12/03/2026
Dysbioza jelitowa to stan, w którym dochodzi do jakościowych i ilościowych zmian w składzie mikrobioty jelitowej, spadku jej różnorodności oraz zaburzenia funkcji metabolicznych i immunologicznych, co może wpływać na przebieg wielu chorób ogólnoustrojowych.
Do najczęstszych przyczyn należą:
❌ Antybiotyki i inne leki (np. NLPZ, chemioterapia), które modyfikują skład bakterii jelitowych i zmniejszają udział gatunków ochronnych.
❌ Niewłaściwa dieta: niska podaż błonnika, wysoka zawartość cukrów prostych i tłuszczów nasyconych, żywność wysokoprzetworzona, nadmierne spożycie alkoholu.
❌ Przewlekły stres, niedobór snu i siedzący tryb życia, które poprzez oś jelito–mózg wpływają na skład i aktywność mikrobioty.
❌ Choroby przewlekłe, ostre i przewlekłe infekcje, pasożyty, zatrucia oraz ekspozycja na toksyny środowiskowe.
❌ U dzieci dodatkowo: poród przez cięcie cesarskie, wczesna i częsta antybiotykoterapia oraz ograniczony kontakt z naturalnym środowiskiem.
Nie istnieje jedno, standaryzowane „badanie na dysbiozę”, dlatego diagnostyka opiera się na połączeniu danych klinicznych i badań pomocniczych. Analizuje się:
🧪 Wywiad i obraz kliniczny: utrwalone zaburzenia rytmu wypróżnień (biegunki, zaparcia), wzdęcia, bóle brzucha, nietolerancje pokarmowe, nawracające infekcje, współistnienie chorób przewlekłych.
🧪 Badania stolca: klasyczne badania mikrobiologiczne (w kierunku patogenów), czasem rozszerzone panele oceniające skład mikroflory oraz markery zapalenia (np. kalprotektyna).
🧪 Dodatkowe testy: wodorowe testy oddechowe (np. w kierunku SIBO), badania krwi (parametry zapalne, niedobory).
Profilaktycznie kluczowa jest dieta bogata w błonnik i produkty prebiotyczne (warzywa, owoce, pełne ziarna) oraz ograniczenie żywności wysokoprzetworzonej i nadmiernego stosowania antybiotyków. Wspierająco działa też odpowiednia ilość snu, regularna aktywność fizyczna i redukcja przewlekłego stresu.
___
Intestinal dysbiosis is a condition in which qualitative and quantitative changes occur in the composition of the gut microbiota, its diversity decreases, and its metabolic and immunological functions become impaired, which may affect the course of many systemic diseases.
The most common causes include:
❌ Antibiotics and other medications (e.g. NSAIDs, chemotherapy), which modify the composition of gut bacteria and reduce the proportion of protective species.
❌ Inappropriate diet: low fibre intake, high content of simple sugars and saturated fats, highly processed foods, excessive alcohol consumption.
❌ Chronic stress, sleep deprivation and a sedentary lifestyle, which, through the gut–brain axis, affect the composition and activity of the microbiota.
❌ Chronic diseases, acute and chronic infections, parasites, poisonings and exposure to environmental toxins.
❌ In children additionally: caesarean section, early and frequent antibiotic therapy, and limited contact with the natural environment.
There is no single, standardised “test for dysbiosis”, therefore diagnosis is based on a combination of clinical data and ancillary investigations. The following are assessed:
🧪 Medical history and clinical picture: persistent disturbances in bowel habits (diarrhoea, constipation), bloating, abdominal pain, food intolerances, recurrent infections, coexistence of chronic diseases.
🧪 Stool tests: classic microbiological tests (for pathogens), sometimes extended panels assessing the composition of the microflora and inflammatory markers (e.g. calprotectin).
🧪 Additional tests: hydrogen breath tests (e.g. for SIBO), blood tests (inflammatory parameters, deficiencies).
From a preventive perspective, a diet rich in fibre and prebiotic foods (vegetables, fruit, whole grains) and limiting highly processed foods and excessive use of antibiotics are key. Supporting factors also include adequate sleep, regular physical activity and reduction of chronic stress.
