Co to jest strona internetowa?

https://www.facebook.com/123377431043493/

Paweł Górniak Psychologia, Czackiego 7, Jasło (2026)

02/03/2026

Wysokofunkcjonujący lęk jest podstępny. Z mojego punktu widzenia to najbardziej wzmacniany przez kulturę wzorzec zachowania. Trudno go rozpoznać bo:

Nie wygląda jak panika.
Wygląda jak perfekcjonizm.
Nie wygląda jak zaburzenie.
Wygląda jak odpowiedzialność.

Z neurobiologicznego punktu widzenia to często przewlekle aktywowany układ zagrożenia.

Oś podwzgórze–przysadka–nadnercza (HPA) utrzymuje podwyższony poziom kortyzolu.
Układ współczulny pozostaje w gotowości.
Ciało migdałowate jest nadaktywne, a kora przedczołowa pracuje na zwiększonych obrotach. (Arnsten, 2009).

To daje:
– wysoką czujność
– szybkie reagowanie
– kontrolę
– orientację na wyniki

I często… nagrody.

Problem w tym, że organizm płaci za to biologicznie.

Badania pokazują, że przewlekły stres obniża zmienność rytmu serca (HRV), co oznacza mniejszą elastyczność regulacyjną (Thayer & Lane, 2009).
Długotrwałe pobudzenie zwiększa ryzyko zaburzeń snu, depresji i wypalenia (McEwen, 2007).

Wysokofunkcjonujący lęk bywa społecznie wzmacniany, bo:

• osoby z lękiem często osiągają wysokie wyniki
• są sumienne i nadodpowiedzialne
• trudno im odpuścić

Ale układ nerwowy nie jest stworzony do permanentnej mobilizacji.

Z zewnątrz to ambicja.
Od środka – ciągłe napięcie.

Regulacja zaczyna się nie od obniżenia standardów.
Zaczyna się od przywracania poczucia bezpieczeństwa w ciele.

Bo lęk, który działa, nadal jest lękiem.

01/03/2026

W ubiegłym tygodniu moje posty uzyskały ponad 12 000 reakcji. Dziękuję wszystkim za wsparcie! 🎉

27/02/2026

Alkohol daje chwilowe poczucie ulgi -to prawda, ale tylko chwilowe. To co dzieje się później ma większe znaczenie. Ale po kolei.

Neurobiologicznie – to prawda.
Alkohol zwiększa aktywność GABA (hamowanie) i chwilowo obniża napięcie.

Problem zaczyna się później.

Po kilku godzinach dochodzi do efektu odbicia:
– wzrost aktywności glutaminianu (układ pobudzający)

– wzrost kortyzolu
– fragmentacja snu
– spadek jakości fazy REM

Badania pokazują, że alkohol zaburza architekturę snu i zwiększa nocne wybudzenia (Roehrs & Roth, 2001) - może znacie to z własnych doświadczeń?

A zaburzony sen sam w sobie zwiększa ryzyko epizodu depresyjnego (Baglioni et al., 2011).

Długofalowo alkohol:
– obniża poziom serotoniny
– rozregulowuje dopaminę
– nasila stan zapalny w mózgu
– pogłębia dysregulację osi HPA

Meta-analizy wskazują na dwukierunkową zależność między alkoholem a depresją — każde z nich zwiększa ryzyko drugiego (Boden & Fergusson, 2011).

Czyli:

Alkohol chwilowo wycisza układ nerwowy.
Ale później zwiększa jego niestabilność.
Jest potężnym depresantem.

A depresja to w dużej mierze zaburzenie regulacji.

Dlatego tak wiele osób doświadcza:
– gorszego nastroju dzień po alkoholu
– większego lęku
– silniejszego zmęczenia
– trudności z koncentracją

Jeśli układ nerwowy jest już przeciążony – alkohol działa jak chwilowe znieczulenie, które później zwiększa stan zapalny regulacji.

Czasem największym wsparciem dla mózgu nie jest kolejna strategia.

Czasem jest nim przerwanie tego cyklu.

26/02/2026

Bardzo ważny temat, wciąż obalający powszechne mity nt depresji. Ona bowiem w powszechnym wyobrażeniu zaczyna się od smutku.

W neurobiologii zaś często zaczyna się od czegoś innego — od przewlekłego przeciążenia układu nerwowego.

Długotrwały stres aktywuje oś podwzgórze–przysadka–nadnercza (HPA), utrzymując podwyższony poziom kortyzolu. Gdy ten stan trwa zbyt długo, zaburza sen, neuroplastyczność i regulację emocji (McEwen, 2007).

Jednocześnie dochodzi do:
– spadku aktywności kory przedczołowej (odpowiedzialnej za planowanie i regulację),
– nadreaktywności ciała migdałowatego,
– obniżenia objętości hipokampa przy przewlekłym stresie (Sapolsky, 2000; Arnsten, 2009).

To dlatego pierwszym objawem bywa:
• przewlekłe zmęczenie
• trudność w koncentracji
• spadek motywacji
• zaburzenia snu

A nie zawsze wyraźny smutek.

Badania pokazują, że zaburzenia snu mogą poprzedzać epizod depresyjny nawet o kilka miesięcy (Baglioni et al., 2011). Z kolei przewlekłe zmęczenie i spadek energii są jednym z najczęstszych, ale często lekceważonych wczesnych sygnałów (Fried & Nesse, 2015).

Depresja jest mylona z brakiem siły.

To stan, w którym system regulacji jest przeciążony i traci elastyczność.

Dlatego leczenie nie polega na „wzięciu się w garść”, ale na:
– odbudowie rytmu dobowego
– stabilizacji snu
– redukcji przewlekłego stresu
– przywracaniu poczucia bezpieczeństwa biologicznego
– wsparciu farmakologicznym i/lub psychoterapii, gdy jest to wskazane

Depresja to zaburzenie regulacji.

A regulacja jest procesem, który można odbudowywać. Pamiętajmy o tym. Bo rozpoznawalność depresji w naszym społeczeństwie wciąż rośnie.

25/02/2026

Chroniczne zmęczenie często interpretujemy jako „brak energii”.

Ale z perspektywy neurobiologii bardzo często chodzi o coś innego — o utrzymujące się poczucie zagrożenia.

Gdy układ nerwowy przez długi czas funkcjonuje w trybie mobilizacji (aktywacja osi HPA i podwyższony kortyzol), organizm nie przechodzi w pełną fazę regeneracji. Sen staje się płytszy, regeneracja metaboliczna słabsza, a układ współczulny pozostaje aktywny nawet w spoczynku.

Badania pokazują, że przewlekły stres zmienia funkcjonowanie ciała migdałowatego i osłabia połączenia z korą przedczołową (Liston et al., 2009), co sprzyja utrzymywaniu się stanu czujności. Organizm działa tak, jakby zagrożenie nadal było obecne.

W takim stanie zmęczenie nie wynika z „za małej ilości energii”, ale z jej ciągłego zużywania na podtrzymywanie gotowości.

Dodatkowo obniżona zmienność rytmu serca (HRV) — wskaźnik elastyczności autonomicznej — koreluje z wyższym poziomem zmęczenia i trudnościami regulacyjnymi (Thayer et al., 2012).

Dlatego pierwszym krokiem w pracy ze zmęczeniem nie zawsze jest „więcej odpoczynku”, lecz:

– odbudowa poczucia bezpieczeństwa biologicznego
– stabilizacja rytmu dobowego
– przewidywalność dnia
– kontakt społeczny o niskim pobudzeniu
– oddech wydłużający wydech

Układ nerwowy nie męczy się dlatego, że jest słaby.

Męczy się dlatego, że zbyt długo czuł się zagrożony.

24/02/2026

Im bardziej próbujesz się zmusić, tym bardziej możesz odczuwać blokadę — i to nie jest metafora.

W przewlekłym stresie dochodzi do utrzymującej się aktywacji układu współczulnego oraz podwyższonego poziomu kortyzolu. Długotrwała ekspozycja na kortyzol zaburza funkcjonowanie obwodów odpowiedzialnych za motywację i działanie, szczególnie w obrębie kory przedczołowej i prążkowia (Liston et al., 2009).

Stres zmniejsza także efektywność połączeń między korą przedczołową a układem limbicznym, co osłabia kontrolę poznawczą i zwiększa impulsywność lub unikanie (Shields et al., 2016).

Jednocześnie badania nad tzw. „ego depletion” zostały w ostatnich latach reinterpretowane — coraz więcej danych wskazuje, że problemem nie jest „wyczerpanie silnej woli”, lecz zmiana alokacji zasobów energetycznych i percepcji kosztu wysiłku (Inzlicht & Schmeichel, 2012).

Gdy organizm jest przeciążony, mózg podnosi subiektywny koszt działania.
To mechanizm ochronny.

Dodatkowo przewlekły stres wpływa na funkcjonowanie układu dopaminergicznego, obniżając odczuwanie nagrody i motywację do podejmowania wysiłku (Pizzagalli, 2014). Dlatego „zmuszanie się” często kończy się jeszcze większym spadkiem energii.

To nie brak charakteru.
To neurobiologiczna ekonomia przetrwania.

Dlatego pierwszym krokiem nie jest większa dyscyplina, lecz obniżenie pobudzenia i odbudowa zasobów regulacyjnych:

– stabilny rytm snu
– ekspozycja na poranne światło (wpływ na rytm okołodobowy i kortyzol)
– powtarzalny ruch o umiarkowanej intensywności
– oddech wydłużający wydech (aktywacja przywspółczulna)
– redukcja decyzji w stanie przeciążenia

Organizm nie sabotuje Cię.
On próbuje Cię chronić.

Źródła:

Liston et al., 2009 – stress-induced prefrontal dysfunction
Shields et al., 2016 – stress and executive control
Inzlicht & Schmeichel, 2012 – motivational shift model
Pizzagalli, 2014 – dopaminergic dysfunction in stress and depression

23/02/2026

Dziś Międzynarodowy Dzień Walki z Depresją. Warto wiedzieć że depresja to stan, w którym organizm traci zasoby regulacyjne.

W depresji obserwujemy:

🔬 zaburzenia osi podwzgórze–przysadka–nadnercza (HPA) i przewlekle podwyższony kortyzol (Pariante & Lightman, 2008)
🔬 zmniejszoną objętość hipokampa — obszaru odpowiedzialnego za pamięć i regulację stresu (Sheline, 2003)
🔬 obniżoną aktywność kory przedczołowej, co utrudnia podejmowanie decyzji i inicjowanie działania (Drevets et al., 2008)
🔬 zmiany w sieci DMN związane z nasilonym ruminowaniem

To nie jest „lenistwo”.
To przeciążony system biologiczny.

Dlatego w depresji:
– trudniej wstać
– trudniej zacząć
– trudniej poczuć motywację

Bo motywacja również jest procesem neurobiologicznym — zależnym od dopaminy, energii metabolicznej i sprawności regulacyjnej.

I dlatego leczenie depresji nie polega na „zmuszaniu się”.

Polega na odbudowie zasobów:
– snu
– rytmu
– regulacji autonomicznej
– relacji
– często również farmakoterapii

Depresja nie jest słabością.
Jest sygnałem, że system od dawna działał ponad swoje możliwości.

Źródła:
• Pariante & Lightman (2008). The HPA axis in major depression.
• Sheline (2003). Hippocampal volume loss in depression.
• Drevets et al. (2008). Neuroimaging in depression.

19/02/2026

Dziś stuknęła nam 20-tka!!! Wow!!! 🎇🧨❤️🙏🥰
Ogromnie dziękuję, nigdy nie sądziłem, że ten profil zgromadzi tak dużą społeczność. Dla mnie osobiście to przede wszystkim motywacja na przyszłość, żeby tworzyć dla Was interesujące posty oparte na solidnej bazie naukowej!
Dziękuję! 🙏❤️

19/02/2026

Kawa, alkohol, praca, scrolowanie mediów społecznościowych czy trening ponad siły?

Organizm wysyła sygnał zmęczenia nie bez powodu.
To informacja o koszcie biologicznym — długiej mobilizacji, niedoborze regeneracji, przeciążeniu regulacyjnym.

Czasem próbujemy ten sygnał wyciszyć:
– kawą
– alkoholem
– intensywnym treningiem mimo wyczerpania
– pracą „żeby nie myśleć”
– scrollowaniem do późna

Problem polega na tym, że wiele z tych strategii nie obniża pobudzenia, tylko je modyfikuje lub maskuje.

🔬 Przewlekła aktywacja osi HPA prowadzi do tzw. obciążenia allostatycznego – kumulowania kosztu stresu w organizmie (McEwen, 2007).

🔬 Badania nad funkcjami wykonawczymi pokazują, że długotrwałe napięcie osłabia korę przedczołową i zwiększa reaktywność emocjonalną (Arnsten, 2009).

🔬 Alkohol czy nadmiar kofeiny mogą chwilowo zmieniać odczuwane napięcie, ale nie odbudowują elastyczności układu nerwowego – a czasem dodatkowo zaburzają sen i rytm dobowy.

Zmęczenie nie jest wrogiem.
Jest informacją, że system działa na podwyższonych obrotach.

Regeneracja zaczyna się nie od zagłuszania sygnału,
ale od warunków, w których napięcie może realnie opaść.

📚 Źródła:
• McEwen, B. S. (2007). Physiology and neurobiology of stress and adaptation.
• Arnsten, A. F. T. (2009). Stress signalling pathways that impair prefrontal cortex.
• Ebrahim et al. (2013). Alcohol and sleep.
• Temple et al. (2017). Caffeine and sleep regulation.

18/02/2026

Alkohol, a zmęczenie i wyczerpanie..
Alkohol działa uspokajająco, ponieważ nasila aktywność receptorów GABA — głównego neuroprzekaźnika hamującego w mózgu.
Dlatego łatwiej się rozluźnić i szybciej zasnąć.

Problem zaczyna się później.

Organizm dąży do równowagi.
Gdy układ nerwowy zostaje chemicznie „wyciszony”, uruchamia mechanizmy kompensacyjne — wzrost aktywności współczulnej i pobudzenia w drugiej połowie nocy.

Efekt biologiczny może obejmować:
– fragmentację snu
– skrócenie fazy REM
– płytszy sen w drugiej części nocy
– wyższy poranny poziom kortyzolu

🔬 Badania pokazują, że alkohol skraca latencję snu (czas zasypiania), ale pogarsza jego strukturę i jakość, zwłaszcza w drugiej połowie nocy (Roehrs & Roth, 2001; Ebrahim et al., 2013).

🔬 Nawet umiarkowane ilości alkoholu mogą zwiększać aktywację osi HPA i zaburzać rytm dobowy, co ma znaczenie szczególnie przy przewlekłym stresie (Thakkar et al., 2015).

W kontekście chronicznego zmęczenia to istotne —
bo sen jest jednym z głównych mechanizmów biologicznej regulacji.

Chwilowa ulga może więc oznaczać większe napięcie następnego dnia.

To nie kwestia moralności.
To kwestia neurofizjologii.

📚 Źródła:
• Roehrs, T., & Roth, T. (2001). Sleep, sleepiness and alcohol use.
• Ebrahim, I. O. et al. (2013). Alcohol and sleep I & II.
• Thakkar, M. M. et al. (2015). Alcohol and sleep regulation.
• McEwen, B. S. (2007). Physiology and neurobiology of stress.

17/02/2026

To jeden z paradoksów przeciążenia.

W ostrym zmęczeniu organizm zwykle przechodzi w regenerację.
W przewlekłym zmęczeniu często utrzymuje się stan mobilizacji.

Układ nerwowy może być jednocześnie:
– wyczerpany energetycznie
– i nadmiernie pobudzony fizjologicznie

To tzw. stan hiperaktywacji.

🔬 Badania nad bezsennością pokazują, że u części osób problemem nie jest brak senności, lecz utrzymujące się pobudzenie osi HPA i układu współczulnego (Riemann et al., 2010).

🔬 Przewlekły stres prowadzi do kumulowania obciążenia allostatycznego, co zaburza sen, koncentrację i regulację emocji (McEwen, 2007).

Dlatego w chronicznym zmęczeniu:
– trudno „wyłączyć głowę”
– trudno naprawdę odpocząć
– trudno poczuć ulgę

To nie brak dyscypliny.
To biologiczny koszt długiej mobilizacji.

Regeneracja zaczyna się wtedy, gdy napięcie zaczyna realnie opadać — nie tylko wtedy, gdy kończy się dzień.

📚 Źródła:
• Riemann, D. et al. (2010). Hyperarousal model of insomnia.
• McEwen, B. (2007). Allostatic load.
• Arnsten, A. (2009). Stress signalling pathways and prefrontal cortex.

16/02/2026

Z perspektywy biologii stresu nie istnieje coś takiego jak „poniedziałkowy reset”.
Układ nerwowy nie resetuje się z kalendarzem.

Jeśli przez kilka dni (lub tygodni) utrzymywało się podwyższone pobudzenie — wysoki poziom odpowiedzialności, presji, napięcia — organizm wchodzi w kolejny tydzień z tym samym poziomem aktywacji.

🔬 Badania nad obciążeniem allostatycznym pokazują, że przewlekła aktywacja osi HPA (podwzgórze–przysadka–nadnercza) prowadzi do kumulowania się kosztu biologicznego, a nie do jego spontanicznego zanikania (McEwen, 2007).

🔬 Modele stresu przewlekłego wskazują, że bez regularnych faz obniżenia pobudzenia napięcie utrwala się i staje się „nową normą” organizmu (Sterling, 2012).

Dlatego poniedziałkowe zmęczenie często nie jest brakiem motywacji.
Jest kontynuacją mobilizacji.

Regulacja nie zaczyna się od nowego planu.
Zaczyna się od stopniowego obniżania napięcia.

Nie kalendarz zmienia stan układu nerwowego.
Zmieniają go warunki, w których może opaść pobudzenie.

📚 Źródła:
• McEwen, B. S. (2007). Physiology and neurobiology of stress and adaptation.
• Sterling, P. (2012). Allostasis and predictive regulation.
• McEwen & Stellar (1993). Stress and the individual.

Paweł Górniak Psychologia

02/03/2026

01/03/2026

27/02/2026

26/02/2026

25/02/2026

24/02/2026

23/02/2026

19/02/2026

19/02/2026

18/02/2026

17/02/2026

16/02/2026

Adres

Telefon

Strona Internetowa

Ostrzeżenia

Skontaktuj Się Z Praktyka

Skróty

Udostępnij

Our Story