09/11/2025
🧈 Masło czy margaryna? Co lepiej wybrać dla zdrowia? 🌿
Wybór między masłem a margaryną od lat wzbudza emocje — zarówno w kuchni, jak i w medycynie. Oto, co mówi nauka 👇
Masło to produkt pochodzenia mlecznego, wytwarzany poprzez ubijanie śmietanki, aż oddzieli się tłuszcz mleczny (masło) od maślanki.
Według polskich norm i definicji:
🧈„Masło to produkt pozyskany wyłącznie z mleka lub niektórych przetworów mlecznych, zawierający nie mniej niż 80% i mniej niż 90% tłuszczu mlecznego, nie więcej niż 16% wody oraz nie więcej niż 2% suchej masy beztłuszczowej mleka.”
🧈Produkty z mniejszą zawartością tłuszczu mlecznego muszą być oznaczone inaczej – np. masło półtłuste lub masło o zmniejszonej zawartości tłuszczu.
🧈Ponieważ masło pochodzi z mleka, zawiera charakterystyczne dla produktów mlecznych składniki:
-tłuszcze nasycone,
-cholesterol,
-witaminy rozpuszczalne w tłuszczach
(A, D, E, K),
-oraz naturalne związki bioaktywne.
Niektóre związki bioaktywne obecne w maśle wykazują działanie:
🧈przeciwnowotworowe,
🧈przeciwzapalne,
🧈immunomodulujące,
🧈 antyoksydacyjne
🍏Związki bioaktywne to:
🧈Sprzężony kwas linolowy (CLA)
To jeden z najlepiej poznanych bioaktywnych składników tłuszczu mlecznego.
🧈Krótkio i średnio łańcuchowe kwasy tłuszczowe (SCFA, MCFA),
🧈Sfingolipidy, ceramidy i fosfolipidy,
🧈Witaminy rozpuszczalne w tłuszczach (A, D, E, K) i karotenoidy,
🧈Koenzym Q10, alkiloglicerole i inne , składniki immunomodulujące
🍏Choć masło zawiera wiele cennych składników, ich ilości są niewielkie.
Dlatego w typowych porcjach (10–20 g dziennie) masło ma ograniczone i minimalne znaczenie terapeutyczne, choć może być elementem zrównoważonej diety.
🧈🧈Masło można porównać do ciastka z odrobiną witaminy – samo ciastko jest tłuste i kaloryczne, a choć faktycznie zawiera coś wartościowego, to ilości tej „witaminowej” części są zbyt małe, żeby zrównoważyć całą resztę.
Innymi słowy: nie dlatego jemy ciastko, że zawiera mąkę pełnoziarnistą, i tak samo nie jemy masła dla CLA czy witaminy A – one tam są, ale to dodatek, nie powód do nadmiernego spożycia.
🧈🧈🧈“Margaryna to produkt otrzymywany z tłuszczów roślinnych i zawierający nie mniej niż 80 % i mniej niż 90 % tłuszczu.”🧈🧈🧈
Wyróżniamy też:
Margarynę o zawartości 3/4 tłuszczu – zawierającą nie mniej niż 60 % i nie więcej niż 62 % tłuszczu,
Margarynę półtłustą – zawierającą nie mniej niż 39 % i nie więcej niż 41 % tłuszczu.
🧈Podczas produkcji margaryny z tłuszczów roślinnych woda jest emulgowana z olejami przy użyciu emulgatorów, dodatków smakowych, (czasem mleka lub jego składników) oraz witamin.
🧈W przeszłości margaryny bywały krytykowane głównie ze względu na obecność tłuszczów trans (wynikających z uwodornienia/twardnienia olejów).
Jednak zmiany regulacyjne i nowoczesne technologie spowodowały, że wiele współczesnych margaryn nie zawiera tłuszczów trans.
🧈Masło zawiera wysoki udział tłuszczów nasyconych (SFA) oraz cholesterol — ponieważ pochodzi z tłuszczu mlecznego.
🧈Margaryna (gdy mowa o dobrej jakości produkcie) zwykle zawiera więcej tłuszczów nienasyconych (MUFA – jednonienasycone, PUFA – wielonienasycone) — ponieważ opiera się na olejach roślinnych.
Jeśli celem jest ograniczenie tłuszczów nasyconych i cholesterolu ze względu na zdrowie serca, margaryna o dobrym składzie będzie korzystniejsza niż masło.
🧈Jeśli jednak margaryna zawiera dużo dodatków, olejów palmowych (wysoką zawartość tłuszczów nasyconych) lub innych mniej korzystnych składników — może być gorszym wyborem.
🧈Masło — choć zawiera więcej tłuszczów nasyconych — jest produktem naturalnym, często z prostym składem (np. tylko śmietanka). Dla zdrowej osoby, spożywanego w umiarkowanej ilości i w ramach zrównoważonej diety — może być akceptowalne.
🧈Ważne jest umiarkowanie: zarówno masło, jak i margaryna są bogatymi źródłami TŁUSZCZU -energii — nadmierne spożycie może prowadzić do nadwagi, otyłości i powiązanych chorób SERCOWO NACZYNIOWYCH.
Dla dorosłego człowieka, który nie ma wysokiego cholesterolu, choroby sercowo-naczyniowej), rozsądnym podejściem może być:
🍏wybierać wersję margaryny o dobrym składzie - mniej tłuszczów nasyconych, bez/niska zawartość tłuszczów trans,
🍏unikać przesadnego spożycia obu — preferować różne źródła tłuszczów w diecie, w tym oleje roślinne (oliwa z oliwek, olej rzepakowy),
🍏zamieniać smarowidła na różnego rodzaju pasty, czy serki.
----