22/01/2026
Colostrum - hit czy kit?
🦠🦠🦠
Dostałam takie pytanie: „Mamy 4 latkę po cięższych przejściach szpitalnych, podajemy colostrum na odporność – hit czy kit?”. Spróbuję odpowiedzieć jako immunolog.
Colostrum (siara bydlęca) to pierwsze mleko krowy po porodzie. Zawiera bardzo dużo przeciwciał (głównie IgG, ale też IgA), laktoferynę, cytokiny, czynniki wzrostu i oligosacharydy, czyli substancje, które u cieląt wzmacniają odporność śluzówkową i dojrzewanie jelit. IgA są szczególnie ważne dla ochrony błon śluzowych przewodu pokarmowego i oddechowego – tworzą „tarczę” na powierzchni śluzówek i neutralizują patogeny zanim wnikną głębiej do organizmu. Pytanie brzmi: czy tak samo działa u dzieci?
Na poziomie immunologicznym colostrum ma kilka potencjalnych działań [1]:
• dostarcza gotowych przeciwciał przeciw bakteriom i wirusom (bierna odporność śluzówkowa)
• zawiera laktoferynę, lizozym i inne białka o bezpośrednim działaniu przeciwdrobnoustrojowym
• wpływa na jelitową barierę i mikrobiotę, a jelita są jednym z głównych „organów immunologicznych”
• w badaniach na modelach zwierzęcych i w części badań u ludzi obserwowano zmianę profilu cytokin, aktywności komórek NK i wydzielniczych przeciwciał klasy IgA w ślinie – czyli modulację odpowiedzi wrodzonej i śluzówkowej, ale nie „ogólne podkręcenie odporności”.
Brzmi obiecująco, ale immunologia to jedno, a twarde punkty kliniczne – drugie. Co zatem mówią badania u dzieci? Znalazłam trzy konkretne prace badawcze:
1. Przedszkolaki a infekcje oddechowe (dobre badanie – bo RCT) [2].
Badania RCT (czyli grupa badana i kontrolna) polegało na podaniu 57 zdrowych dzieci colostrum lub placebo (suszone mleko serwatkowe) przez 6 tygodni przed sezonem infekcji. Wyniki?
Przez 20 tygodni sezonu jesienno zimowego grupa colostrum miała o ok. 37% mniej dni z objawami infekcji górnych dróg oddechowych, a liczba „poważniejszych” epizodów była mniejsza o ok. 50%; nie stwierdzono istotnych działań niepożądanych ze strony przewodu pokarmowego.
2. Dzieci z nawracającymi infekcjami dróg oddechowych i biegunkami [3]
Obserwowano 160 dzieci z nawracającymi zakażeniami: po kilku miesiącach podawania colostrum spadła liczba infekcji górnych dróg oddechowych, epizodów biegunki i hospitalizacji. To badanie ma słabszą metodologię (brak klasycznego placebo), ale sygnał jest podobny: mniej infekcji, mniej pobytów w szpitalu.
3. Dzieci z niedoborami odporności (np. IgA) [4].
W małym badaniu RCT u dzieci z niedoborem przeciwciał śluzówkowych IgA colostrum zmniejszało nasilenie wirusowych infekcji górnych dróg oddechowych w porównaniu z z dziećmi, które otrzymywały placebo.
Podsumowując: w WYBRANYCH grupach pediatrycznych colostrum może realnie zmniejszać liczbę i ciężkość infekcji, zwłaszcza dróg oddechowych i przewodu pokarmowego.
Co mówią prace przeglądowe i eksperci?
Duże prace przeglądowe (czyli napisane na podstawie wielu wyników badań) o colostrum w pediatrii podkreślają, że dowody na immunomodulację i ochronę jelit są najbardziej przekonujące u wcześniaków, dzieci z grupy ryzyka i części dzieci z nawracającymi infekcjami. W populacji „typowego zdrowego dziecka z przedszkola” badań jest nadal mało – jest kilka RCT, ale brakuje dużych, niezależnych prób, standardowych dawek i jasnych wytycznych [1,5,6].
Podsumowując; w takim razie – colostrum to hit czy kit dla czteroletniego przedszkolaka?
- Tak, są badania pokazujące, że u przedszkolaków colostrum może zmniejszyć liczbę i nasilenie infekcji sezonowych, szczególnie dróg oddechowych.
- Mechanizm jest sensowny immunologicznie (przeciwciała, laktoferyna, ochrona bariery jelitowej), ale to nie jest „włączenie turbo odporności”, tylko raczej delikatne wsparcie śluzówek.
- Colostrum nie zastępuje szczepień, snu, ruchu, wietrzenia i mycia rąk. To może być dodatek, szczególnie u dzieci po cięższych hospitalizacjach czy z nawracającymi infekcjami, ale zawsze po rozmowie z pediatrą i przy wykluczeniu alergii na białko mleka krowiego.
- Wciąż nie ma dużych wytycznych, które mówiłyby: „każde dziecko w przedszkolu powinno dostawać colostrum”. Raczej: „w pewnych sytuacjach może pomóc, ale decyzja powinna być indywidualna”.
Tak pomyślałam, czy chcielibyście Państwo wiedzieć, czy colostrum działa też u dorosłych?
Tak, u dorosłych też widać pewne korzyści – ale znowu: to nie jest cudowna tarcza, tylko raczej umiarkowane wsparcie w określonych sytuacjach. Co pokazują badania?
1. Kilka badań i metaanaliz u sportowców i osób z wysokim narażeniem (np. studenci medycyny) sugeruje, że suplementacja colostrum zmniejsza liczbę dni z objawami infekcji górnych dróg oddechowych i łagodzi ich przebieg [7].
2. Badanie RCT z 2023 r. (studenci medycyny vs grupa kontrolna) pokazało, że 6 tygodniowa suplementacja colostrum istotnie zmniejszyła liczbę dni z objawami infekcji górnych dróg oddechowych w grupie „wysokiego ryzyka” (stres, ekspozycja na infekcję), bez poważnych działań niepożądanych [8].
3. U sportowców wysokowyczynowych 8–12 tygodni przyjmowania colostrum zwiększało stężenie wydzielniczych IgA w ślinie po wysiłku i wiązało się z mniejszą częstością infekcji oraz zmniejszoną przepuszczalnością jelit (to dobrze!) po ciężkich treningach [9].
Co to znaczy praktycznie?
- Dla zdrowego dorosłego colostrum może trochę zmniejszyć częstość/przebieg infekcji i wspierać jelita, szczególnie przy dużym wysiłku, stresie czy nawracających infekcjach, ale nie zastąpi szczepień ani podstaw higieny i stylu życia.
- To nadal suplement z ograniczoną liczbą badań; warto zachować ostrożność przy alergii na białko mleka czy poważnych chorobach przewlekłych i skonsultować się z lekarzem przed długotrwałym stosowaniem.
I na koniec pytanie - czy rzeczywiście w danym preparacie colostrum jest jak obiecuje producent? Pamiętajmy, że to tylko suplement, a nie lek.
