلٽن کان پاڪ مڪمل غذا (Gluten-Free Diet).**
* گلٽن کائڻ کان **مڪمل پرهيز** ڪرڻ گهرجي. ذرا سڏو گلٽن به نقصان ڪري سگهي ٿو.
* **مطلب:** **ڪڻڪ (گندم)، جو، رائي، ۽ انهن مان ٺهيل هر شيءِ کائڻ کان گريز ڪرڻ:** جهڙوڪ: روٽي، چپاتي، نان، پاستا، نوڊلز، بسڪٽ، ڪيڪ، بيئر، ڪجهه ساس/سوپ، ٻهريءَ جي گوشت.

**3. ڇا کائي سگهجي ٿو؟ (What CAN I Eat?)**
* قدرتي طور تي **گلٽن فري (Gluten-Free)** آهن:
* **چانور ۽ چاول جو اٽو (Rice & Rice Flour)**
* **ڪڪڙ (Makki/Corn)**
* **باجري (Bajra)**
* **جوار (Jowar)**
* **راجگيرا (Amaranth), ڪينگو (Quinoa), ساما (Barnyard Millet)**
* سڀ پڪا ميوا ۽ ساگ (Fruits & Vegetables)
* ڌيئون، مکڻ، پنير (Dairy - if tolerated)
* انڊا (Eggs)
* دالون، پپليون، ڀڄ (Lentils, Legumes, Nuts)
* تازو گوشت، مڇي، مرغي (Fresh Meat, Fish, Chicken - without breading/marinades)

**4. ڌيان ڏيڻ جون ضروري ڳالهيون (Important Things to Remember):**
* **هي بيماري سڄي زندگي رهندي آهي.** گلٽن فري غذا سان توهان مڪمل صحتمند رهي سگهو ٿا.
* **ڪنٽيمينيشن (Contamination):** گهڻو احتياط ڪرڻ گهرجي!
* گهر ۾ گلٽن فري لاءِ الڳ ڀاڄي پچائڻ جا برتن ۽ چمچا رکو.
* باھري کاڌي کائڻ کان اڳ پڪڙو ته اهي گلٽن فري کاڌو محفوظ ٺاهي سگهن ٿا.
* **دوايون ۽ وٽامن (Medicines & Vitamins):** ڪجهه ۾ گلٽن هلي سگهي ٿو. ڊاڪٽر کي هميشه ٻڌايو ته توهان کي **سيليئڪ بيماري** آهي.
* **ڊاڪٽر سان رابطو (Follow-up):** باقائدي چڪاس ڪرائڻ گهرجي (خون جا ٽيسٽ، ڪڏهن بائيپسي).

**5. سپورٽ ۽ حوصلو (Support & Encouragement):**
* شروعات ۾ ڏکيو ٿي سگهي ٿو، پر وقت سان آسان ٿيندو.
* خاندان ۽ دوستن کي ٻڌايو. انهن جو سپورٽ گهڻو مدد ڪندو.
* ياد رکو: گلٽن کان پاڪ رهڻ سان توهان جي صحت وڌندي ۽ علامتون ختم ٿينديون

12/06/2025

**اڄ، اسين فيٽي ليور ڊيزيز (Fatty Liver Disease) بابت آگاهي وڌون ٿا — هڪ خاموش پر وڌندڙ عالمي صحت جو مسئلو. اڪثر اڳين مرحلن تائين اَعراض (Symptoms) نه هجڻ ڪري، هي حالت جگر جي سِراسِس (Liver Cirrhosis)، جگر جو ڪينسر (Liver Cancer) ۽ جگر فئلير (Liver Failure) جھڙن سنگين پيچيدگين ڏي ٿي ويندي آهي.**

👉 **اهم حقائق:**
* **دنيا ۾ هر 4 ماڻهن ۾ هڪ کي متاثر ڪري ٿي**
* **موٽاپو (Obesity)، ذيابطو (Diabetes) ۽ هايپرلپيڊيميا (Hyperlipidemia) سان سڌو تعلق رکي ٿي**
* **شروعاتي تشخيص (Early Detection) ۽ طرز زندگي ۾ تبديلي (Lifestyle Changes) سان ان کي ريورسڻ (Reverse) ممڪن آهي**

💡 **بچاءُ ممڪن آهي:**
✔️ **متوازن، گهٽ چُربي وارو غذا (Low-fat Diet) کاڌو**
✔️ **پابندي سان ورزش (Exercise) ڪريو**
✔️ **ضرورت کان وڌيڪ ايلڪحول (Alcohol) کان پرهيز ڪريو**
✔️ **بلڊ شوگر (Blood Sugar) ۽ کوليسٽرول (Cholesterol) جي نگراني ڪريو**

06/06/2025

Eid-ul-Adha Mubarak
Remember people of Gaza in your prays..

05/06/2025

💚حج مبارک🕋
یہ دن دنیا کی سب سے بڑی اجتماع کا ہے،
جہاں مقصد صرف ایک ہے:
اللہ کی رضا۔

19/04/2025

جگر جي بيماري (Liver Disease):
هڪ اهم صحت جو مسئلو آهي. جگر جسم جي اندر هڪ اهم عضوو آهي جيڪو خوراک کي پروسيس ڪرڻ، زهرن کي ختم ڪرڻ، ۽ مختلف ڪيميائي عملن ۾ مدد ڪرڻ جو ڪم ڪري ٿو. جگر جي بيمارين جا مختلف قسم آهن، جن ۾ شامل آهن:

1.هيپاٽائٽس (Hepatitis): هي هڪ سوزش آهي جيڪا جگر کي متاثر ڪري ٿي. هن جو سبب الڪوحل، يا ٻين زهرن جي استعمال جي ڪري ٿي سگهي ٿو.

2.جگر جي چرٻي جي بيماري (Fatty Liver Disease): جڏهن جسم ۾ چربي جگر ۾ جمع ٿي وڃي، ته ان کي چرٻي واري جگر جي بيماري چيو ويندو آهي. اهو موٽاپو، ذيابطيس، يا ڪجهه دوائن جي سبب ٿي سگهي ٿو.

3.جگر جي سائيروسس (Cirrhosis): هي جگر ۾ دائمي نقصان جو نتيجو آهي، جيڪو عام طور تي طويل عرصي تائين الڪوحل يا هيپاٽائٽس جي سبب پيدا ٿئي ٿو. ان ۾ جگر جو جوڙ تبديل ٿي ويندو آهي، ۽ جگر جو ڪم ڪار متاثر ٿيندو آهي.

4.جگر جو ڪينسر (Liver Cancer): هي جگر ۾ ڪينسر جو هڪ قسم آهي، جيڪو جگر جي خلاڻن ۾ ٿيندو آهي. اهو عام طور تي هيپاٽائٽس يا سائيروسس جي تاريخ رکڻ وارن ماڻهن ۾ عام آهي.

جگر جي بيمارين جي علامات:

•ٿڪاوٽ
•جلد ۽ اکيون زرد ٿي وڃڻ
•پيرن ۾ سُوڄ
•وزن جو گھٽجڻ

جيڪڏهن ڪنهن کي جگر جي بيماري جا نشان محسوس ٿين، ته فوراً ڊاڪٽر جي مدد حاصل ڪرڻ گهرجي، جيئن رڳو هڪ ماهر ڊاڪٽر ئي صحيح تشخيص ۽ علاج ڪري سگھي ٿو. وڌيڪ صحت واري طرز زندگي، مناسب غذا، ۽ الڪوحل کان پرهيز ڪرڻ سان جگر جي صحت کي بهتر بڻائي سگهجي ٿو.

ڊاڪٽر عبيدﷲ ٻگھيو
ايم بي بي ايس
ايف سي پي ايس
گيسٽرواينٽيرولاجسٽ، هيپاٽولاجسٽ، اينڊواسڪوپسٽ

ماهر امراض:
معدو ،بدهضمي ، جگر ، لبلبو ، ڪاري سائي ، آنڊو، بواسير ۽ ان جو بغير آپريشن اينڊواسڪوپي جي ذريعي علاج ۽ اينڊواسڪوپي جو ماھر.

ايڊريس :ايڊوانس ميڊيڪل سينٽر نزد ايس ايس پي بنگلو ويجهو اسلامي بئنڪ لياقت جتوئي روڊ، دادو

سومر کان خميس :شام 6 کان رات 10 بجي تائين.
آچر : صبح 9 کان شام 5 بجي تائين..

Dr Ubedullah Bughio

10/04/2025

30/03/2025

Eid Mubarak to everyone❤️