24/02/2026
Ważny list 💙
Dziś na mojej stronie pojawia się coś wyjątkowego.
List otwarty studentek 16. edycji logopedii klinicznej na Uniwersytet Medyczny im. Piastów Śląskich to głos, który powinien wybrzmieć szeroko – nie tylko w środowisku AAC, ale wszędzie tam, gdzie mowa o prawie do komunikacji, o godności i o człowieczeństwie.
Ten list jest efektem naszej wspólnej pracy — zajęć, rozmów i refleksji, które miałam zaszczyt prowadzić z tym niezwykłym gronem studentek. To ich wrażliwość, zaangażowanie i świadomość sprawiły, że powstał tak mocny, poruszający tekst.
Jestem głęboko dumna i zaszczycona, że moja strona może stać się miejscem, w którym ten głos zostaje opublikowany.
To głos młodych specjalistek – pełen pasji, odwagi i przekonania, że komunikacja to nie przywilej, lecz prawo.
Niech ten list będzie inspiracją, impulsem do refleksji i początkiem rozmowy, którą naprawdę warto prowadzić.
LIST OTWARTY
Do logopedów, rodziców, lekarzy, nauczycieli, psychologów, pracowników socjalnych, personelu medycznego i innych środowisk pracujących z osobami o złożonych potrzebach komunikacyjnych
Szanowni Państwo,
Zwracamy się do Państwa jako przyszli specjaliści i praktycy, dla których prawo do porozumiewania się jest fundamentem ludzkiej godności. Chcemy podzielić się wspólnym głosem na temat AAC (Augmentative and Alternative Communication),
czyli komunikacji wspomagającej i alternatywnej, która dla wielu naszych pacjentów i uczniów nie jest jedynie "metodą wsparcia", ale jedyną drogą do pełnowartościowego życia.
1. Komunikacja to Prawo, a nie Wybór
Dla większości z nas mowa jest tak naturalna, jak oddychanie. Korzystamy z niej bez wysiłku, by wyrażać siebie. Musimy jednak pamiętać, że prawdziwa komunikacja nie zaczyna się w krtani, lecz w potrzebie bycia w relacji i wyrażania swojego „ja”.
Dlatego możliwość porozumiewania się to podstawowe prawo każdego człowieka, a nie opcjonalny dodatek. Brak mowy nie oznacza braku potrzeb czy kompetencji.
Jako specjaliści musimy zmienić nasze podejście: przestać myśleć, że pacjent „nie mówi”, a zacząć dostrzegać, że KOMUNIKUJE SIĘ inaczej. AAC jest narzędziem, które tę komunikację umożliwia, dając człowiekowi sprawczość i realny wpływ na własne życie. AAC to narzędzie budowania sprawczości, podmiotowości i poczucia wpływu na własne życie.
2. Obalamy mity – fakty o AAC
Jako środowisko specjalistów musimy wspólnie położyć kres szkodliwym mitom, które blokują rozwój osób o złożonych potrzebach komunikacyjnych:
– AAC nie hamuje rozwoju mowy – wręcz przeciwnie, stymuluje rozwój językowy i często staje się pomostem do mowy dźwiękowej
– Nie ma „kryteriów gotowości”. Dziecko nie musi posiadać konkretnych umiejętności poznawczych, by zacząć korzystać z AAC. Czekanie na „odpowiedni moment” to odbieranie mu cennego czasu na rozwój
– Opóźnianie wprowadzenia AAC skutkuje frustracją, wycofaniem społecznym i wtórną niepełnosprawnością intelektualną
3. Nowe Spojrzenie na Terapię i Edukację
Współczesna terapia to nie próba dopasowania osoby do sztywnych norm, ale dostosowanie narzędzi tak, by mogła ona osiągnąć swój indywidualny cel.
Patrzmy szerzej niż artykulacja. Najważniejsze są komunikacja funkcjonalna i jakość życia.
Każdy terapeuta i lekarz powinien znać ścieżkę pacjenta: wiedzieć, gdzie pokierować osobę potrzebującą wsparcia, by mogła uzyskać dostęp do odpowiednich narzędzi i technologii.
Współpraca interdyscyplinarna nie jest opcją, lecz koniecznością. Tylko spójne działania logopedy, rodzica, lekarza i nauczyciela dają szansę na sukces.
4. Rodzina jako fundament procesu
Droga do skutecznej komunikacji prowadzi przez dom, dlatego musimy otoczyć szczególną opieką cały system rodzinny. Rodzic ma prawo być zmęczony, mieć wątpliwości i pytania. Naszą rolą nie jest narzucanie kolejnych obowiązków, lecz bycie realnym wsparciem.
Zamiast skupiać się na deficytach, musimy wspólnie z rodzicami odkrywać realne możliwości dziecka. Naszym zadaniem jest ułatwianie dostępu do wiedzy i sprzętu AAC, a także budowanie poczucia wspólnoty: grupy wsparcia i dzielenie się
historiami sukcesu innych rodzin pozwalają zdjąć z rodziców poczucie osamotnienia. Niezwykle ważnym narzędziem jest tu dokumentacja wideo: zobaczenie na ekranie nawet najmniejszego postępu to dla rodziny najsilniejszy impuls, który wzmacnia motywację i przywraca nadzieję.
5. Potrzeba Rozwiązań Systemowych
Apelujemy o włączenie wiedzy o AAC do programów kształcenia na wszystkich szczeblach: medycznym, pedagogicznym i społecznym. Polska potrzebuje:
– inicjatyw informacyjnych skierowanych do całego społeczeństwa,
– systemowych rozwiązań finansowych, w tym refundacji sprzętu do AAC nie tylko dla dzieci, ale i dla osób dorosłych,
– wykazu jednostek chorobowych uprawniających do bezpłatnej opieki w zakresie komunikacji wspomagającej,
– zaangażowania Ministerstwa Zdrowia i samorządów w kampanie promujące prawo do komunikacji.
Możliwość komunikowania się to różnica między uczestniczeniem w życiu a jedynie egzystowaniem. To szansa na to, by każde dziecko mogło wyrazić swoje potrzeby, emocje i co lubi i to, czego nie lubi. To prawo każdej osoby, niezależnie od stopnia sprawności, do tego, by budować relacje, kochać i być słyszaną.
AAC otwiera drzwi, które do tej pory były zamknięte. Prosimy Państwa: bądźcie tymi, którzy pomagają je otworzyć.
Studentki 16. edycji logopedii klinicznej na Uniwersytecie Medycznym im. Piastów Śląskich we Wrocławiu
