18/03/2022
บางครั้งเราก็ลืมบางสาเหตุไป!!
BDMS Wellness Clinic ชวนมาหาคำตอบร่วมกัน ในวันนอนหลับโลก วันที่ 18 มีนาคม 2565 ว่าการนอนไม่ดีกับการเกิดโรคอ้วน สัมพันธ์กันอย่างไร?
👉 ปัจจุบันวิถีชีวิตของผู้คนเปลี่ยนไปจนอาจส่งผลกระทบต่อคุณภาพการนอนหลับ ซึ่งเป็นหนึ่งในสาเหตุของปัญหาโรคอ้วนที่ทั่วโลกกำลังเผชิญอยู่ในขณะนี้ ความอ้วนเป็นต้นตอของการเกิดโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (Non-Communicable Disease; NCDs) ไม่ว่าจะเป็นโรคเบาหวาน โรคหัวใจและหลอดเลือด โรคมะเร็ง สาเหตุสำคัญของการเสียชีวิตของคนทั่วโลก และทุกประเทศต้องสูญเสียงบประมาณในการดูแลผู้ป่วยกลุ่มนี้ การนอนหลับมีความเกี่ยวพันกับความอ้วนอย่างแยกไม่ออกเสมือนเป็นวงจรหมุนไปอย่างไม่มีที่สิ้นสุด
⚠️ โรคอ้วนทำให้การนอนไม่ดี ⚠️
ผู้ป่วยโรคอ้วนมีการสะสมของไขมันตามส่วนต่าง ๆ หนึ่งในภาวะแทรกซ้อนที่สำคัญ คือ ภาวะหยุดหายใจขณะหลับ (Obstructive Sleep Apnea; OSA) เมื่อดัชนีมวลกาย (Body Mass Index; BMI) เพิ่มขึ้น 6 kg/m2 ความเสี่ยงการหยุดหายใจขณะหลับจะเพิ่มขึ้นถึง 4 เท่า เพราะขนาดตัวที่ใหญ่ขึ้นทำให้ช่องลำคอแคบลง นำไปสู่การนอนหลับไม่ลึก (Sleep Fragmentation), ตื่นกลางคืนบ่อย (Nocturnal Awakenings), และภาวะง่วงในเวลากลางวัน (Daytime Sleepiness) แม้ว่าจะไม่มีภาวะหยุดหายใจขณะนอนหลับ แต่ผู้ที่อ้วนมาก (Severe Obesity) จะมีคุณภาพการนอนและระยะเวลาการนอนหลับแย่ลง และมีการกรนมากกว่าคนน้ำหนักปกติ มากถึง 47%
ความอ้วนยังสัมพันธ์กับภาวะอื่น ๆ เช่น โรคลำไส้แปรปรวน, โรคกระเพาะอาหาร, โรคภูมิแพ้ และอาการปวดข้อ ที่ทำให้คุณภาพการนอนหลับลดลง อีกทั้งไขมันช่องท้องยังเป็นสาเหตุของการหลั่งสารอักเสบ เช่น IL-1, IL-6 และ TNF-alpha ซึ่งไปรบกวนวงจรของการนอน ทำให้คุณภาพการนอนลดลง
⚠️ การนอนไม่ดีทำให้เกิดโรคอ้วน ⚠️
มีการศึกษามากมายแสดงให้เห็นว่าผู้ที่นอนไม่พอ ไม่เพียงแต่มีแนวโน้มจะรับประทานอาหารไม่ดีต่อสุขภาพ แต่ยังรับประทานปริมาณเพิ่มขึ้นด้วย คนที่นอนน้อยกว่า 4 ชั่วโมงต่อวันมีแนวโน้มจะกินอาหารเพิ่มขึ้นประมาณ 300 กิโลแคลอรี เมื่อเทียบกับคนที่นอนหลับ 9 ชั่วโมง โดยจะบริโภคอาหารกลุ่มไขมันเพิ่มขึ้น คนที่นอนหลับอย่างไม่มีคุณภาพยังมีแนวโน้มจะรับประทานคาร์โบไฮเดรตคุณภาพต่ำ (High Glycemic Index) ซึ่งเพิ่มความเสี่ยงภาวะอ้วนลงพุง และการศึกษาในเด็กที่นอนน้อยกว่า 10 ชั่วโมงต่อวัน มีแนวโน้มที่จะเลือกรับประทานผักน้อยกว่าและเลือกดื่มน้ำอัดลมมากกว่า
การเลือกรับประทานอาหารที่ไม่ดีต่อสุขภาพเป็นผลจากโครงสร้างสมองส่วนระบบรางวัลทำงานเพิ่มมากขึ้น ทำให้เราถูกกระตุ้นง่ายขึ้นจากอาหารที่ดูน่ารับประทาน ซึ่งการบริโภคอาหารที่มากกว่าการเผาผลาญพลังงานของร่างกาย ล้วนทำให้น้ำหนักตัวเพิ่มขึ้น เพิ่มความเสี่ยงโรคอ้วน การศึกษาในเด็กและผู้ใหญ่ที่นอนน้อยกว่า 10 ชั่วโมง และ 5 ชั่วโมงตามลำดับ มีความเสี่ยงต่อการเกิดโรคอ้วนเกือบ 2 เท่า
👉 การนอนหลับไม่เพียงพอเปลี่ยนแปลงระบบฮอร์โมนซึ่งทำหน้าที่ควบคุมสมดุลพลังงานในสมอง ซึ่งฮอร์โมนเหล่านี้มีผลกับความอยากอาหารและน้ำหนักตัวที่เพิ่มขึ้น
⭐ ฮอร์โมนคอร์ติซอล หรือฮอร์โมนความเครียดเพิ่มขึ้น คอร์ติซอลจะถูกกระตุ้นให้หลั่งมากขึ้นเพื่อต่อสู้กับความเครียดและฟื้นฟูร่างกาย ฮอร์โมนตัวนี้กระตุ้นความหิวโหยทำให้รับประทานอาหารเพิ่มมากขึ้น ระดับคอร์ติซอลที่เพิ่มขึ้นเป็นสาเหตุหลักของการดื้อต่ออินซูลิน (Insulin Resistance) และการสะสมไขมันช่องท้อง (Visceral Fat)
⭐ ฮอร์โมนเกรลิน หรือฮอร์โมนความหิวเพิ่มขึ้น ผู้ที่นอนไม่พอมีระดับเกรลินเพิ่มขึ้นทั้งเวลากลางวันและกลางคืน ทำให้รู้สึกอยากกินอาหาร โดยเฉพาะน้ำหวาน ขนมหวาน
⭐ ระบบเอนโดแคนนาบินอยด์ (Endocannabinoid System) เปลี่ยนแปลงไป เป็นระบบที่ทำงานตามระบบนาฬิกาชีวภาพของร่างกาย (Circadian Rhythm) โดยสาร 2-AG (2-Arachidonoylglycerol) จะสูงสุดในช่วงบ่าย และต่ำที่สุดขณะนอนหลับ ทำให้เราอยากรับประทานอาหารในเวลากลางวันและไม่รู้สึกหิวเวลากลางคืน แต่ผู้ที่นอนหลับไม่เพียงพอระดับสาร 2-AG สูงนานกว่าปกติ ส่งผลเพิ่มความหิว ความอยากอาหาร และไม่สามารถยับยั้งการรับประทานอาหารได้
⭐ ฮอร์โมนเมลาโทนินลดลง เมลาโทนินถูกหลั่งมากขึ้นเมื่อฟ้าเริ่มมืด ตามวงจรของแสงซึ่งสอดคล้องกับนาฬิกาชีวภาพ แม้กลไกระหว่างเมลาโทนินต่อการเกิดโรคอ้วนจะยังไม่ชัดเจน แต่มีงานวิจัยมากขึ้นที่พบความสัมพันธ์ของการขาดเมลาโทนินกับโรคอ้วน ผู้ที่ทำงานเป็นกะมีแนวโน้มจะน้ำหนักตัวเพิ่มขึ้นจากการลดลงของเมลาโทนิน
โรคอ้วนส่งผลกระทบให้นอนหลับไม่มีคุณภาพ และการนอนหลับที่ไม่ได้คุณภาพก็ทำให้ความรุนแรงของโรคอ้วนเพิ่มมากขึ้นด้วยเช่นกัน จึงเป็นเรื่องสำคัญที่เราต้องดูแลรักษาควบคู่กันไป ทั้งปรับการนอนและลดน้ำหนักตัว เพื่อหยุดวงจรนี้ให้สำเร็จ
♥ ด้วยความปรารถนาดีจาก BDMS Wellness Clinic ♥
LINE: or https://lin.ee/Z4So1yQ
--------------------------------
Reference
1. Muscogiuri, G., Barrea, L., Annunziata, G., Di Somma, C., Laudisio, D., Colao, A., & Savastano, S. (2018). Obesity and sleep disturbance: the chicken or the egg?. Critical Reviews In Food Science And Nutrition, 59(13), 2158-2165. https://doi.org/10.1080/10408398.2018.1506979
2. St-Onge M-P, Roberts AL, Chen J, Kelleman M, O’Keeffe M, RoyChoudhury A, et al. Short sleep duration increases energy intakes but does not change energy expenditure in normal-weight individuals. The American journal of clinical nutrition. 2011;94(2):410-6.
3. Cappuccio FP, Taggart FM, Kandala N-B, Currie A, Peile E, Stranges S, et al. Meta-analysis of short sleep duration and obesity in children and adults. Sleep. 2008;31(5):619-26.
#สุขภาพที่ดีเริ่มที่การป้องกัน #วันนอนหลับโลก
