24/02/2026
https://www.facebook.com/share/p/1WZvNBNthk/
🦠 Glistnica (Ascaris lumbricoides) – więcej niż choroba jelit?
Dedykujemy szczególnie osobom, które prosiły nas o napisanie tego wpisu i ogłaszamy temat glistnicy ( przynajmniej na naszym fanpage’u ) za zamknięty na dłuższy czas.
Zakażenie Ascaris lumbricoides jest jedną z najczęstszych helmintoz na świecie. Klasycznie kojarzy się z bólem brzucha, kaszlem w fazie płucnej i niedrożnością jelit.
Coraz więcej danych wskazuje jednak, że może mieć charakter ogólnoustrojowy, głównie poprzez silną modulację układu immunologicznego.
⸻
🔬 1. Układ odpornościowy i alergie
Glistnica wywołuje silną odpowiedź typu Th2:
• ↑ IgE
• ↑ eozynofilia
• ↑ IL-4, IL-5, IL-13
Najlepiej udokumentowane są powiązania z:
✔ astmą
✔ nadreaktywnością oskrzeli
✔ alergiami krzyżowymi (tropomiozyna – reakcje z roztoczami i skorupiakami)
Wpływ na AZS pozostaje niejednoznaczny.
⸻
🧠 2. Układ nerwowy
Powikłania neurologiczne są rzadkie, ale opisywane:
• drgawki
• encefalopatia
• zaburzenia świadomości
• bardzo rzadko – anizokoria (wtórnie do uszkodzenia nerwu III lub wzrostu ICP)
⚠ Anizokoria jest objawem alarmowym i zawsze wymaga pilnej diagnostyki neurologicznej.
⸻
👁 3. Oczne powikłania
Sporadycznie:
• zapalenie tęczówki
• zmiany ziarniniakowe
• zaburzenia reakcji źrenicy
To kazuistyka, nie typowy przebieg.
⸻
🧬 4. Oś jelito–mózg
Helminty modulują mikrobiotę i odpowiedź zapalną. Hipotetyczny wpływ na:
• nadpobudliwość
• koncentrację
• tiki
• zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne
Dowody przyczynowe są obecnie ograniczone.
⸻
⚡ 5. Padaczka
Drgawki w przebiegu ciężkiej askarydozy są opisywane (głównie u dzieci w krajach endemicznych).
Nie ma jednoznacznych dowodów, że Ascaris jest bezpośrednią przyczyną padaczki strukturalnej.
⸻
🔎 Najważniejsze wnioski
1. Najsilniejsze dowody: astma i alergie krzyżowe.
2. Umiarkowane: immunomodulacja i wpływ na mikrobiotę.
3. Słabe / hipotetyczne: tiki, OCD, SIBO, zmiany skórne.
4. Objawy neurologiczne wymagają pełnej diagnostyki różnicowej.
⸻
P.s.
W części omawianych zagadnień (np. tiki, zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne, nawracające jęczmienie, skłonność do kurzajek, wybrane zaburzenia neurobehawioralne) literatura wysokiej jakości jest ograniczona lub niejednoznaczna.
W niektórych obszarach brak jest:
• badań randomizowanych,
• dużych badań kohortowych,
• metaanaliz,
• jednoznacznych mechanizmów patofizjologicznych.
Nie ukrywamy, że obserwacje kliniczne i praktyka gabinetowa często sugerują szersze spektrum objawów niż obecnie opisane w literaturze.
Empiria bywa często pierwszym sygnałem nowych zależności biologicznych.
Jednak w duchu medycyny opartej na faktach (EBM):
• obserwacja kliniczna ≠ dowód przyczynowy
• korelacja ≠ kauzalność
• hipoteza wymaga weryfikacji
Dlatego wszelkie potencjalne powiązania, które nie mają solidnego potwierdzenia w badaniach, należy traktować jako hipotezy wymagające dalszych analiz, a nie jako ustalone fakty.
I dlatego na sam koniec końca pozwalamy sobie zapoznać Was z aforyzmem autorstwa Marii Salomei Skłodowskiej-Curie:
,,Niczego w życiu nie należy się bać, należy to tylko zrozumieć”
Dobrego dnia.
📚 Bibliografia:
1. World Health Organization. Soil-transmitted helminth infections. Geneva: WHO; 2023.
2. Centers for Disease Control and Prevention. Ascariasis – Clinical Overview. Atlanta: CDC; 2023.
3. Dold C, Holland CV. Ascaris and ascariasis. Microbes Infect. 2011;13(7):632–637.
4. Hotez PJ, Brindley PJ, Bethony JM, et al. Helminth infections: the great neglected tropical diseases. J Clin Invest. 2008;118:1311–1321.
5. Nutman TB. Evaluation and differential diagnosis of eosinophilia. N Engl J Med. 2007;356:101–111.
6. Cooper PJ. Interactions between helminth parasites and allergy. Curr Opin Allergy Clin Immunol. 2009;9:29–37.
7. Leonardi-Bee J, Pritchard D, Britton J. Asthma and intestinal parasites: systematic review and meta-analysis. Lancet. 2006;367:693–701.
8. Flohr C, Quinnell RJ, Britton J. Do helminths protect against atopy? Clin Exp Allergy. 2009;39:20–32.
9. Hunninghake GM, Soto-Quiros ME, Avila L, et al. Sensitization to Ascaris and asthma severity. Lancet. 2007;369:1799–1801.
10. Lynch NR, Lopez RI, Di Prisco MC, et al. Ascaris infection and wheezing. Am J Respir Crit Care Med. 1998;158:502–507.
11. Acevedo N, Caraballo L. IgE cross-reactivity between Ascaris and mite allergens. Curr Opin Allergy Clin Immunol. 2011;11:404–410.
12. Reese G, Ayuso R, Lehrer SB. Tropomyosin: an invertebrate pan-allergen. Int Arch Allergy Immunol. 1999;119:247–258.
13. Arruda LK, Vailes LD, Ferriani VP, et al. Cross-reactive allergens in helminth infections. J Allergy Clin Immunol. 2001;107:409–414.
14. Caraballo L, Zakzuk J, Lee BW, et al. Ascaris lumbricoides allergy and asthma. Front Immunol. 2020;11:1–12.
15. Ahmadizar F, Vijverberg SJH, Arets HGM, et al. Helminth infections and asthma severity. Allergy. 2017;72:178–186.
16. Smits HH, Yazdanbakhsh M. Chronic helminth infections and immune regulation. Nat Rev Immunol. 2007;7:995–1006.
17. Allen JE, Maizels RM. Diversity and dialogue in immunity to helminths. Nat Rev Immunol. 2011;11:375–388.
18. Maizels RM, McSorley HJ. Regulation of the host immune system by helminths. Nat Rev Immunol. 2016;16:573–587.
19. McSorley HJ, Maizels RM. Helminth infections and immune regulation. Clin Microbiol Rev. 2012;25:585–608.
20. Yazdanbakhsh M, Kremsner PG, van Ree R. Allergy, parasites and hygiene hypothesis. Science. 2002;296:490–494.
21. Rook GAW. Hygiene hypothesis and helminths. Clin Rev Allergy Immunol. 2012;42:5–15.
22. Ramanan D, Bowcutt R, Lee SC, et al. Helminth infection promotes microbiota modulation. Science. 2016;352:608–612.
23. Jenkins TP, Peachey LE, Ajami NJ, et al. Helminth infection shapes gut microbiota. ISME J. 2017;11:1899–1911.
24. Walk ST, Blum AM, Ewing SA, et al. Alteration of gut microbiota during helminth infection. PLoS Pathog. 2010;6:e1001091.
25. Cryan JF, O’Riordan KJ, Cowan CSM, et al. The microbiota–gut–brain axis. Physiol Rev. 2019;99:1877–2013.
26. Vezzani A, French J, Bartfai T, et al. The role of inflammation in epilepsy. Nat Rev Neurol. 2011;7:31–40.
27. Vezzani A, Friedman A. Brain inflammation as biomarker in epilepsy. Lancet Neurol. 2011;10:973–981.
28. Libbey JE, Cusick MF, Fujinami RS. Role of inflammation in epilepsy. J Neuroimmunol. 2013;264:1–8.
29. Parlog A, et al. Microglial activation in epilepsy. Front Cell Neurosci. 2015;9:173.
30. Erny D, Hrabe de Angelis AL, Prinz M. Microglia in brain disease. Nat Neurosci. 2017;20:1369–1378.
31. Ezeamama AE, Friedman JF, Acosta LP, et al. Helminth infection and cognitive development. Am J Trop Med Hyg. 2005;72:283–291.
32. Jukes MCH, Nokes CA, Alcock KJ, et al. Heavy helminth infection and cognitive impairment. Lancet. 2002;359:105–110.
33. Sakti H, Nokes C, Hertanto WS, et al. Parasitic infection and cognitive impairment. Trop Med Int Health. 1999;4:322–334.
34. Beautyman GM, Woolf AL. Cerebral ascariasis: report of a case. J Pathol Bacteriol. 1951;63:635–639.
35. Kazacos KR. Larva migrans and CNS involvement. Handb Clin Neurol. 2013;114:251–262.
36. StatPearls. Ascariasis. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2023.
37. StatPearls. Anisocoria. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2023.
38. Miller NR, Newman NJ. Walsh and Hoyt’s Clinical Neuro-Ophthalmology. 6th ed. Lippincott; 2005.
39. Kanski JJ, Bowling B. Clinical Ophthalmology. 8th ed. Elsevier; 2016.
40. Lee AG, Brazis PW. Clinical Pathways in Neuro-Ophthalmology. 3rd ed. Thieme; 2018.
41. Bennett JE, Dolin R, Bl**er MJ. Mandell, Douglas, and Bennett’s Principles and Practice of Infectious Diseases. 9th ed. Elsevier; 2020.
42. Brooker SJ, Bundy DAP. Ascariasis. In: Manson’s Tropical Diseases. 23rd ed. Elsevier; 2014.
43. Walker MM, Talley NJ. Microbiota and gut-brain interaction. Nat Rev Gastroenterol Hepatol. 2014;11:227–238.
44. Moloney RD, et al. Microbiota and stress response. Neurobiol Stress. 2016;4:1–12.
45. Buffington SA, et al. Microbiota influence on neurodevelopment. Cell. 2016;165:1762–1775.
46. van den Biggelaar AHJ, et al. Helminths and eczema. Clin Exp Allergy. 2004;34:174–180.
47. Flohr C, et al. Helminths and atopic dermatitis. J Invest Dermatol. 2010;130:279–281.
48. McGee S. Evidence-Based Physical Diagnosis. 4th ed. Elsevier; 2018.
49. Nutman TB. Human infection with soil-transmitted helminths. N Engl J Med. 2013;368:1–10.
50. Hotez PJ, Kamath A. Neglected tropical diseases in children. PLoS Negl Trop Dis. 2009;3:e412.