Gabinet Psychoterapii Święty Spokój

27/01/2026

Przeciążenie wyborem (choice overload) to zjawisko, w którym nadmiar dostępnych opcji utrudnia podjęcie decyzji, zamiast ją ułatwiać. Choć intuicyjnie wydaje się, że większy wybór daje więcej wolności, w praktyce może prowadzić do dezorientacji, odkładania decyzji lub poczucia niezadowolenia z dokonanego wyboru.

Kiedy liczba możliwości jest zbyt duża, rośnie wysiłek poznawczy potrzebny do ich porównania, a także lęk przed podjęciem „złej” decyzji. W efekcie nawet po dokonaniu wyboru częściej pojawiają się wątpliwości i żal.

Świadomość przeciążenia wyborem pomaga upraszczać decyzje, ograniczać liczbę opcji, kierować się jasnymi kryteriami i akceptować fakt, że „wystarczająco dobry” wybór często jest lepszy niż idealny, ale nieosiągalny.

22/01/2026

18/01/2026

Self-verification to mechanizm psychologiczny polegający na dążeniu do potwierdzania własnego obrazu siebie, nawet wtedy, gdy jest on negatywny. Ludzie mają tendencję do poszukiwania informacji, opinii i relacji, które są zgodne z ich przekonaniami na swój temat, ponieważ zapewnia to poczucie spójności i przewidywalności.

Zjawisko to wpływa na sposób interpretowania informacji zwrotnych oraz na wybór środowisk społecznych. Osoby o niskiej samoocenie mogą silniej reagować na krytykę niż na pochwały, ponieważ krytyka lepiej pasuje do ich wewnętrznego obrazu siebie. Self-verification pomaga utrzymać stabilność tożsamości, ale jednocześnie może utrudniać zmianę negatywnych przekonań i rozwój osobisty.

12/01/2026

Usprawiedliwianie wysiłku (effort justification) to mechanizm psychologiczny polegający na tym, że im więcej wysiłku, czasu lub wyrzeczeń wkładamy w osiągnięcie celu, tym wyżej go później oceniamy. Nawet jeśli efekt końcowy obiektywnie nie jest szczególnie wartościowy, nasz umysł nadaje mu większe znaczenie, aby uzasadnić poniesiony trud.

Zjawisko to jest związane z redukcją dysonansu poznawczego - trudno pogodzić myśl, że włożyliśmy wiele energii w coś, co „nie było tego warte”. Dlatego zmieniamy ocenę rezultatu, przekonując siebie, że wysiłek miał sens.

Usprawiedliwianie wysiłku wpływa na nasze decyzje, przywiązanie do projektów, relacji czy przekonań. Świadomość tego mechanizmu pomaga odróżnić rzeczywistą wartość doświadczenia od tej, którą nadajemy mu tylko dlatego, że kosztowało nas wiele.

04/01/2026

Lęk antycypacyjny (anticipatory anxiety) to stan napięcia i niepokoju pojawiający się przed spodziewanym wydarzeniem, które jest postrzegane jako trudne, niebezpieczne lub stresujące. Osoba doświadczająca tego rodzaju lęku koncentruje się na możliwych negatywnych scenariuszach, często wyolbrzymiając ich prawdopodobieństwo i konsekwencje.

Lęk antycypacyjny może dotyczyć zarówno konkretnych sytuacji, takich jak wystąpienia publiczne czy rozmowy, jak i bardziej ogólnych obaw związanych z przyszłością. Choć w niewielkim nasileniu bywa motywujący, jego nadmiar prowadzi do unikania, przeciążenia psychicznego i pogorszenia codziennego funkcjonowania.

Pomocne w radzeniu sobie z lękiem antycypacyjnym są techniki regulacji emocji, realistyczna ocena zagrożenia oraz skupienie uwagi na teraźniejszości, zamiast na niepewnych prognozach dotyczących przyszłości.

31/12/2025

Zróżnicowanie emocjonalne (emotional granularity) to zdolność do precyzyjnego rozpoznawania, nazywania i odróżniania własnych stanów emocjonalnych. Osoby o wysokim poziomie zróżnicowania emocjonalnego potrafią zauważyć różnicę między podobnymi emocjami, takimi jak irytacja, frustracja czy złość, zamiast opisywać je jednym ogólnym określeniem.

Wysokie zróżnicowanie emocjonalne sprzyja lepszej regulacji emocji, ponieważ trafne nazwanie tego, co się czuje, ułatwia dobranie adekwatnej reakcji. Badania pokazują, że osoby posiadające tę umiejętność rzadziej doświadczają przeciążenia emocjonalnego i skuteczniej radzą sobie ze stresem.

Zróżnicowanie emocjonalne można rozwijać poprzez uważność, refleksję nad własnymi przeżyciami oraz poszerzanie słownictwa emocjonalnego, co przekłada się na większy dobrostan psychiczny i lepsze relacje z innymi.

21/12/2025

Prognozowanie afektywne (affective forecasting) to zdolność przewidywania, jak będziemy się czuć w przyszłości w związku z określonymi wydarzeniami lub decyzjami. Na co dzień próbujemy ocenić, czy dana sytuacja przyniesie nam radość, ulgę, rozczarowanie lub stres, jednak badania pokazują, że często przeceniamy intensywność i trwałość przyszłych emocji.

W praktyce oznacza to, że spodziewamy się, iż sukces, porażka lub ważna zmiana życiowa będzie miała na nas silniejszy i dłuższy wpływ emocjonalny, niż dzieje się to w rzeczywistości. Wynika to m.in. z pomijania naszej zdolności adaptacji oraz faktu, że psychika ma tendencję do powrotu do względnej równowagi emocjonalnej.

Zrozumienie mechanizmu prognozowania afektywnego pomaga podejmować bardziej realistyczne decyzje, zmniejszać lęk przed przyszłością i lepiej oceniać, co faktycznie wpływa na nasze samopoczucie.