Jakie są godziny otwarcia?

Poniedziałek 16:00 - 21:00 Wtorek 16:00 - 21:00 Środa 08:00 - 12:00 Czwartek 17:00 - 21:00 Piątek 08:00 - 14:00

Marta Jankowska

Strona główna
Polska
Warsaw
Marta Jankowska

Jak osiągnąć zdrowie psychiczne, radość i satysfakcję z życia. Od psychoterapii do rozwoju du Wiecej na martajankowska.pl

Od ponad 15 lat pracuję indywidualnie, z parami i rodzinami towarzysząc im w przezwyciężaniu życiowych trudności w atmosferze bezpieczeństwa i akceptacji. Wspieram w odkrywaniu własnej unikalnej tożsamości i towarzyszę w podróży do samorealizacji. Inspiruję swoimi osobistymi i zawodowymi poszukiwaniami drogi do pełniejszego życia. Wzbogacam o holistyczną perspektywę bliskich więzi emocjonalnych, siły charakteru, dokonywania świadomych wyborów, widzenia prawdy i hartu ducha. Pracuje w duchu humanistycznym w nurcie integracyjnym poddając swą praktykę regularnej superwizji. Swoje kompetencje rozwijałam:
- na telefonie zaufania dla osób dorosłych w kryzysie emocjonalnym 116 123 IPZ,
- jako pedagog szkolny w szkole podstawowej i gimnazjum,
- współpracując z ośrodkami psychoterapeutycznymi (PrimoPsyche i NZOZ Ogród),
- w Centrum Terapeutycznym w Denver (USA) będąc pod ścisłą superwizją,
- prowadząc własną praktykę psychoterapeutyczną,
- realizując projekty profilaktyczne w Polsce, Rosji i Anglii. Dbam o wysoką jakość świadczonych usług poprzez nieustanne doszkalania się i regularną superwizję swojej praktyki psychoterapeutycznej.

30/03/2026

🤔 Obrażanie się to manipulacja?

• Kamila Drężek: – Bywa nią, gdy jest używane jako część strategii, która ma na celu wpędzenie nas w poczucie winy, wymuszenie określonego zachowania, na przykład przeprosin. Osoby o cechach narcystycznych mają skłonność do takich zachowań, określanych jako karanie ciszą.

Ale takie zachowanie nie musi być zawsze wyrachowaną metodą cynicznego gracza. Czasem zamiast stawić czoła trudnej sytuacji, uciekamy się do schematu, który jest prostszy w realizacji niż otwarta komunikacja, ale też mniej dojrzały. To reakcja typu: zabieram swoje zabawki i idę do innej piaskownicy. Albo wręcz: siadam na ławce i płaczę, a ty patrz, jak cierpię! To sposób na to, by pokazać, że w relacji zdarzyło się coś, co nas zezłościło, sprawiło nam przykrość… Druga strona nie do końca wie co, ale widzi pewną demonstrację, że nie jest tak jak dawniej.

• Ma się domyślić. A potem pokajać się i przeprosić.

– Niekiedy na pewno tak. Nawet badania pokazują, że osoby ignorowane często internalizują winę. Biorą ją na siebie, mimo że jej nie ponoszą. Milczenie jest bierną agresją. Nie daje szansy na obronę, bo nie ma konkretnego zarzutu, na który można odpowiedzieć.

• Może by padł, gdybyśmy usiedli i porozmawiali o tym, co się zdarzyło, ale z tym w relacjach mamy największy problem.

– Do tego trzeba mieć zdolność rozumienia, co się z nami dzieje, obserwowania swoich emocji i adekwatnego reagowania. Obrażanie się to sięganie do niedojrzałego kawałka siebie, który dużo o nas mówi. Pokazuje, że brak nam umiejętności radzenia sobie z emocjami, co może się wiązać z niepewnością czy niską samooceną. A czasem brakuje nam umiejętności związanych z asertywnością, stawianiem granic. Uciekamy się do formy pośredniej, obrażenia się, bo to chroni nas przed konfrontacją.

• Może to dobry moment, by się sobie przyjrzeć i dowiedzieć, co się kryje za taką reakcją?

– Zdecydowanie. Zadać sobie pytanie: dlaczego tak reaguję, wybieram obrażanie się? Czego mi brakuje, że nie mogę inaczej zareagować na tę sytuację? Czy nie umiem poradzić sobie z ogromem emocji, jakie przeżywam? Może wtedy lepiej poczekać chwilę, nabrać oddechu. Uporządkować to, co pochodzi ze mnie, a co naprawdę zrobiła druga osoba. Bywa, że reagujemy tak naprawdę na naszą interpretację sytuacji, a nie na to, co w istocie zrobiła druga osoba. Takie reakcje wypływają z naszej kruchej samooceny, ale też wzorców. Mogliśmy zaobserwować w dzieciństwie, że takie metody są skuteczne. Kiedy mama obrażała się na ojca, to ten przynosił kwiaty i próbował ją udobruchać. Kiedy siostra się obrażała, to rodzice próbowali wyciągnąć, o co jej chodzi. Mogliśmy nabrać przekonania, że obrażanie się to skuteczna strategia.

• Na co?

– Czasem chodzi o to, by wywalczyć lepszą pozycję. Wymusić na drugim, by to on wyciągnął rękę, zabiegał. Trudniej wyznać wprost: potrzebuję twojej uwagi. Zależy mi, żebyś zauważył moje emocje, mnie, potrzebuję ciebie. A dokładnie tego chcemy od drugiej osoby, jeśli się obrażamy, tylko źle to demonstrujemy. Co więcej, niewłaściwa reakcja może płynąć z całkiem mylnych założeń.

• To znaczy?

– To nie czyjeś zachowanie musi być raniące, tylko nasza jego interpretacja. Warto zastanowić się, czy przypadkiem sami nie nadaliśmy czemuś negatywnego, krzywdzącego nas wymiaru. Milcząc, nie pozwalamy też drugiej osobie na to, by nauczyła się naszej wrażliwości i potrzeb, zrozumiała, że pewne tematy mogą na nas działać jak płachta na byka. Chcemy o nich rozmawiać inaczej albo wolimy ich nie poruszać. Wiedząc, jaki kto jest, możemy być bardziej uważni na coś w kontakcie z tą osobą, a jednocześnie zachować autentyczność. Bo to właśnie ją tracimy, obrażając się. W relacji zostaje zaburzony przepływ. Czujemy, że coś się stało po drugiej stronie, ale nie wiemy co.

• Kiedy tak na to popatrzymy, obrażanie się przestaje być zwykłym strzeleniem focha. Staje się poważną przeszkodą w rozwoju relacji, czymś, co nie pozwala nam się poznawać.

– Może w ogóle ją pogrzebać, bo nie wiadomo, jak ktoś na nasze obrażanie się zareaguje. Niektórzy mogą mieć uraz do milknących osób, bo byli już tak traktowani w przeszłości i sama taka reakcja doprowadzi do tego, że skończą relację. Możemy też trafić na osobę, która będzie uległa i dążyła do tego, aby było miło. Cisza może w niej z kolei wywołać nieautentyczność, próby przywrócenia dobrej atmosfery, ale to będzie pozorne, bo nie dojdzie do prawdziwej rozmowy.

• A ci, którzy chowają urazę latami? Bywają osoby, które potrafią wypominać partnerowi coś, co się zdarzyło dwadzieścia lat wcześniej, nieustannie i z ogromnym dramatyzmem. Trwanie w urazie wydaje się częścią ich konstrukcji psychicznej, a może i strategii.

– Ile razy byśmy takiego kogoś przepraszali, to i tak ta rana jest nadal żywa. Trzeba by było sprawdzić, na ile chodzi o tę ranę, a na ile o coś, co się przeżywa w danym momencie i co uruchamia stare zatargi. Pielęgnowanie urazy to zgubny mechanizm, i też mamy wybór, czy w nim tkwić. Zadałabym takiej osobie pytanie: czego potrzebujesz, aby ta rana się zabliźniła? Może się okazać, że ktoś wcale tego nie chce, bo chodzi mu o to, by wiecznie używać tego jako argumentu i gnębić drugą stronę albo nie zajmować się innymi problemami w relacji, bo gdy wychodzą, zawsze w takiej chwili może wyciągnąć swojego asa z rękawa i wbić drugą stronę w poczucie winy, zamknąć jej usta.

• Czy to nie jest strategia, jaką lubią też osoby narcystyczne? Pokazać drugiej stronie, że zawiniła, ukarać ją, postawić się w pozycji wyższości?

– Tak, za narcyzmem stoi bardzo niska samoocena, więc te osoby muszą wiecznie reżyserować sytuacje, w których zyskują przewagę, pokazują siebie jako ofiarę czyichś złych zachowań, manifestują to, że coś poszło nie tak z czyjejś winy, by uzyskać kontrolę nad sytuacją i wymusić przeprosiny, narzucić podporządkowanie, potwierdzenie swojej wyższości. To wszystko nosi cechy manipulacji.

WO 10.03.2026

Obraz by Chat GPT

16/02/2026

🌬️ oddech 4-7-8

🥷 Trauma może być przekazywana przez wieki — ale tak samo jest ze spokojem, jeśli tylko ćwiczy się go wystarczająco długo.

1. Dr Helen Rydell, ekspertka molekularna z Oksfordu, zbadała ponad 2000 próbek DNA pochodzących z klanów, które zmagały się z wielopokoleniowym niepokojem. Jej odkrycie było szokujące: długotrwałe napięcie nie tylko wpływa na geny, ale także wiąże się z przełącznikami sterującymi organizmu poprzez proces zwany metylacją. Oznacza to, że twój lęk przed porażką, nerwowością lub nieustanną czujnością może wcale nie być twój – może to być gen twojej babci, chemicznie wpisany w twój kod.

2. Punkt zwrotny nastąpił, gdy Rydell zauważyła coś równie silnego – demetylacja, organiczna funkcja „wymazywania”, może być aktywowana przez specyficzną aktywację nerwu błędnego. Mówiąc prościej: można dezaktywować odziedziczone reakcje na stres, dostrajając naturalną pętlę spokoju organizmu.

3. Grupa z Oksfordu opracowała 90-sekundowy nawyk, aby osiągnąć właśnie to. – Krok 1: Usiądź prosto. Wdychaj nosem przez 4 sekundy, rozszerzając brzuch. – Krok 2: Wstrzymaj oddech na 7 sekund i delikatnie dociśnij język do podniebienia – to pobudza nerw błędny. – Krok 3: Powoli wydmuchaj powietrze ustami przez 8 sekund, wydając głęboki, brzęczący dźwięk (jak śpiewanie „mmm”). Drżenie przenosi się na nerw błędny, zmniejszając skoki tętna. – Krok 4: Wykonaj to przez 3 cykle – łącznie zaledwie 90 sekund.

4. Po czterech tygodniach codziennego stosowania poziom kortyzolu u badanych spadł o 32%, ale prawdziwe zaskoczenie ujawniły mapy ich genów: znaczniki metylacji na czujniku stresu NR3C1 spadły, co oznaczało, że organizm faktycznie modyfikował swoją genetyczną odpowiedź na strach.

5. Dr Rydell podsumowała to jednym zdaniem, które odbiło się szerokim echem w jej notatkach z zajęć: „Trauma może być przekazywana przez wieki — ale tak samo jest ze spokojem, jeśli tylko ćwiczy się go wystarczająco długo”.

08/02/2026

Chroniczne zmęczenie rzadko wynika z „za małej ilości wolnego czasu”.
Z perspektywy neurobiologii częściej jest efektem rozregulowanego układu nerwowego, który zbyt długo funkcjonował w trybie mobilizacji.

Badania pokazują, że jednym z kluczowych czynników regeneracji nie jest sam odpoczynek, ale przywracanie poczucia kontroli i przewidywalności.

🔬 Prace Bruce’a McEwena nad allostatic load pokazują, że chroniczny stres wyczerpuje organizm wtedy, gdy wymaga ciągłego dostosowywania się bez możliwości regulacji.

🔬 Badania nad regulacją emocji i stresem wskazują, że małe, przewidywalne działania, które obniżają niepewność i napięcie, skuteczniej redukują zmęczenie niż bierny odpoczynek.

👉 Dlatego jednym z najbardziej niedocenianych „sposobów” na chroniczne zmęczenie jest:
odzyskiwanie wpływu nad rytmem dnia, tempem i granicami, a nie kolejne próby „doładowania baterii”.

To nie motywacja regeneruje.
Reguluje poczucie bezpieczeństwa w układzie nerwowym.

📚 ŹRÓDŁA:
• McEwen, B. S. (2007). Physiology and neurobiology of stress and adaptation.
• Karasek & Theorell (1990). Healthy work: Stress, productivity, and the reconstruction of working life.
• Arnsten, A. F. T. (2009). Stress signalling pathways and prefrontal cortex function.

19/01/2026

Ciekawostka dnia o ptakach:
Tak naprawdę nie chodzi o ptaka.

Chodzi o osobę, która słucha twojej przypadkowej historyjki o „widziałam modrą sójkę”, jakby miała znaczenie.
O kogoś, kto zadaje pytania, pochyla się i traktuje twoją małą chwilę jak wielką.

Kiedy reagujemy na te drobne prośby o uwagę, więź rośnie. Kiedy je ignorujemy, powoli zanika.
Więc tak, rozdmuchuj ich historyjkę o ptakach.
Słuchaj jej, jakby to była najważniejsza wiadomość.
W małych chwilach naprawdę żyje miłość.

https://www.facebook.com/share/v/1CBt88eXsx/

24/12/2025

🤶 życzę Wam hojnego Mikołaja, byście dostali najlepsze prezenty.. i trzymam kciuki, byście i Wy byli tak samo hojni dla najbliższych 🎄✨

08/12/2025

Przeżył cztery katastrofy lotnicze, dwie wojny i patrzył, jak umierają jego najbliżsi przyjaciele.
Pewnego dnia usiadł przed swoją maszyną do pisania, z drżącymi rękami...
i napisał siebie na nowo do życia.
Ernest Hemingway jest pamiętany jako gigant literatury — laureat Nagrody Nobla, mistrz oszczędnego stylu, nieustraszony podróżnik.
Ale niewielu wie, że jego największym aktem odwagi nie było przetrwanie wojny ani polowanie na lwa w Afryce.
To było wstawanie każdego ranka, gdy jego umysł krzyczał, by przestał.
Załamanie zaczęło się bardzo wcześnie.
W 1918 roku, mając zaledwie 18 lat, Hemingway służył jako kierowca ambulansu podczas I wojny światowej, gdy w pobliżu eksplodował austriacki pocisk.
Wstrząsy przeszły przez jego nogi.
Niósł na plecach rannego włoskiego żołnierza i odmówił zatrzymania się — ciągnąc ich obu do bezpieczeństwa, zanim upadł.
Spędził miesiące w szpitalu w Mediolanie, przechodząc kilka operacji.
Z jego ciała usunięto 227 odłamków metalu.
Niektóre na zawsze pozostały zakopane w jego ciele — blizny widoczne każdego dnia.
Ale niewidzialne rany sięgały znacznie głębiej.
Po powrocie z frontu nigdy nie był już taki sam.
Koszmary go prześladowały.
Nagłe hałasy sprawiały, że podskakiwał.
Mógł spać tylko przy zapalonym świetle.
Dziś będziemy mówić o PTSD.
W 1919 roku w ogóle o tym nie mówiliśmy — po prostu czekaliśmy, aż „ruszy dalej”.
Więc zrobił to, co wielu z nas robi: szedł dalej.
I pisał.
Ale życie również go przygniatało.
W 1928 roku jego ojciec, chory i zbankrutowany, popełnił samobójstwo pistoletem z czasów wojny secesyjnej.
Hemingway dowiedział się o tym z telegramu.
Miał 29 lat.
Lata później napisał:
> "Prawdopodobnie skończę tak samo."
Potem przyszły katastrofy lotnicze.
W 1954 roku, podczas safari w Afryce, przeżył dwie kolejne katastrofy w ciągu dwóch dni.
Druga była druzgocąca: przebite wątroba, śledziona i nerki, zmiażdżone kręgi, ciężki wstrząs mózgu.
Gazety na całym świecie opublikowały jego nekrolog.
Świat myślał, że nie żyje.
Leżąc w szpitalnym łóżku, czytał swoje własne nekrologi.
Rany nigdy się naprawdę nie goją.
Żył w bólu: migreny, problemy ze wzrokiem, utrata pamięci.
Jego ręce drżały, gdy pisał — jedyny gest, który kiedykolwiek go ocalił.
A jednak trwał dalej.
Otrzymał Nagrodę Nobla w dziedzinie literatury w tym samym roku.
Zbyt słaby, by pojechać do Sztokholmu, wysłał pisemne przemówienie z tym poruszającym zdaniem:
> "Pisanie, w najczystszej formie, to samotne życie...
Pisarz musi codziennie stawiać czoła wieczności — lub jej brakowi.”
Ta samotność stała się dusząca.
Jego najbliżsi przyjaciele — F. Scott Fitzgerald, James Joyce, Ezra Pound — umierali młodo lub popadali w obłęd.
Jego małżeństwa rozpadały się jedno po drugim.
Podróże, safari, wielkie przygody?
Często były tylko sposobem na ucieczkę przed cichszą prawdą:
tonął.
A jednak pisał.
Gdy jego ciało go zdradzało, pisał.
Gdy jego umysł zawodził, pisał.
Gdy życie przygniatało go jak kamienie,
siadał przed swoją maszyną do pisania — z drżącymi rękami, zamglonym wzrokiem —
i nadal pisał.
Dał światu niektóre z arcydzieł XX wieku:
Słońce też wschodzi, Pożegnanie z bronią, Komu bije dzwon, Stary człowiek i morze.
Opowieści o odwadze, stracie i przetrwaniu.
Opowieści o złamanych ludziach, którzy po prostu próbują się podnieść.
W rzeczywistości pisał o sobie.
> "Świat łamie każdego," napisał w Pożegnaniu z bronią,
„a potem niektórzy stają się silni w złamanych miejscach.”
Ale oto trudna prawda, którą często przemilczamy:
Nie wygrał na końcu.
W 1961 roku, mając 61 lat, wyczerpany depresją, paranoją i ciężarem całego życia zranień,
Ernest Hemingway popełnił samobójstwo.
I to często tam kończą się narracje.
Zbyt mroczne. Zbyt realne.
Ale oto dlaczego jego historia wciąż ma znaczenie:
Przez czterdzieści trzy lata od tej pierwszej rany bojowej, Hemingway szedł dalej.
Pomimo bólu, który złamałby większość z nas.
Pomimo straty, żałoby, szaleństwa, które się wkradało.
Dzień po dniu wstawał.
Tworzył.
Próbował.
To nie jest porażka.
To jest bohaterstwo.
Bo sens życia nie polega na szczęśliwym zakończeniu.
Jest w środku — w tym chaotycznym, wyczerpującym, często niewidzialnym miejscu, gdzie mimo wszystko decydujemy się iść naprzód.
Hemingway pokazał nam, że odporność oznacza nigdy się nie załamać.
To, co robimy z kawałkami.
Wstawanie, gdy wszystko boli.
Chodzi o tworzenie czegoś pięknego, gdy czujemy się pusto.
Chodzi o wybór życia kolejnego dnia, nawet nie wiedząc dlaczego.
A czasem chodzi o proszenie o pomoc.
Uznanie, że ciężar jest zbyt ciężki, by go samemu unieść.
To lekcja, której Hemingway nie nauczył się do końca — ale musimy ją zapamiętać.
Rany ducha nie czynią cię słabym.
Trauma nie definiuje twojej wartości.
A sam fakt przetrwania, nawet w niezdarny sposób, jest już aktem ogromnej odwagi.
Hemingway napisał:
> "Odwaga to wdzięk pod presją.”
Ale może prawdziwa odwaga jest jeszcze prostsza:
> Obudzić się jutro... i spróbować jeszcze raz.
Hemingway robił to, raz po raz, przez ponad czterdzieści lat.
Zostawił nam słowa, które wciąż poruszają miliony dusz.
Pokazał nam, jak to jest tworzyć, gdy się rozpada.
A w jego walce — ludzkiej, niedoskonałej, niepokojącej —
dał nam pozwolenie, byśmy też byli złamani.
Więc jeśli to czytasz i jesteś zmęczony,
jeśli jesteś na dnie,
jeśli ledwo się trzymasz —
nie jesteś sam.
A każdego dnia, gdy decydujesz się iść dalej,
nawet jeśli to tylko mały krok,
jest dowodem twojej siły.
To nie tylko przetrwanie.
To jest odwaga.
Rany nigdy się naprawdę nie goją.
Żył w bólu: migreny, problemy ze wzrokiem, utrata pamięci.
Jego ręce drżały, gdy pisał — jedyny gest, który kiedykolwiek go ocalił.
A jednak, trwał dalej.
Otrzymał Nagrodę Nobla w dziedzinie literatury w tym samym roku.
Zbyt słaby, by pojechać do Sztokholmu, wysłał pisemne przemówienie z tym przejmującym zdaniem:
> "Pisanie, w najczystszej formie, to samotne życie...
Pisarz musi codziennie stawiać czoła wieczności — lub jej brakowi."
Ta samotność stała się dusząca.
Jego najbliżsi przyjaciele — F. Scott Fitzgerald, James Joyce, Ezra Pound — umierali młodo lub popadali w obłęd.
Jego małżeństwa rozpadały się jedno po drugim.
Podróże, safari, wielkie przygody?
Często były tylko sposobem na ucieczkę przed cichszą prawdą:
tonął.
A jednak pisał.
Kiedy ciało go zdradzało, pisał.
Kiedy umysł zawodził, pisał.
Kiedy życie przygniatało go jak kamienie,
siadał przed maszyną do pisania — ręce drżące, wzrok zamglony —
i nadal pisał.
Dał światu niektóre z arcydzieł XX wieku:
Słońce też wschodzi, Pożegnanie z bronią, Komu bije dzwon, Stary człowiek i morze.
Opowieści o odwadze, stracie i przetrwaniu.
Opowieści o złamanych ludziach, którzy próbują się podnieść.
W rzeczywistości pisał o sobie.
> "Świat łamie każdego," napisał w Pożegnaniu z bronią,
"a potem niektórzy stają się silni w miejscach, gdzie zostali złamani."
Ale oto trudna prawda, którą często przemilczamy:
Nie wygrał na końcu.
W 1961 roku, mając 61 lat, wyczerpany depresją, paranoją i ciężarem całego życia urazów,
Ernest Hemingway popełnił samobójstwo.
I często na tym kończą się narracje.
Zbyt mroczne. Zbyt prawdziwe.
Ale oto dlaczego jego historia wciąż ma znaczenie:
Przez czterdzieści trzy lata od pierwszej rany bojowej, Hemingway nie przestawał walczyć.
Pomimo bólu, który złamałby większość z nas.
Pomimo straty, żałoby, szaleństwa, które się wkradało.
Dzień po dniu wstawał.
Tworzył.
Próbował.
To nie jest porażka.
To jest heroizm.
Bo sens życia nie polega na szczęśliwym zakończeniu.
Jest w środku — w tym chaotycznym, wyczerpującym, często niewidocznym miejscu, gdzie mimo wszystko decydujemy się iść naprzód.
Hemingway pokazał nam, że odporność oznacza nigdy się nie załamywać.
To, co robimy z kawałkami.
Podnoszenie się, gdy wszystko boli.
Chodzi o tworzenie czegoś pięknego, gdy czujemy się pusto.
Chodzi o wybór życia kolejnego dnia, nawet nie wiedząc dlaczego.
A czasem chodzi o proszenie o pomoc.
Uznanie, że ciężar jest zbyt duży, by go samemu unieść.
To lekcja, której Hemingway nie nauczył się do końca — ale my musimy ją zapamiętać.
Rany ducha nie czynią cię słabym.
Trauma nie definiuje twojej wartości.
A sam fakt przetrwania, nawet w niezdarny sposób, jest już aktem ogromnej odwagi.
Hemingway napisał:
> "Odwaga to łaska pod presją."
Ale może prawdziwa odwaga jest jeszcze prostsza:
> Obudzić się jutro... i spróbować jeszcze raz.
Hemingway robił to, raz po raz, przez ponad czterdzieści lat.
Zostawił nam słowa, które wciąż poruszają miliony dusz.
Pokazał nam, jak to jest tworzyć, gdy się rozpada.
A w jego walce — ludzkiej, niedoskonałej, niepokojącej —
dał nam pozwolenie, byśmy też byli złamani.
Więc jeśli to czytasz i jesteś zmęczony,
jeśli jesteś przygnębiony,
jeśli ledwo się trzymasz —
nie jesteś sam.
A każdy dzień, w którym decydujesz się iść dalej,
nawet jeśli to tylko mały krok,
jest dowodem twojej siły.
To nie tylko przetrwanie.
To jest odwaga.

26/09/2025

⛰️ grozo-zachyt !!!

Abraham Maslow, oprócz piramidy potrzeb, pisał o uczuciu grozo-zachwytu – „awe” – które pomaga nam przekroczyć siebie. „Awe” zazwyczaj czujemy w zetknięciu z naturą: kiedy patrzymy na ośnieżone szczyty, przewalające się z łoskotem morskie bałwany i powoli opadający płatek wiśni. Albo kiedy na swojej drodze spotkamy dzikie zwierzę, które spojrzy nam w oczy (w świecie nad powierzchnią groza i zachwyt zdjęły mnie, kiedy na leśnej ścieżce zobaczyłam rysicę pilnującą rozbrykanych rysiątek).
Psycholog emocji z Berkeley Dacher Keltner, który bada grozo-zachwyt od 2003 roku, do natury dodaje: muzykę, duchowe przeżycie, moralne piękno i zbiorowe uniesienie – chociażby na stadionie, kiedy nasi strzelą gola.
To transformujące doświadczenie pomaga nam poczuć się częścią większej całości. W książce Awe. The New Science of Everyday Wonder and How It Can Transform Your Life Keltner zgromadził opisy eksperymentów w naturze i w laboratorium. W jednym z badań przeprowadzonych w parku Yosemite naukowcy podchodzili do turystów, którzy po raz pierwszy patrzyli na słynną dolinę. Z punktu obserwacyjnego widać potężne granitowe skały, zielony dywan sosen i mgiełkę wody nad odległym wodospadem. Na prośbę badaczy turyści rysowali swoje sylwetki. Wszyscy szkicowali maleńkie figurki gdzieś u dołu kartki. Kiedy o to samo poproszono ludzi kręcących się po zabytkowym wybrzeżu w San Francisco, ich sylwetki zajmowały większość obrazka.
Gdy czujemy „awe”, zmniejsza się aktywacja ośrodków w mózgu odpowiedzialnych za postrzeganie siebie – „ja” milknie. Keltner pokazał, że uczucie wzruszenia, spokoju i obcowania z czymś większym od nas samych pozwala – nawet jeszcze kilka tygodni i miesięcy po tym doświadczeniu – otworzyć się na innych, wyzbyć lęku i karmić ciekawością świata.
Grozo-zachwyt pozwala nam być lepszą wersją siebie.

Katarzyna Boni, Którędy do wyjścia? wyd. Agora
fot własne

18/09/2025

Ostatni z wykładów zaprezentowanych na konferencji I Seminarium Środowiskowego Centrum Zdrowia Psychicznego dla Dzieci i Młodzieży Warszawa-Wola i m .st. Warszawa, to wyklad dra Cezarego Żechowskiego kierownika Centrum.

W swoim wystąpieniu, zatytułowanym "Siły łączące i ich losy – aspekty neurobiologiczne i psychoterapeutyczne" dr Żechowski odwołał się do seminarium, które prowadził w Oddziale Rehabilitacji Psychiatrycznej Dzieci i Młodzieży w latach 2024 i 2025. Analizowano tam wówczas teksty Stefanii i Johna Cacioppo, twórców neurobiologii społecznej, a także Ruth Feldman.
Cacioppo wprowadzili pojęcie sił łączących na określenie zjawisk, które spajają ludzi poprzez komunikację, umożliwiając wyczuwanie, rozumienie i współodczuwanie stanów psychicznych drugiej osoby. Autorzy ci porównali mózgi do smartfonów – struktur potężnych obliczeniowo, mobilnych, dysponujących szerokopasmowym łączem i niewidzialnymi sieciami, które pozwalają na efektywne połączenie. Dzięki tym siłom możliwa jest opieka nad niemowlętami, wzajemna pomoc, ochrona przed wrogiem, a także dopasowanie celów i intencji jednostek. Stanowią one fundament empatii, zdrowych relacji i współpracy.
Najbardziej podstawową formą tej dynamiki jest zarażenie emocjonalne, określane również jako emocjonalna mimikra. Jest ono automatyczne, a więc w pewnym sensie nieświadome. Występuje już u niemowląt, w sposób bezwysiłkowy, poprzez obserwację drugiej osoby. Podstawą tego procesu jest mirroring – odzwierciedlenie, które prowadzi do somatosensorycznego rezonansu. Nie tylko mózgi, lecz także ciała odzwierciedlają stany innych osób, ucieleśniając je w postaci doznań sensorycznych. Zjawisko to zachodzi również w późniejszych etapach życia. Badania Cacioppo pokazały, że mimikra może dotyczyć grup – szczególnie osoby centralne w grupie, przyciągające uwagę, wywołują emocjonalne zarażenie. W dużej mierze obejmuje ono naśladowanie ruchów, gwstów, mimiki, zachowań czy dominujących stanów emocjonalnych.
Z perspektywy psychoterapeutycznej można to zjawisko porównać do identyfikacji projekcyjnej, choć zakres tego ostatniego pojęcia jest szerszy. W zarażeniu emocjonalnym dochodzi do upodobnienia się do drugiej osoby, ale bez uwzględnienia jej cech indywidualnych. Podmiot nie przeżywa uczuć tej osoby w sposób konkretny, lecz raczej odzwierciedla ich ogólny ton emocjonalny. W tym właśnie tkwi różnica między zarażeniem a empatią.
Zarażenie emocjonalne ujawnia się także w zjawiskach o negatywnej konotacji – np. w szerzeniu się samotności, rozumianej jako postrzegana izolacja społeczna. Badania pokazują, że samotność rozprzestrzenia się na obrzeżach sieci społecznych i może pełnić funkcję adaptacyjną, prawdopodobnie uwarunkowaną ewolucyjnie, m.in. w kontekście epidemii. U osób samotnych wzrasta nieufność, wrogość i tendencje izolacyjne. Na poziomie neurobiologicznym dochodzi do osłabienia reakcji ośrodka nagrody na bodźce społeczne – stają się one obojętne lub wręcz nieprzyjemne. Podobne mechanizmy obserwujemy w przypadku samookaleczeń czy prób samobójczych. Elementy mimikry emocjonalnej odnajdujemy w narcyzmie, bywają też prawdopobne elementem maskowania.
Na wyższym poziomie organizacji sił łączących znajduje się empatia – emocjonalna i poznawcza. Empatia emocjonalna polega na wyczuwaniu stanów drugiej osoby, a poznawcza łączy to wyczuwanie z ich rozumieniem. Niektórzy badacze definiują empatię poznawczą wyłącznie w kategoriach poznawczych, inni natomiast podkreślają jej podwójny – poznawczo-emocjonalny – charakter, zbliżający ją do mentalizacji. Badania Simone Shamay-Tsoory z Hajfy pokazują, że empatia opiera się na synchronizacji umysłów i pracy sieci neuronów lustrzanych w płatach ciemieniowych. Co ciekawe, kiedy empatia działa, cierpienie osoby doświadczającej pomocy ulega złagodzeniu, natomiast u osoby empatyzującej nieznacznie się nasila. Cacioppo zwracają uwagę, że gdy empatia poznawcza ulega załamaniu, a pozostaje jedynie emocjonalna, w kontekście silnych uczuć traumatycznych, może to prowadzić do nadmiernego cierpienia osoby empatyzującej.
Kolejną formą sił łączących jest imitacja-identyfikacja – czyli już bardziej świadome kopiowanie wyglądu i zachowania innej osoby. Proces ten bliski jest temu, co Peter Fonagy nazywa epistemic trust – zaufaniem epistemicznym, które umożliwia uczenie się poprzez przyjmowanie przekazu od drugiego człowieka. Dzięki imitacji-identyfikacji następuje wg Cacioppo kumulacyjna transmisja kulturowa. Wiedza, wartości i wzorce są przekazywane poprzez naśladowanie i akceptację autorytetu drugiej osoby.
Najwyższym poziomem organizacji tych procesów jest mentalizacja – zdolność refleksyjnego dostępu do stanów psychicznych, zarówno własnych, jak i cudzych, oraz świadomego decydowania o tym, jak wobec nich się określić. Mentalizacja pozwala człowiekowi na rozumienie stanów umysłu – swojego i innych – i stanowi podstawę dojrzałych relacji interpersonalnych.
Z kolei na przeciwnym biegunie znajdują się negatywne siły łączące, takie jak nienawiść. Badań nad neurobiologią nienawiści jest niewiele, jednak Ruth Feldman wskazuje, że nienawiść – specyficznie ludzka, różna od zwierzęcego gniewu czy drapieżności – jest stosunkowo młodym tworem ewolucyjnym i prawdopodobnie wyewoluowała z miłości. Świadczy o tym choćby łatwość, z jaką miłość może przemieniać się w nienawiść. Struktury neuronalne obu emocji są do siebie w dużym stopniu podobne. Feldman podkreśla, że nienawiść rodzi się z rozpoznania różnic – u dziecka z odróżnienia siebie od matki, u dorosłych z dostrzegania różnic kulturowych, społecznych czy światopoglądowych. W tym sensie podobieństwa sprzyjają synchronizacji, a różnice – nasilają wrogość. Wg tej autorki im bliższa więź, tym większa podatność na jej przekształcenie w nienawiść. Neurobiologicznie proces ten wiąże się z aktywacją układu wazopresyny, w przeciwieństwie do oksytocyny, ponudza negatywne uczucia. W skrajnych sytuacjach nienawiść prowadzi do demonizowania osób, postrzegania ich jako zagrożenia i przestępstw.
W odpowiedzi na te zjawiska Feldman opracowała program Narzędzie Dialogu, który wdrożyła w pracy z izraelską i palestyńską młodzieżą. Początkowo nastawione wobec siebie wrogo grupy, po udziale w programie wykazywały wzrost empatii i współpracy oraz spadek nienawiści. Efekty te utrzymywały się w długofalowych badaniach.
W naszym oddziale szczegółowo analizowaliśmy ten program i zaczęliśmy implementować jego elementy w pracy z młodzieżą. Obserwowaliśmy, że różnice często stają się źródłem konfliktu, przemocy i odrzucenia. Jednak włączenie elementów programu – wspólnych spotkań przy herbacie, rozmów, słuchania muzyki czy dzielenia się osobistymi historiami – prowadziło do synchronizacji na poziomie emocjonalnym i poznawczym, sprzyjając współpracy zamiast wrogości.
Doświadczenia te przekonują nas, że programy wzmacniające pozytywne siły łączące I tolerancję różnic, mają ogromne znaczenie dla przyszłości naszej pracy terapeutycznej, a także dla adaptacji i integracji dzieci oraz młodzieży – zarówno neurotypowej, jak i nieneurotypowej – we wspólnych środowiskach.

do cyt. C. Żechowski - Siły łączące i ich losy. Aspekty neurobiologiczne I psychoterapeutyczne, i Seminarium Środowiskowego Centrum Zdrowia Psychicznego dla Dzieci I Młodzieży Warszawa-Wola i m .st Warszawa, Warszawa, 13.09.2025
(artykuł w przygotowaniu)
zdjęcie autorstwa Jakuba Tercza

13/09/2025

Czas na kolejną konferencję z wybitnymi specjalistami i serdecznymi znajomymi 💓
O tym, co się dzieje w relacjach i w społeczeństwie.

22/07/2025

👔👨‍🚒Szkoda, że męskie rozmowy są rzadko tak otwarte i szczere, że rzadko ujawniamy swoje słabości i porażki. Jesteśmy pewni, że gdyby było inaczej, byłoby mniej samotnych mężczyzn. Bo kobiety kochają nas kiedy jesteśmy prawdziwi, otwarci i nie udajemy macho. Umówiliśmy się, że za rok spotkamy się w tym samym domku i takie rozmowy staną się naszą tradycją. Może za rok samotność nie będzie miała naszych twarzy", kończy swoją opowieść Krzysztof.

Zdaniem terapeutki: internet, pieniądze, niespełnione oczekiwania
Dlaczego tak wielu mężczyzn żyje dziś w samotności? "Tu ma znaczenie także postęp technologiczny i rozwój mediów społecznościowych. Zmieniły one sposób, w jaki ludzie nawiązują i podtrzymują relacje. Chociaż narzędzia te mają potencjał do łączenia ludzi, często prowadzą do powierzchownych interakcji i mogą zwiększać poczucie izolacji, szczególnie wśród mężczyzn, którzy mogą być mniej skłonni do dzielenia się swoimi uczuciami w tych przestrzeniach", tłumaczy Marlena Ewa Kazoń i dodaje, że niektórzy mężczyźni mogą mieć trudności z adaptacją do tych nowych norm, co może prowadzić do frustracji i poczucia odrzucenia, zwłaszcza jeśli nie odnajdują się w szybkich, często powierzchownych interakcjach, które mogą dominować na tych platformach. Psycholożka przypomina, że jest też problem z edukacją: "Kobiety robią kariery, co może wpływać na dynamikę związków. Mężczyźni, którzy nie spełniają tradycyjnych oczekiwań dotyczących sukcesu lub stabilności, mogą czuć się mniej atrakcyjni na rynku matrymonialnym", dodaje Kazoń.

Do tego wielu mężczyzn wybiera życie w pojedynkę kiedy obawiają się konsekwencji prawno-finansowych związanych z ewentualnym rozwodem. "Moi pacjenci często mówią w terapii, że doświadczają braku zrozumienia od płci przeciwnej i dlatego czują się samotni, nawet będąc w związku. Słyszę, że czują się odizolowani, jakby byli tam tylko fizycznie, ale nie emocjonalnie. Drugim częstym powodem samotności u mężczyzn jest męska duma i strach przed bliskością i odrzuceniem. Ta obawa często sprawia, że mężczyźni trzymają się na dystans, a to prowadzi do samotności", dodaje terapeutka.

Może gdyby mężczyźni więcej (i szczerze) rozmawiali ze sobą (a może także z nami), byłoby im łatwiej otworzyć się na bliskość, wybrać właściwą osobę i dać sobie szansę na szczęście. Muszą jednak się na to odważyć

Adres

Warsaw
01-892

Godziny Otwarcia

Poniedziałek	16:00 - 21:00
Wtorek	16:00 - 21:00
Środa	08:00 - 12:00
Czwartek	17:00 - 21:00
Piątek	08:00 - 14:00

Telefon

+48609774495

Strona Internetowa

http://www.martajankowska.pl/

Ostrzeżenia

Bądź na bieżąco i daj nam wysłać e-mail, gdy Marta Jankowska umieści wiadomości i promocje. Twój adres e-mail nie zostanie wykorzystany do żadnego innego celu i możesz zrezygnować z subskrypcji w dowolnym momencie.