06/09/2021
Co ma gryzienie wspólnego z mówieniem :)
Bardzo często rodzic nie wie o tym, jak duży jest związek między sposobem jedzenia, a postępami dziecka w mówieniu. Nie wie, bo nie musi wiedzieć wszystkiego, choć z reguły mamy są wyedukowane w każdej płaszczyźnie wychowania swoich dzieci:) Z logopedycznego punktu widzenia związek ten jest bardzo istotny. Te same mięśnie, które biorą udzial w ssaniu, gryzieniu, żuciu i połykaniu są odpowiedzialne za artykulację podczas mówienia. Każde dziecko od urodzenia ćwiczy poprzez to narządy mowy. Podczas ssania noworodek trenuje artykulację, połykanie i oddech. Jest to pierwsze i najważniejsze przygotowanie do rozwoju mowy.
Oprócz ssania bardzo duże znaczenie mają również takie czynności jak:
-picie z kubeczka,
-zbieranie pokarmu z lyżeczki,
-odgryzanie kęsów pożywienia,
-gryzienie pokarmów stałych i ich żucie.
Każda z tych aktywności wpływa na prawidłowe wymawianie poszczególnych głosek, ćwiczy emisję głosu i oddychanie, które jest istotne podczas mówienia. Wiele wad u dzieci z grupy dyslalii wynika z nieprawidłowych nawyków podczas jedzenia i picia. Dwuletni maluch powinien już jeść samodzielnie, gryząc pokarmy stałe, a jeżeli używa jeszcze smoczka lub ma papkowate pokarmy, koniecznie powinniśmy z tego zrezygnować- może to doprowadzić do wad wymowy. Ważna jest także umiejetność picia z kubka, ponieważ obie wargi, policzki i pozostałe części twarzy aktywnie uczestniczą w dozowaniu płynu i szczelnym utrzymaniu brzegu kubka, reguluje to oddychanie i połykanie. Jedzenie pokarmu lyżeczką to bardzo duży krok w drodze do samodzielności, a jeżeli karmimy dziecko lyżeczką; musimy to robić prawidłowo: należy podawać ją prostopadle do twarzy i klaść na dolnej wardze, dziecko powinno górną wargą ściągnać pokarm z łyżeczki. Wówczas je w sposób aktywny. Należy unikać odgryzania bocznego pokarmu, ponieważ to nieprawidłowy nawyk. Może on doprowadzić do seplenienia bocznego, gdyż zostaje wtedy utrwalony nieprawidlowy tor przepływu powietrza. Zatem bardzo ważne jest, aby wszystkie czynności fizjologiczne miały prawidłowy przebieg, ponieważ oddziałują na siebie i tworzą sprawnie działający aparat artykulacyjny.
- zwracajmy uwagę na to, aby dziecko odgryzało pożywienie siekaczami
- zachęcajmy je do gryzienia twardych kawałków pożywienia,
- uczmy poslugowania się łyżeczką (w ten sposób dziecko ćwiczy również koordynację ręki i precyzję ruchów),
-pozwalajmy dziecku jeść dlońmi,
- eksperymentujmy z rożnymi smakami,
- wyłączajmy telewizor podczas jedzenia
Powyższe Wybrane przykłady ilustrują te zależnosci:
-ssanie i przyjmowanie pokarmu z łyżeczki usprawnia mięsień okrężny warg i przyczynia się do lepszej artykulacji głosek wargowych,
- w czasie połykania kęsa pokarmowego następuje zwarcie zębów i pionizacja języka, a następnie przesunięcie go wraz z zawartością w kierunku tylnej ściany gardła - czyli miejsca artykulacji glosek: k, g, h, a pionizacja jezyka umożliwia prawidlową artykulację głosek: t, d, n, l, r oraz głosek szeregu szumiącego,
-przyjmowanie pokarmu z łyżeczki usprawnia pracę warg i ruchomość żuchwy, pionizację języka oraz ma wpływ na prawidlową wymowę głosek wargowo-zębowych: f, w
- picie z kubka otwartego usprawnia prawidlowy tor oddychania, napięcie mięśniowe policzków oraz koordynację oddychania i połykania
- żucie i gryzienie zwiększają poziom napięcia mięśniowego.
Podsumowując:
Docelowe ruchy artykulacyjne i ruchy związane z przyjmowaniem pokarmu mają istotne wspolzależnosci wynikające z neurofizlologii obydwu procesów. Problemy z żuciem i gryzieniem powodują osłabienie naturalnego treningu aparatu artykulacyjnego oraz ogólnej koordynacji wszystkich mięśni jamy ustnej. Konsekwencją tego jest zwykle opóźniony rozwój mowy, dlatego warto doskonalić umiejętność jedzenia;)
Za: B. Odowska- Szlachcic, N. Górka-Pik ,,Strategie sensoryczne w jedzeniu i mówieniu.'',
