03/02/2026
Podejście do świadomości i nieświadomości może być różne w zależności od koncepcji, jaką przyjmiemy. Nie ma jednak wątpliwości, że nieświadomość odgrywa w naszym życiu ogromną rolę.
Mnie, jako osobie zafascynowanej neuropsychologią, najbardziej przekonują teorie oparte na badaniach naukowych współczesnej psycho – i neurofizjologii. 🧠 Mam poczucie, że dają mi one w końcu konkretne uzupełnienie wiedzy i odpowiedzi na pytania czym one są i jak właściwie działają.
W ujęciu psychobiologicznym mówi się o ✅ wielowymiarowości procesów świadomości i nieświadomości oraz o ich ✅ rozwarstwieniu. Wiemy też, że jedne procesy wyłaniają się z drugich, przeplatają się oraz komunikują ze sobą. Nie można zatem postrzegać ich jako osobne, niezależne poziomy naszego mózgu czy umysłu. Podstawową regułę ich związku wyznacza bowiem 👉 przechodzenie jednych procesów w drugie i odwrotnie, co nazywamy ✅ podwójnym wiązaniem. Mamy tu też do czynienia z wielopoziomową automatyzacją czynności, podczas której nieświadomość poprzedza i przygotowuje aktywność świadomą❗️ W skrócie można zatem powiedzieć, że nie byłoby świadomości bez nieświadomości.
Neuropsycholożka kliniczna, prof. dr hab. Anna Herzyk, która kieruje Zakładem Psychologii Klinicznej i Neuropsychologii w Instytucie Psychologii UMCS w Lublinie, w bardzo przystępny sposób opisuje współczesne teorie. Powołuję się, m.in. na Bassina, który twierdzi:
„że zachowanie dowolne, zmierzające do wyznaczonego celu, opiera się na reakcjach zautomatyzowanych sterowanych przez nieuświadomione nastawienie; a finalne etapy takiego zachowania są korygowane przez zakodowany w mózgu dynamiczny model pożądanej przyszłości, umożliwiający ustalenie stopnia rozbieżności między planem a realizacją celów oraz dokonanie korekty.”
Stąd właśnie poszerzanie samoświadomości jest tak ważne. Warto odkrywać, co ukrytego pcha nas w określonym kierunku, choć nieświadomość nie ma końca i nie ma co się łudzić, że odkryje przed nami swoje wszystkie sekrety. Droga do ich odkrywania jest jednak fascynująca. Zapraszam.
Źródło merytoryczne i cytatu: A. Herzyk, „Neuropsychologia kliniczna. Wobec zjawisk świadomości i nieświadomości, wyd. PWN, Warszawa 2017, s. 33.