07/09/2025
Halo! Przed nami zaćmienie Księżyca (dziś wieczorem).
Takie zjawiska są często nagłaśniane w mediach, a wśród nas krążą mity i fakty związane m.in. z ich wpływem na nasze samopoczucie, sen.
Z tego powodu poruszamy temat: Zaćmienie Księżyca a człowiek: co mówi nauka (i psychologia)?
✨ Zaćmienie Księżyca – czy naprawdę „dzieje się z nami coś dziwnego”? 🌙
Niektórzy mówią, że w czasie zaćmienia „ludzie wariują” albo że trudniej spać. 💤
Nauka mówi jasno: samo zaćmienie nie ma bezpośredniego wpływu na psychikę. To, co naprawdę czujemy, często wynika z… emocji i autosugestii.
👉 Gdy spodziewamy się, że pełnia czy zaćmienie ,,coś zrobi
z naszym nastrojem”, nasz mózg zaczyna to potwierdzać – działa efekt oczekiwania. Łatwiej wtedy zauważamy niepokój, drażliwość czy pobudzenie i przypisujemy je właśnie Księżycowi.
Ale jest też piękniejsza strona 🌌 – takie zjawiska mogą budzić
w nas zachwyt i poczucie wspólnoty.
Badania pokazują, że doświadczenie awe (czyli zachwytu, poczucia „wow”) potrafi:
💙 zwiększać empatię,
💙 poprawiać nastrój,
💙 skłaniać do refleksji nad tym, co naprawdę ważne.
🌙 Zaćmienie to więc nie tyle „groźne” wydarzenie, co okazja, by zatrzymać się, spojrzeć w niebo i poczuć się częścią czegoś większego.
👀Fakty
Zaćmienia Księżyca są pełniami – wyjątkowymi wizualnie, ale krótkimi wydarzeniami nocnymi. Aktualne badania nie pokazują, by same zaćmienia powodowały nagłe zmiany w zdrowiu. To, co częściej obserwujemy, wiąże się z oczekiwaniami, emocjami (zachwyt, lęk) i ogólnym wpływem światła Księżyca na sen
w okolicach pełni.
Co wiemy z badań?
1) Brak twardych dowodów na „szaleństwo podczas zaćmienia”.
▪️Przeglądy i analizy danych ze szpitali psychiatrycznych i SOR-ów nie potwierdzają istotnych wzrostów przyjęć czy zaostrzeń objawów w czasie pełni/zaćmień. Gdy różnice się pojawiają, są małe, niespójne i znikają po uwzględnieniu definicji „dni pełni”, sezonowości czy innych zmiennych.
2) Sen a cykl księżycowy (tło dla pełni).
▪️Badania w mieście i poza nim pokazały, że na kilka nocy przed pełnią kładziemy się nieco później i śpimy krócej—prawdopodobnie
z powodu jasności nocnego nieba.
3) Psychologia: zachwyt, oczekiwania, wspólnota.
▪️Zachwyt (awe) podczas rzadkich zjawisk nieba może chwilowo wzmacniać poczucie „ja”, sprzyjać refleksji i prospołeczności. To dobrze udokumentowane zjawisko (ogólnie dla doznań zachwytu),
a w odniesieniu do zaćmień Słońca w mediach społecznościowych obserwowano więcej języka wspólnoty i troski—co sugeruje, że wspólne oglądanie nieba może jednoczyć. (Brakuje porównywalnych danych wyłącznie dla zaćmień Księżyca, ale mechanizm emocji prawdopodobnie jest podobny, choć słabszy).
▪️Efekt oczekiwań (nocebo). Jeżeli wierzymy, że „podczas zaćmienia ludzie wariują”, częściej zauważymy i zapamiętamy nietypowe zdarzenia (selektywna uwaga, potwierdzanie własnych przekonań). Przeglądy „efektu księżycowego” podkreślają, że właśnie błędy poznawcze podtrzymują mit.
Co jeśli odczuwasz zmiany w swoim funkcjonowaniu?
Kilka wskazówek:
💤Sen: Jeśli jesteś wrażliwa/y na światło i rytm dobowy – dbaj
o higienę snu szczególnie w dniach wokół pełni (zasłony zaciemniające, stałe pory snu). Sam moment zaćmienia/pełni raczej nie „rozstroi” zegara biologicznego.
♥️Emocje: Dla wielu osób zaćmienie to bezpieczny „trening zachwytu” – chwila zatrzymania, uważności, wspólnego przeżywania.
Możesz to świadomie wykorzystać: krótkie ćwiczenie oddechowe, zapis wrażeń, rozmowa z bliskimi.
🩵Zachowaj dystans: Jeśli odczuwasz niepokój, potraktuj to jak hipotezę umysłu, myśl, nie fakt. Zwróć uwagę na inne czynniki (sen, stres, kofeina), które realnie wpływają na samopoczucie. Przeglądy medyczne nie wykazują tu mocnych efektów samego zjawiska.
A Ty? 😊 Patrzysz dziś w niebo z niepokojem, czy z ciekawością i zachwytem?
🌕🌔🌓🌒🌑
Więcej o samym zjawisku zaćmienia na Z głową w gwiazdach
🔭https://www.facebook.com/share/1CaY5mKoex/
____________________________________________
📃
• Casiraghi, L., Spiousas, I., Dunster, G., McGlothlen, K., Fernández-Duque, E., Valeggia, C., de la Iglesia, H., de la Iglesia, H. O. (2021). Moonstruck sleep: Synchronization of human sleep with the moon cycle under field conditions. Science Advances, 7(5), eabe0465.
• Benedict, C., i in. (2022). Sex-specific associations between lunar cycle and sleep: Evidence from accelerometry. Science of the Total Environment, 829, 154559.
• Demler, T. L., i in. (2019). Exploring the potential psychiatric implications of astronomical phenomena. Innovations in Clinical Neuroscience, 16(1–2), 26–29.
• Margot, J.-L. (2015). No evidence of purported lunar effect on hospital admission rates. Nursing Research, 64(3), 200–206.
• McLay, R. N., i in. (2006). No effect of lunar cycle on psychiatric admissions or emergency evaluations. Military Medicine, 171(12), 1239–1242.
• Parmar, V. S., i in. (2014). Effects of full-moon definition on psychiatric emergency department presentations. International Scholarly Research Notices, 2014, 398791.
• Francis, P., i in. (2017). Psychiatric presentations during all 4 phases of the lunar cycle. Pakistan Journal of Medical Sciences, 33(4), 949–954.
• Piff, P. K., Dietze, P., Feinberg, M., Stancato, D. M., Keltner, D. (2015). Awe, the small self, and prosocial behavior. Journal of Personality and Social Psychology, 108(6), 883–899.
• Rudd, M., Vohs, K. D., Aaker, J. (2012). Awe expands people’s perception of time, alters decision making, and enhances well-being. Psychological Science, 23(10), 1130–1136.
• Goldy, A. S., i in. (2024). Awe and prosocial tendencies during a total solar eclipse. Psychological Science, 35(8), 743–756.