SIgma Centrum Rozwoju Katarzyna Figat

31/01/2026

🎼🎧

🧐👉U dzieci z zespołem Downa uwaga, język, przetwarzanie słuchowe oraz interakcje społeczne rozwijają się często w różnym tempie.

🧐👉Z tego powodu mogą pojawiać się u nich trudności w uczeniu się, komunikacji i codziennych zachowaniach.

🎧🧠SAS-Boost 🎧🧠poprzez indywidualnie dostosowane treningi słuchowe wspiera kluczowe obszary rozwoju, takie jak:
✅rozpoznawanie słów,
✅ podążanie za instrukcjami,
✅ komunikacja społeczna,
✅ regulacja sensoryczna.

Trening 🎧🧠SAS-Boost 🎧🧠 wykorzystując:
🎼muzykę,
📝 mowę,
🎶 oraz ekspozycję na częstotliwości akustyczne,
ma na celu zmniejszenie niespójności w przetwarzaniu słuchowym, a także poprawę uwagi i świadomości społecznej.

🧐👉Tempo rozwoju u każdego dziecka z zespołem Downa jest inne — dlatego Treningi 🎧🧠SAS-Boost 🎧🧠 są przygotowywane w oparciu o indywidualne potrzeby.

Jeśli chcesz zamówić Trening SAS-Boost wejdź na stronę i skontaktuj się z wybranym Specjalistą👉 https://sascentre.com/page/zamow-trening-sas

29/01/2026

Może ktoś złapie okazję🎉🎉, wolne miejsce na TUS z klockami Lego®, to w SIgmie rzadkość😁

29/01/2026

🔊🔊To już naprawdę ostatni dzwonek, jeszcze można uporządkować wiedzę dziecka w komfortowych warunkach, pod okiem egzaminatora polonisty👌✍️📚

28/01/2026

🎧🎼

25/01/2026

„Bądź grzeczny.”

Słyszeliśmy to wszyscy. Jako dzieci, a teraz często mówimy to swoim dzieciom.

Ale właściwie... co to znaczy „być grzecznym”?

Dla dziecka to słowo nie ma konkretnego znaczenia.

Raz „grzeczny” oznacza „siedź cicho”, innym razem „mów ładnie”, albo „posprzątaj”. Dziecko nie umie się w tym połapać.

Nie wie, czego właściwie się od niego oczekuje i o co tak naprawdę chodzi.

Często „grzeczny” to po prostu „zachowuj się tak, żeby dorosłym było wygodnie”.

Ale dziecko nie ma obowiązku zgadywać, co mamy na myśli.

Potrzebuje jasnych komunikatów, żeby mogło się czegoś nauczyć.

Zamiast mówić „bądź grzeczny”, lepiej powiedzieć dokładnie, czego oczekujesz:

„Poczekaj na swoją kolej.”

„Mów ciszej, proszę.”

„Odkładaj zabawki na miejsce.”

„Słuchaj, kiedy ktoś mówi.”

„Powiedz proszę, jeśli czegoś potrzebujesz.”

To są konkretne zachowania, które dziecko rozumie. Wie, co zrobić. Ma szansę działać dobrze, a nie zgadywać, o co dorosłemu chodzi.

Poza tym, kiedy mówisz dziecku: „bądź grzeczny”, często w jego głowie uruchamia się lęk. Bo ono nie chce zawieść. Nie chce, żeby mama albo tata byli źli.

Dlatego często tłumi emocje, zamiast je rozumieć. A to coś, co później wraca w złości, napięciu, stresie.

Jasne komunikaty to nie rozpieszczanie. To nauka.

Dziecko, które wie, czego się od niego oczekuje, ma większe poczucie bezpieczeństwa.

Więc zamiast „bądź grzeczny” spróbuj dziś powiedzieć coś konkretnego. Mała zmiana w słowach, ogromna zmiana w relacji.

Czasem wystarczy rozmowa, żeby zobaczyć swoje dziecko trochę inaczej.

Jeśli chcesz nauczyć się mówić do dziecka tak, by czuło się bezpieczne i słyszane, zapraszamy na konsultację.

Stowarzyszenie Terapeutów
Warszawa
+48 501 001 026

24/01/2026

Działamy💪🌦️⛄️❄️👌

21/01/2026

🎧🎼

17/01/2026

⚽️🏐🥎🏀

⚽ Piłka to nie zabawka. To narzędzie, które porządkuje mózg dziecka.

Piłka jest jednym z najpotężniejszych narzędzi w terapii integracji sensorycznej.

Przy każdym:
⚽ rzucie
⚽ złapaniu
⚽ odbiciu

Mózg dziecka uczy się:

* gdzie jest jego ciało
* jak używać odpowiedniej siły
* przewidywać ruch
*jak łączyć to, co widzi z tym, co czuje

To są fundamenty:
🧠 koncentracji
🧠 koordynacji
🧠 regulacji emocji
🧠 poczucia bezpieczeństwa w ciele

Dzieci, które regularnie pracują w terapii SI:
✔ łatwiej się skupiają
✔ rzadziej się frustrują
✔ mają mniej wybuchów
✔ lepiej radzą sobie w przedszkolu i w domu

Dzieje się tak nie dlatego, że „się wybiegają”, ale dlatego, że ich układ nerwowy zaczyna działać spójnie.

Rzut → jedna ręka
Złapanie → obie ręce
Śledzenie → oczy
Równowaga → ciało

To zmusza mózg do współpracy prawej i lewej strony. Jest to fundament:
* czytania
* pisania
* koncentracji
* planowania

Przy rzucaniu i łapaniu dziecko:
* przenosi ciężar
* zmienia środek ciężkości
* reaguje na ruch

Wpływa to bezpośrednio na:
⚖️ równowagę
🧠 napięcie mięśniowe
😌 poziom pobudzenia (spokój, nadmiar energii)

Każdy rzut i złapanie piłki to trening dla mózgu.

16/01/2026

🎼🎧

👉☃🛷🏂Zbliżające się ferie zimowe oznaczają dla dzieci przede wszystkim zabawę, lecz jednocześnie stanowią jeden z okresów, w których uwaga najszybciej ulega osłabieniu.

👉Zmieniają się godziny 💤snu, wydłuża się czas korzystania📱💻 z ekranów, tempo ⌚poznawcze spowalnia, a umysł przechodzi w "tryb wakacyjny".

Największą zaletą 🎧🧠Treningów SAS Smart🎧🧠 jest możliwość stosowania ich w domu — nawet podczas 🧸zabawy, budowania z klocków czy ✏ rysowania.

Oznacza to, że gdy dziecko czerpie przyjemność z odpoczynku od nauki, jego🧠 mózg w tle nadal otrzymuje wsparcie w zakresie:
✅koncentracji,
✅rytmiki,
✅uwagi słuchowej,
✅przetwarzania informacji.

🧐W czym pomoże stosowanie 🎧🧠Treningu SAS🎧🧠 w czasie ferii❓
👉✅w skróceniu czasu potrzebnego na ponowne wejście w rytm nauki po zakończeniu ferii,
👉✅w łatwiejszej adaptacji do szkoły,
👉✅w utrzymaniu poziomu funkcjonowania uwagi,
👉✅ w ciągłym podtrzymywaniu gotowości do uczenia się.

🎧🧠SAS Smart 🎧🧠sprawia, że okres ferii przestaje być "straconym czasem"’ — pomaga utrzymać rytm poznawczy Twojego dziecka.

15/01/2026

WITAMINA B12, METYLACJA I SPEKTRUM AUTYZMU: CO TU NAPRAWDĘ GRA

Witamina B12 (kobalamina) to taki „cichy mechanik” układu nerwowego.

W kontekście ASD (spektrum autyzmu) temat B12 wraca regularnie, bo B12 stoi w centrum:
🩷pracy układu nerwowego i mielinizacji (osłonek mielinowych),
🩷produkcji i równowagi neuroprzekaźników,
🩷cyklu folianowo-metioninowego (metylacji),
🩷 „zarządzania” homocysteiną,
🩷pośrednio także równowagi redoks/glutationu (stresu oksydacyjnego).

I bardzo ważne zdanie, zanim ktoś odpali komentarze:

👉 B12 nie „leczy autyzmu”, ale metaboliczne wsparcie (w tym B12) może u części osób realnie poprawić funkcjonowanie: sen, regulację, uwagę, komunikację, tolerancję bodźców. U części. Nie u wszystkich. I to jest uczciwe.

1) CO B12 ROBI W ORGANIZMIE

B12 jest kluczowa w dwóch podstawowych reakcjach:

1. Metionina syntaza (MS): zamienia homocysteinę w metioninę, co wpływa na produkcję SAM (S-adenozylometioniny) czyli „waluty metylacji”.

2. Mutaza metylomalonylo-CoA: ważna dla metabolizmu energetycznego, pośrednio mitochondriów.

To jest centralny panel sterowania dla:
🪛metylacji DNA i białek (epigenetyka),
🪛syntezy neuroprzekaźników,
🪛pracy układu nerwowego,
🪛detoksykacji na poziomie biochemicznym (w sensie szlaków metabolicznych)

Dobre, porządne źródło o wchłanianiu B12 i roli czynnika wewnętrznego (intrinsic factor) :
📌 https://ods.od.nih.gov/factsheets/Vitaminb12-HealthProfessional/

2) B12 A ASD: CO POKAZUJĄ BADANIA

🔬 A) „Krew w normie” nie zawsze znaczy „mózg w normie”
Jeden z ciekawszych i często cytowanych wątków: poziom B12 w surowicy może nie oddawać tego, co się dzieje w tkankach, w tym w mózgu.
Bardzo mocne badanie post-mortem (tkanka mózgowa):
Zhang i wsp., PLOS ONE: mierzyli różne formy kobalaminy w korze czołowej, w tym u osób z ASD. Wykazali istotne różnice w poziomach form B12 w mózgu.
📌 https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0146797

To nie znaczy „każda osoba w spektrum ma niski poziom B12 w mózgu”. To znaczy, że temat jest biologicznie wiarygodny i wart sensownej diagnostyki, a nie tylko „B12 w surowicy: ok, do domu”.

🔬 B) Przeglądy literatury:
Świeży przegląd w Nutrients (MDPI) o B12 i ASD podsumowuje, że dowody są rosnące, ale nadal niejednorodne (różne populacje, różne metody, różne formy B12).
📌 https://www.mdpi.com/2072-6643/17/7/1220

3) DLACZEGO CZASEM WATO SPRÓBOWAĆ DUŻE DAWKI I… ZASTRZYKI? 💉

Bo czasem problemem nie jest „za mało w diecie”, tylko:
🥷wchłanianie (żołądek, jelito kręte, dysbioza, stan zapalny),
🥷transport i wykorzystanie komórkowe,
🥷szlaki metylacji, które nie domykają się tak, jak powinny.

NIH/ODS jasno opisuje mechanizm: B12 musi związać się z czynnikiem wewnętrznymi i dopiero wtedy jest wchłaniana w jelicie krętym, a przy pewnych stanach) to nie działa i wtedy standardem są zastrzyki.
📌 https://ods.od.nih.gov/factsheets/VitaminB12-Consumer/
Dlaczego zastrzyk „robi robotę” inaczej niż tabletka?
Bo omija układ pokarmowy i daje przewidywalniejsze stężenia w organizmie.
I uwaga: to nie jest „alternatywa”. To jest klasyczna medycyna w leczeniu niedoborów B12 przy problemach wchłaniania.

4) NAJWAŻNIEJSZE BADANIE O METYLOKOBALAMINIE W INIEKCJACH U DZIECI Z ASD

Hendren i wsp. 2016 – randomizowane, podwójnie zaślepione, placebo-kontrolowane badanie:
• 57 dzieci z ASD,
• metylokobalamina podskórnie co 3 dni przez 8 tygodni,
• wynik główny: ocena klinicysty CGI-I,
• oraz markery metylacji (m.in. SAM/SAH).

Wynik: lepsza poprawa w CGI-I w grupie metyl-B12 i korelacja poprawy klinicznej z poprawą markerów metylacji. To jest ważne: wyniki są „mieszane, ale konkretne”.

📌 PubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26889605/
📌 DOI: https://www.liebertpub.com/doi/10.1089/cap.2015.0159

5) INIEKCJE B12 A STRES OKSYDACYJNY / GLUTATION: STARSZE, ALE WAŻNE WĄTKI
Jest też znany otwarty wątek: metylokobalamina + folinian wapnia (folinic acid).

Praca dostępna w Europe PMC (pełny tekst):
📌 https://europepmc.org/articles/PMC2647708
I jeśli chcesz spojrzeć szerzej na folian-metionina i ASD, jest klasyczny przegląd systematyczny o folianach/metioninie w ASD:
📌 https://europepmc.org/article/MED/20410097

6) FORMY B12: DLACZEGO „B12” TO NIE JEDNO SŁOWO, TYLKO CAŁA RODZINA

🔹 Cyjanokobalamina (CNCbl)
• popularna, tania, syntetyczna,
• wymaga przemian, żeby stać się aktywną,
• u części osób działa ok przy „prostym niedoborze”,
• ale przy problemach metylacji bywa mniej optymalna.

🔹 Hydroksykobalamina (HOCbl)
• forma „pośrednia”,
• często lepiej zatrzymywana w organizmie po iniekcji niż cyjano,
• bywa lepiej tolerowana u osób wrażliwych na „metylowane” formy.
Klasyczny temat retencji po zastrzyku:
📌 https://ajcn.nutrition.org/article/S0002-9165(23)34671-9/fulltext
Nowocześniejsze ujęcie różnic w wychwycie komórkowym (HOCbl vs CNCbl):
📌 https://www.mdpi.com/2072-6643/16/3/378

🔹 Metylokobalamina (MeCbl)
• aktywna forma, bezpośrednio „w metylację”,
• najczęściej badana w ASD w kontekście iniekcji,
• ale: u części osób może być zbyt stymulująca (o tym niżej).

🔹 Adenozylokobalamina (AdoCbl)
• aktywna forma „mitochondrialna”,
• często łączona z metylo, kiedy w tle jest zmęczenie/energia,
• w ASD mniej danych klinicznych stricte „pod tę formę”, ale biologicznie ma sens.

7) MTHFR I SPÓŁKA: GENY METYLACJI, CZYLI CZEMU DWIE OSOBY REAGUJĄ KOMPLETNIE INACZEJ 🧬

MTHFR wpływa na to, jak organizm robi aktywny folian (5-MTHF), który jest potrzebny m.in. do cyklu metylacji. Najczęściej omawiane warianty to C677T i A1298C.

Meta-analizy pokazują różne wyniki zależnie od populacji, doboru badań itd. Np. meta-analiza w BMC Pediatrics wskazywała, że C677T może być czynnikiem podatności, a A1298C już niekoniecznie:
📌 https://link.springer.com/article/10.1186/s12887-020-02330-3
Inna meta-analiza (ScienceDirect, 2019) również raportowała związek (w pewnych modelach):
📌 https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1750946719301618
Ale! Są też nowsze prace populacyjne, które nie znajdują związku w konkretnej populacji (czyli: to nie jest prosta linia „masz MTHFR = ASD”):
📌 https://www.frontiersin.org/journals/psychiatry/articles/10.3389/fpsyt.2025.1452940/full

A inne geny?

Metylacja to nie solo na MTHFR. W praktyce znaczenie mogą mieć też warianty w genach związanych z folianowo-metioninowym szlakiem i „obsługą” B12, np. MTR/MTRR (recykling B12), oraz geny wpływające na gospodarkę neurotransmiterów i tolerancję stymulacji (często przewija się COMT).
Jeśli chcesz źródło „mapujące” genetykę i epigenetykę, szlak jednowęglowy w ASD, masz porządny przegląd:
📌 https://www.mdpi.com/2073-4425/12/5/782

I szerszy kontekst o tym, czemu szlak jednowęglowy /metylacja są rozważane w ASD w ogóle (epigenetyka):
📌 https://academic.oup.com/ilarjournal/article/53/3-4/322/654744

8) KIEDY METYLOWANE FORMY „ZA BARDZO PODKRĘCĄ UKŁAD NERWOWY”- OBJAWY PRZECIĄŻONEJ METYLACJI ⚠️

To nie jest oficjalna jednostka chorobowa z ICD, tylko praktyczny opis tego, co część osób obserwuje, gdy:
🧠wchodzi metylo-B12,
🧠rośnie metylofolian,
🧠do tego dołożone jest SAMe/TMG/betaina,
🧠a organizm (albo układ nerwowy) mówi: „STOP, tempo za szybkie”.

Najczęstsze sygnały:

🧠 Układ nerwowy / zachowanie
• niepokój, napięcie „znikąd”
• rozdrażnienie, wybuchowość
• trudność z wyciszeniem
• gonitwa myśli
• większa impulsywność
• u dzieci: wzrost pobudzenia, więcej stimów, spadek tolerancji frustracji

🌙 Sen
• problemy z zasypianiem
• płytki/przerywany sen
• wybudzanie z napięciem
• zmęczenie mimo snu

💓 Ciało
• kołatanie serca
• bóle głowy
• napięcie mięśni
• uczucie „prądu” w ciele

🍽️ Układ pokarmowy
• nudności
• bóle brzucha
• wahania apetytu

I ważne: to nie znaczy „B12 jest zła”. To często znaczy: forma/dawka/tempo są niedopasowane do danej osoby.

9) JAK WYJŚĆ Z PRZECIĄŻENIA METYLACJI (KONKRETNIE, BEZ PANIKI) 🧯

Metylacja to raczej maraton niż sprint. Jeśli zrobiło się „za ostro”:
1. Zdejmij nogę z gazu
Zatrzymaj zwiększanie dawek, czasem przerwa na kilka dni robi dużo.

2. Zmień formę, nie cel
Zamiast metylo (które bywa turbo) część osób lepiej toleruje hydroksykobalaminę, bo organizm sam reguluje konwersję.

3. Stabilizuj układ nerwowy
Sen, regularne posiłki, nawodnienie. Biologia nie lubi chaosu.

4. Nie dokładaj kolejnych „gaszących” suplementów na ślepo
Bo łatwo zrobić „suplementową wieżę Jenga”.

5. Wracaj powoli
Jedna zmiana naraz i obserwacja kilka dni, a nie kilka godzin.

10) ZASTRZYKI: CO KONKRETNIE MÓWI MEDYCYNA „MAINSTREAM” O FORMIE INIEKCYJNEJ?

Jeśli mówimy o zastrzykach B12, to warto wiedzieć, że w klasycznej praktyce medycznej (np. niedobór z objawami neurologicznymi) standardowo stosuje się hydroksykobalaminę domięśniowo według protokołów.

Przykład: NICE CKS (niedokrwistość z niedoboru B12/folianów) opisuje schematy leczenia hydroksykobalaminą, w tym intensywniejsze podanie przy objawach neurologicznych:
📌 https://cks.nice.org.uk/topics/anaemia-b12-folate-deficiency/management/management/

11) CO WARTO BADAĆ

Jeśli ktoś chce podejść do tematu sensownie, to zwykle patrzy się szerzej niż tylko „B12 w surowicy”. Często rozważa się:

• B12 (surowica) + MMA (kwas metylomalonowy) i/lub homocysteina jako markery funkcjonalne,
• foliany (z rozróżnieniem form),
• kontekst jelit i diety,
• w razie potrzeby: genetyka (MTHFR i inne) jako informacja pomocnicza, nie wyrocznia.

✅ Najważniejsze podsumowanie
• B12 nie leczy autyzmu, ale może wspierać układ nerwowy i metabolizm u części osób.

• W ASD są badania pokazujące:
👉różnice w poziomach B12 w mózgu post-mortem (PLOS ONE),
👉RCT metylokobalaminy w zastrzykach z poprawą oceny klinicysty i markerów metylacji u części dzieci (Hendren 2016),
👉wcześniejsze prace o metylacji/glutationie i interwencjach metabolicznych (Europe PMC).

• Forma ma znaczenie: metylo bywa skuteczna, ale czasem zbyt pobudzająca; hydroksy bywa „regulatorem”.

• MTHFR i inne warianty mogą wpływać na reakcje, ale wyniki badań populacyjnych są mieszane (meta-analizy vs nowsze prace).

• Jeśli pojawia się „przeciążenie”, to zwykle sygnał: zwolnij, zmień formę, uprość.

😉Q&A: B12, METYLACJA, MTHFR I ZASTRZYKI 😉

1) Czy B12 „leczy autyzm”?

Nie. B12 może być wsparciem metabolicznym i neurologicznym, jeśli organizm jej potrzebuje i ma sensowną formę/dawkę.

2) Skąd mam wiedzieć, czy B12 jest „problemem” u mojego dziecka / u mnie?

Najlepiej nie zgadywać. Sam poziom B12 w surowicy bywa mylący. Często sensownie jest spojrzeć szerzej: B12 + homocysteina + MMA, plus kontekst folianów i diety.

3) Mam B12 „w normie” we krwi. To znaczy, że temat odpada?

Niekoniecznie. „Norma” w surowicy nie zawsze mówi, jak B12 działa w tkankach. Dlatego patrzy się też na markery funkcjonalne (homocysteina/MMA) i objawy.

4) Czy zastrzyki B12 są zawsze lepsze niż tabletki?

Nie zawsze, ale bywają skuteczniejsze, gdy problemem jest wchłanianie albo gdy potrzebne są stężenia terapeutyczne (np. przy objawach neurologicznych). Zastrzyk omija przewód pokarmowy, więc działa bardziej przewidywalnie.

5) Jaką formę B12 wybrać?

To zależy od reakcji i celu:
• metylokobalamina: często przy mowie, kontakcie, metylacji (ale bywa stymulująca),
• hydroksykobalamina: częściej „łagodniejsza”, dobra przy wrażliwości/pobudzeniu,
• adenozylokobalamina: bardziej pod energię/mitochondria,
• cyjanokobalamina: częściej przy prostych niedoborach (mniej preferowana przy problemach metylacji).

6) Mam MTHFR. To znaczy, że muszę brać metylo-B12?

Nie „musisz”. MTHFR to informacja o metabolizmie folianów, nie wyrok. W praktyce część osób z MTHFR dobrze reaguje na formy aktywne, ale część lepiej toleruje hydroksy (zwłaszcza jeśli metylowane formy dają pobudzenie).

7) Po metylo-B12 jest gorzej. Czy to znaczy, że mam „złą metylację”?

To częste. Może oznaczać przeciążenie tempa albo nietolerancję form metylowanych. To nie dowód, że „B12 szkodzi”, tylko że dawka/forma/tempo są źle dobrane.

8) Jak wygląda „przeciążona metylacja” w praktyce?

Najczęściej: pobudzenie, niepokój, rozdrażnienie, gorszy sen, gonitwa myśli, czasem kołatanie serca/bóle głowy. U dzieci bywa: więcej stimów, większa impulsywność, spadek tolerancji frustracji.

9) Co zrobić, jeśli pojawią się takie objawy?

Najprościej:
1. zmniejsz dawkę albo zrób przerwę,
2. rozważ zmianę metylo → hydroksy,
3. nie dokładaj kolejnych „metylujących” na raz,
4. zadbaj o podstawy: sen, regularne jedzenie, nawodnienie.

10) Czy „im większa dawka B12, tym lepiej”?

Nie. B12 to nie wyścig. U części osób większa dawka = pobudzenie i chaos. Liczy się dawka minimalnie skuteczna i dobra forma.

11) Czy przy zastrzykach też może być przeciążenie?

Tak. Czasem nawet szybciej i mocniej, bo omijasz jelita. Dlatego zwykle działa zasada: zaczynaj nisko, obserwuj, zwiększaj powoli.

12) Jak szybko widać efekty B12?

Różnie. Czasem w kilka dni (sen/regulacja), czasem po kilku tygodniach (uwaga/komunikacja), a czasem wcale. Biologia ma swoje tempo.

13) Czy B12 może wpływać na mowę i kontakt?

U części osób obserwuje się poprawę komunikacji/uważności, szczególnie w badaniach z metylokobalaminą w iniekcji. Ale nie jest to efekt gwarantowany.

14) Czy da się to robić „samemu z internetu”?

Da się, ale łatwo przedobrzyć (zwłaszcza przy metylowanych formach i miksowaniu wielu suplementów). Jeśli wchodzą zastrzyki, objawy neurologiczne albo skrajne reakcje, to już jest teren, gdzie warto mieć wsparcie specjalisty.

15) Co jeszcze (poza B12) bywa ważne w tej układance?

Często: foliany (forma), B6, B2, żelazo, jelita, białko w diecie, sen, stres, a czasem ogólny stan zapalny.

13/01/2026

🎧🎼