Piotr Rybacki Doradca Żywieniowy (2026)

Jestem Doradcą Żywieniowym specjalizującym się w pomaganiu sportowcom by mogli osiągać jeszcze lepsze wyniki w swoich dziedzinach sportowych

19/05/2018

Wpływ żywienia a homeostaza w organizmie
Autonomiczny układ nerwowy ( AUN) oraz układ wydzielania dokrewnego, którego głównymi sygnalizatorami są hormony, odpowiadają za regulacje czynnościową narządów wewnętrznych wpływających na podstawowe procesy życiowe organizmu.
Hormon jest to związek chemiczny wytwarzany przez gruczoły. Jego funkcją jest regulacja i scalanie czynności komórek, tkanek, narządów tak aby panowała równowaga w środowisku wewnętrznym. Hormon transportowany może być przez komórkę do komórki tego samego narządu, również przez układ krwionośny, chłonny, nerwowy sygnalizuje komórkom, tkankom, narządom położonym w odrębnych miejscach organizmu zmianę swojej funkcji.
Chciałbym zwrócić szczególną uwagę wpływu pożywienia na funkcjonowanie AUN, hormonów a zarazem na równowagę metaboliczną. Metabolizm jest to całokształt przemian biochemicznych i energetycznych komórek żywych. Wyróżnia się katabolizm oraz anabolizm. Katabolizm jest to rozpad związków złożonych do związków prostych( np. pożywienia do osobnych składników odżywczych, zapasowych związków energetycznych, z których wyzwalana jest energia, proces utraty masy ciała ). Anabolizm jest to synteza produktów złożonych z substratów ( np. białek z aminokwasów, które wbudowywane są w enzymy, komórki, tkanki, narządy itp., przybieranie masy ciała ). Na procesy kataboliczne i anaboliczne mają wpływ hormony. Chcę zwrócić uwagę na dwie antagonistyczne grupy hormonów, których równowaga czynnościowa w organizmie będzie wpływała na zdrowie a zaburzenia na chorobę. Do związków chemicznych pobudzających anabolizm zaliczamy insulinę, hormon wzrostu, hormony płciowe. Do hormonów pobudzających katabolizm glukagon, glikokortykosteroidy, hormony tarczycy, aminy katecholowe. W tych dwóch grupach musi być równowaga. Każdy nadmiar jak i nie dobór hormonów będzie zmuszał organizm do wyrównania równowagi pomiędzy : grupami katabolicznymi i anabolicznymi oraz wyrównania równowagi hormonów tworzących te grupy. Nadmiar jednego hormonu w danej grupie doprowadzi do zmniejszenia wytwarzania hormonów z tej samej grupy (np. wzrost insuliny, spadek hormonu wzrostu) lub zmusi organizm do zwiększenia syntezy hormonów z grupy przeciwnej. Te czynności nie są obojętne i w stanie przewlekłym doprowadzają do chorób. Nadrzędną funkcję regulacyjną nad wydzielaniem hormonów ma autonomiczny układ nerwowy (AUN), który odpowiada za skoordynowanie czynności wykonywanych poza naszą wolą, które odpowiedzialne są za funkcje pozwalające przeżyć ( oddychanie, regulacja hormonalna, trawienie, praca serca, narządów, itp.). AUN składa się z dwóch przeciwstawnie działających układów. Układ Współczulny/ sympatyczny (S) przewagę ma podczas wzmożonej pracy organizmu ( wysiłek fizyczny), stresu i sytuacjach zagrożenia kiedy człowiek musi wyzwolić duże ilości energii. Z tym układem powiązane są hormony kataboliczne. Układ Przywspółczulny/ Parasympatyczny (PS) jego przewaga wzrasta w czasie trawienia, relaksu, przyswajania składników odżywczych, regeneracji. PS powiązany jest z hormonami anabolicznymi. Człowiek przez pożywienie wpływa na wydzielanie hormonów i na funkcje AUN. Spożywając małe ilości białka zwierzęcego, bazując na białkach roślinnych oraz spożywając małą ilość tłuszczy nasyconych, opierając swoją dietę na produktach węglowodanowych doprowadzamy do przewagi ogólnej S w organizmie. Taki model żywienia sprzyja nadprodukcji hormonów gruczołu tarczowego T3 i T4, amin katecholowych ( adrenaliny i noradrenaliny), glikokortykosteroidów. Ludzie przy nadmiarze tych hormonów będą cierpieli na przewlekły stres, stany lękowe, problemy ze snem ( problemy z zaśnięciem, koszmary, ciągłe uczucie zmęczenia), depresje, nadpobudliwość, skłonność do płaczu, nieporadność, zimne ręce i nogi, uczucie zimna, zmiany skórne, zmiany w dystalnych powierzchniach stawowych, nie będą dobrze przyswajać wiedzy i sprawnie myśleć. Przy braku wartościowego białka i tłuszczu, dojdzie do zwężenia naczyń tętniczych odległych części ciała doprowadzając do zmniejszonego przepływu krwi w tamtych miejscach a co za tym idzie i składników odżywczych. Takie struktury jak skóra, stawy, więzadła, kości będą niedożywione i w tych strukturach będą rozwijały się patologie. Ośrodkowy układ nerwowy (OUN) kolokwialnie mówiąc, rozdziela dostępne ilości białka pomiędzy strukturami organizmu poprzez zwężenie (S) lub rozszerzenie naczyń tętniczych (PS). Narządy, których prawidłowe funkcjonowanie jest niezbędne do przeżycia zostaną zawsze w pierwszej kolejności odżywione kosztem tych drugich. Choroby związane z przewagą S i hormonów z gr. Katabolicznych to: neurastenia, stwardnienie rozsiane, stwardnienie boczne zanikowe, arytmie, miokardiopatia przerostowa, choroba Bechterewa, Beurgera, reumatoidealne zapalenia stawów, łuszczycowe zapalanie stawów, łuszczyce, choroby zaliczane do kolagenoz, białaczki, część nowotworów, cukrzyca typu I, nadczynność tarczycy. Z drugiej strony kiedy jemy często i spożywamy dużo węglowodanów ( słodyczy, ciast, makarony, ziemniaki, chleb, pijemy słodzone napoje, soki itp.) i przy tym spożywamy dużo produktów pochodzenia zwierzęcego i tłuszczy doprowadzimy do nadmiernego wytwarzania hormonów anabolicznych w szczególności insuliny, której główne zadanie to przekierowanie glukozy z krwiobiegu do komórki, gdzie zostanie zamieniona na energię lub odłożona w formie zapasowego źródła glukozy- glikogenu. Organizm ma ograniczone zdolności magazynowania glikogenu. W sytuacjach zbyt częstego lub zbyt dużego spożycia węglowodanów (na jeden posiłek), insulina przekierowuje nadmiar glukozy do tkanki tłuszczowej gdzie dochodzi do przemiany w formę zapasowego tłuszczu. Zbyt duże stężenie insuliny we krwi zablokuje hormon z grypy katabolicznej- glukagon, który jest sygnalizatorem do rozpoczęcia wytwarzania energii z magazynów tkankowych ( tłuszcz, glikogen wątrobowy). W wyniku przewlekle nadmiernego wytwarzania insuliny zmniejsza się wytwarzanie hormonu wzrostu (co często jest zauważalne przy insulinooporności), zmniejszenie wytwarzania hormonów T3 i T4 (niedoczynności tarczycy), zaburzeniu ulegają produkcji hormony płciowe (Brak płodności, nieregularne cykle miesięczne, zaburzenia w funkcjonowaniu narządów rodnych i wiele innych schorzeń). Nadmiar insuliny zaburza prawidłową gospodarkę hormonalną. Ograniczenie spożywania węglowodanów obniży wytwarzanie insuliny a to pozwoli na aktywacje hormonów katabolicznych. W stanach hipoglikemii ( zbyt niskiego poziomu cukru we krwi) aminy katecholowe, glukagon oraz glikokortykosteroidy działają synergistycznie podnosząc poziom cukru we krwi i mobilizując rozpad tkanki tłuszczowej. Te zjawiska są pożądane by utrzymać równowagę metaboliczną. By uruchomić działanie hormonów z grupy katabolicznej nie trzeba głodować! Wystarczy ograniczyć spożycie węglowodanów a podnieść spożycie tłuszczu. Doprowadzi to do wydłużenia okresu pomiędzy posiłkami i ustabilizuje poziom cukru we krwi. Bardzo dobrym rozwiązaniem jest wysiłek fizyczny podczas którego również aktywowane są hormony kataboliczne! Przy takim modelu żywienia z dużą ilością węglowodanów, białek i tłuszczy ogólną przewagę w organizmie ma PS a choroby związane z przewagą tego układu to : otyłość, insulinooporność, miażdżyca, nadciśnienie tętnicze, niedoczynność tarczycy, migreny, zapalenia żył, zakrzepy, zatory, choroba wieńcowa, zawały serca, osteoporoza, kamica wątrobowa, choroby zwyrodnieniowe kręgosłupa.
Pokrótce wymienię najważniejsze funkcje danych hormonów dla zobrazowania ich oddziaływania na organizm. Związki Anaboliczne:

Insulina - Insulina zwiększa do komórkowy transport glukozy w większości tkanek ustroju. Stymuluje syntezę glikogenu, zwiększa syntezę białek i hamuje ich rozkład. Zwiększa syntezę tłuszczów w wątrobie i w tkance tłuszczowej. W tkance tłuszczowej hamuje rozkład tłuszczów. Najważniejszym czynnikiem stymulującym wydzielanie insuliny jest wzrost stężenia glukozy we krwi.
Hormon Wzrostu (GH) – bierze udział w syntezie białek, metabolizmie tłuszczów i węglowodanów oraz gospodarce minerałami. Pobudza syntezę białek więc będzie odpowiedzialny za przebudową tkanek, ich regenerację ( szczególnie: kości, chrząstek, mięśni, tkanek łącznych). Jego działanie również wpływa na rozpad tkanki tłuszczowej więc działa też i katabolicznie. Wpływa na zwiększenie stężenia ciał ketonowych we krwi. Działanie na gospodarkę minerałową odnosi się do wzmożonego wchłaniania wapnia oraz sodu, potasu i fosforanów.
Hormony płciowe - Prawidłowa funkcja g***d warunkuje rozwój drugorzędowych cech płciowych i utrzymanie zdolności rozrodczych. Gonada żeńska (jajnik) wytwarza komórki jajowe w około miesięcznym cyklu hormonalnym. Jajniki wydzielają żeńskie hormony płciowe: estrogeny i progesteron oraz inhibinę. Owulacja zapoczątkowana jest przez wyrzut LH i ma miejsce zwykle w połowie cyklu. Gonada męska (jądro) wytwarza plemniki, męskie hormony płciowe: testosteron i androstendion oraz inhibinę. Zarówno czynność jądra, jak też jajnika kontrolowana jest przez g***dotropiny przysadkowe.

Związki Kataboliczne:
Glikokortykosteroidy- zwiększenie katabolizmu białek, wpływają na zwiększenie glukoneogenezy (proces wytwarzanie glukozy z substratów nie będącymi cukrami), rozpad tkanki tłuszczowej ( wpływają ketogennie), potęgują działanie noradrenaliny i adrenaliny na naczynia krwionośne ( zwężanie), wpływają na przyspieszenie pracy serca, w układzie kostnym powodują osteoporozę a mięśniowym rozpad włókien mięśniowych, działają przeciwzapalnie – hamują procesy stanu zapalnego, Hamują funkcje układu immunologicznego (kortyzol), działają antyalergicznie.

Hormony gruczołu tarczowego ( tarczycy ) T3 i T4 - zwiększenie zużycia tlenu i wytwarzania ciepła przez ustrój, wzmożenie syntezy białek, zwiększenie stężenia glukozy i wolnych kwasów tłuszczowych oraz obniżenie stężenia cholesterolu we krwi, stymulacja wzrostu kośćca i rozwoju ośrodkowego układu nerwowego.

Glukagon – odpowiada za wzrost glukozy we krwi w momencie jej niedoboru ( rozpad glikogenu wątrobowego i wytwarzanie glukozy z substratów nie będących cukrami), wytwarzanie ciał ketonowych, aktywuje rozpad tkanki tłuszczowej ( lipoliza ), pobudzenie czynności mięśnia sercowego, rozszerza naczynia wieńcowe i tętnice krążenia wielkiego ( zmniejsza ciśnienie rozkurczowe kwi ), zwiększa przepływ krwi przez naczynia tętnicze.

Aminy katecholowe
Adrenalina ( hormon lęku ) i Noradrenalina ( hormon walki ) – przyspieszenie czynności serca, wzrost objętości wyrzutowej i pojemności minutowej serca ( ilość krwi przepływającej przez serce w ciągu jednej minuty ), wzrost ciśnienia skurczowego, zmniejszenie ciśnienia rozkurczowego, pobudzenie glikogenolizy i rozpadu zapasowych trójglicerydów do wolnych kwasów tłuszczowych i ich metabolizm, zużycie glukozy w tkankach, pobudzenie glukoneogenezy, pobudzenie wydzielania glukagonu, zahamowanie wydzielania insuliny, pobudzają aktywność OUN.

07/04/2018

Wchłanianie
Do głównych czynności jelita cienkiego należy trawienie oraz wchłanianie końcowych produktów przemiany składników odżywczych, witamin, minerałów oraz wody i elektrolitów. Długość powierzchni jelita na której dochodzi do wchłaniania wynosi około 300 m2. Błona śluzowa jelita jest pokryta przez fałdy podłużne oraz kosmki, na których znajdują się enterocyty i mikrokosmki.
W wyniku funkcji motorycznej przewodu pokarmowego końcowe produkty przemiany materii mają kontakt z enterocytami. Właśnie na powierzchni enterocytów dochodzi do wchłaniania. Proces wchłaniania jest podzielony na transport bierny i czynny. Transport bierny w najprostszy sposób można wytłumaczyć jako samodzielne przenikanie substancji (dyfuzja) pod ciśnieniem wytworzonym w wyniku mniejszego stężenia tej substancji w naczyniu krwionośnym, chłonnym lub komórce (tzw. gradient ciśnień). Transport bierny odbywa się przez enterocyty, w których znajdują się naczynia krwionośne i chłonne. Transport ten dotyczy takich składników jak woda, sole mineralne, fruktoza, Micele- w których transportowane są: Kwasy tłuszczowe, monoglicerole, cholesterol, witamina E, witamina B6, witamina D, witamina K2, Karoten (prekursor witaminy A). Transport aktywny jest to przenoszenie do wnętrza erytrocytów substancji, które samodzielnie nie mogą się przedostać do środka i potrzebują pomocy specjalnych transporterów oraz energii. Aminokwasy i glukoza by móc przedostać się z światła jelita cienkiego do enterocytu potrzebują specjalnego transportera, który jest w stanie je przenieść do wnętrza tylko i wyłącznie przy połączeniu z sodem. Oto inne połączenia transportu czynnego: Witaminy B1+sód, Witamina B2+sole żółciowe, Witamina C+ sód, Kwas nikotynowy (niacyna) + sód, Witamina B12 + IF (kompleks wewnętrzny), Kwas foliowy i witamina K również potrzebują transporterów.
Wchłanianie ostatecznych produktów rozpadu węglowodanów takich jak glukoza, galaktoza i fruktoza zachodzi już w dwunastnicy i jelicie czczym. Praktycznie końcowy odcinek wchłaniania mieści się już po 50 cm tego drugiego narządu. Glukoza i galaktoza transportowane są przez specjalne transportery SGLT1 i SGLT2. Proces wchłaniania wymaga obecności sodu co zwiększa powinowactwo glukozy i galaktozy do wspólnego transportera. Fruktoza przedostaje się w wyniku transportu ułatwionego przy udziale przenośnika GLUT5. Wchłanianie monosacharydów (cukrów prostych) zachodzi pod kontrolą układu nerwowego i hormonalnego. Zwiększenie aktywności układu przywspółczulnego (jedna z 2 części układu wegetatywnego zwiększająca swój udział w czasie trawienia) doprowadza do przyspieszenia perystaltyki jelit co powoduje przyspieszenie wchłaniania. Część współczulna (druga część układu wegetatywnego, która zwiększa swoje działanie podczas np. aktywności fizycznej, pracy, pobudzenia, stresu) spowalnia perystaltykę jelita oraz przepływ krwi w rejonie trzewnym, co skutkuje hamowaniem wchłaniania. Proces wchłaniania węglowodanów może zostać zaburzony w wyniku wrodzonych lub nabytych niedoborów enzymatycznych np. braku enzymu Laktazy, który odpowiada za rozkład węglowodanów pochodzenia mlecznego. Do testu, który sprawdza naszą tolerancję na Laktozę potrzebujemy: glukometr, 2 paski, szklanka mleka. Wpierw proszę zbadać cukier, po czym wypić szklankę mleka i ponownie zbadać cukier po godzinie. Jeżeli cukier się podniesie to oznacza, że tolerujemy laktozę, a jeżeli cukier nie wzrośnie oznacza to, że laktozy nie tolerujemy. Do procesów zaburzających wchłanianie należą również stany zapalne błony śluzowej jelita oraz pasożyty.
Wchłanianie białka, które nie zostało strawione jest niemożliwe. Białko musi zostać rozłożone do aminokwasów, dipeptydów i tripeptydów by mogło zostać wchłonięte. 50 % białka pokarmowego, które zostało rozłożone wchłania się już do obwodowej części dwunastnicy, a 90% zostaje wchłonięte przed początkowym odcinkiem jelita krętego. Wchłanianie aminokwasów i peptydów zachodzi bardzo szybko, tak jak ich rozkład. Co ciekawe dipeptydy i tripeptydy są szybciej wchłaniane niż wolne aminokwasy. Aminokwasy i peptydy wchłaniane są do enterocytów w wyniku transportu czynnego i potrzebują również obecności sodu. Dopiero w enterocycie przedostają się do układu krążenia w wyniku dyfuzji. Procesy anaboliczne – synteza białek zachodzą w wątrobie. Trawienie i wchłanianie białka rzadko ulega zaburzeniom. Największe zaburzenia powstają w momencie zapalenia lub zwłóknienia torbielowatego trzustki. Dochodzi do zaburzenia trawienia białka i upośledzenia przyswajania z jelit. Chorzy na Cystynurie mają zaburzone wchłanianie wolnych aminokwasów, jednakże, w związku z możliwością wchłonięcia niezbędnych aminokwasów pod postacią di- i tripeptydów, nie odnotowuje się u nich niedoborów aminokwasów. Zdarzają się nietolerancje pokarmowe na różne rodzaje białka. Do testu na nietolerancję białka potrzeba: glukometr, 2 paski, 100g białka- może być wieprzowe, drobiowe, wołowe, mleczne lub z jajka. Następnie badamy poziom cukru we krwi, spożywamy dany rodzaj białka. Po godzinie sprawdzamy poziom cukru, jak cukier wzrośnie oznacza to, iż nie tolerujemy danego rodzaju białka. Jak cukier nie zmieni się lub spadnie to oznacza, że dane białko tolerujemy. W przypadku nie tolerancji białka należy je odstawić na okres około 3 miesięcy, a następnie wykonać ponownie test.
Cały proces trawienia i wchłaniania tłuszczy odbywa się w dwunastnicy i początkowym odcinku jelita, gdyż w żołądku emulgowane są tłuszcze pochodzenia mlecznego. Aby ostateczne formy rozpadu tłuszczów o długich łańcuchach (powyżej 14 atomów węgla) mogły przedostać się do błony śluzowej, muszą powstać micele. Ich funkcją jest transport nierozpuszczalnych w wodzie cząsteczek monoacylogliceroli i kwasów tłuszczowych do enterocytu. Proces wchłaniania odbywa się z następujących etapów: wnikanie produktów do enterocytów, resynteza triacylogliceroli i tworzenie chylomikronów (lipoproteiny) w enterocytach, uwolnienie chylomikronów do naczyń chłonnych. Chylomikrony transportowane są przez naczynia chłonne do kątów żylnych gdzie uchodzą do krwiobiegu i mogą zostać wykorzystane przez komórki. Proces ten dotyczy wszystkich kwasów tłuszczowych o długich łańcuchach. Tylko te kwasy tłuszczowe, które mają powyżej 14 atomów węgla omijają wątrobę, co jest bardzo pożądanym zjawiskiem w wyniku którego wątroba zostaje odciążona od zbędnej pracy. Kwasy tłuszczowe o krótkich i średnich łańcuchach przedostają się do enterocytu bez przenośnika, ponieważ rozpuszczają się w wodzie. Z enterocytu dyfundują do krwiobiegu i podążają krążeniem wrotnym do wątroby, ten proces obciąża wątrobę dodatkową pracą. Logicznym rozumieniem jest, że im mniej pracy będzie miała wątroba tym funkcjonowanie jej będzie sprawniejsze. Wątroba prócz przemian biochemicznych pełni jeszcze szereg innych bardzo ważnych funkcji w organizmie. Gdy ją odciążymy, to na pewno nam się odwdzięczy. Zaburzenia przyswajania tłuszczów z przewodu pokarmowego mogą być upośledzeniem ich trawienia lub wchłaniania. Problemy trawienne mogą napotkać osoby, które nie posiadają woreczka żółciowego przy dostarczeniu dużej ilości tłuszczu na raz. Zaleca się dostarczanie częstszych ale mniejszych porcji. Nadmiar spożytego tłuszczu zostaje wydalony z organizmu albo przez biegunkę albo przez wymioty. Nieprawdą jest, że tłuszcze zwierzęce które spożywa się z zewnątrz, odkładają się jako forma zapasowej energii pod postacią (zazwyczaj niechcianej) podskórnej tkanki tłuszczowej. Organizm człowieka nie posiada specjalnego enzymu umożliwiającego przedostanie się tłuszczów zwierzęcych (spożytych w posiłku) do podskórnej tkanki tłuszczowej. Jednakże posiada enzymy, które wytwarzają tłuszcz z nadmiaru spożytych węglowodanów i ten tłuszcz odkłada się pod skórą

19/03/2018

Trawienie
Układ pokarmowy składa się z jamy ustnej, gardła, przełyku, żołądka, dwunastnicy, jelita cienkiego i grubego oraz narządów takich jak wątroba, trzustka oraz ślinianki. Pozostaje pod kontrolą wegetatywnego układu nerwowego. Jego podstawowymi funkcjami jest transport, trawienie i wchłanianie składników odżywczych. W jego obrębie powstają ważne hormony oraz związki biologicznie czynne, ma wpływ na układ obronny naszego organizmu oraz dzięki wątrobie utrzymywana jest równowaga metaboliczna całego organizmu.
Proces trawienia rozpoczyna już się w jamie ustnej. Podczas rozdrabniania pokarmu przy udziale zębów wydzielana zostaje ślina. W ślinie znajdują się bardzo ważne enzymy oraz składniki odpowiedzialne za dezynfekcje wstępną pokarmu. Enzymami są alfa – amylaza odpowiedzialna za trawienie węglowodanów złożonych, lipaza odpowiedzialna za rozkład tłuszczów oraz szereg innych enzymów. Bardzo ważne jest dobre rozbicie pokarmu i wymieszanie go z śliną by móc ułatwić organizmowi na dalszych etapach prawidłowy rozkład składników pokarmowych.
Po dokonanym przełknięciu, rozdrobniony pokarm kieruje się przez gardło i przełyk do żołądka. Podczas tej drogi już zostają wchłonięte niektóre składniki takie jak np. witaminy. W momencie kiedy pokarm trafia do żołądka układ nerwowy wysyła sygnał, w wyniku którego żołądek zaczyna się kurczyć to z jednej i drugiej strony mieszając miazgę pokarmową z sokami żołądkowymi. Odczyn pH żołądka jest kwaśny i wynosi ok 2. Tak niskie pH żołądka ma za zadanie nadtrawić białko i odkazić pokarm w wyniku działania kwasu solnego. W żołądku nadtrawiane są białka oraz emulgowane tłuszcze pochodzenia mlecznego. W soku żołądkowym nie znajdują się enzymy trawiące węglowodany. W wyniku wstępnego wymieszania rozdrobnionego pokarmu w jamie ustnej ze śliną, węglowodany są trawione przez alfa-amylaze w początkowej części żołądka gdzie pH jest dodatnie. Przesunięcie miazgi pokarmowej do dwunastnicy zachodzi przez odźwiernik. Reaguje on na wilgotność papki pokarmowej, która w prawidłowych warunkach powinna być efektem wymiany z sokiem żołądkowym. Dlatego nie powinno się spożywać płynów 30 minut przed posiłkiem i godzinę po posiłku, żeby nie zaburzyć tej funkcji. Gdy wypijemy do posiłku napój, odźwiernik zbyt szybko przepuści pokarm do dwunastnicy co zaburzy proces trawienia. Efektem ubocznym mogą być niestrawności, bóle, wzdęcia itp.
Do dwunastnicy dochodzą przewody z trzustki i wątroby. W wyniku działania hormonów, które zostają uwolnione w momencie przejścia nadtrawionego pokarmu z żołądka, pobudzona zostaje trzustka i wątroba. Z wątroby dostarczana jest żółć, która bierze udział w rozkładzie tłuszczy. Z trzustki dostarczany jest sok trzustkowy, który posiada już kompleks enzymów potrzebnych do całkowitego rozkładu składników pokarmowych.
Na dalszych odcinkach jelita cienkiego i krętego dochodzi do ostatecznego rozkładu treści pokarmowej do aminokwasów, glukozy, kwasów tłuszczowych i wchłonięcia.
W jelicie grubym dochodzi do ostatecznego wchłonięcia wody i elektrolitów. Zostaje wydzielony również sok jelitowy. W jelicie bardzo ważną rolę odgrywa „flora” bakteryjna. Enzymy bakteryjne zawarte w tym otoczeniu powodują gnicie i fermentacje. Dochodzi tutaj do koncowego rozkładu węglowodanów i białek do związków prostych. Ostatecznie dochodzi do formowania mas kałowych, które składają się w 75 % z wody i 25 % z składników stałych, które nie zostały strawione (40 % z celulozy, 15 % związki nieorganiczne- fosfor i wapń, 10% białka roślinne oraz tłuszcze 5 %)
Przy układaniu posiłku bardzo ważne jest uwzględnienie funkcji danych narządów, które biorą udział w rozkładzie pożywienia. Należy ułatwić im prace oraz stworzyć warunki do najefektywniejszego rozkładu posiłku i przyswojenia wartości odżywczych. Bardzo ważne jest dostarczenie odpowiednich białek, ponieważ skład aminokwasowy rożnych tkanek, enzymów i innych struktur. różni się od siebie. Odpowiednia ilość tłuszczów, która zapewni energie oraz składową budulcową dla wszystkich układów: krążenia, oddechowego, nerwowego, pokarmowego, moczowo-płciowego, wewnątrzwydzielniczego, termoregulacyjnego i ruchu. Odpowiednią ilość węglowodanów by zapewnić prawidłowy metabolizm tłuszczów oraz dostarczenie cegiełek do budowy glikolipidów czy glikoprotein.

08/03/2018

TŁUSZCZE ( lipidy)
Owiane złą sławą w latach 50-tych poprzedniego wieku. Co się okazuje niesłusznie, w wyniku ograniczenia spożywania tłuszczy człowiek naraża się na szereg komplikacji jakie zachodzą w organizmie z powodu ich braku. Organizm zostaje zmuszony na drodze biosyntezy do wtórnego ich wytwarzania z produktów nie będących tłuszczami. W szczególności z węglowodanów oraz z nadmiaru spożywanych białek.
Lipidy budową przypominają węglowodory z przyłączoną grupą karboksylową. Składają się z trzech biopierwiastków: wodoru, tlenu i węgla. Tłuszcze wraz z białkami i cukrami stanowią główny składnik budulcowy organizmów żywych. Pełnią bardzo dużo funkcji w ustroju i nie są tylko i wyłącznie formą zapasowej energii, która znajduje się pod skórą.
Tłuszcze dzielimy ze względu na budowę: na proste i złożone oraz według: - stanu skupienia: płynne (oleje) i stałe (smalec, masło, itp.) - wiązań podwójnych: nienasycone i nasycone - pochodzenia: roślinne, zwierzęce, sztuczne i modyfikowane. Lipidy proste są to: - Tłuszcze właściwe, które są estrami kwasów tłuszczowych z różnymi alkoholami
- Woski, które z kolei są estrami kwasów tłuszczowych połączonymi z długołańcuchowymi alkoholami monohydroksylowymi. Lipidy złożone są to: FOSFOLIPDY - połączenie kwasów tłuszczowych i gliceroli z resztą kwasu fosforowego. Do tej grupy należą: -Lecytyna, która jest istotnym składnikiem błon komórkowych, odgrywa bardzo ważna rolę w przewodnictwie nerwowym, chroni osłonki mielinowe, które pokrywają neurony oraz stanowi barierę ochronną ściany żołądka i wspomaga wykorzystanie witamin rozpuszczonych w lipidach. Objawami jej niedoboru są między innymi nadmierne stany przemęczenia umysłowego i fizycznego, nadmierna pobudliwość i nerwowość, osłabiona koncentracja, przewlekły stres.
Surfaktanty, które chociażby znajdują się w płucach i zmniejszają napięcie pęcherzyków płucnych co zapobiega ich sklejaniu się podczas wydechu i zapadaniu się płuc. Brak odpowiedniej ilości surfaktantów u wcześniaków doprowadza do niewydolności oddechowej. Kefaliny, które występują w tkankach, szczególnie w istocie białej mózgu i rdzeniu kręgowym, biorą udział w procesach krzepnięcia krwi. Fosfatydyloseryny biorą udział w budowie i sprawnym funkcjonowaniu błony komórkowej, są istotne przy powstawaniu neurotransmiterów (substancji chemicznych umożliwiających przesyłanie impulsów chemicznych w mózgu), udzielają się w budowie matrycy kości, regulacji rytmu pracy serca, wpływają na wydzielanie hormonów przez nadnercza, są głównym czynnikiem pobudzającym pracę mózgu. Fosfatydyloinozytol jest prekursorem wtórnych przekaźników wewnątrzkomórkowych i substratem dla wielu enzymów komórkowych.
GLIKOLIPIDY – połączenie kwasów tłuszczowych, sfingozyny i węglowodanów, budują tkankę mózgową, są składnikiem antygenów błony komórkowej (funkcja immunologiczna), budują miejsca receptorowe w błonie komórkowej, gdzie przyłączane są wirusy.
SFINGOMIELINY - są głównym składnikiem otoczki mielinowej, uczestniczą w przekazywaniu sygnałów przez błony komórkowe. CHOLESTEROL – jest to sterol, który ma niesamowite znaczenie w naszym organizmie. Jest składnikiem błon komórkowych i osłonek mielinowych neuronów (zwiększa stabilność błon komórkowych). Jest prekursorem pięciu głównych klas hormonów steroidowych: Progestageny (progesteron), Estrogeny ( estradiol.estron,estriol), Androgeny (testosteron, androsteron), Glikokortykoidy (kortyzol, kortykosteron, kortyzon) Mineralokortykoidy (aldosteron). Jest prekursorem witaminy D i soli żółciowych.
LIPOPROTEINY – połączenie lipidów i białek. Ich podstawową funkcją jest transport trójglicerydów, kwasów tłuszczowych, cholesterolu oraz fosfolipidów w środowisku wodnym. Składają się na 5 frakcji chylomikrony, VLDL,IDL,LDL,HDL.
Tłuszcze pełnią bardzo dużo funkcji w organizmie człowieka i zwierząt: Energetyczną – w wyniku ich utleniania powstaje około 4 x więcej energii niż z węglowodanów ( w zależności od długości łańcucha węglowodorowego. Czym dłuższy łańcuch tym organizm jest w stanie uzyskać więcej energii). Jeden gram tłuszczu posiada 9 kcal.
Odżywczą – występują w produktach spożywczych pochodzenia roślinnego i zwierzęcego. Budulcową – stanowią element osłonek mielinowych neuronów umożliwiając szybszy przepływ impulsów nerwowych. Z białkami i węglowodanami tworzą struktury błon komórkowych. Ochronną i amortyzującą – przylegając do narządów chroni i amortyzuje przed uszkodzeniami mechanicznymi. Termoregulacyjną i zapasową – tłuszcz podskórny chroni przed utratą nadmiernych ilości ciepła oraz pełni formę magazynu zapasowej energii (tłuszcz biały) Wydzielniczą – produkuje substancje posiadające zdolność do regulowania metabolizmu tzw. Adipokininy zaliczane do hormonów tkankowych. Transportową – substancje nie rozpuszczalne w wodzie takie jak cholesterol i niektóre hormony sterydowe są transportowane przez lipoproteiny. Rozpuszczalną - w lipidach rozpuszczone są witaminy A,D,E,K oraz hormony sterydowe, niektóre leki.
Wypornościową – w środowisku wodnym tłuszcz unosi się na powierzchni, dzięki tej zdolności człowiek utrzymuje się na wodzie. Estetyczną – podkreśla drugorzędowe cechy płciowe, napina skórę, powodując efekt wygładzania.
Jak można zauważyć Lipidy pełnią bardzo dużo funkcji w naszym organizmie. Przy odpowiednio dobranych proporcjach pomiędzy głównymi składnikami pokarmowymi spożywanie tłuszczów nie szkodzi. Ułatwia funkcjonowanie organizmu, gdyż nie musi on wytwarzać wszystkich wyżej wymienionych związków i marnować na to nie potrzebnie energii, która z kolei może zostać spożytkowana na inne cele jak: efektywniejszą prace mózgu, serca i innych organów, unormowanie pracy wegetatywnego układu nerwowego, odżywienie prawie wszystkich struktur naszego organizmu. Dzięki czemu odzyskujemy równowagę w organizmie, przestajemy chorować i zdrowiejemy, gubimy nadmiar tkanki tłuszczowej, budzimy się rano wyspani i mamy chęci na podejmowanie czynności życia codziennego oraz sportowych. To wszystko jest wyznacznikiem zdrowia, które przy odpowiednio dobranym planie żywieniowym zawsze występuje. Wszystkie choroby jakie powstają są w wyniku błędnego zasilania organizmu.
Tłuszcze, które należy wyeliminować z diety to margaryny i jej pochodne, oleje (prócz Oliwy z oliwek, oleju kokosowego, oleju słonecznikowego), wszystkie przetworzone tłuszcze typu trans widniejące na etykietach pod nazwą jako utwardzane. Nie powinno się smażyć na olejach ponieważ powstaje dużo wolnych rodników w szczególności czym bardziej olej jest nienasycony wodorem . Do smażenia używać masła klarowanego, słoniny, łoju, smalcu itp.tłuszczy twardych pochodzenia zwierzęcego.

Address

60-688

Telephone

513266725

Website

facebook.com

Alerts

Be the first to know and let us send you an email when Piotr Rybacki Doradca Żywieniowy posts news and promotions. Your email address will not be used for any other purpose, and you can unsubscribe at any time.

Contact The Practice

Send a message to Piotr Rybacki Doradca Żywieniowy:

Piotr Rybacki Doradca Żywieniowy