“Ciidii hal naf badbaadisa waxay ka dhigantahay in ay dadkoo dhan badbaadisay amanoolaysay oo u gargaartay.*
Dhiig la hubiyey oo aad ku deeqda waxa uu badbaadin karaa nolosha qof u baahan dhiig !
Bixinta dhiigu waa mid ka mid ah waxyabaha ugu muhiimsan uguna faa’idada badan lana taaban karo ee qofka ka dhiigi bixiyaa uu ku soo kordhiyo dhinaca bulshada.
Maaha mid dhibaato caafimaad ku keenaysa qofka awooda inuu dhiig bixiyo ama ugu deeqo qof u baahan , jidhka dhiig bixiyuhu wuxuu maalmo yar gudahood ku cusboonaysiinayaa
dhiig , taasi oo aan khalkhal gelinayn habka jidhku u wato shaqadiisa .
Yaa u baahan in dhiig lagu shubo.
Jidhka bukaanku waxa uu u bahan yahay dhiig sababo kala duwan awgeed badanaa dadka u
bahan dhiig in lagu shubo waxa ka mid ah dadkan.
● Gabadh uur leh oo la kulantay dhiig bax dhalmada ka hor ama ka dib.
● Caruurta ay hayso dhiig la’aanta darani, sida kuwa ay haleelen nafaqo darada iyo
xanuunka duumada ama kaneecadu.
● Dadka qaba dhaawacyada daran sida shilalka gadiidka kuwa la kulma ama dhawac
xabadeed, midi iyo wixii la mid ahi soo gaadhan.
● Iyo dadka kale ee la dhiban xanuunada tirada badan ee haleela dhiiga iyo kuwa isu diyaarinaya ama ku jira qaliimada.
❖ Sidoo kale waxa u bahan in si joogto ah loogu shubo dhiig dadka la nool xanuunada
ku dhaca dhiiga sida thalassaemia and sickle cell iyo xanuunada kale
waxa suurto gal ah in bukaanadan ama bukaan socotadani u dhintaan dhiig la’aan haddii ay
wayaan dhiig lagu shubo si cafimaadkoodu u saxmo bahidooda dhiigna isu dheeli tirto waxa muhiim ah inaynu ugu deeqno dhiig.
Dhiigu waa hibo aad u qaali ah oo noolaha rabi swt ugu deeqay si ay noloshoodu u socoto, hadyad la bixiyana waxa u qaalisan dhiig go’aan kasta oo aad ku gaadho inaad dhiig bixiso ogow dhiigaagasi inuu badbaadinayo naf u baahan.
Qof kasta oo ay la soo daristo xalada dhiig la’aantu waxa uu dhiig ka ka heli karaa qofka la
dhiig ah ama la nooca ah lab iyo dhedig kii ugu deeqaba sida aynu wada ognahay guud ahaan
dhiiga waxa loo qaybiyaa 4 nooc oo kala ah A. B, AB iyo O.
Dhiiga waxa la kaydin karaa mudo kooban taasina waa sababta ay bangiyada lagu kaydiyo
dhiigu ay u sameeyaan ururin joogto ah si ay u ilaaliyaan badqabka dhiiga.
Faa’idooyinka laga helo dhiig bixinta
Qofka bixiya dhiiga ama ku deeqa waxa uu helaa faa’idooyin caafimaad oo tiro badan sida:
➢ Waxa uu faaido u leeyahay shaqada wadnaha
➢ Waxa uu hoos u dhigaa halista qofka inuu haleelo xanuunada cancer
➢ Waxa uu firfircooni geliyaa unugyada cascasee dhiiga
➢ Waxa uu hoos u dhiigaa subaga jidhka
➢ Waxa uu yareeyaa miisaanka aadka u badan
➢ Waxa uu cawiyaa lana dagalamaa dhibaatoyinka la soo dersa dheelitiranka jidhka
➢ Waxa uu fududeeya soo saarida unugyada cas cas ee dhiiga
Faa’idooyinkan iyo kuwo kale oo badaniba waxa la tilmaama inuu helo qofka dhiiga bixiyaa.
Sanadahan dambe dunidu waxay dareentay baahida loo qabo in la helo kaydad dhiig si loogu caawiyo dadka u bahan, waxana la sameeyey wacyigelino tiro badan oo ay abaabuleen dugsiyo jamacado iyo ururo caalami ah. Iyagoo bulshooyinka dunida dareensiinaya faaidada ay leedahay dhiig bixintu waana ta nagu dhalisay inaanu samayno wacyigelin balaadhan oo aanu bulshada ku dareensiinayno faa’idada ay leedahay dhiig bixintu.
waxaanu guud ahaan shacbi weynaha jamhuuriyada somaliland ee ku kala nool gobolada iyo degmooyinka dalka ka codsanaynaa inay ugu deeqan walalahooda u bahan dhiiga si ay ugu samato bixiyaan nafo badan.
Aakhiro iyo adduuna ay ka helaan ajar , waxaanu shacabka inta awooda inay bixiso dhiiga ka
codsanaynaa inay iyagu iskood isu abaabulaan oo ay tagaan cubsitaalada kala duwanee dalka
gaar ahaan kuwa leh kaydadka dhiiga ee gobolada sida cusbitaalada waaweyn ee Hargeisa, Borama Berbera ,Burco , Ceerigaabo , Laascaanood iyo kuwa degmooyinka waaweyn sidoo kale ay sii gudbiyaan fariinta dhiig bixinta bulshadana la wadagaan
Hadyad la isa siiyo waxa ugu qiimo badan qof aad dhiig ugu deeqday!
