30/11/2025
Po ostatnim spotkaniu genealogicznym otrzymałam kilka wiadomości i telefonów od naszych gości z zapytaniami o podstawowe dane genealogiczne i ich źródła. Nasza prelegentka skupiła się na źródłach pozametrykalnych nie spodziewając się wizyty osób, które zaczynają swoją pracę z historią rodziny. Pozwolę więc sobie na zamieszczenie podstaw wiedzy o danych potrzebnych do budowy drzewa i ich poszukiwania.
Rozpoczęcie badań genealogicznych wymaga zebrania dostępnych dokumentów rodzinnych, prześledzenia akt stanu cywilnego i archiwalnego oraz korzystania z narzędzi online i kontaktu z lokalnymi archiwami.
Krok 1 — Zbierz informacje od rodziny
Zacznij od rozmów z rodzicami, dziadkami i innymi krewnymi. Zapytaj o:
• Imiona, nazwiska i daty urodzenia, ślubu i śmierci przodków
• Miejsca zamieszkania i pracy przodków
• Posiadane dokumenty: akty urodzenia, małżeństwa, zdjęcia, listy, pamiętniki, notatki rodzinne
Dzięki temu uzyskasz punkt wyjścia i możliwe miejsca poszukiwań w archiwach.
Krok 2 — Akty stanu cywilnego i kościelne
W Polsce najważniejsze źródła genealogiczne to:
• Urzędy Stanu Cywilnego – od 1874 roku dostępne są rejestry urzędowe narodzin, małżeństw i zgonów. Dokumenty te są zazwyczaj przechowywane w archiwach państwowych po upływie 100 lat dla urodzeń, 80 lat dla małżeństw i 30 lat dla zgonów.
• Parafie kościelne – księgi metrykalne obejmujące chrzty, śluby i pogrzeby przed 1874 r., czasami również później. Parafie często udostępniają kopie dokumentów lub możliwość wglądu na miejscu.
Krok 3 — Archiwa państwowe i biblioteki
• Archiwa państwowe w Polsce posiadają zbiory: księgi ludności, spisy mieszkańców, listy paszportowe czy akta sądowe. Możesz zarejestrować się online i zamówić kopie dokumentów.
• Biblioteki lokalne i regionalne czasem mają kroniki parafialne, gazety historyczne i publikacje rodzinne.
Krok 4 — Bazy online i narzędzia genealogiczne
Wiele dokumentów udostępnionych jest online, np.:
• Bazy Genealogia Polska i Geneteka (polska wyszukiwarka akt metrykalnych)
• Międzynarodowe portale, takie jak FamilySearch czy Ancestry, pozwalające wyszukiwać dokumenty i łączyć informacje w drzewo genealogiczne
• Fora dyskusyjne i grupy genealogiczne na Facebooku lub forach lokalnych, gdzie można uzyskać pomoc lub wymienić się informacjami
Krok 5 — Prowadzenie dokumentacji
Twórz własne drzewo genealogiczne, zapisuj wszystkie odkrycia, wskazując źródła i daty. Ułatwia to weryfikację faktów i dalsze poszukiwania.
Dodatkowe wskazówki
• Zawsze sprawdzaj kilka źródeł, aby uniknąć błędów w dokumentacji.
• Zachowuj kopie dokumentów cyfrowo i papierowo.
• Pamiętaj o ochronie danych osobowych, zwłaszcza dla osób jeszcze żyjących.
Rozpoczynając w ten sposób, możesz systematycznie odkrywać historię swojej rodziny i budować solidne podstawy dla dalszych badań genealogicznych.
Programów do budowy drzew genealogicznych jest wiele. Podstawy najlepiej znaleźć w Wikipedii:
Program genealogiczny – Wikipedia, wolna encyklopedia
Członkowie naszego Towarzystwa polecają: Drzewo genealogiczne soft.pl, Ahnenblatt oraz mimo wszystko MyHeritage.com
Ogrom wiadomości znajdziecie na stronie internetowej Genealodzy.pl Zwróćcie uwagę na Genetekę, Geneszukacz. Genealodzy.pl., szukajwarchiwach.gov.pl, www.genealogiawarchiwach.pl
Etymologię nazwiska znajdziecie na stronie „Stankiewicze z przyjaciółmi” http://www.stankiewicze.com/index.php?kat=44
Tłumaczenia metryk oferują genealodzy na forach różnych stron internetowych, m. in. Geneaodzy.pl
Na razie tyle, chociaż to zaledwie początek. Internet jest dziś wspaniałym doradcą i źródłem danych. Nie bójcie się go.
Pozdrawiam, owocnych poszukiwań życzę.
