30/01/2026
PANS (Pediatric Acute-onset Neuropsychiatric Syndrome) to określenie sytuacji, w której u dziecka zaczynają nagle występować (zwykle w krótkim czasie, czasem „z dnia na dzień”):
- objawy obsesyjno-kompulsyjne (OCD) albo bardzo wyraźne ograniczenie jedzenia,
a do tego równocześnie pojawiają się co najmniej 2 inne nagłe objawy neuropsychiatryczne, np. lęk, gwałtowne wahania nastroju/drażliwość, regres zachowania, nagłe pogorszenie funkcjonowania w szkole, tiki lub inne nietypowe ruchy, nadwrażliwości sensoryczne, problemy ze snem, częste oddawanie moczu lub moczenie nocne.
W praktyce podkreśla się też, że objawów nie da się lepiej wytłumaczyć inną chorobą lub zaburzeniem (czyli diagnoza wymaga oceny różnicowej).
PANDAS (Pediatric Autoimmune Neuropsychiatric Disorders Associated with Streptococcal Infections) opisuje podobny obraz nagłych objawów, ale z naciskiem na to, że:
- pojawiają się OCD i/lub tiki,
- a nasilenie objawów ma związek czasowy z zakażeniem paciorkowcem grupy A (np. angina paciorkowcowa, szkarlatyna).
Często PANDAS bywa przedstawiany jako podtyp PANS, czyli sytuacja „PANS-owa”, w której podejrzewa się konkretnie związek z paciorkowcem.
źródła:
https://www.nimh.nih.gov/health/publications/pandas
https://healthychildren.org/English/health-issues/conditions/emotional-problems/Pages/pans-pediatric-acute-onset-neuropsychiatric-syndrome.aspx
https://publications.aap.org/pediatrics/article/155/3/e2024070334/200384/Pediatric-Acute-Onset-Neuropsychiatric-Syndrome
https://bestpractice.bmj.com/topics/en-gb/3000321
