17/02/2026
”Przecież ci mówiłem...”. 💔
Znamy to dobrze, nasi partnerzy i partnerki – nawet jeszcze lepiej.
(wersja audio w komentarzu)
Wywołuje to sporo konfliktów i frustracji. Warto jednak przyjrzeć się bliżej temu, z czego wynikają problemy w niesłuchaniu w relacji z osobą z ADHD, ponieważ może to pomóc w zrozumieniu, rozwiązaniu problemu, a nawet w ocaleniu pewnych związków.
Wbrew temu, jak może to być odebrane, „niesłuchanie” rzadko wynika ze złej woli czy braku szacunku czy miłości. Jest to raczej efekt specyficznego funkcjonowania mózgu i trudności w obszarze funkcji wykonawczych. Wśród głównych przyczyn niesłuchania można wymienić:
1. PROBLEMY Z PAMIĘCIĄ ROBOCZĄ – odpowiada ona za przechowywanie informacji w krótkim terminie (np. właśnie pamiętanie tego, co ktoś przed chwilą powiedział). U osób z ADHD ta funkcja jest często osłabiona, co oznacza, że informacje mogą po prostu „zniknąć” niedługo po ich usłyszeniu. Osoba z ADHD może słuchać, ale nie być w stanie utrzymać informacji w pamięci, co prowadzi do zapominania rozmów lub instrukcji.
2. PROBLEMY Z UWAGĄ – mózgi osób z ADHD mają trudność z filtrowaniem bodźców. Zamiast skupiać się tylko na rozmówcy, często zwracają uwagę na wszystko dookoła jednocześnie. To sprawia, że utrzymanie koncentracji na jednym zadaniu (lub rozmowie) jest wyzwaniem, zwłaszcza jeśli pojawiają się rozpraszacze, takie jak powiadomienia z telefonu czy hałas w tle. W mózgu neurotypowym pewne obszary (tzw. Sieć domyślna mózgu, DMN) wyłączają się, gdy człowiek skupia się na zadaniu. U osób z ADHD ta sieć często pozostaje aktywna, co tworzy "konkurencję" w mózgu i utrudnia pełne skupienie się na tym, co mówi druga osoba.
PORADY 🧰
Zamiast polegać na zawodnej sile woli, warto wdrożyć zewnętrzne systemy wsparcia. W książce “Miłość z ADHD” autorstwa Anity Robertson znajdziemy konkretne strategie, które mogą pomóc poradzić sobie z wyzwaniami w komunikacji i „niesłuchaniem” w związku neuroróżnorodnym (gdzie jedna osoba ma ADHD).
Oto kluczowe strategie pomagające w lepszym słuchaniu, zapamiętywaniu i realizacji ustaleń:
1. “ZROZUMIANO!” (Copy That!). To jedna z najskuteczniejszych metod na upewnienie się, że komunikat dotarł. Polega ona na tym, że partner z ADHD proszony jest o powtórzenie swoimi słowami (to ważne!) tego, co usłyszał. Pozwala to zweryfikować, czy informacja została zarejestrowana w pamięci roboczej, czy też „uciekła” z powodu rozproszenia. Jeśli partner nie potrafi powtórzyć, nie trzeba się złościć😅, lecz potraktować to jako szansę na uniknięcie nieporozumienia, zanim ono wystąpi.
2. POZYTYWNE, PROSZĄCE FORMUŁOWANIE PRÓŚB. Warto mówić to, co chcemy, żeby się stało, a nie to, czego chcemy uniknąć. Mózg z ADHD łatwiej przetwarza instrukcję „Proszę, pamiętaj o X” niż „Nie zapomnij o X”. Podobnie jak skuteczniejsze jest hasło „Proszę, idź powoli” niż „Nie biegnij”.
3. MÓW KONKRETNIE. Osoby z ADHD mogą gubić się w ogólnych prośbach. Zamiast mówić „Pomóż mi bardziej w ogarnianiu mieszkania” (co jest niejasne), lepiej powiedzieć: „Opróżnij proszę zmywarkę po obiedzie”. Konkretne zadania są łatwiejsze do przetworzenia i wykonania.
4. DRUŻYNA! Kiedy partner o czymś zapomni, zamiast obwiniać („Znowu mnie nie słuchałeś”), warto przeformułować ten problem na wyzwanie dla Was jako dla zespołu. Przykład: „Widzę, że brokuły się zepsuły, bo o nich zapomnieliśmy. Nie chcemy marnować jedzenia, więc jak możemy wspólnie rozwiązać ten problem na przyszłość?”. Zdejmuje to wstyd z osoby z ADHD i zachęca do szukania rozwiązań zamiast obrony.
5. ZEWNĘTRZNE WSPOMAGANIE PAMIĘCI (LISTY ZADAŃ I KALENDARZE). Lepiej nie polegać tylko na komunikatach werbalnych („Pamiętaj, żeby kupić mleko”). Zamiast tego warto tworzyć listy zadań i umieszczać je w widocznych, wspólnych miejscach domu lub korzystać z aplikacji (np. Google Keep, współdzielony kalendarz). Dla mózgu ADHD to, co znika z pola widzenia, często znika z pamięci („Out of sight, out of mind”). Wizualne przypomnienia (np. notatka na lustrze) są często skuteczniejsze niż prośby słowne.
6. ŁĄCZ CZYNNOŚCI (Pair Your Activities). Ponieważ pamięć robocza u osób z ADHD bywa zawodna, warto łączyć rzeczy do zapamiętania z nawykami, które są już automatyczne. Na przykład, jeśli osoba z ADHD ma pamiętać o wzięciu lunchu do pracy, klucze do domu lub kluczyki do samochodu można położyć na torbie z jedzeniem. Jeśli ma pamiętać o lekach, warto położyć je obok szczoteczki do zębów.
Więcej wiedzy i konkretnych strategii w książce "Miłość z ADHD" Anita Robertson, LCSW wydanej przez Wydawnictwo MANDO (link w komentarzu).
A Wy jakie macie doświadczenia? Jak sobie z tym radzicie?
Inspiracja malarska - Edward Hopper (Trzy Słowa o Malarzu w Komentarzu) :)
