16/11/2025
W przed minionym długim weekendem Komisje sejmowe pochyliły się nad ustawą o zawodzie psychologa, poniżej sprawozdanie Polska Rada Psychoterapii z tego posiedzenia:
7.11.2025 odbyło się posiedzenie połączonych komisji: Komisji Polityki Społecznej i Rodziny oraz Komisji Zdrowia poświęcone rozpatrzeniu rządowego projektu ustawy o zawodzie psychologa oraz samorządzie zawodowym psychologów( #1344).
Przewodnicząca KPSiR, Pani Poseł Katarzyna Ueberhan odczytała sprawozdanie z prac podkomisji, która pracowała nad poprawkami do projektu. Przewodnicząca Komisji Zdrowia, Pani Poseł Marta Golbik, zaproponowała, aby posiedzenie zostało przeznaczone na wysłuchanie głosów strony społecznej, natomiast posłowie pochylą się nad zgłoszonymi poprawkami i uwagami podczas kolejnego posiedzenia. Strona społeczna była licznie reprezentowana. W imieniu Polskiej Rady Psychoterapii głos zabrała Prezes PRP Renata Mizerska.
Poseł Patryk Wicher odczytał propozycje poprawek do projektu zgłoszone w imieniu posłów Prawa i Sprawiedliwości. Dotyczą one zasad odbywania stażu zawodowego (m.in. skrócenia oraz wymogu odbycia stażu w jednostkach publicznych) zamiast obowiązku opieki. Posłowie zaproponowali też, aby w ustawie zająć się zawodem psychologa, nie wnikając w kwestie dotyczące innych zawodów, w tym zawodu psychoterapeuty.
Prezes PRP Renata Mizerska zwróciła uwagę na konieczność dopracowania kwestii, które nie pozwalają uznać, że ustawa o zawodzie psychologa w tym kształcie zagwarantuje, że będzie to zawód zaufania publicznego. Uwzględniła w swojej wypowiedzi następujące zagadnienia:
1️⃣W Ocenie Skutków Regulacji dotyczącej ustawy o zawodzie psychologa brakuje danych i wyliczeń, które pozwoliłyby rzetelnie ocenić skutki proponowanych zmian – zarówno systemowe, jak i finansowe. Pełna, uzupełniona OSR wydaje się konieczna przed dalszym procedowaniem projektu.
2️⃣Art.3 dotyczący tytułów zawodowych i konieczność wprowadzenia kwalifikowanych tytułów zawodowych. Jeden tytuł zawodowy to może być za mało by chronić interes publiczny.
Tylko 1258 z 230 000 absolwentów i studentów psychologii ma tytuł specjalisty w dziedzinie psychologii klinicznej*. To ogromna różnica i jedynie 0,5%. Jak osoby szukające pomocy mają wiedzieć, kto naprawdę ma te niezbędne kwalifikacje?
3️⃣Niezbędne są zmiany w art. 23 ze względu na konieczność mitygacji ryzyk systemowych. R.Mizerska odniosła się tu m.in. do poprawki zaproponowanej przez posłów P*S, którzy słusznie zauważyli, że psychoterapia leży poza obszarem regulacji omawianej tu ustawy. Jednocześnie zmiany wymaga ust. 5 i ust.6.
4️⃣Art. 17–21 – kwestia obowiązkowej opieki. Konstrukcja, w której osoba wykonująca zawód zaufania publicznego jest zmuszana – pod ryzykiem poniesienia odpowiedzialności dyscyplinarnej – do objęcia innej osoby opieką, nie jest znana w polskim porządku prawnym.
W zawodach prawniczych, gdzie funkcjonuje instytucja patronatu, objęcie opieką innej osoby wymaga zgody patrona.
5️⃣Trudno również uznać za konstytucyjny zapis umożliwiający utratę prawa wykonywania zawodu zagwarantowanego w art. 22 - po 2 latach, po odbyciu opieki.
Proponowana konstrukcja budzi więc poważne wątpliwości zarówno natury prawnej, jak i etycznej.
6️⃣Art. 145 w przepisach przejściowych, który de facto wprowadza możliwość wejścia do samorządu zawodu zaufania publicznego za oświadczeniem. Jest to również konstrukcja niespotykana, aby samo oświadczenie było wystarczające do wykazania dwuletniej pracy w zawodzie – i to bez określenia jasnych warunków dla osoby, która chce wykonywać zawód wymagający najwyższego zaufania społecznego.
Takie rozwiązanie budzi poważne wątpliwości dotyczące bezpieczeństwa i wiarygodności systemu. Może też naruszać zasady weryfikowalności kwalifikacji zawodowych wynikającą z prawa UE.
7️⃣Art. 36 - konieczne są zmiany dotyczące wprowadzenia obowiązku samowyłączenia w sytuacji konfliktu interesów, zakazu łączenia ról np. w związkach zawodowych i organach samorządu zawodowego jednocześnie, tak jak to miało miejsce np. w samorządzie fizjoterapeutów.
8️⃣Art. 38 - tak jak w przypadku samorządu terytorialnego, konieczne jest ograniczenie do dwóch kadencji w danym organie samorządu i w danej funkcji. To prosty mechanizm, który chroni przed koncentracją władzy i wzmacnia zaufanie do samorządu.
9️⃣Art. 46 Nie daje psychologom prawa do zwołania nadzwyczajnego zjazdu – nawet jeśli tysiące z nas nie zgadzają się z decyzjami władz centralnych - 5-sosobowego zarządu Krajowej Rady, Krajowej Rady czy Zjazdu. W innych zawodach zaufania publicznego to standard – forma demokratycznej kontroli i partycypacji.
🔟Biorąc pod uwagę konstrukcję art. 48, prezes Krajowej Rady może w praktyce zablokować działanie samorządu. Brak mechanizmów zastępczych czyni z tej funkcji pozycję quasi-wetującą, a w konsekwencji – jednoosobowy ośrodek władzy w samorządzie psychologów.
1️⃣1️⃣W art. 50 projektu ustawy należy wprowadzić zasady odbywania obowiązkowych konsultacji z członkami samorządu – jako mechanizm partycypacji i kontroli oddolnej – przed podejmowaniem decyzji na szczeblu krajowym.
Mając na uwadze, że decyzje mają być skupione w rękach zarządu Krajowej Rady (5 osób) oraz ograniczonej liczby delegatów Krajowego Zjazdu, takie rozwiązanie jest konieczne dla zachowania przejrzystości i demokratycznego charakteru samorządu.
1️⃣2️⃣Również przepisy art. 143 lit. a i 159 wymagają analizy. Tu ponownie potrzebna jest aktualizacja Oceny Skutków Regulacji (OSR).
W tym kontekście przykłady sprawdzonych rozwiązań można znaleźć w Austrii i Czechach, gdzie obowiązują systemy kwalifikowanych tytułów zawodowych, jasno określających uprawnienia i kompetencje tej części psychologów, których one dotyczą.
R.Mizerska podkreślała podczas spotkania w Sejmie, że mając na względzie art. 17 ust. 1 Konstytucji RP należy pamiętać, że samorząd zawodowy istnieje przede wszystkim w celu ochrony interesu publicznego a nie tylko części środowiska.
Dlatego projekt ustawy o zawodzie psychologa powinien zostać uzupełniony o pełną Ocenę Skutków Regulacji (OSR) oraz przewidywać wprowadzenie kwalifikowanych tytułów zawodowych, które w sposób przejrzysty pokazują poziom kompetencji psychologów – w szczególności tych wykonujących usługi na rzecz dzieci, młodzieży i rodzin, osób z zaburzeniami zdrowia psychicznego oraz osób i instytucji wymagających diagnozy psychologicznej.
To stosunkowo małoliczne, wyspecjalizowane grupy psychologów, których praca wymaga najwyższych kwalifikacji, odpowiedzialności i zaufania społecznego – dlatego tak ważne jest, aby projekt ustawy uwzględniał ich szczególną rolę i zakres kompetencji.
W toku dyskusji Pani Minister Maria Mrówczyńska przekazała, że liczne grono psychologów zdrowia będzie uwzględnione w projekcie 1344. Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego przygotowuje poprawkę oraz prowadzi prace nad wprowadzeniem jednolitego standardu dla studiów magisterskich z psychologii.
Jednocześnie w toku prac okazało się, że projekt obejmie absolwentów kierunku psychologia z uczelni, które gwarantują mniej niż 40% efektów uczenia się właściwych dla dyscypliny psychologia.
Głos zabierali również: Konsultant Krajowy ds. psychoterapii Łukasz Müldner-Nieckowski i Anna Grzelka, wskazujacy na konieczność koordynacji prac nad projektami 1344 i 1345 oraz współpracy między MRPiPS i MZ, przedstawiciele innych stowarzyszeń zrzeszających psychologów, związku zawodowego czy uczelni.
📢Projekt ustawy o zawodzie psychologa będzie miał wpływ na ponad 230 tysięcy osób studiujących lub posiadających tytuł magistra psychologii, około 25–35 tysięcy osób faktycznie wykonujących zawód psychologa, a także na miliony obywateli korzystających z ich pomocy.
Serdecznie dziękujemy Posłankom i Posłom za możliwość zabrania głosu podczas obrad Komisji.
___________________
*dane Departamentu Zdrowia Publicznego MZ, dane i wypowiedzi MRPiPS, raport SWPS–UJ
Agnieszka Dziemianowicz-Bąk
Włodzisław Giziński - Poseł na Sejm RP Anna Dąbrowska-Banaszek - Poseł na Sejm RP Józefa Szczurek - Żelazko Patryk Wicher Grzegorz Lorek Janusz Cieszyński