05/03/2026
Edukacją w chorobę! Zapraszamy serdecznie do zapoznania się z naszą dzisiejszą dawką wiedzy. Tematem przewodnim jest małopłytkowość immunologiczna (ITP).
Jest to choroba autoimmunologiczna charakteryzująca się zwiększonym niszczeniem i zmniejszoną produkcją płytek krwi. Polega na powstawaniu przeciwciał, najczęściej przeciwko glikoproteinom błonowym płytek oraz megakariocytów (komórek produkujących płytki) – ułatwiając niszczenie pierwszych i upośledzając funkcjonowanie drugich. Obraz kliniczny jest bardzo zróżnicowany – od przebiegu bezobjawowego do zagrażających życiu samoistnych krwotoków.
Wyróżnia się postać pierwotną (80% przypadków) oraz wtórną – do stosowanych leków, w przebiegu zakażeń wirusowych, towarzyszącą chorobom układowym, nowotworowym, czy też współistniejącą z innymi chorobami autoimmunologicznymi lub w przebiegu stanów obniżenia odporności.
Typowe objawy obejmują:
- Samoistne krwawienia, głównie śluzówkowe;
- Obfite i przedłużające się krwawienia po skaleczeniach;
- Wybroczyny na błonach śluzowych i skórze – najczęściej kończyn;
- Część chorych skarży się na przewlekłe osłabienie (ok. 60%);
Ryzyko poważnych krwawień rośnie istotnie < 20 tys. płytek/μl, jednak nie jest to silna korelacja i objawy nie są tak bardzo nasilone, jak przy porównywalnych małopłytkowościach z innych przyczyn.
Małopłytkowość nie chroni też przed powikłaniami zakrzepowymi, a nawet obserwuje się zwiększoną tendencje do zakrzepicy, zwłaszcza u starszych chorych, związaną z obecnością prozakrzepowych cząsteczek pochodzących ze zniszczonych płytek.
Rozpoznanie stawia się poprzez wykluczenie innych przyczyn małopłytkowości i, w przypadku postaci wtórnej, stwierdzenia możliwego czynnika etiologicznego.
Leczenie polega na stosowaniu immunosupresji – głównie za pomocą glikokortykosteroidów, jednakże z uwagi na ich szerokie działanie i wachlarz efektów ubocznych i powikłań, dąży się do jak najkrótszego ich stosowania, a w razie sterydozależności – do ustalenia najmniejszej skutecznej dawki. U chorych opornych lub w sytuacjach nagłych stosuje się immunoglobuliny dożylne. U 10% dorosłych pacjentów choroba ustępuje samoistnie, u pozostałych przebiega z okresami zaostrzeń i remisji. W przypadku przetrwałej (> 3 miesięcy) lub przewlekłej (>12 m-cy) małopłytkowości leczenie jest indywidualizowane wg dostępności i skuteczności terapii oraz potrzeb i oczekiwań pacjenta – wśród możliwych terapii uwzględnia się leki immunosupresyjne, Rituximab (lek przeciwko autoagresywnym limfocytom B), agonistów receptora dla trombopoetyny (stymlujących produkcję płytek), androgeny, czy nawet usunięcie śledziony.
Przetoczenia koncentratów krwinek płytkowych (KKP) są z zasady nieskuteczne w zwiększaniu ilości płytek, ale mogą być wykorzystane do zatrzymywania nagłego, zagrażającego życiu krwawienia.
